- 2026.05.08
- ΕΕΥΕΔ
- Παρουσίαση Βιβλίου
Το Μέλος μας Γενικός Αρχίατρος ε.α, κ. Θεόδωρος Ροκκάς είναι ιατρός Γαστρεντερολόγος, με μακρά και πολυεπίπεδη παρουσία στην κλινική πράξη, την ακαδημαϊκή διδασκαλία και την ιατρική έρευνα. Δείτε το Βιογραφικό του στο τέλος της ανάρτησης.
Μας εξέπληξε θετικά με την έκδοση Βιβλίου του με τίτλο “Η Ιατρική στην εποχή των Αλγορίθμων“. Το Διοικητικό Συμβουλιο της ΕΕΥΕΔ τον συγχαίρει για την έκδοση του ΒΙβλίου που έρχεται να προσεγγίσει την “επανάσταση” που φέρνει η Τεχνητή Νοημοσύνη στην Ιατρική και ευρύτερα.
Το παρόν βιβλίο αποτυπώνει τη ματιά ενός κλινικού ιατρού με μακρόχρονη εμπειρία, που παρακολουθεί με ενδιαφέρον και κριτική σκέψη τη συνάντηση της Ιατρικής με την Τεχνητή Νοημοσύνη, αναζητώντας τα όρια, τις δυνατότητες και το ανθρώπινο νόημα της σύγχρονης ιατρικής πράξης.
Το έργο ξεπερνά την απλή παράθεση τεχνολογικών επιτευγμάτων —όπως η ανάλυση του μικροβιώματος και η αλγοριθμική απεικόνιση— και εστιάζει στην ουσία της ιατρικής πράξης. Με λόγο νηφάλιο και στοχαστικό, ο συγγραφέας αναδεικνύει πώς οι αλγόριθμοι μπορούν να γίνουν το «άγρυπνο μάτι» που ενισχύει τη διαγνωστική ακρίβεια, ενώ ταυτόχρονα θέτει το κρίσιμο ερώτημα της διατήρησης της ανθρώπινης επαφής. Πρόκειται για ένα απαραίτητο ανάγνωσμα που λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στην ψηφιακή πρόοδο και την ηθική δέσμευση απέναντι στον ασθενή, υπενθυμίζοντάς μας ότι, ακόμη και στον κόσμο των δεδομένων, ο πυρήνας της θεραπείας παραμένει βαθιά ανθρώπινος.
Συνεχίζοντας την παρουσίαση θα διαβάσουμε παρακάτω την σύνοψη από το Βιβλίο του.
ΣΥΝΟΨΗ
Η Ιατρική βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μια ιστορική καμπή. Όχι επειδή αλλάζουν απλώς τα εργαλεία της, αλλά επειδή μεταβάλλεται ο τρόπος με τον οποίο παράγεται η γνώση, λαμβάνονται οι αποφάσεις και νοηματοδοτείται η ευθύνη. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν εισέρχεται στην Ιατρική ως μια ακόμη τεχνολογική καινοτομία· εισέρχεται ως καταλύτης που επαναπροσδιορίζει θεμελιώδεις έννοιες της ιατρικής πράξης. Για πρώτη φορά, η ανάλυση, η πρόβλεψη και η σύνθεση της πληροφορίας δεν αποτελούν αποκλειστικό προνόμιο του ανθρώπινου νου. Το γεγονός αυτό γεννά ενθουσιασμό, αλλά και βαθύ προβληματισμό.
