- 2025.05.09
- Ευστάθιος Χρόνης
Η σύνθεση του ιπποκρατικού αξιώματος «ωφελέιεν ή μη βλάπτειν» με την αντίληψη του Αριστοτέλους για την διάκριση των εμβίων όντων σε «έναιμα» και «άναιμα» απέδωσε το πλέον συμπυκνωμένο καθοδηγητικό ρητό για το υγειονομικό σώμα:
«Ωφελέιν τα έναιμα»
Το προλάβαμε ως το ρητό που περιστοίχισε το έμβλημα του
Υγειονομικού Σώματος του Στρατού Ξηράς έως το 1994.
Ο επιμερισμός των ευθυνών και των έργων που αναλαμβάνουν τα στελέχη από τα διάφορα τμήματα του Υγειονομικού Σώματος διασφαλίζει την αποστολή του, ήτοι την «διατήρηση ακέραιας της παρατακτής δύναμης του Στρατεύματος».
Η συμμετοχή των στρατιωτικών κτηνιάτρων στην αποστολή του Υγειονομικού σώματος με αναφορά στην κτηνιατρική δημόσια υγεία και στην προληπτική ιατρική, στις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις, αρχίζει στα τέλη του 19 ου αιώνα με την ανάθεση και διεκπεραίωση των καθηκόντων ελέγχου τροφίμων στους στρατιωτικούς κτηνιάτρους οι οποίοι, ελείψει κτηνιατρικών σχολών στην Ελλάδα και διαθέτοντας υψηλή εκπαίδευση από σχολές του εξωτερικού αλλά και εμπειρία, ανέλαβαν και την συγγραφή εγχειριδίων ελέγχου τροφίμων επ’ ωφελεία της Πολιτείας.
Η ίδρυση του πρώτου στρατιωτικού κτηνιατρικού εργαστηρίου κλινικής μικροβιολογίας, για τον έλεγχο ζωοανθρωπονόσων, προηγείται(έτος 1926) κατά 30 περίπου έτη της ίδρυσης της Κτηνιατρικής Σχολής Θεσσαλονίκης.
Ομοίως, και η ίδρυση στρατιωτικού κτηνιατρικού εργαστηρίου ελέγχου τροφίμων προηγήθηκε της ίδρυσης της (πρώτης) Κτηνιατρικής Σχολής.
Η ανάθεση των καθηκόντων μακροσκοπικού και εργαστηριακού ελέγχου τροφίμων με αναφορά σε μικροβιολογικές, χημικές και ιστολογικές παραμέτρους και η ευδόκιμη επί δεκαετίες ενάσκησή τους, με επιπρόσθετη εργαστηριακή δραστηριότητα και στην υγιεινή των υδάτων, είναι καρπός της εκπαίδευσης, προπτυχιακής, μεταπτυχιακής αλλά και συμπληρωματικών σπουδών (τμήματα Χημείας ΑΕΙ) αλλά και της συσσωρευμένης τεχνογνωσίας η οποία αποτελεί περιουσιακό στοιχείο (asset) και ικανό επιστημονικό τεκμήριο για την εκπλήρωση της αποστολής του Υγειονομικού στις ΕΔ.
Ιδιαίτερο σκέλος αποτελεί η ανάπτυξη και η υποστήριξη στοιχείων ανίχνευσης ΡΒΧΠ ουσιών.
Σε μια ιδανική πολιτεία, με ικανή αυτογνωσία, έτσι θα έπρεπε να
αντιλαμβάνεται, να διαχειρίζεται, να εξελίσσεται και να προστατεύεται η συμβολή του Κτηνιατρικού στην αποστολή του Υγειονομικού Σώματος χωρίς να έχει παραγνωρισθεί η συμμετοχή στελεχών, εξοπλισμού και υποδομών επ’ ωφελεία και της ελληνικής κοινωνίας.
