Tag: ΚΟΣΜΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

• 2025.10.28
• Αργύρης Τασιόπουλος

28 Οκτωβρίου 1940 – Ημέρα Εθνικής Υπερηφάνειας

Η Ιταλία ζητά την παράδοση της χώρας και ολόκληρο το Έθνος απαντά με το ηρωικό του «ΟΧΙ». Οι άνδρες κατατάσσονται με απερίγραπτο ενθουσιασμό, αποφασισμένοι να υπερασπιστούν την Πατρίδα και να τιμωρήσουν τον εισβολέα.

Λύση: Μηχανισμός αναζήτησης λέξης μέσα στο άρθρο (όπως σε PDF) Κάνε επικόλληση αυτού του κώδικα σε μπλοκ Custom HTML μέσα στο άρθρο: Αναζήτηση

Οι πρώτες νίκες δεν αργούν να έρθουν – η Κορυτσά (22/11), Πρεμετή 3/12, το Δέλβινο 7/12, το Αργυρόκαστρο 8/12, Χειμάρα 22/12, απελευθερώνονται, ο λαός πανηγυρίζει, και η φωνή της Σοφίας Βέμπο ανυψώνει το φρόνημα, σατιρίζοντας τον Μουσολίνι.
Επικεφαλείς του Στρατού στην Ήπειρο, άξιοι ηγέτες, μετατρέπουν τον αυθόρμητο ενθουσιασμό των Ελλήνων στρατιωτών σε ακαταμάχητη δύναμη, γράφοντας σελίδες δόξας στην ιστορία του Έθνους μας. Όλα αυτά κράτησαν 5 μήνες, μετά φάνηκε ο νέος εισβολέας, οι Γερμανοί.

Η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της χώρας υποχώρησε στις πιέσεις των Άγγλων και αποστράτευσε τρεις στρατηγούς μεγάλων σχηματισμών στο μέτωπο της Ηπείρου (A’ΣΣ, Β’ΣΣ, ΤΣΗ), ενώ διαρκούσε ο πόλεμος και σχεδιαζόταν νέες επιχειρήσεις. Τέθηκαν έτσι τα θεμέλια για να έλθει σύντομα η διάλυση και η ήττα (20 Απρ.1941 συνθηκολόγησε το ΤΣΗ ⁷). Ας δούμε τα συμβάντα της της εποχής εκείνης μέσα από τα βιώματα του Αντιστράτηγου Γεωργίου Κοσμά, όπως αυτά τα έχει καταγράψει ο ίδιος σε βιβλίο του αλλά και η ιστορία . Θα αρχίσουμε με μια σκηνή κοντά στο στο τέλος του πολέμου.

Ήταν Φεβρουάριος του 1941, η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία ήταν προβληματισμένη εμπρός στην διαφαινόμενη Γερμανική εισβολή και στην απαίτηση των Αγγλων για συμβολική μόνο ενίσχυση των Ελληνικών Δυνάμεων. Ο Αντιστράτηγος Γεώργιος Κοσμάς, Διοικητής Α’ Σώματος Στρατού στο Αλβανικό μέτωπο τους προέτρεψε σε σύσκεψη Αντιστρατήγων “…….είναι καλύτερο η Ελλάδα να μείνει μόνη της (χωρίς την συμβολική συμμαχική ενίσχυση), για να αντιμετωπίσει τους δύο εισβολείς και να πέσει με τρόπο ένδοξο που και αυτό ακόμη το “πέσιμο” της να είναι για τους λαούς ανάσταση σωστή και μεσουράνημα δόξας. Για την δήλωση αυτή τον αποστράτευσαν εν καιρώ επιχειρήσεων!!.μαζί του αποστράτευσαν ακόμη δύο Αντιστρατήγους, Διοικητές Μεγαλων Σχηματισμών στο Μετωπο της Βορειου Ηπείρου, γιατί πίστευαν και αυτοί στην ορθότητα της δήλωσης του Κοσμά. Ποιός ήταν ο Γ. Κοσμάς.

Ο Γεώργιος Κοσμάς (1884–1964) δεν ήταν τυχαίος Αξιωματικός. Ήταν παρών, ως μάχιμος Αξιωματικός,  σε όλους τους αγώνες του Έθνους,  όπως στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912–13, στο Μακεδονικό Μέτωπο (Α’ΠΠ),  την Μικρασιατική εκστρατεία, στον Ελληνο – Ιταλικό Πόλεμο στην αντίσταση κατά των κατακτητών. Η ιστορία του είναι συνυφασμένη με αγώνες αυτούς. Ιδιαίτερα οργανωτικός και αποτελεσματικός, συνέβαλε καθοριστικά στην νίκη των Ελληνικών στρατευμάτων στην Βόρειο Ήπειρο. Γενναίος και άφοβος μαχητής σε όλη του την ζωή,  χαρισματικός ως ηγέτης,  ταπεινός ως απόστρατος, αμετακίνητος στα πιστεύω  του. Θα έπρεπε το ονομά του να είναι ευρύτερα γνωστό, άδικα όμως είναι ελάχιστα προβεβλημένος.

Στο προσωπό του τιμούμε όσους πολέμησαν, όσους θυσιάστηκαν, τιμούμε τον άγνωστο Έλληνα μαχητή, που το 1940-1941, στάθηκε όρθιος απέναντι στις δύο υπερδυνάμεις της εποχής και απέδειξε πως το πνεύμα της Ελλάδας δεν υποτάσσεται. Από τον Μαραθώνα και τις Θερμοπύλες έως τα χιονισμένα βουνά της Ηπείρου, ο Έλληνας παραμένει αιώνες μετά ο ίδιος ανυπότακτος, γενναίος και εκπληκτικός μαχητής, που αγωνίζεται για την ελευθερία, την τιμή και την πατρίδα.

Ο Γεώργιος Κοσμάς  

1904 : Κατετάγη στο στρατό ως εθελοντής με το βαθμό του δεκανέα και τοποθετήθηκε στο Β’ πεδινό πυροβολικό. Ως δεκανέας αρχικά, ως λοχίας και επιλοχίας αργότερα, γνώρισε τη ζωή του στρατώνα, όποία μετέπειτα του χρησίμεψε ως κλείδα γνώσης και ψυχολογίας των αντρών του. Από τότε είχε τον τρόπο να “σαγηνεύει” τους άντρες του, να τους εξουσιάζει και να τους εμψυχώνει. Οι άντρες του λόχου του τον ονόμαζαν «μάγο».

1909 : Εισήχθη στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, δέκατος ανάμεσα σε 54 συναδέλφους του. Αποφοίτησε το 1912 ως Ανθυπολοχαγός Πυροβολικού.