Η Ιατρική, ωστόσο, δεν υπήρξε ποτέ απλώς εφαρμογή επιστημονικής γνώσης. Από τις απαρχές της, ήταν συνάντηση επιστήμης και κρίσης, εμπειρίας και ευθύνης, τεχνικής και ανθρωπισμού. Ο ιατρός δεν όφειλε μόνο να γνωρίζει, αλλά να αποφασίζει. Και η απόφαση αυτή δεν αφορούσε αφηρημένα δεδομένα ή στατιστικές πιθανότητες, αλλά συγκεκριμένους ανθρώπους, σε συγκεκριμένες στιγμές της ζωής τους. Αυτή η διάσταση της Ιατρικής δεν αναιρείται από την τεχνολογία· αντίθετα, καθίσταται πιο απαιτητική.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο φτάνουμε στην απόφαση, όχι όμως το γεγονός ότι κάποιος πρέπει να αποφασίσει. Αλγοριθμικά συστήματα είναι πλέον σε θέση να επεξεργάζονται τεράστιους όγκους δεδομένων, να εντοπίζουν πρότυπα και να προτείνουν λύσεις με ταχύτητα και ακρίβεια που υπερβαίνουν τις ανθρώπινες δυνατότητες. Μπορούν να μειώσουν ορισμένες μορφές αβεβαιότητας, να υποστηρίξουν τη διάγνωση και να ενισχύσουν τη θεραπευτική στρατηγική. Δεν μπορούν, όμως, να αναλάβουν την ευθύνη των συνεπειών. Η ευθύνη παραμένει ανθρώπινη, γιατί μόνο ο άνθρωπος μπορεί να σταθεί απέναντι στον ασθενή, να εξηγήσει την αβεβαιότητα, να αποδεχθεί το ενδεχόμενο σφάλματος και να παραμείνει παρών όταν τα αποτελέσματα δεν είναι τα αναμενόμενα.
Το βιβλίο αυτό δεν γράφτηκε για να υμνήσει την Τεχνητή Νοημοσύνη ούτε για να την αντιμετωπίσει με καχυποψία. Δεν επιχειρεί να προβλέψει με ακρίβεια το μέλλον, ούτε να προσφέρει έτοιμες λύσεις σε σύνθετα προβλήματα. Φιλοδοξεί, αντίθετα, να αποτελέσει έναν χώρο σκέψης. Να θέσει ερωτήματα πριν οι τεχνολογικές εξελίξεις παγιωθούν σε πρακτικές που δύσκολα θα αναστραφούν. Να ενθαρρύνει τον αναγνώστη να στοχαστεί πάνω στη σχέση ανάμεσα στη δυνατότητα και στο νόημα, ανάμεσα στην καινοτομία και στην ευθύνη.
Απευθύνεται πρωτίστως σε ιατρούς και επαγγελματίες υγείας, οι οποίοι βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με την ανάγκη να ενσωματώσουν νέες τεχνολογίες στην κλινική πράξη. Ταυτόχρονα, όμως, απευθύνεται και στον ευρύτερο αναγνώστη που ενδιαφέρεται να κατανοήσει πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη επηρεάζει έναν από τους πιο ευαίσθητους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας: τη φροντίδα της υγείας. Η Ιατρική δεν αφορά μόνο τους ειδικούς· αφορά όλους, γιατί όλοι, κάποια στιγμή, θα βρεθούμε στη θέση του ασθενούς.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σχέση ιατρού–ασθενούς, η οποία δοκιμάζεται και μετασχηματίζεται στην ψηφιακή εποχή. Η εμπιστοσύνη, η επικοινωνία και η κοινή λήψη αποφάσεων αποκτούν νέα διάσταση όταν παρεμβάλλονται αλγοριθμικά συστήματα. Ποιος εξηγεί τι προτείνει ένας αλγόριθμος; Πώς μεταφράζεται μια στατιστική πιθανότητα σε ανθρώπινο λόγο; Πώς διασφαλίζεται ότι η τεχνολογία δεν αποξενώνει, αλλά υποστηρίζει τη σχέση; Τα ερωτήματα αυτά δεν είναι τεχνικά· είναι βαθιά ανθρώπινα και ηθικά.
Το βιβλίο εξετάζει τον ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης στην κλινική πράξη, στην ιατρική έρευνα, στην εκπαίδευση και στη χάραξη πολιτικής υγείας. Αναδεικνύονται οι δυνατότητες, αλλά και τα όρια. Τα λάθη, οι αποτυχίες και οι συστημικές προκαταλήψεις δεν αποτελούν παρεκκλίσεις, αλλά εγγενή χαρακτηριστικά κάθε πολύπλοκου συστήματος. Η άκριτη εμπιστοσύνη στην τεχνολογία μπορεί να οδηγήσει σε νέες μορφές αδικίας και αποπροσωποποίησης. Η αναγνώριση των ορίων δεν είναι άρνηση της προόδου· είναι προϋπόθεση για μια υπεύθυνη χρήση της.