Η κλινική κτηνιατρική επί «εναίμων» στρατιωτικά εργαζόμενων σκύλων και γερακιών ασφάλειας αεροδρομίων αποτελεί εξέχον σκέλος της υλοποίησης της αποστολής του Κτηνιατρικού. Μόνο για λόγους σκοπιμότητας θα μπορούσε να απομονωθεί από την συνολική επιστημονική δραστηριοποίηση. Η κτηνιατρική υποστήριξη της ίλης Ιππικού, έχει ανατεθεί σε ιδιώτη. Αναρωτώμεθα: «Είναι άραγε η ίδια ελληνική Πολιτεία που:
- ανέθεσε σε ομάδα στελεχών του Κτηνιατρικού (εξειδικευμένους πτυχιούχους και τμημάτων χημείας) την διερεύνηση περιβαλλοντικών επιμολύνσεων στις αποστολές στην πρώην Γιουγκοσλαβία, Αλβανία και Αυγανιστάν, 1999-2002.
- ανέθεσε στα στρατιωτικά κτηνιατρικά εργαστήρια τον έλεγχοτροφίμων και υδάτων των ολυμπιακών αποστολών, το 2004;
- όρισε ανώτατο αξιωματικό κτηνίατρο, ως Δντη της Διεύθυνσης Υγειονομικού του Κλαδου Ολυμπιακών Αγώνων του ΓΕΕΘΑ με αποστολή την δημιουργία ειδικής υγειονομικής μονάδας που θα επενέβαινε στην “καυτή ζώνη” ενός ΡΒΧΠ περιστατικού κατά την διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004;
- ζήτησε την συνδρομή για τον μικροβιολογικό εργαστηριακό έλεγχο υδάτων στον Νομό Έβρου, στις πλημμύρες του 2005 – 2006;
- ζήτησε την συνδρομή των στρατιωτικών κτηνιατρικών
εργαστηρίων για τον έλεγχο μονάδων ψύξης ύδατος για επιβάρυνση με κάδμιο, το 2005-2006; - ανέθεσε σε κλιμάκιο στρατιωτικών κτηνιάτρων (με φορητό εξοπλισμό) την υποστήριξη του ελέγχου πόσιμου ύδατος, μετά το τσουνάμι στην Ινδονησία το 2006;
- ζήτησε την συνδρομή στρατιωτικών κτηνίατρων για την προστασία από την εξάπλωση ζωοανθρωπονόσων, στις πυρκαγιές στην Πελοπόννησο το 2007;
- ζήτησε την συνδρομή στρατιωτικών κτηνιάτρων για την υποστήριξη των εθνικών μέτρων προστασίας από την γρίπη των πτηνών, το 2008 & 2009;
- ζήτησε την συνδρομή στρατιωτικών κτηνιάτρων για την αντιμετώπιση εξάπλωσης της ευλογιάς των προβάτων το 2016 & 2017;
- έχει εντάξει τα στρατιωτικά κτηνιατρικά εργαστήρια ελέγχου τροφίμων και υδάτων στα ιδρύματα που παρέχουν πρακτική άσκηση σε φοιτητές τμημάτων κτηνιατρικής, επιστημών τροφίμων, χημείας, χημικών μηχανικών κλπ., μέσω του συστήματος ΑΤΛΑΣ;
- έχει στελεχώσει πολυεθνικές αποστολές στο εξωτερικό με καθήκοντα κτηνιατρικής δημόσιας υγείας, ελέγχου ασφάλειας τροφίμων και προληπτικής ιατρικής (σσ. διαθέτω προσωπική εμπειρία σύνταξης διαταγών στην ISAF για τον έλεγχο εγκαταστάσεων διάθεσης τροφίμων, για την προστασία από κρότωνες ως φορέων κριμαϊκού πυρετού και για την κατάρτιση σχημάτων απολύμανσης φορτίων από το Αφγανιστάν προς αποφυγή μεταφοράς του ιού του αφθώδους πυρετού);
- έχει εξελίξει και διαπιστεύσει το σύνολο των κτηνιατρικών εργαστηρίων σε μικροβιολογικές, χημικές και ιστολογικές παραμέτρους για την αδιαμφισβήτητη αξιοπιστία των αποτελεσμάτων των εργαστηριακών ελέγχων;
- έχει αναθέσει στους στρατιωτικούς κτηνιάτρους την ενάσκηση των ελέγχων τροφίμων με ανάλογα καθήκοντα όπως αυτά που η ενωσιακή νομοθεσία για τον επίσημο έλεγχο τροφίμων όπως αυτά προβλέπονται στους Κανονισμούς (ΕΕ) 2017/625 και (ΕΕ) 2019/627 για τον ρόλο του «επίσημου κτηνιάτρου» (χωρίς καμία αναφορά σε τεχνολόγους τροφίμων);»
Δεν καλούμεθα εμείς να απαντήσουμε εάν παραμένει «η ίδια Πολιτεία». Καλείται η στρατιωτική Ιεραρχία που γνωρίζει πολύ καλά τα θεσμικά κείμενα αλλά και την αποστολή και την ποιότητα των υπηρεσιών του Κτηνιατρικού.