1912 : Το Σεπτέμβρη του 1912 τον βλέπουμε να βαδίζει με το ηρωικό του Σύνταγμα (ως διοικητής τμήματος πολυβόλων) στη φωτιά του πολέμου με στόχο την ολοκλήρωση των Εθνικών ονείρων. ‘Έπρεπε να τελέψει το έργο του Κολοκοτρώνη. ‘Έπρεπε να λυτρωθούν οι αλύτρωτοι αδελφοί”. Ο Κοσμάς ήταν ένας από τους συντελεστάς της νίκης, σ’ αυτόν τον πόλεμο αψήφιστα έπεφτε στη φωτιά και με κάθε τρόπο προσπάθαγε να πετύχει τον αντικειμενικό του σκοπό. ‘Από τις πρώτες μέρες οι άντρες του, τον ονόμασαν «άντρα αληθινό” και “ήρωα”. Τον βλέπουμε να μάχεται στις μάχες της Πόρτας, της Καστανιάς, στην σκληρή μάχη των Γιαννιτσών να συμμετέχει στην απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, στην μάχη του Οστρόβου και να παρασημοφορείται.

1913 : Στον Έλληνο Βουλγαρικό πόλεμο διήυθυνε τότε τον 5ο Λόχο του 901 Συντάγματος. Έλαβε μέρος σ’ όλες του τις μάχες, στις τριήμερες μάχες του Κιλκίς ανδραγάθησε πάλι και προκάλεσε τον θαυμασμό των αξιωματικών και των στρατιωτών του. Το όνομα του αναφέρθηκε με εγκωμιαστικά λόγια στην ημερήσια Διαταγή της IV Μεραρχία. Τη ίδια τόλμη δείχνει στη μάχη του Κασσελίν και στις μάχες της περιοχής Χασάν Πασά που ήταν ένα αληθινό κυνηγητό των Βουλγάρων από ύψωμα σε ύψωμα και από κορυφογραμμή σε κορυφογραμμή.

Μετά την συνθηκολόγηση των Βουλγάρων, του ανατέθηκε αποστολή χαρτογράφησης μέσα στο Βουλγαρικό Κράτος, βόρεια του Μπέλες. Ήταν επικεφαλής ομάδας 5 Αξιωματικών και 5 Οπλιτών Είχανε κάμποσο προχωρήσει μέσα στο Βουλγαρικό έδαφος όταν έπεσαν σε ενέδρα κομιτατζήδων και μερικών χωρικών, περίπου 200 σε αριθμό. Ανάμεσα στις δύο ομάδες ξέσπασε σκληρή μάχη που κράτησε δύο ημέρες, υποχωρούσε από φαράγγι σε φαράγγι μέχρι που η ομάδα με την απώλεια ενός οπλίτη έφθασε στο Πετρίτσι. Οι απώλειες των Βουλγάρων ήταν πολύ περισσότερες. Το περιστατικό αυτό τον θεοποίησε στα μάτια των Στρατιωτών του.

1916 : Τον βλέπουμε να μάχεται σκληρά στην καμπή του Έριβώνος και στη μάχη του Περλεπέ (1), στη μάχη του Μπροντ (1), όπου και του δόθηκε ο Πολεμικός Σταυρός των μαχών του Μπρόντ, τον βλέπουμε να αλαλάζει στήν προέλαση της Μεραρχίας του και να φτάνει στα Σκόπια, στην Πρίστινα , στη Νίσσα και στο Πιρότ (ήταν η πρώτη συμμετοχή ελληνικών στρατευμάτων στο πλευρό της Αντάντ μετά τη δημιουργία του Κράτους της Εθνικής Άμυνας στη Θεσσαλονίκη) (2).

1919 – 1922: Συμμετείχε στη Μικρασιατική Εκστρατεία. Υπηρέτησε αρχικά ως αξιωματικός Πυροβολικού και στη συνέχεια σε επιτελικές θέσεις. Υπηρέτησε σε μονάδες που συμμετείχαν στην προέλαση προς το εσωτερικό της Μικράς Ασίας το 1920–1921. Διακρίθηκε ιδιαίτερα στις μάχες του Εσκί Σεχίρ και του Αφιόν Καραχισάρ, όπου έδειξε επιτελική ικανότητα και ψυχραιμία κάτω από πίεση. Κατά την κατάρρευση του μετώπου (Αύγουστος 1922), φέρεται ότι, διατήρησε την πειθαρχία στο τμήμα του, συνέβαλε στη συγκράτηση και οργάνωση της υποχώρησης προς τα δυτικά και διέσωσε μέρος του υλικού και προσωπικού της μονάδας του. Αυτό του χάρισε την εκτίμηση των ανωτέρων του και τον κατέστησε πρόσωπο εμπιστοσύνης των στρατιωτικών κύκλων μετά την Μικρασιατική Καταστροφή.

1923 : Μετά την επιστροφή της XIV Μεραρχίας του από τον Έβρο, γίνηκε το κίνημα της 22ας Οκτωβρίου 1923  για την ανατροπή της επανάστασης του 1922. Το κίνημα δεν πέτυχε, οι κυβερνητικοί το κατάπνιξαν αμέσως. Καταδικάσθηκε τότε ερήμην σε θάνατο από το στρατοδικείο Πατρών. Η καταδίκη αυτή του έφερε και την απόταξη η όποια κράτησε ως την εποχή της οικουμενικής κυβερνήσης.

1927 : Ανεκλήθη στο στρατό, πρώτος μεταξύ των ανακληθέντων με το βαθμό του συνταγματάρχη. Τοποθετήθηκε αμέσως Διοικητής του Συντάγματος Βοδενών και ύστερα από ενάμιση χρόνο γίνηκε Διοικητής του Συνοριακού τομέα ‘Έβρου. Λίγο αργότερα τον βλέπουμε επιτελάρχη του Δ’ Σώματος Στρατού, για να φύγει από αυτό μετά την άρτια οργάνωσή του και να γίνει επιτελάρχης του Γ’ Σώματος.

1934 : Προήχθη στον βαθμό του Υποστρατήγου, ανέλαβε την Διοίκηση της ΙΙΙ Μεραρχίας που είχε την έδρα της στην Πάτρα.

1939 : Διοικητής του Δ’ Σώματος Στρατού πού έδρευε στην Καβάλα.

