- 2025.10.28
- Λάμπρος Βαζαίος
Η Εθνική Επέτειος έγινε φέτος 85 ετών! Οι «συνομήλικοι» της με προσοχή και κάποια τρυφερότητα την θυμόμαστε κάθε χρόνο, την γιορτάζουμε, λέμε Χρόνια Πολλά, ετοιμάζουμε Ιστορικές Αναδρομές, πανηγυρικούς, παρελάσεις! Θα προσπαθήσω φέτος να προχωρήσω λίγο. Πιστεύω ότι κάποια «χειροποίητα» κομμάτια Ιστορίας, μέσα από δικές μας αναφορές αξίζουν να προστεθούν στην μεγάλη εικόνα της Εθνικής Μνήμης.
Ας μιλήσουμε φέτος για κάποια από όσα γίνανε λίγο μετά τον ενθουσιασμό της 28 ης Οκτωβρίου και τον πόλεμο στα βουνά της Β.Ηπείρου και της Αλβανίας. Λίγες ημέρες πριν την είσοδο των Γερμανών στην Αθήνα, μετά την «Συνθηκολόγηση των Στρατηγών» στο κτίριο του τότε Συντάγματος Χωροφυλακής «Μακρυγιάννη» ήταν ακόμη κρατούμενοι Αξιωματικοί καταδικασμένοι για το Κίνημα του 1935.
Παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις και προσπάθειες, η κυβέρνηση δεν τους επέτρεψε να λάβουν μέρος στον Πόλεμο. Ήταν όλοι τους εμπειροπόλεμοι καλοί αξιωματικοί μάχιμοι και επιτελικοί που τους είχε ενθουσιάσει και συνεπάρει το «πνεύμα του Μετώπου» περισσότερο από πολλούς «άλλους»! Κυκλοφορούσε μάλιστα έντονα η φήμη ότι θα παραδινόντουσαν στους Γερμανούς!
Ο Γιάννης Τσιγάντε όμως και οι συγκρατούμενοι του, δεν είχαν σκοπό να μείνουν άπραγοι περιμένοντας. Με την βοήθεια φίλων, περάστηκαν μέσα στο χώρο κράτησης τσαγκάρικες φαλτσέτες(!) που βοήθησαν(!) τον Τσιγάντε και τους άλλους να ξουδετερώσουν τους σκοπούς χωροφύλακες και εγκαίρως να το σκάσουν! Λίγο αργότερα «εγκαινιάστηκε» το δρομολόγιο Πικέρμι-Ραφήνα με γκαζοζέν και από εκεί με το καϊκι της «Διαφυγής» μέσα από το φλεγόμενο Αιγαίο στον Τσεσμέ! Πρέπει οι εικονιζόμενοι να ήτανε εκ των πρώτων διαφυγόντων, αν όχι οι πρώτοι!
Την ιστορία αυτή διηγείται το λιτό Σκίτσο που παρατίθεται και έχει και αυτό την μικρή του ιστορία. Το 1984 στο 401 Γεν. Στρ. Νοσοκομείο νοσηλευόταν ο Στρατηγός Ανδρέας Βαρδουλάκης. Ο εξαίρετος Δημοκρατικός Αξιωματικός ακούγοντας το όνομα του γιατρού που τον νοσήλευε ρώτησε αν έχει σχέση με τον Συμπολεμιστή του στην Μ.Ανατολή, υπολοχαγό τότε, Σπύρο Βαζαίο! Συγκινήθηκε πολύ όταν έμαθε ότι ο γιατρός του ήταν ο ανηψιός του φίλου και Συναδέλφου του που μικρούλης το 1944 ντυμένος «Ριμινίτης» με ξύλινο τουφέκι και μπερέ(!) τους είχε «υποδεχθεί» στην Πλατεία Συντάγματος! Ήταν τότε που τα Τμήματα του Ιερού Λόχου αποβιβαστήκανε στο Πειραιά και έφθασαν πρώτοι στην Πρωτεύουσα! Έδωσε στον γιατρό ένα σκίτσο.