Καλείται η στρατιωτική Ιεραρχία να προστατεύσει τον κ. Υπουργό από εξαγωγή και διάδοση επισφαλών συμπερασμάτων (θλιβερή η αναφορά σε αριθμούς) και την δημιουργία εντυπώσεων με πρώτο απότοκο την αποστροφή και, ενδεχομένως, την χλεύη «περί υπεράριθμων» στους στρατιωτικούς κτηνιάτρους.
Το Κτηνιατρικό τμήμα δεν είναι αυτόνομη νησίδα στο Υγειονομικό Σώμα. Είναι αναπόσπαστο τμήμα διαχείρισης της προληπτικής ιατρικής, την ενιαίας εν γένει υγείας και, επιχειρησιακώς – κατά μείζονα λόγο- της διαχείρισης υγειονομικών πληροφοριών. Είθε η «Ατζέντα 2030» να λαμβάνει υπόψη την περιβόητη “Medical Intelligence”.
Αντιθέτως, ως φαίνεται, δεν πλανώνται οι σύμμαχοί μας στρατιωτικοί υγειονομικοί των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου, στην πρώτη ενότητα του εγχειριδίου διαχείρισης υγειονομικών πληροφοριών “ Field Manual No. 8-10-8 MEDICAL INTELLIGENCE IN A THEATER OF OPERATIONS ” αναφέρουν:
«CHAPTER 1 /THE MEDICAL THREAT
1-1. Teachings of Hippocrates of Cos.
About 400 B.C., Hippocrates of Cos, a Greek practitioner and teacher of medicine, taught that to investigate medicine one must foresee the effects
of—
- The seasons.
- The wind and heat and cold.
- The quality of the water.
- The terrain of a city.
He considered these elements critical to learning about a city where one is a stranger. He felt that if these things were studied, one would know the diseases that exist, how to treat those diseases, and, most importantly, how to prevent them. From this information one could also determine the epidemics that may occur.»
Θα αναρωτάται, ίσως, ο κ. Υπουργός: «Για Αμερικάνους να μιλούμε τώρα!;»
Το κόστος της απαξίωσης, της προσβολής, της αποδόμησης του έργου του Κτηνιατρικού μπορεί να εκτιμηθεί με ασφάλεια σε λίγα χρόνια όταν θα πρέπει να γίνει απολογισμός της απώλειας της τεχνογνωσίας και της αποστροφής νέων από την ένταξή και την επιστημονική εξέλιξή τους μέσα στο Κτηνιατρικό τμήμα του Υγειονομικού των ΕΔ.
Εάν η στρατιωτική Ιεραρχία, είναι βεβαία ότι δεν θα απαιτηθεί η συνδρομή του Υγειονομικού Σώματος σε πολεμικές επιχειρήσεις στο μέλλον, τότε, αντί να ανοικοδομεί και να εξελίσσει Υγειονομικό Πεδίου Μάχης, μπορεί να περιορισθεί στην μετάπτωση του υφιστάμενου Υγειονομικού σε «στρατιωτικό ΕΣΥ».
Με αυτές τις παραδοχές, η σιγή της έναντι και του υψηλού διακυβεύματος της προαγωγής ή της παραμονής στα υψηλά αξιώματα και της μη προστασίας του κ. Υπουργού από την έκθεσή του από αβάσιμους συσχετισμούς, γίνεται κατανοητή.
Μετά τιμής
Ευστάθιος Ν. Χρόνης
Κτηνίατρος-Μικροβιολόγος
Ταξίαρχος ε.α.