1940 : Με την έναρξη του Β’ΠΠ απένατί μας ήταν η Ιταλία και η Βουλγαρία. Η Ιταλία έπαιξε αρκετά καλά το ρόλο της μιλούσε για ειρήνη ενώ η Βουλγαρία κράδαινε σ’ όλα τα τελευταία χρόνια απειλητικά, το σπαθί της πάνω από το κορμί της Ελλάδας. Δικαιολογημένα λοιπόν και προσοχή του Ελληνικού λαού και της Ελληνικής Κυβερνήσεως στράφηκε προς τα Ελληνο Βουλγαρικά σύνορα, ο κίνδυνος που μας απειλούσε φαίνονταν καθαρά. ‘Έτσι με την πίεση αυτή άρχισε η χώρα­ μας τους εξοπλισμούς και τα αμυντικά της έργα. ‘Ήθελε να φράξει τις πόρτες και να, εμποδίσει τούς Βάρβαρους να περάσουν. Ως Διοικητής λοιπόν του Δ’ Σώματος Στρατού έδειξε μια αφάνταστη δραστηριότητα. ‘Υπήρξε ταχύς και οργανωτικός σε όλα του. Ο ίδιος στάθηκε πάνω από τους εργάτες των αμυντικών έργων και τους καθοδηγούσε με την πολύτιμη πείρα του. Με την ένταση αυτή κατασκεύασε στην περιοχή του 400 πολυβολεία από μπετόν αρμέ και τόσα άλλα εμπόδια και παγίδες για τα άρματα. Η δουλειά του αυτή προσέχτηκε από το Γενικό Επιτελείο Στρατού που πού εξέδωσε μια επαινετική διαταγή.

Η κήρυξη του πολέμου της Ιταλίας κατά της Ελλάδας τον βρήκε Διοικητή του Δ’ Σώματος. Με ταχύτητα και μεθοδικότητα έκανε την επιστράτευση του και έπιασε τις επίκαιρες θέσεις στα Ελληνο Βουλγαρικά σύνορα. Περίμενε ανήσυχος εκεί για να κινηθούν οι προαιώνιοι εχθροί του γένους, οι Βούλγαροι, για να τούς δώσει το χρειαζούμενο χτύπημα. Φάνταζε σαν λιοντάρι, λένε οι αξιωματικοί και οι οπλίτες πού ήταν κοντά του. Ο χαρακτηρισμός είναι εύστοχος γιατί το κοντό και γεροδεμένο κορμί του έχει κάτι από το σχήμα και την όψη του λιονταριού. Και στα πιο απομακρυσμένα φυλάκια έκανε ίδιος προσωπικές εφόδους πού προκαλούσαν το θαυμασμό μα και το φόβο των στρατιωτών. Ξεκίναγε από τον κάμπο και έφτανε σε υψόμετρο 1800 και 2000 μέτρων χωρίς ίχνος κόπωσης.

28η Οκτωβρίου η εισβολή των Ιταλών άρχισε, οι Βούλγαροι ήταν ήσυχοι, δεν φαινόταν δραστηριότητα που να έδειχνε προετοιμασία για εισβολή. Όταν βεβαιώθηκε πώς οι Βούλγαροι δεν θα πραγματοποιούσαν εισβολή, θέλησε να φύγει από εκεί και να προσφέρει τις υπηρεσίες του στο μέτωπο της Αλβανίας. Ζήτησε από το Γενικό Στρατηγείο να τον μεταθέσει στην Αλβανία. Η αίτηση του έγινε δεκτή από τον Αρχιστράτηγο Παπάγο την νύκτα της 16ης του Νοέμβρη. Την ίδια νύχτα πήρε το μεγαλύτερο μέρος του επιτελείου του και τον Διοικητή του πυροβολικού του και πήγε στην Κοζάνη.

Την άλλη μέρα ανάλαδε την Διοίκηση των Μεραρχιών Χ και ΧΙ που ονομάστηκαν «Ομάς Μεραρχιών Κ» (Κοσμα). Ύστερα από γρήγορη αλλά προσεκτική μελέτη της κατάστασης έβγαλε την πρώτη διαταγή της “Ομάδος Μεραρχιών».

Απόσπασμα από την διαταγή :

«Απευθύνω χαιρετισμόν εις άπαντας και παρακαλώ όπως εκτελώσι το καθήκον των μετά ηρωισμού και αυτοθυσίας». Και παρακάτω υπάρχουν τα “Σπαρτιάτικα” λόγια

“Πας υστερών και διστάζων προ εχθρικής πιέσεως να αντικαθίσταται άνευ ετέρας διαταγής”,

Πρώτη του φροντίδα ήταν να αλώσει το ύψωμα 1878 (3) , το οποίο αποτελεί το κλειδί του νότιου συγκροτήματος της Moράβας και του οποίου η πτώση θα άνοιγε το δρόμο προς την κοιλάδα της Κορυτσάς και θα τσάκιζε την Ιταλική αντίσταση του βόρειου συγκροτήματος. Την «θυελλώδη” επίθεση, όπως την ονόμασε το Τ.Σ.Δ.Μ (Τακτικό Συγκρότημα Δυτικής Μακεδονίας), την εξαπέλυσε την 21 Νοεμβρίου έπειτα από μια έντονη προπαρασκευή του πυροβολικού και με ενίσχυση 55 πολυβόλων που ήχος τους γιόμισε τα γύρω φαράγγια. Η επίθεση αυτή ήτανε για τους ‘Ιταλούς κάτι το συντριπτικό. Μέσα μόλις σε μια μέρα. πέτυχε όλους στόχους πού είχε σχεδιάσει ο Κοσμάς. Κατελήφθη το φοβερό ύψωμα. 1878 που είχε δεχτεί τόσες Ελληνικές επιθέσεις κι είχε “φάει” τόσα παληκάρια. Το Γενικό Στρατηγείο βράβευσε αμέσως τον Στρατηγό Κοσμά και τις Μονάδες του, τού απένειμε τον Πολεμικό Σταυρό Α‘ Τάξεως.

Προς το βράδυ της 21 Νοεμβρίου φάνηκαν τα πρώτα Ιταλικά τμήματα να κατεβαίνουν άτακτα από τη Νότια Μοράβα και το ίδιο βράδυ οι Ιταλοί άδειασαν ολόκληρη την περιοχή της Κορυτσάς. την άλλη μέρα. μπήκαν μέσα θριαμβευτικά, τα Ελληνικά στρατεύματα.