Το βιβλίο δεν περιλαμβάνει τεχνικές περιγραφές αλγορίθμων ούτε οδηγίες χρήσης. Επιχειρεί, αντίθετα, να διατυπώσει μια στάση απέναντι στην εποχή που αναδύεται. Μια στάση που αναγνωρίζει τη δύναμη της τεχνολογίας, χωρίς να της παραχωρεί το νόημα της ιατρικής πράξης. Γιατί η Ιατρική, όσο κι αν εξελίσσεται, παραμένει μια ανθρώπινη υπόσχεση: ότι απέναντι στην ασθένεια, στον πόνο και στην αβεβαιότητα, κάποιος θα σταθεί με γνώση, κρίση και φροντίδα.
Η πρόοδος δεν απειλεί την Ιατρική όταν συνοδεύεται από στοχασμό. Την απειλεί όταν η δυνατότητα προηγείται του νοήματος. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει την Ιατρική, αρκεί να παραμείνει εργαλείο και όχι σκοπός. Το πραγματικό ερώτημα της εποχής μας δεν είναι αν η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αλλάξει την Ιατρική. Αυτό είναι ήδη βέβαιο. Το ερώτημα είναι αν η Ιατρική θα καταφέρει να αλλάξει χωρίς να χάσει τον εαυτό της.
Το βιβλίο αυτό γράφτηκε με την πεποίθηση ότι η πρόοδος και ο ανθρωπισμός δεν είναι αντίπαλοι. Μπορούν να συνυπάρξουν, αρκεί να προηγείται η σκέψη της εφαρμογής και το νόημα της δυνατότητας. Αν ο αναγνώστης κρατήσει έστω και έναν προβληματισμό που θα τον συνοδεύσει στην πράξη ή στη σκέψη του, τότε ο σκοπός του βιβλίου θα έχει εκπληρωθεί.
Ο Θεόδωρος Ροκκάς υπηρετεί ως Διευθυντής της Γαστρεντερολογικής Κλινικής στο «Ερρίκος Ντυνάν» Hospital Center, διατηρώντας σταθερά ενεργή τη σχέση με τον ασθενή και τη σύνθετη πραγματικότητα της καθημερινής κλινικής απόφασης.
Σπούδασε Ιατρική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στη Στρατιωτική Ιατρική Σχολή, ενώ ολοκλήρωσε την ειδικότητά του στη Γαστρεντερολογία στο Guy’s Hospital του Λονδίνου.
Είναι Διδάκτωρ Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και κάτοχος PhD από την Ιατρική Σχολή των Νοσοκομείων Guy’s, St. Thomas’ και King’s College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου. Έχει διατελέσει Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας και Γαστρεντερολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Η επιστημονική του δραστηριότητα περιλαμβάνει περισσότερες από 200 δημοσιεύσεις σε έγκριτα διεθνή περιοδικά, με χιλιάδες αναφορές στο έργο αυτό. Είναι Fellow της Αμερικανικής Γαστρεντερολογικής Εταιρείας (AGA), του Αμερικανικού Κολλεγίου Γαστρεντερολογίας (ACG), της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Γαστρεντερολογίας και Ηπατολογίας (EBGH) και της Βρετανικής Εταιρείας Γαστρεντερολογίας (BSG).
Έχει διατελέσει Πρόεδρος της Ελληνικής Γαστρεντερολογικής Εταιρείας, της Ευρωπαϊκής Ομάδας Μελέτης του Ελικοβακτηριδίου του Πυλωρού και του
Μικροβιώματος (EHMSG), καθώς και ιδρυτικό μέλος και Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης του Ελικοβακτηριδίου του Πυλωρού και του Μικροβιώματος. Έχει πραγματοποιήσει περισσότερες από 250 προσκεκλημένες ομιλίες σε διεθνή και ελληνικά συνέδρια και έχει διοργανώσει πολυάριθμες επιστημονικές συναντήσεις.
Για το ερευνητικό του έργο έχει τιμηθεί με διεθνείς διακρίσεις, ενώ η Ελληνική Δημοκρατία τού έχει απονείμει τον Ταξιάρχη του Φοίνικα και τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος της Τιμής.
ΕΚΔΟΣΕΙΣ
Παρουσίαση : Αργύρης Τασιόπουλος