Στο σκίτσο φαίνονται οι Αξιωματικοί που «φιλοξενούνταν» στα μπουντρούμια της Νίγδης της μυθικής «Κόκκινης Μηλιάς» στην Μ.Ασία.
Κάτω αριστερά διακρίνεται ο Γιάννης Τσιγάντε με το αιώνιο μονονκλ στο αριστερό μάτι! Δεν το αποχωρίστηκε ποτέ ο ευπατρίδης Αξιωματικός, ακόμη και στις πιο δύσκολες και παράξενες στιγμές. Το φορούσε όταν ξεπάστρευε τους Καραμπινιέρους στο διαμέρισμα της στάσης Αγγελοπούλου! Π Προδομένος πολέμησε, μέχρι την τελευταία του σφαίρα, καταφέρνοντας όμως πριν σκοτωθεί να καταστρέψει τα Αρχεία του Μίδα. Τέτοια παλικάρια είχε το Έθνος μας τότε!
Οι περισσότεροι από όσους εικονίζονται είναι αξιωματικοί που δεν πολεμήσανε το «40» γιατί το καθεστώς Μεταξά δεν τους το επέτρεψε, σχεδιάζοντας μάλιστα να τους παραδώσει στους Ναζί. Με κινδύνους και απίστευτες περιπέτειες πήρανε το αίμα τους πίσω, πολεμώντας στην Μ.Ανατολή, στο Ρίμινι και ελευθερώνοντας ένα-ένα τα νησιά! Αυτά μας λέει το σκίτσο που μας άφησαν, μοναδική μαρτυρία και κληρονομιά ακριβή, ο Στρατηγός Ανδρέας Βαρδουλάκης και οι Συμπολεμιστές του! Στο κελί του Γιάννη Τσιγάντε, της φυλακής της Νίγδης βλέπετε δεν υπήρχε, ούτε μπορούσε να υπάρξει, φωτογραφική μηχανή το 1942!!! *
Το σκίτσο και το χειρόγραφο κείμενο που το συνοδεύει :
Αρχές Φεβρουαρίου 1942 στο Στρατόπεδο Συγκεντρώσεως της ΝΙΓΔΗΣ (Ν.Α Τουρκία) την περίφημη Κόκκινη Μηλιά της Ελλην. Στρατιάς ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ. Μείναμε κάτω από άθλιες συνθήκες, περίπου 3 μήνες αφότου είχαμε περάσει “Πουντρούμ” επί ένα μήνα στα παράλια.
Το σκίτσο είναι από το κελί του αείμνηστου ΓΙΑΝΝΗ ΤΣΙΓΑΝΤΕ όπου μαζευόμαστε τα βράδια όταν δεν ήμασταν απομονωμένοι.
Τα ονόματα και οι βαθμοί των εικονιζόμενων.
1. Λοχαγός, απότακτος, ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΣΙΓΑΝΤΕ
2. Επισμηναγός, απότακτος, ΨΥΧΑΣ
3. Λοχαγός ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΚΗΣ
4. Επισμηναγός ΚΟΥΤΡΑΚΟΣ
5. ………… Πλωτάρχης Λ.Σ (Δεν θυμάμαι όνομα)
6. Αντισμήναρχος ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ
7. Υπολοχαγός ΒΑΖΑΙΟΣ
8. Υπολοχαγός ΒΑΡΔΟΥΛΑΚΗΣ
- *«Ο ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΣΤΙΣ ΣΤΗΛΕΣ ΤΟΥ ΙΑΝΟΥ» Λ.ΒΑΖΑΙΟΣ ΕΚΔ. ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ (Προσθήκη από Α. Τασιόπουλο)
Το Κίνημα της 1ης Μαρτίου 1935 ήταν μια αποτυχημένη στρατιωτική εξέγερση με στόχο την αποτροπή της παλινόρθωσης της μοναρχίας και τη διατήρηση του δημοκρατικού πολιτεύματος της Δεύτερης Ελληνικής Δημοκρατίας (1924–1935). Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της πολιτικής αστάθειας του Μεσοπολέμου και είχε καθοριστικές συνέπειες για την πορεία της χώρας. Τη δεκαετία του 1930 η Ελλάδα ήταν διχασμένη μεταξύ Βενιζελικών (Δημοκρατικών), που υποστήριζαν τη Δημοκρατία και Αντιβενιζελικών (Βασιλικών), που επιθυμούσαν την επιστροφή του βασιλιά Γεωργίου Β΄. Η πολιτική κρίση οξύνθηκε μετά τις εκλογές του 1933 και την απόπειρα δολοφονίας του Ελευθερίου Βενιζέλου το ίδιο έτος. Το κίνημα εκδηλώθηκε στις 1 Μαρτίου 1935 από αξιωματικούς του στρατού και του στόλου που ήταν πιστοί στον Βενιζέλο.
Κύριοι οργανωτές ήταν : ο Νικόλαος Πλαστήρας, ο Ελευθέριος Βενιζέλος και άλλοι βενιζελικοί αξιωματικοί, όπως οι Δεμέστιχας, Μανέττας, Τσολάκογλου (τότε υποδιοικητής) κ.ά. Το κίνημα ξεκίνησε από το Ναύσταθμο Σαλαμίνας και επεκτάθηκε σε περιοχές της Κρήτης και της Μακεδονίας, αλλά σύντομα καταπνίγηκε από τις κυβερνητικές δυνάμεις υπό τον στρατηγό Γεώργιο Κονδύλη. Ακολούθησαν Στρατοδικεία, εκτελέσεις και διώξεις βενιζελικών ξιωματικών. Ο ίδιος ο Βενιζέλος διέφυγε στην εξορία (πρώτα στην Κρήτη, κατόπιν στο Παρίσι). Ο στρατός και ο κρατικός μηχανισμός εκκαθαρίστηκαν από βενιζελικούς. Το γεγονός προετοίμασε την παλινόρθωση της μοναρχίας, που επακολούθησε με το δημοψήφισμα του Νοεμβρίου 1935, το οποίο επανέφερε τον βασιλιά Γεώργιο Β΄ στον θρόνο.
Ο Ιωάννης Τσιγάντες (1897–1943), αντισυνταγματάρχης του Πυροβολικού, υπήρξε μια από τις ηρωικότερες μορφές της Ελληνικής Αντίστασης. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής ίδρυσε και ηγήθηκε της μυστικής οργάνωσης «Μίδας 614», που συνεργαζόταν με τη βρετανική υπηρεσία SOE και παρείχε πολύτιμες πληροφορίες στους Συμμάχους. Συνελήφθη από τη Γκεστάπο στην Αθήνα και σκοτώθηκε πολεμώντας στις 29 Ιανουαρίου 1943, αρνούμενος να παραδοθεί. Η θυσία του τον καθιέρωσε ως σύμβολο ανδρείας, πατριωτισμού και αυτοθυσίας για την ελευθερία της πατρίδας.
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής (1941–1944), η Ραφήνα αποτέλεσε βασικό κόμβο του μυστικού δικτύου διαφυγής Ελλήνων στρατιωτικών προς την Τουρκία και τη Μέση Ανατολή. Μέσω μικρών πλοιαρίων, με τη βοήθεια Ελλήνων ψαράδων και πρακτόρων της βρετανικής SOE, δεκάδες αξιωματικοί και αντιστασιακοί διέφυγαν προς τα Δωδεκάνησα και κατόπιν στις ελεύθερες περιοχές της Ανατολής, όπου εντάχθηκαν στον Ελληνικό Στρατό της Μέσης Ανατολής. Το δίκτυο της Ραφήνας, στενά συνδεδεμένο με οργανώσεις όπως η «Μίδας 614» του Ιωάννη Τσιγάντε, υπήρξε κρίσιμος σύνδεσμος μεταξύ της κατεχόμενης Ελλάδας και των Συμμάχων, συμβάλλοντας αποφασιστικά στη συνέχιση του ελληνικού αγώνα εκτός συνόρων.