Είναι αδύνατο στα πλαίσια μιας ανάρτησης να περιγραφεί ο τιτάνιος αγώνας των Ελληνικών δυνάμεων. Ο Κοσμάς δεν σταματούσε στις επιτυχίες αλλά απαιτούσε παρά τις όποιες δυσκολίες η κάθε επιτυχία να είναι η αρχή της επόμενης προσπάθειας. Χαρακτηριστικά, όταν στις 22/12/1940 η ΙΙΙ Μεραρχία καταλαμβάνει την Χειμάρα και συλαμβάνει στην Παπαθιά ενα Τάγμα μελανοχιτώνων (677 Οπλίτες και 27 Αξιωματικούς) δεν έγινε καμιά εκμετάλευση της επιτυχίας από το 6ο Σύνταγμα Πεζικού και προέβη στην αφαίρεση της Διοικησης του Συνταγματάρχου “επί ανεπάρκεια” που καταδείχθηκε τόσο στην κατάληψη της Χειμάρας αλλά και νωρίτερα. Εξακριβώθηκε ότι ο εν λόγω Συνταγματάρχης παρέμεινε κατά τις επιθέσεις του Συνταγματός του σε μεμακρυσμένους Σταθμούς Διοικήσεως πληροφορούμενος τελευταίος τα γεγονότα. Στις 27/12/1940 διέταξε την διάλυση των “πολυτελών Ομάδων Διοίκησης” και απαιτησε στους ηγήτορες να είναι κοντά στα μαχώμενα τμήματα.

Χαρακτηριστικά, με την Α.Π 405/1348/27.12.1940/Γ’ΣΣ/3ο ΕΓ Διαταγή, γράφει :

‘Εκ της μέχρι τούδε παρακολουθήσεως του αγώνος διεπίστωσα ώς ασφαλώς και υμείς διεπιστώσατε, ότι τα ευτυχή τούτου απoτελέσμα, οφείλονται κατα μέγιστον μέρος εις τον αυτόβουλον  δράσιν και αύτοθυσίαν φιλοτίμων στρατιωτών και  ουχί ώς έδει εις την έπέμβασιν κα διοίκησιν των κατωτέρων στελεχών ιδία διμοιριτών.

Τούτο κατέστει καταψανές, ωστε να ύποπέση και εις την αντίληψη του έχθρού του οποίου ανώτερα στελέχη εθαύμασαν  την πρωτοβουλίαν και ορμήν του στρατιώτου, εκφραζομένου δυσμενώς δια τα κατώτερα στελέχη ήμων, άτινα εχαρακτήρησαν ώς στερούμενα πρωτοβουλίας και διοικητικής ίκανότητος. Ολόκληρη η Διαταγή στην Σημείωση 5

Ο αγώνας κάτω από την στιβαρή Διοίκηση του Κοσμά συνεχίστηκε παρά τις μεγάλες απώλειες από το δριμύ ψύχος και τις χιονοπτώσεις (Σημείωση 6 – Μετεωρογικά δεδομένα). Όταν οι απώλειες από τα κρυοπαγήματα που ήταν περισσότερες από τις απώλειες μάχης, μείωσαν αισθητά την δύναμη των μάχιμων μονάδων διέταξε την αναπλήρωση με προσωπικό από τις μη μάχιμες υπηρεσίες. Η πολεμική προσπάθεια έπρεπε να συνεχισθεί. Ενδιαφέρον άρθρο στην Μηχανή του Χρόνου, εδώ

Είχε την πίστη ότι μπορούσε να πετάξει τους Ιταλούς στην Θάλασσα αρκεί η Αγγλία να βοηθούσε με τον στόλο της.

Οι Άγγλοι και ο Κοσμάς

Ο πρίγκιπας Πέτρος, γιος του βασιλιά Γεώργιου Β’ είχε επισκεφθεί πολλές φορές στο Α’ Σώμα Στρατού, συνοδεύοντας Άγγλους Στρατηγούς. Σε μια από τις επισκέψεις, Άγγλος Στρατηγός, είπε με την γνωστή αλαζωνία των Αγγλων στον Κοσμά :

«Πρέπει οι Έλληνες να ευγνωμονείτε την Αγγλία που σας βοήθησε να νικήσετε τους Ιταλούς».

Η απάντηση του Κοσμά.

«Στρατηγέ μου, πού και πώς μας βοηθήσατε. Μέχρι σήμερα (μέσα Ιανουαρίου 1941), ό,τι πετύχαμε έναντι των Ιταλών, το πετύχαμε μόνοι μας και με δικά μας μέσα. Κοιτάχτε προς τον δρόμο (Ιωαννίνων- Αργυροκάστρου) και θα δείτε όλη την Ελλάδα επιστρατευμένη. Θα δείτε αυτοκίνητα που έχουν επιταχθεί, με τις επιγραφές των εργοστασίων στα οποία χρησιμοποιούνταν πριν. Θα δείτε όλη την Ελλάδα και μόνο την Ελλάδα. Αν μας είχατε βοηθήσει με τον στόλο και την αεροπορία σας, θα τους είχαμε ρίξει στη θάλασσα. Εκείνος όμως δεν απάντησε».

Αργότερα ο Πρίγκηπας Πέτρος διευκρίνησε στον Κοσμά, παρουσία του Συνταγματάρχη Κλεάνθη Μπουλαλά, Διοικητή της IV Μεραρχίας.

«Ξέρεις, δεν ήθελαν οι Άγγλοι να ρίξετε τους Ιταλούς στη θάλασσα, γιατί πού θα πήγαιναν τότε οι 850.000 στρατιώτες που συγκρατούσατε εσείς στην Αλβανία; Ίσως στην Αφρική, όπου κατά την περίοδο εκείνη τα πράγματα ήταν άσχημα για τους Άγγλους. Είχαν απωθηθεί προς την Αίγυπτο».

Όπως γράφει ο Γ. Κοσμάς : “Τότε κατάλαβα τι θα πει αγγλική πολιτική και πονηριά. Ενώ οι Γερμανοί βοηθούσαν τους Ιταλούς, αυτοί -οι Άγγλοι- μας άφηναν σκόπιμα αβοήθητους για δικό τους όφελος. Αν οι Άγγλοι με τον στόλο τους στην Αδριατική και την Αεροπορία εμπόδιζαν τις ιταλικές μεταφορές (από το Μπάρι και άλλα λιμάνια), έστω και τις μισές, οι Ιταλοί θα ρίχνονταν αναμφίβολα στη θάλασσα. Και συνεχίζει: «Οι Ιταλοί ενισχυμένοι και με μεταφορικά αεροπλάνα από τους Γερμανούς κατόρθωσαν να μεταφέρουν (ενν. στην Αλβανία) τρεις μεραρχίες, κατά μέσο όρο κάθε εβδομάδα, βοηθούμενοι και από την έντονη χιονόπτωση και πέτυχαν να μας αναχαιτίσουν, μέσα στον χειμώνα και οι δυνάμεις τους να ανέλθουν στις 850.000», όπως είπε ο Μουσολίνι σε λόγο του, μετά την κατάληψη της Ελλάδας.

Μαζικές Αποστρατείες εν μέσω πολέμου. 

Βρισκόμαστε στις τελευταίες μέρες του Φεβρουαρίου 1941, ο Αντιστράτηγος Γεώργιος Κοσμάς ετοιμαζόταν να κάνει συνδυασμένες επιχειρήσεις με το Β’ Σώμα Στρατού, ήθελε να δώσει τη χαριστική βολή του στους Ιταλούς. 

Ο Μεταξάς έχει πεθάνει και η διαφαινόμενη Γερμανική εισβολή έχει δημιουργήσει φοβερές ανησυχίες.

Τις ημέρες εκείνες συγκροτήθηκε στην Αθήνα το Συμβούλιο Αντιστράτηγων. Είχαν προηγηθεί συσκέψεις και συζητήσεις της ελληνικής ανώτατης πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας μετά των αφιχθέντων εις Αθήνας Βρετανών πολιτικών και στρατιωτικών, όπου προφανώς είχαν ληφθεί και αποφάσεις.

Στο Συμβούλιο Αντιστράτηγων κλήθηκε και ο Κοσμάς φυσικά . Στο Συμβούλιο εξεταστήκανε όλα τα στρατιωτικά ζητήματα τα αφορώντα την διεξαγωγή του πολέμου. Ο Κοσμάς μίλησε απλά και τίμια, όπως λέει ο λαός δωρικά, δωρικός ήταν ο λόγος του όπως δωρική είναι και η μορφή του. Ενημέρωσε πως αν ερχόταν βοήθεια των Άγγλων θα έπρεπε να είναι αρκετή ώστε να εξασφαλίσει την Ιταλο – Γερμανικήν ανάσχεση αρχικά και προοδευτικά να επιτρέψει την ανάληψη αντεπίθεσης. Διαφορετικά ήταν καλύτερο η Ελλάδα να μείνει μόνη της, για να αντιμετωπίσει και τους δύο εισβολείς και να πέσει με τρόπο ένδοξο που και αυτό ακόμη το “πέσιμο” της να είναι για τους λαούς ανάσταση σωστή και μεσουράνημα δόξας.

Έλεγε πως αν η εξωτερική βοήθεια ήταν ανεπαρκής προτιμότερον είναι να μην έρθουν καθόλου διότι και δικαιολογία πολιτική δίνουν στους Γερμανούς για την επέμβαση και χωρίς να να μας βοηθήσουν αποτελεσματικά, δεσμεύουν την ελευθερία ενεργείας στα ελληνικά στρατεύματα με την δημιουργία προς αυτά (τα ξένα στρατεύματα) στρατιωτικών υποχρεώσεων. Οι εξελίξεις έδειξαν πως ο Κοσμάς είχε δίκαιο και τα μεταγενέστερα γεγονότα τον δικαίωσαν απόλυτα (4).

Δεν έφθανε που η Κυβέρνηση Κορυζή που από κακή εκτίμηση, είτε από διάφορες σκοτεινές (ΣΣ Αγγλικές) πιέσεις έκανε το σφάλμα να απορρίψει τη γνώμη του, προχώρησε και παραπέρα, την ίδια μέρα αποστράτευσε τον Αντιστράτηγο Κοσμά Διοικητή Α’ΣΣ και τους δύο άλλους Αντιστράτηγους που είχαν πάρει στο Συμβούλιο το μέρος του Κοσμά (τον Μάρκο Δράκο, Διοικητή του Τμήματος Στρατιάς Ηπείρου -ΤΣΗ (Σημείωση 7) και τον Δημήτρη Παπαδόπουλο, Διοικητή Β’ΣΣ), επώδυνες αλλαγές για την Πατρίδα εν μέσω πολέμου.

Εκεί στο Υπουργείο Στρατιωτικών υπηρετούσε ως προσωπάρχης, ο Συνταγματάρχης Ασημάκης Ζήρος, ο οποίος την ίδια μέρα, μετά τις κρίσεις, ενημέρωσε εγγράφως στον Στρατηγό Κοσμά για την αποστρατεία του.

Στρατηγέ μου, με την σημερινή απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου και διατάγματος δημοσιευθέντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, τίθεστε σε αυτεπάγγελτο αποστρατεία καθώς και οι Αντιστράτηγοι Δράκος και Παπαδόπουλος. Ο κύριος Υπουργός διέταξε να κοινοποιηθεί εδώ η αιτιολογία, είναι ότι η περαιτέρω παραμονή στο Στράτευμα δεν προάγει τα συμφέρονται της υπηρεσίας. 

Η απάντηση του Στρατηγού Κοσμά:

“Κύριοι υπουργοί ασχέτως των αιτιών δυνάμει των οποίων απεστρατεύτην λαμβάνω την τιμή να σας αναφέρω ότι είμαι πρόθυμος ως έφεδρος να υπηρετήσω την πατρίδα μου, αυτή την περίοδο όπου και όπως υπηρεσία κρίνει. Ενημέρωσε τον προσωπάρχη του Υπουργείου πως προτιμούσε να πάει στην περιοχή της Καβάλας και να πολεμήσει είτε ως έσχατος είτε ως πρώτος τους Γερμανούς.”

Θέλησε λοιπόν να υπηρετήσει την πατρίδα και οι “Υπερπατριώτες” του έκλισαν κατάμουτρα την πόρτα. Την αναφορά παρέδωσε, ο Προσωπάρχης, παραταύτα στον Υφυπουργό Στρατιωτικών Νικόλαο Παπαδήμα (1890-1964). Ο Παπαδήμας όμως μόλις είδε την αίτηση, ρώτησε τον Προσωπάρχη, τι είναι αυτά που θέλει αυτός, και “αυτός” δεν ήταν ένας οποιοσδήποτε “αυτός” αλλά ο Στρατιωτικός Διοικητής Συγκροτήματος Μεραρχιών του Α’ Σώματος Στρατού, ο Στρατηγός που διέσπασε τις εχθρικές γραμμές στον Μοράβα, που κατέλαβε την Κορυτσά και την Μοσχόπολη, που απώθησε τους Ιταλούς δυτικά της Οστροβίτσας, ήταν αυτός που κατέλαβε την περιοχή Χειμάρας – Κούτση, ο ένδοξος λοιπόν στρατηγός είχε γίνει τώρα απλά “αυτός”. 

(πηγή : η Βιογραφία του Γ.Κοσμά από τον Ιστορικό και Συγγραφέα Κ. Καλαντζή – Χρησιμοποιήθηκαν αυτούσια αποσπάσματα με την γλώσσα του Συγγραφέα)

Τραγικό το λάθος της τότε Κυβέρνησης. Αν ήταν στην υπηρεσία ο Κοσμάς οι Ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις δεν θα διαλυόταν στην Αλβανία και θα υπήρχε μια αξιοπρεπής – συγκροτημένη αντίσταση στην Γερμανική εισβολή και ίσως μια ακόμη ένδοξη σελίδα στην ιστορία μας.

Μετά τη Γερμανική Εισβολή στην Ελλάδα τον Απρίλιο του 1941 και τη συνθηκολόγηση της Ελλάδας, του προτάθηκε — όπως και σε άλλους ανώτερους αξιωματικούς— να αναλάβει θέση στο νεοσύστατο στρατιωτικό σχήμα της κυβέρνησης Τσολάκογλου ή να βοηθήσει στην αναδιοργάνωση του στρατού κατοχής (ο λεγόμενος «Ελληνικός Στρατός Κατοχής») Ο Κοσμάς αρνήθηκε κατηγορηματικά, δηλώνοντας ότι δεν αναγνωρίζει την κυβέρνηση της Κατοχής και ότι θα παραμείνει αδρανής μέχρι την απελευθέρωση.

1943 : Στη διάρκεια της Κατοχής συμμετείχε στην αντιστασιακή οργάνωση «Στρατιωτική Ιεραρχία», που ίδρυσε ο Αλέξανδρος Παπάγος. Οι Γερμανοί όμως συνέλαβαν τους Παπάγο, Κοσμά και τους επίσης Στρατηγούς Δέδε, Μπακόπουλο και Πιτσίκα και τους μετέφεραν σιδηροδρομικώς στη Γερμανία στις 3 Αυγούστου 1943. Ως αιχμάλωτοι πολέμου οδηγήθηκαν τελικά στο Νταχάου, απ’ όπου απελευθερώθηκαν από Αμερικανούς τον Μάρτιο του 1945. Τον ίδιο μήνα επέστρεψαν, μέσω Ιταλίας στην Ελλάδα.

1947 : Υπηρέτησε ως  Γενικός Κυβερνήτης της Δυτικής Θράκης για έναν χρόνο.

1949 : Επανήλθε στην Στρατιωτική Υπηρεσία, στις 21 Ιανουαρίου 1949, ως Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού , όπου συνέβαλε σημαντικά και με επιτυχία στην αναδιοργάνωση του Στρατού. Αποστρατευτηκε στις 16 Μαρτίου 1951.

1950 : Ο Κοσμάς είχε προσωπική επαφή με τον Συνταγματάρχη Γεώργιο Γρίβα, όταν ο δεύτερος είχε πάρει την απόφαση να ηγηθεί ένοπλου Απελευθερωτικού Αγώνα, στη γενέτειρά του Κύπρο, για την οποία οι επιλήσμονες Βρετανοί αρνούνταν να εκπληρώσουν τις υποσχέσεις τους στην Ελλάδα και επέμεναν να την καταδυναστεύουν. Ήταν Συμπολεμιστές στη Μικρασιατική Εκστρατεία και αργότερα στον πόλεμο εναντίον των Γερμανοϊταλών το 1940-1941, οι δύο αξιωματικοί είχαν αναπτύξει μια ιδιαίτερα στενή σχέση. Τους ένωναν κοινοί εθνικοί αγώνες, εθνικά ιδανικά και πατριωτικά αισθήματα.

Προσφώνηση Κοσμά στον Γρίβα «Γενναίε και αγέραστε συμπολεμιστή, φίλε. Σε συγχαίρω για τη μεγάλη απόφασή σου. Όχι μόνο σε ενθαρρύνω να συνεχίσεις τις προσπάθειές σου, αλλά σε διαβεβαιώνω ότι θα σε στηρίξω και θα σε στηρίξω. Καιρός είναι να καταλάβουν οι φίλοι μας Βρετανοί ότι οι Έλληνες της Κύπρου βαρέθηκαν τα παρακάλια και τις κούφιες υποσχέσεις τους. Είναι αποφασισμένοι να πάρουν τη λευτεριά τους με το σπαθί τους». Πηγή εδώ

1951 : Στη συνέχεια ο Γεώργιος Κοσμάς εντάχθηκε στον πολιτικό στίβο και εκλεγόταν συνεχώς βουλευτής, ενώ υπηρέτησε Γενικός Διοικητής Βορείου Ελλάδος στην Κυβέρνηση του Αλέξανδρου Παπάγου από τις 15 Δεκεμβρίου 1954 έως τις 24 Μαΐου 1955, όταν και έγινε ο πρώτος Υπουργός Βορείου Ελλάδος, παραμένοντας στο αξίωμα αυτό έως τις 6 Οκτωβρίου 1955.

Επίλογος

Οι Έλληνες αισθάνθηκαν ντροπή να βλέπουν τους ήρωες του Μετώπου της Ηπείρου –  Αλβανίας, των Οχυρών να επιστρέφουν άοπλοι με σκυμμένα τα κεφάλια, ήταν πολύ βαρύ για να το θυμούνται. Οι  Έλληνες γιορτάζουν τον “ηρωισμό και την νίκη”, τις ήττες συνήθως τις ξεχνούν, δεν παίρνουν διδάγματα από αυτές και επαναλαμβάνουν τα ίδια σφάλματα.

Αν στην Κύπρο ή στην Ελλάδα το 1974 είχαμε ένα Στρατηγό “Κοσμά” τότε με μαθηματική ακρίβεια η Τούρκοι θα είχαν υποστεί μια τεράστια ήττα.    

---

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Σ1. Οι Μάχες του Περλεπέ και του Μπροντ (1916). Το Περλεπέ (Prilep) είναι σημαντικό σημείο συγκοινωνιών μεταξύ Μοναστηρίου (Bitola) και Σκοπίων και το Μπροντ (Brod) είναι ορεινή διάβαση νότια του Περλεπέ, στρατηγικής σημασίας. Οι μάχες έλαβαν χώρα το Καλοκαίρι – Φθινόπωρο του 1916, κυρίως Αύγουστος–Σεπτέμβριος. Από τη μια πλευρά ήταν Βουλγαρικές και Γερμανικές δυνάμεις που είχαν εισβάλει στη βόρεια Μακεδονία και από την άλλη Σύμμαχες δυνάμεις (Γαλλικές, Σερβικές και ορισμένες Ελληνικές μονάδες του Προσωρινού Κράτους Θεσσαλονίκης, μετά την Εθνική Άμυνα). Οι Βούλγαροι, προέλασαν το 1916 και κατέλαβαν το Μοναστήρι (Bitola), προωθούμενοι προς το Περλεπέ και το Μπροντ. Οι Σύμμαχοι, με τη βοήθεια των Σέρβων, επιχείρησαν αντεπίθεση στην περιοχή του Μπροντ και του Περλεπέ, για να ανακόψουν την προέλαση. Οι μάχες ήταν σκληρές και ορεινές, με βαριές απώλειες και για τις δύο πλευρές. Τελικά, οι Βούλγαροι διατήρησαν το Περλεπέ έως το 1918, όταν οι συμμαχικές επιθέσεις (υπό τον Γάλλο στρατηγό Φρανσέ ντ’ Εσπεραί) διέσπασαν το μέτωπο και τους ανάγκασαν να υποχωρήσουν. Οι μάχες αυτές αποτελούν προοίμιο της μεγάλης Μάχης του Μοναστηρίου (1916). Εδραίωσαν τη γραμμή του Μακεδονικού Μετώπου, που έμεινε σταθερή μέχρι το 1918. Για την Ελλάδα, ήταν η πρώτη συμμετοχή ελληνικών στρατευμάτων στο πλευρό της Αντάντ μετά τη δημιουργία του Κράτους της Εθνικής Άμυνας στη Θεσσαλονίκη.

Σ2 Το Κράτος της Εθνικής Άμυνας συγκροτήθηκε στη Θεσσαλονίκη τον Αύγουστο του 1916, στη διάρκεια του Εθνικού Διχασμού, από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, τον ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη και τον στρατηγό Παναγιώτη Δαγκλή, με τη στήριξη των Συμμάχων της Αντάντ. Αντιτάχθηκε στη φιλοβασιλική κυβέρνηση της Αθήνας και στόχευε στη συνέχιση του πολέμου στο πλευρό της Αντάντ. Η νέα κυβέρνηση οργάνωσε τον Στρατό της Εθνικής Άμυνας, που πολέμησε στο Μακεδονικό Μέτωπο. Το 1917, μετά την απομάκρυνση του βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄, ο Βενιζέλος επανήλθε στην Αθήνα και επανένωσε τη χώρα υπό ενιαία κυβέρνηση, σηματοδοτώντας τη συμμετοχή της Ελλάδας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό των Συμμάχων.

Σ3 Το “ύψωμα 1878” αναφέρεται κυρίως στο Στρατηγικό ύψωμα Μοράβα-Ιβάν (ή Μοράβα-Μπύρ-Ιβάν), το οποίο ήταν κρίσιμο για την κατάληψη της {Κορυτσάς} κατά τον Ελληνο-ιταλικό πόλεμο του 1940. Η κατάληψή του, που έγινε με ηρωικές μάχες, ήταν απαραίτητη για την προέλαση του ελληνικού στρατού, ενώ ονομάστηκε και “ύψωμα των χειροβομβίδων” λόγω της έντασης των συγκρούσεων.  Ιστορική σημασία : Ελληνο-ιταλικός πόλεμος Το ύψωμα 1878 ήταν μια κομβική στρατηγική θέση που έπρεπε να καταληφθεί για να μπορέσει ο ελληνικός στρατός να προχωρήσει προς την Κορυτσά. Η μάχη για την κατάληψή του χαρακτηρίστηκε από ηρωισμό, αλλά και μεγάλες απώλειες, με πολλούς στρατιώτες να χάνουν τη ζωή τους στην προσπάθεια. Λόγω της σφοδρότητας των συγκρούσεων, το ύψωμα απέκτησε το προσωνύμιο “ύψωμα των χειροβομβίδων”. Η κατάληψή του θεωρείται ένα από τα σημαντικά θετικά αποτελέσματα του πολέμου, αποτέλεσμα της ομοψυχίας και της σωστής προετοιμασίας του στρατού. 

Σ4. Όπως γράφει ο Νίκος Γιαννόπουλος στο βιβλίο του «Η ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. ΤΟ ΞΕΧΑΣΜΕΝΟ ΟΧΙ»  «μεταξύ των Ελλήνων και των Βρετανών ιθυνόντων υπήρχαν διαφορετικές εκτιμήσεις, γιατί αντιμετώπιζαν το πρόβλημα από διαφορετική σκοπιά, με αποτέλεσμα να εκδηλωθούν σοβαρές διαφωνίες κατά τις διαπραγματεύσεις για την αντιμετώπιση της επερχόμενης Γερμανικής επίθεσης κατά της Ελλάδας» και στη συνέχεια γράφει: «Έλληνες και Βρετανοί επιτελείς είχαν υποπέσει σε τραγικά τακτικά σφάλματα, τα οποία οι έμπειροι Γερμανοί στρατηγοί δεν επρόκειτο ν’ αφήσουν ανεκμετάλλευτα» O Παπάγος με τον Κοσμά συνελήφθησαν από τους Γερμανούς  λόγω συνεργασίας με την Αντίσταση και στάλθηκαν στον Νταχάου. Εκεί ο Κοσμάς ρώτησε τον Παπάγο “Γιατί δέχθηκε βοήθεια 1/2 Μεραρχίας από τους Άγγλους, δύναμη που δεν μπορούσε να προσφέρει τίποτα”.  Ο Παπάγος απάντησε πως πιέστηκε από τους Άγγλους,  διότι ήθελαν (οι Άγγλοι) με την συμβολική αυτή κίνηση να δώσουν θάρρος στους Σέρβους για να σπάσουν το Σύμφωνο με τους Γερμανούς και στους Τούρκους να τονίσουν την παρουσία τους στην περιοχή. Συνέχισε ο Κοσμάς στο Βιβλίο του “Επί πλέον μου τόνισε την πικρίαν (Ο Παπάγος)…..

Σημειωτέον ότι καμία νίκη, στον αγώνα κατά των Γερμανών, δεν υπήρξε υπό την Συμμαχική Διοίκηση. Δείτε το σχετικό μας άρθρο με τίτλο “Το ξεχασμένο ΟΧΙ“

Σ5. Από την σελίδα 203 του Βιβλίου του Γ. Κοσμά η Διαταγή με αριθμό Α.Π 405/1348/27.12.1940/Γ’ΣΣ/3ο ΕΓ

Σ6. Μετεωρολογικά δεδομένα της εποχής εκείνης είχε διασώσει ο παλαιός μετεωρολόγος της ΕΜΥ Στέφανος Παπαγιαννάκης που μάλιστα επιστρατεύτηκε ως έφεδρος ανθυπολοχαγός και υπηρέτησε στο μέτωπο.

Ορισμένες από τις χαμηλότερες θερμοκρασίες (οC) που καταγράφηκαν ήταν: Ιωάννινα: – 5.0 (20/12) , Καστοριά: -7.4 (18/12) -10.5 (30/12), Φλώρινα: -10.0 -17.0 (22/12) , Κορυτσά: -9.0 (30/12) -8.0 (14/1) -4.0 (15/3). Μοσχόπολη (ορεινό χωριό στην Κορυτσά -19.0 (30/12) -20.0 (14/1) -10.0 (15/3).

Ο Παπαγιαννάκης στην εκπομπή «Συνδέσεις» της ΕΡΤ τόνισε: «Άρα στα χιονισμένα βουνά που είχαν ύψος πάνω από 1500 μέτρα, θα υπήρξαν θερμοκρασίες και κάτω από -20οC ιδιαίτερα κατά τις νύχτες με αίθριο ουρανό».

Σ7. Το Τμήμα Στρατιάς Ηπείρου (ΤΣΗ) Το Τμήμα Στρατιάς Ηπείρου (ΤΣΗ) — στα αγγλικά Epirus Army Section — ήταν ανώτερος σχηματισμός (στρατιά/section) του Ελληνικού Στρατού που συγκροτήθηκε κατά τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού Πολέμου και λειτούργησε στο αλβανικό μέτωπο. Ξεκίνησε τη δράση του στις 14 Φεβρουαρίου 1941 και παρέμεινε ενεργό μέχρι τις 20 Απριλίου 1941. Wikipedia+1. Γιατί σχηματίστηκε : Η ανάγκη για νέο, ανώτερο διοικητικό επίπεδο προέκυψε επειδή οι δύο κύριοι ελληνικοί σχηματισμοί (Α’ και Β’ Σώμα Στρατού) που μάχονταν στο Αλβανικό μέτωπο είχαν μέχρι τότε άμεση σύνδεση με το Γενικό Στρατηγείο στα Ιωάννινα. Η πιθανότητα Γερμανικής εισβολής από τα βόρεια ώθησε το ΓΕΣ να μετακινήσει το Γενικό Επιτελείο στην Αθήνα και να δημιουργήσει το Τμήμα Στρατιάς Ηπείρου ως νέο τοπικό ανώτερο επιτελικό όργανο. Wikipedia

Στα τέλη Μαρτίου 1941 το ΤΣΗ περιλάμβανε τα Α’ και Β’ Σώματα Στρατού, με σημαντικές μεραρχίες πεζικού (μεταξύ άλλων 2η, 3η, 8η, 1η, 4η, 5η, 6η, 11η, 15η, 17η) — δηλαδή μεγάλο μέρος των στρατευμάτων της Ηπείρου/Αλβανίας. (Πλήρης κατάλογος τάξεων/μεραρχιών φαίνεται σε στρατιωτικές καταγραφές της περιόδου). Wikipedia+1

Διοίκηση — βασικοί διοικητές : ο Υποστράτηγος/Αντιστράτηγος Μάρκος Δράκος ορίστηκε αρχικός διοικητής του ΤΣΗ όταν αυτό συγκροτήθηκε. Wikipedia+1. Τον Μάρτιο 1941, μετά από διαφωνίες με το ΓΕΣ, ο Δράκος αποστρατεύτηκε και στη θέση του τέθηκε ο Ιωάννης Πιτσίκας Wikipedia

Επιχειρησιακή δράση και κατάληξη : Το ΤΣΗ συνέχισε τις επιχειρήσεις που είχαν αρχίσει το φθινόπωρο/χειμώνα 1940–1941: αμυντικές και επιθετικές κινήσεις στο αλβανικό έδαφος, απώθηση/αντεπιθέσεις κατά των Ιταλών και αντιμετώπιση της Ιταλικής «Άνοιξης» (Italian Spring Offensive). Wikipedia+1

Με την γερμανική εισβολή (6 Απριλίου 1941) και την ταχεία προώθηση των γερμανικών δυνάμεων στο εσωτερικό της χώρας, η θέση των ελληνικών δυνάμεων στην Ήπειρο έγινε επισφαλής· μετά από ασφυκτικές συνθήκες προώθησης/αποκοπής, το Τμήμα Στρατιάς Ηπείρου συνθηκολόγησε στις 20 Απριλίου 1941, γεγονός που σήμανε την ουσιαστική διάλυση της τακτικής παρουσίας του Ελληνικού Στρατού στο ηπειρωτικό μέτωπο. stefanov.no-ip.org+1

Το ΤΣΗ αποτέλεσε το κεντρικό διοικητικό όργανο για το ελληνικό μέτωπο στην Ήπειρο την τελική φάση του Ελληνοϊταλικού Πολέμου και κατά το ξεκίνημα της γερμανικής επίθεσης. Η δημιουργία του αντικατοπτρίζει την προσπάθεια του ΓΕΣ να συγκροτήσει κεντρική διοίκηση στο κρίσιμο μέτωπο· η κατάρρευσή του τον Απρίλιο 1941 ήταν κομβική για την ήττα/κατάληψη της ηπειρωτικής Ελλάδας.

---

Πηγές 

Κύρια πηγή της ανάρτησης είναι το Βιβλίο του Γ. Κοσμά  ” ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ – ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ- ΕΛΛΗΝΟΙΤΑΛΙΚΟΣ  ΣΥΜΜΟΡΙΤΟΠΟΛΕΜΟΣ”  είναι ένα πολύτιμο ιστορικό πόνημα, με συγγραφέα που ήταν παρών και έλαβε μέρος στα γεγονότα της εποχής, ως πρωταγωνιστής.

Την Βιογραφία του Γ. Κοσμά, ενσωματωμένη στο παραπάνω Βιβλίο, έγραψε ο Ιστορικός -Συγγραφέας Κώστας Καλαντζής (1908-1980), από την οποία ενσωματώσαμε στο κείμενο μας αποσπάσματα.

Το Βιβλίο είναι ελεύθερα  προσβάσιμο, για ανάγνωση από την οθόνη : εδώ και στην Ηλεκτρονική μας Βιβλιοθήκη της ΕΕΥΕΔ : εδώ.  Βέβαια είναι δύσκολο να διαβαστεί σε μια οθόνη υπολογιστή και ελάχιστοι θα τολμήσουν να το μελετήσουν. Αξίζει όμως τον κόπο μια που είναι  η Ιστορία μας “από πρωτο χέρι”.

Συγγραφέας	ΚΟΣΜΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Τόπος έκδοσης	Αθήνα
Έτος έκδοσης	1967
Εκδότης	Ελληνικόν Φως
Σελίδες	480
Τιμή	Μη διαθέσιμο

• Στρατηγός Γεώργιος Κοσμάς: Γιατί δεν ρίξαμε τους Ιταλούς στη θάλασσα το 1940-41; εδώ
• Γεώργιος Κοσμάς : Wikipedia
• Οι 5 Στρατηγοί σε Ναζιστικά Στρατόπεδα
• Οι πέντε Έλληνες αντιστράτηγοι αιχμάλωτοι των Γερμανών… Ως το Νταχάου HistoryPoint

---

Επιμέλεια ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος