- 2025.10.09
- Αγνωστος Στρατιωτικός Ιατρός;
Η παρακάτω αναφορά στον Υποστρατήγο (ΥΙ) , Μιχαήλ Γκιάλα, βρέθηκε στο αρχείο του Υποστρατήγου (ΥΙ) Κωνσταντίνου Κυριακόπουλου ο οποίος και μας το έστειλε για ανάρτηση. Ο συγγραφέας μας είναι άγνωστος. Από το αναγραφόμενα ο φαίνεται ότι ο Συγγραφέας είναι Στρατιωτικός Ιατρός, Χειρουργός,που υπηρέτησε κάνοντας ειδικότητα στο 424 ΓΣΝΕ υπό την επίβλεψη του Μιχαήλ Γκιάλα.
Μιχαήλ Γκιάλας (1912-1999)
Πριν αρκετό χρόνο έλαβα από δύο κυρίες συναδέλφους ένα βιβλίο, το οποίο αφορούσε στην ιστορία της ζωής του πατέρα τους. Καθηλώθηκα μία εβδομάδα περίπου με το να διαβάζω ξανά και ξανά το μικρό βιβλίο. Γιατί τα δυο παιδιά του εύστοχα αναφέρουν στον ολιγόλογο πρόλογό τους: «… να παρουσιάσουμε τις αναμνήσεις μιας ολόκληρης ζωής ενός ανθρώπου που σχεδόν όλη του η ζωή σηματοδοτεί την εποχή του».
Σχεδόν αυτόματα γεννήθηκαν συνειρμοί, που μόνο το «συντριβάνι» της μνήμης ξέρει να αναβλύζει. Πρόσωπα αγαπητά, που ο χρόνος δεν κατάφερε να ξεθωριάσει, ήρθαν στη σκέψη μου, πρόσωπα που στη ζωή μου υπήρξαν σημαδιακοί σταθμοί.
Πόσες ομοιότητες έχει η ζωή του Μιχαήλ Γκιάλα μ’ εκείνη του Φίλιππου Κλωνιζάκη; Και ο Γκιάλας γιος παπά και δασκάλου, με έξι παιδιά και μεγαλύτερο από τα πέντε αγόρια ο Μιχάλης. Και όπως στον Φίλιππο έτσι και στον Γκιάλα ο πατέρας του, αλλά και ο παππούς του, του δίδαξαν τα βασικά κατευθυντήρια στοιχεία της πορείας του: την εργατικότητα, τον σεβασμό στην ορθόδοξη λατρεία και την αγάπη του στην αγροτική ζωή. Τελειώνοντας το Γυμνάσιο της Χίου μπορούσε να σπουδάσει με υποτροφία, το Πρώιον Κληροδότημα επειδή επρώτευσε μεταξύ 80 συμμαθητών του, εκπαιδευτικός ή γεωπόνος ή να δώσει εξετάσεις στην προ διετίας ιδρυθείσα Στρατιωτική Ιατρική Σχολή (Σ.Ι.Σ.) Αθηνών. Έδωσε εξετάσεις στη Σ.Ι.Σ. και επέτυχε μεταξύ των τριών πρώτων. Αλλά ενώ η τότε Ανωτάτη του Στρατού Υγειονομική Επιτροπή τον χαρακτήρισε, προ των εξετάσεων, ικανό, μετά την έκδοση των αποτελεσμάτων ο Υφυπουργός Στρατιωτικών, βασιζόμενος σε μία πάθησή του, όπως και έξι άλλων επιτυχόντων, διέταξε να μην εισαχθούν οι επτά γιατί έχουν αδενοειδείς εκβλαστήσεις. Η απόφαση του Υφυπουργού ανετράπη μετά πρωτοφανή αντίσταση και μαχητικότητα των επτά παιδιών. Διαβάζοντας τις «Αναμνήσεις» του, όπου αφηγείται τα γεγονότα της ζωής του, για να τα γράφουν οι δύο θυγατέρες του, θυμάμαι με συγκίνηση τα λόγια του: «Γιατρέ μου να επιμένεις στις αξίες της ζωής». Και πληροφορήθηκα κάποτε την απάντηση της κόρης του, της μετέπειτα Καθηγήτριας της Αναισθησιολογίας, στον τρόπο συμπεριφοράς ορισμένων εκλεκτόρων που αντιδρούσαν στην καθηγητοποίησή της: «Και μην λησμονείτε κύριοι Καθηγητές ότι αναφέρεστε σε μία Γκιάλα!». Εφοίτησε λοιπόν ο Μιχάλης στη Σ.Ι.Σ. από το 1928 μέχρι το 1934.
Το 1934 ως ανθυπίατρος μετετέθη στο 4ο Γενικό Νοσοκομείο Δράμας για πρακτική εξάσκηση, όπως συμβαίνει σήμερα με τη Σ.Ε.Υ. στο 401 Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών και στο 424 Γ.Σ.Ν.Ε. Θεσσαλονίκης. Κι εκεί είχε μια περιπέτεια. Το 1935 εξερράγη κίνημα με οργανωτή τον Πλαστήρα, στο οποίο προσεχώρησε και ο Γκιάλας, καταταγείς σε Τάγμα εθελοντών το Τάγμα Χατζάκη. Το Τάγμα κατέλαβε την ανατολική όχθη του Στρυμώνος, με προοπτική να βαδίσει κατά της Θεσσαλονίκης. Και αφηγείται, δρώντας πάντα με την λογική.
«Αλλά δεν είχαμε το δίκιο εμείς, διότι είναι δύσκολο πράγμα όταν είναι πρόσφατος η ετυμηγορία του λαού, ο οποίος τέλος πάντων, βαρέθηκε 15 χρόνια να κυβερνούν οι Βενιζελικοί και έφερε το Λαϊκό Κόμμα … δεν μπορείς εσύ να πεις, να επιβληθείς στη θέληση του λαού, καταργείται έτσι η Δημοκρατία. Εγώ προσεχώρησα με τη θέλησή μου. Ήταν O ενθουσιασμός. Πρόσφατα είχαμε ορκισθεί στη Δημοκρατία βγαίνοντας από τη Σχολή (Σ.Ι.Σ.). Έτσι, βρέθηκα στο Στρατοδικείο στη Δράμα, επί εσχάτη προδοσία. Ευτυχώς η υπόθεση αυτή ήταν ανώδυνος Μόνο, που με έδιωξαν από τον Στρατό, με αποστράτευσαν».
Ε, αλλά ο Γκιάλας παρέμεινε Γκιάλας. Και απολογήθηκε ως εξής:
«Κύριε Πρόεδρε εγώ δεν παρασύρθηκα, αλλά επίστευσα ότι κινδυνεύει η Δημοκρατία και προσεχώρησα αυθορμήτως. Και βρέθηκα πλέον εγώ με μια φυλάκιση και με ισόβια στέρηση των πολιτικών μου δικαιωμάτων. Μια φυλάκιση λίγων μηνών, η οποία ήρθη με την επάνοδο του Βασιλέως Γεωργίου, κατόπιν γενικής αμνηστίας. Αμνηστία μόνον ως προς την φυλάκιση, όχι επάνοδο στον Στρατό».
Από το 1935 έως το 1940 ειδικεύθηκε στη Χειρουργική, στην Α’ Χειρουργική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών, κοντά στους Καθηγητές Μαρίνο Γερουλάνο «τον Άγιο της Ελληνικής Επιστήμης», όπως τον αποκαλεί και τον Χάρη Τούλ. Το 1939 έλαβε την ειδικότητα του Χειρουργού και το ίδιο έτος αναγορεύθηκε Διδάκτωρ της Ιατρικής με θέμα την Εχινοκοκκίαση των Οστών.
Με την έναρξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου πήγε αμέσως στη Χίο για να παρουσιαστεί εθελοντικά, γιατί είχε καταδικαστεί σε τρίμηνη φυλάκιση και αποστρατεία, στο 23ο Σύνταγμα Πεζικού της Χίου. Το Σύνταγμα όμως είχε φύγει νωρίτερα, αλλά βρήκε έναν έφεδρο Συνταγματάρχη, που μόλις άκουσε ότι θέλει να καταταγεί απάντησε γεμάτος χαρά: «Ρε Γκιάλα στον ουρανό σε γύρευα και σε βρίσκω στη γη». Αυτό γιατί του έλειπε Χειρουργός για το 13ο Ορεινό Χειρουργείο. Ανέλαβε Διοικητής του Χειρουργείου, Το οποίο οργάνωσε, επιστρατεύοντας ανθρώπους και ζώα και μετέφερε τον ιατρικό εξοπλισμό της Μονάδος στο Πόγραδετς.
Το 13ο Ορεινό Χειρουργείο υποδεχόταν της απώλειες δύο Συνταγμάτων Πεζικού και ενός Συντάγματος Ορειβατικού Πυροβολικού. Το Χειρουργείο αυτό αντιμετώπισε τραύματα, όπως της κοιλίας, των άκρων, του θώρακος με ανοικτό πνευμοθώρακα και του εγκεφάλου. Ακολουθήθηκαν για την αντιμετώπισή τους οι βασικές αρχές που καθορίστηκαν κατά τον Α ́ Παγκόσμιο Πόλεμο! Η ανάνηψη εφαρμοζόταν σε όλα τα σοβαρά τραύματα με shock, πολύ πριν την εγχείρηση. Για πρώτη φορά, αναφέρει ο Γκιάλας σε διάλεξή του το 1984, χρησιμοποιήθηκε η Χημειοθεραπεία με τη χρήση σουλφοναμιδών, σε εφαρμογή στην Ελλάδα από το 1936.
Με την οπισθοχώρηση του Μετώπου μετά τη Γερμανική επίθεση στις 6 Απριλίου 1941 και κατά την Κατοχή των Γερμανών του 1941-1944 συγκροτήθηκαν στην Αίγυπτο και την Παλαιστίνη Ελληνικές Δυνάμεις από εθελοντές Αξιωματικούς και Στρατιώτες, οι οποίοι διέφυγαν στη Μέση Ανατολή. Στην Ηλιούπολη, προάστιο του Καΐρου, συγκροτήθηκε Νοσοκομείο στο οποίο υπηρέτησε και ο Μιχαήλ Γκιάλας ως εθελοντής. Στην Ελληνική πτέρυγα του 63ου Νοσοκομείου Ηλιούπολης αναφέρει ο Γκιάλας «γνώρισα για πρώτη φορά το 1944 την Πενικιλλίνη».
Μετά τη διάσπαση της Γοτθικής Γραμμής στο Ρίμινι και τη μεταφορά των επιχειρήσεων του Ιερού Λόχου στο Αιγαίο, για την απελευθέρωση των νησιών, κατετάγη και πάλι ως εθελοντής το 1944-1945 με Διοικητή του Λόχου τον Συνταγματάρχη Χριστόδουλο Τσιγάντε.
Το 1947 στον εμφύλιο πλέον πόλεμο, παρατήρησε για πρώτη φορά την ανάπτυξη βαρείας καταπληξίας κατά την αφαίρεση ισχαίμου περιδέσεως μέλους μετά πολύωρη εφαρμογή. Προφανώς, κατά τον Γκιάλα, η εικόνα του βαρέως shock να οφείλετο στην αθρόα, μετά την άρση της περιδέσεως, είσοδο στην κυκλοφορία τοξικών ουσιών από ισχαιμικές μυϊκές μάζες. Το πρόβλημα αντιμετώπισε ο Καθηγητής Ν. Χρηστέας, ο οποίος συνέστησε εγγύτερη, όσο γίνεται, εφαρμογή του ισχαιμικού επιδέσμου στο τραύμα..
Επίσης παρατήρησε μεγάλη αντοχή κατά τις λοιμώξεις ορισμένων ατόμων, ιδίως κατοίκων της υπαίθρου. Βαρέα παραμελημένα τραύματα κοιλίας, με τρώση λεπτού και παχέος εντέρου, είχαν ομαλή μετεγχειρητική πορεία χωρίς ανάπτυξη περιτονίτιδας, αλλά ούτε καν διαπύηση του εγχειρητικού τραύματος, παρόλο που τότε χορηγούνταν μόνο σουλφοναμίδες και πενικιλλίνη αλλά με φειδώ.
Γι’ αυτό όταν κάποιες φορές χειρουργούσε στο Γαλλικό Νοσοκομείο (στην οδό Φράγκων) και η καλόγρια ορμούσε να συλλάβει κάποιο μικρό σκουπίδι που έπεφτε απ’ τον προβολέα στην ανοιχτή κοιλιά, τη σταματούσε και έλεγε στωικά: «Μην ανησυχείτε ma mère. Το περιτόναιο ξέρει τη δουλειά του!». Στον Στρατό αποκαταστάθηκε ως Λοχαγός Ιατρός το 1944. Επανέκτησε την αρχαιότητά του και εξελίχθηκε κανονικά.
Το 1951-1952 πήγε στην Αγγλία και μετεκπαιδεύτηκε στη Γενική Χειρουργική, την Ορθοπαιδική και τη Χειρουργική Ατυχημάτων. Το 1952 τοποθετήθηκε στη θέση του Διευθυντού της Χειρουργικής Κλινικής του 424 Γ.Σ.Ν.Ε. με Διευθυντές του Νοσοκομείου τον Αθανάσιο Στατήρη, τον Ανδρέα Καϊλόγλου, τον Ιωάννη Σματάτη και τον Φίλιππο Κλωνιζάκη, τον οποίο διαδέχτηκε ως Διευθυντής του Νοσοκομείου το 1962-1963.
Ως Διευθυντής της Χειρουργικής Κλινικής ήταν πασίγνωστος στον Ιατρικό κόσμο της Θεσσαλονίκης. Αποτέλεσμα της φήμης του ήταν και η εκλογή του, από το 1958 μέχρι το 1962, ως Αντιπροέδρου της Ιατρικής Εταιρείας Θεσσαλονίκης με προέδρους τους Καθηγητές Κ. Αλεξανδρίδη και Ε. Παναγιωτόπουλο. Επίσης από το 1952 έως το 1963 ήταν Καθηγητής της Χειρουργικής Πολέμου και Ατυχημάτων της Σ.Ι.Σ. Τέλος, επιστέγασμα της διασημότητάς του ήταν η εκλογή από το 1968 μέχρι το 1972 ως Δημοτικού Συμβούλου Θεσσαλονίκης. Η Χειρουργική Κλινική του 424 Γ.Σ.Ν.Ε. είχε, με προϊστάμενο τον Γκιάλα, πολλές εξελίξεις μεταξύ 1952-1963, όπως:
- Δημιουργήθηκε το Τμήμα Φυσιοθεραπείας με προϊσταμένη για πολλά χρόνια την Αδελφή Νοσηλεύτρια Αικατερίνη Μήλα, η οποία προερχόταν από τις Εθελόντριες Αδελφές Νοσοκόμους του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού και είχε εκπαιδευθεί από Αγγλίδες Φυσιοθεραπεύτριες του 430 Σ.Ν. Αθηνών, όπου λειτουργούσε η Σχολή -Φυσιοθεραπείας. Η ακαταπόνητη Μήλα, γνωστή σε όλους μας, ήταν υπόδειγμα υπαλλήλου και ιδιαίτερα αγαπητή.
- Λειτούργησε από το 1952 «Αίθουσα Ανανήψεως» (Recovery Room), σε ειδικό χώρο κοντά στο Χειρουργείο, για τους βαρέως πάσχοντες και χειρουργούμενους για σοβαρές παθήσεις, υπό ειδική εποπτεία όσο χρόνο κρινόταν αναγκαίο. Οι Αίθουσες Ανανήψεως εξελίχτηκαν σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (Μ.Ε.Θ.).
- Σε βαριές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις εφαρμόστηκε, για πρώτη φορά, η υποθερμία, με τη χορήγηση του διαλύματος Coctail Laborit. Στην εξέλιξη πρωτοστάτησαν ο Νευρολόγος Δημήτριος Γαρύφαλλος και ο Αναισθησιολόγος Γεώργιος Παπαδόπουλος.
- Υπήρξε πρωτοπορία στον Βορειοελλαδικό χώρο στη Χειρουργική των οστών.Εκτελέστηκαν σε ευρεία κλίμακα οστεοσυνθέσεις των επιμήκων οστών με πλάκες Labotte ή κατά Kuntcher. Η μέθοδος Kuntcher εφαρμόστηκε και για την ανάταξη και συγκράτηση των οστών του αντιβραχίου και του βραχίονα με ήλους Steinmann ή Kitschner.
- Σε ψευδαρθρώσεων ενδεδειγμένες περιπτώσεις ψευδαρθρώσεων εκτελούνταν οστεοπλαστικές εγχειρήσεις μεταμφύτευσης (μεταμόσχευσης) οστού, το οποίο προερχόταν από τμήμα της κνημιαίας περόνης.
- Η Χειρουργική Κλινική του 424 Γ.Σ.Ν.Ε. προέβη επίσης για πρώτη φορά στη Βόρειο Ελλάδα σε οστεοσύνθεση κατάγματος του αυχένος του μηριαίου οστού κατά Smith-Petersen.
- Για τον Μ. Γκιάλα με τους συνεργάτες του η αναπλήρωση ελλείψεων της κρανιακής κάψης με ακρυλικές προθέσεις κατέστη συνήθης. Η αντιμετώπιση κιρσών με σαφηνεκτομή έγινε πράξη ρουτίνας. Στα τραυματικά ανευρύσματα μεγάλων αγγείων εκτελείτο με επιτυχία ενδοανευρυσματορραφή κατά Mattas.
- Η πρόπτωση μεσοσπονδυλίου δίσκου, με πεταλεκτομή όμως, εφαρμόστηκε στο 424 Γ.Σ.Ν.Ε. από τους Σπύρο Μιχαλιτσιάνο και Μ. Γκιάλα.
Σε όλες τις παραπάνω εξελίξεις και επιστημονικές δραστηριότητες, ο Γκιάλας συμμετείχε ψυχικά με πάθος και επιμονή αλλά και με αγωνία για την επιτυχία τους. Θυμάμαι με συγκίνηση την ψυχική αναστάτωση του πάντα ψύχραιμου Μιχάλη Γκιάλα κατά την εγχείρηση από τον ίδιο του Σπύρου Μιχαλιτσιάνου, τον οποίο αγαπούσε και εκτιμούσε ιδιαίτερα, όταν του έκανε μηνεκτομή για ρήξη του μηνοειδούς χόνδρου του δεξιού του γόνατος.
Το 1984, σε διάλεξή του στο Έκτο Ιατρικό Συνέδριο των Ενόπλων Δυνάμεων για τις «Εξελίξεις της Χειρουργικής στον Στρατό κατά τα τελευταία 50 χρόνια», δικαίωσε για άλλη μια φορά τη φήμη του λέγοντας: «Θα μπορούσα να πω ότι είναι το οδοιπορικό ενός Χειρουργού που είχε την ευκαιρία και το προνόμιο να υπηρετήσει και να ζήσει την ατμόσφαιρα σε όλους τους Υγειονομικούς σχηματισμούς από του Ορεινού Χειρουργείου μέχρι των Μεγάλων Νοσοκομείων Βάσεως».
Ο έμπειρος αλλά και έμπιστος συνεργάτης και βοηθός του ήταν ο Λοχαγός Ιατρός Αθανάσιος Φράγκος, το δεξί του χέρι. Ο συγχρονισμός τους ήταν απαράμιλλος. Ο Θανάσης αλλά και η Τσιπέλη, η Προϊσταμένη του Χειρουργείου, γνώριζαν απόλυτα τους «χρόνους» της επεμβάσεως. Σε 45 λεπτά μία γαστρεκτομή ενός ιδιαίτερα παχύσαρκου ατόμου τελείωνε αισίως. Αλλά το χιούμορ χιούμορ. Όταν προετοίμαζε το χειρουργικό πεδίο και ήταν έτοιμος να κάνει τη δερματική τομή έλεγε: «Παιδιά μου φυλαχτείτε μην πεταχτεί τώρα κανένα κοτόπουλο. Με τέτοιο πάχος …!». Σ’ ένα άλλο χειρουργείο είχε διακομισθεί ένας ασθενής από τον Παθολόγο Λοχαγό Ιατρό Νικόλαο Σχίζα, με γνώση του Διευθυντού του Νοσοκομείου Κλωνιζάκη, που είχε εχινόκοκκο κύστη στο ήπαρ και είχε διαπυηθεί. Μόλις μπήκε ο άρρωστος άρχισε η γνωστή του σκωπτική γκρίνια, ενώ ήξερε ποιοι έκαναν τη διακομιδή. Και δεν ήταν καθόλου αιφνιδιασμένος γιατί είχε αρχή του να μελετά ενδελεχώς τους ασθενείς και μάλιστα αυτούς που θα χειρουργούσε ο ίδιος. «Ε, τώρα κι αυτοί οι χαζοπαθολόγοι ανακαλύπτουν συνεχώς σπάνιες παθήσεις». Κι ενώ μουρμούριζε είχε βρει τη βλάβη. Εκείνη τη στιγμή εμφανίστηκε στο μικρό παράθυρο της πόρτας του χειρουργείο το συμπαθητικό πρόσωπο και το έξυπνο (ειρωνικό;) βλέμμα του Κλωνιζάκη. Το σκηνικό αλλάζει αυτόματα. Και αρχίζει το ψιλό γαζί, χωρίς καν να διασταυρωθούν τα βλέμματά τους: «Παιδιά μου οι γιατροί της Παθολογικής Κλινικής που τον διεκόμισαν είναι άριστοι. Πώς κατάλαβαν τι έχει;». «Ε, Μιχάλη μου, κι εμείς οι Παθολόγοι κάτι ξέρουμε! Ο κύριος Σχίζας κάνει καλά τη δουλειά του».
Ειδικευόμενοι της Χειρουργικής ήταν τότε δύο πολύ καλοί γιατροί. Ο Σπύρος Καστανάκης και ο Γιάννης ο Μπουχούτσος, που δυστυχώς έφυγε νωρίς από τον «πάνω κόσμο». Όταν οι ειδικευόμενοι πήγαν στο Α.Χ.Ε.Π.Α., για τον απαιτούμενο Πανεπιστημιακό χρόνο εξειδίκευσής τους, παρουσιάστηκαν στον Καθηγητή της Χειρουργικής Κωνσταντίνο Τούντα, γνωστόν στο πανελλήνιο. Όταν ο Καθηγητής άκουσε ότι έρχονται από τον Γκιάλα ενθουσιάστηκε. Όμως, παρουσιάστηκαν στον Τούντα έχοντας εκτελέσει ο καθένας 2.000 επεμβάσεις μεγάλης, μέσης και μικρής Χειρουργικής! Ο Καθηγητής είχε τη συνήθεια να αναθέτει στους νεοπαρουσιαζόμενους μια επέμβαση βουβωνοκήλης. Γιατί, όπως μας έλεγε και ο Γκιάλας, ο καλός χειρουργός από μια βουβωνοκήλη κρίνεται. Αν δεν προσέξεις στην πλαστική του βουβωνικού πόρου, η κήλη υποτροπιάζει.
Μαζί με δύο άλλους συμμαθητές της Σ.Ι.Σ. κάναμε εν μέρει τη Σχολή Εφαρμογής Υγειονομικού (Σ.Ε.Υ.) στο 424 Γ.Σ.Ν.Ε. Τοποθετηθήκαμε στη Χειρουργική Κλινική γιατί το θέλαμε. Απ’ την πρώτη στιγμή που παρουσιαστήκαμε μας βάφτισε οι τρεις καμπαλέρος! Σε ένα μήνα πλύναμε τα χέρια μας (ένα τέταρτο βούρτσισμα με σκληρή βούρτσα και μετά αρκετά λεπτά βούτηγμα σε Dette). Ακολούθησαν τα μαθήματα Χειρουργικής! Παναγιά μου, τι δάσκαλος! Πώς είναι η στάση μας στο Χειρουργικό τραπέζι (στάση προσοχής!), οι αγκώνες κολλημένοι στα πλάγια του θώρακος, κίνηση των άκρων χειρών (κινήσεις μόνο από τους καρπούς και κάτω), ονοματολογία των εργαλείων, βασικές αρχές της εγχειρητικής, όπως νοητική στάση (χαλαρή ατμόσφαιρα ηρεμίας), σωματική στάση, σταθερότητα χειρισμού των εργαλείων, χειρισμός των οργάνων (νυστέρι, ψαλίδι κ.λπ.) και κάθε φορά τόνιζε: «Παιδιά μου, όλα ήρεμα και ψύχραιμα χωρίς φωνές και θόρυβο». Ένα σκέτο βιβλίο! Και πολύ γρήγορα μας έδωσε τη θέση του πρώτου χειρουργού, αλλά ήταν απέναντί μας «βοηθός» και συνεχώς συμβουλές. Ποτέ μάλωμα την ώρα της επεμβάσεως. Οι παρατηρήσεις μετά από ώρες στο γραφείο του.
Όπως ήδη αναφέρθηκε, ήταν πολύ γνωστός στον ιατρικό κόσμο της Θεσσαλονίκης. Τον καιρό εκείνο Καθηγητής της Χειρουργικής στο Α.Π.Θ. ήταν, επαναλαμβάνω, ο Κωνσταντίνος Τούντας, φίλος του Γκιάλα. Ο Τούντας κάθε Τετάρτη, αργά το απόγευμα, είχε επιστημονικές συγκεντρώσεις της Κλινικής του στο Α.Χ.Ε.Π.Α., πάνω από το αμφιθέατρο. Με έπαιρνε μαζί του σ’ αυτές τις συγκεντρώσεις. Κάποια μέρα καθόταν δίπλα του ο Κλινικάρχης Ανδρεάδης. Στη συζήτηση μαζί του, είπε ότι στην Κλινική του μπήκε ένας στρατιώτης με αιμορραγικές κενώσεις, ο οποίος είχε υποστεί σκωληκοειδεκτομή στο 424 Γ.Σ.Ν.Ε. πριν λίγες μέρες. Ο Γκιάλας με έπιασε από το μπράτσο (το συνήθιζε αυτό) και πήγαμε αμέσως στο 424. Έδωσε εντολή να διακομισθεί αμέσως στο Στρατιωτικό Νοσοκομείο και ενεργοποίησε τη Χειρουργική Κλινική. Ο στρατιώτης ήλθε σε άθλια κατάσταση και μπήκε αμέσως στο Χειρουργείο. Ενώ περιμέναμε να έλθει, ο Γκιάλας είχε καταλάβει τι συνέβη και … άρχισε το μάθημα: «Γιατρέ μου, αυτό που πρέπει να προσέχουμε στη σκωληκοειδεκτομή είναι η απολίνωση της μεσεντεριδίου αρτηρίας. Χρησιμοποιούμε χοντρό ράμμα και κάνομε τρεις σφιχτούς κόμβους πιέζοντάς τους με τον δεξιό μας αντίχειρα. Στον τριπλό κόμβο ο δεύτερος και τρίτος ημίδεσμοι πρέπει να σχηματίζουν σταυρόκομβο. Ο τριπλός κόμβος είναι ο πιο ασφαλής και αποτελεί τη βασική μέθοδο που ακολουθείται στη χειρουργική. Σε κούρασα παιδί μου. Αλλά τώρα να δούμε και το καημένο το παιδί!». Με μια μεγάλη αιμοστατική Kocher λαβίδα, άνοιξε το πρόσφατο χειρουργικό τραύμα. Αμέσως πετάχτηκε οροαιματικό πύο. Συνέβη πράγματι αυτό που υποπτεύθηκε. Ο κόμβος ολίσθησε, το μεσεντερίδιο αιμορράγησε, το αίμα διαπυήθηκε, το έντερο διηθήθηκε και άρχισαν οι αιματηρές κενώσεις. Παροχέτευσε το τραύμα και χορήγησε πενικιλίνη. Η πενικιλλίνη ήταν, όπως ήδη ειπώθηκε, για τον Γκιάλα το αντιβιοτικό που γνώρισε για πρώτη φορά το 1944 στην Ελληνική πτέρυγα του 63ου Νοσοκομείου στην Ηλιούπολη της Αιγύπτου.
Όταν τελείωσε με πήρε, σχεδόν χαρούμενος, στο γραφείο του. Δεν χρειάστηκε να ψάξω πολύ στο βιβλίο πεπραγμένων. Την επέμβαση την κάναμε οι τρεις καμπαλέρος. Με κατέβασε στο σπίτι μου και με καληνύχτισε θερμά, χωρίς να πει τίποτε. Μόνο που φεύγοντας μου είπε: «Αγαπητέ μου κύριε …… Αύριο στις επτά μαζί με τους συναδέλφους σου στο Χειρουργείο. Ειδοποίησέ τους σε παρακαλώ. Θα κάνουμε μαζί μια σκωληκοειδεκτομή». Την άλλη μέρα το πρωί, η εγχείρηση κράτησε μια ώρα. Ήταν όμως ένα μάθημα απόλαυση! Για τα καμώματά μας, της νύχτας, τίποτε.
Τότε η Ορθοπαιδική και η Γαστρεντερολογία ήταν πεδία της Χειρουργικής. Η ανάταξη και η ακινητοποίηση εξαρθρημάτων ή καταγμάτων με νάρθηκες ή γύψινους επιδέσμους, γίνονταν από μας τα απογεύματα στα εξωτερικά ιατρεία της Χειρουργικής, τα οποία βρίσκονταν στον υπόγειο σχεδόν διάδρομο του Νοσοκομείου και που χαρακτηρίζονταν από τους μεγάλους μεταλλικούς κρίκους (χαλκάδες), στους οποίους οι Τούρκοι γιατροί έδεναν τα υποζύγιά τους, όταν το Νοσοκομείο ήταν Οθωμανικό.
Όσο για τη Γαστρεντερολογία γίνονταν όλες οι τότε γνωστές εξετάσεις και η ορθοσκόπηση. Την τελευταία την κάναμε εμείς οι «μικροί». Κάποια μέρα ήρθε για ορθοσκόπηση ένας υψηλόβαθμος χωροφύλακας. Μόλις με είδε έβαλε τις φωνές γιατί επιτρέπεται στους Υπιάτρους να κάνουν ορθοσκόπηση μ’ αυτό το όργανο, που χαρακτήρισε με τον δικό του τρόπο. Έφυγα από το εξωτερικό ιατρείο και ανέβηκα στο γραφείο του Διευθυντού για να τον ενημερώσω. Ο Γκιάλας άκουσε τι συνέβη και μου είπε να πάμε κάτω μαζί. Όταν φτάσαμε άρχισε το δράμα για τον χωροφύλακα. Με παρακάλεσε να περιγράψω και πάλι το περιστατικό. Έπειτα είπε στον ασθενή με τυπική έως περισσή ευγένεια να ξαπλώσει στην εξεταστική κλίνη. Μετά: «Προϊσταμένη παιδί μου, δείξε μου σε παρακαλώ ποια ορθοσκόπια έχουμε; Έδειξε ότι, τάχα, εξετάζει το σετ των ορθοσκοπίων και διαλέγει το μεγαλύτερο. Νέα έκρηξη του υπό εξέταση ασθενούς. Και πάλι ευγενική απάντηση: «Α! Μα φυσικά κύριε μου! Μικρός γιατρός και δείχνει εμένα, μικρό ορθοσκόπιο, μεγάλος γιατρός και δείχνει τον εαυτό του, μεγάλο ορθοσκόπιο!». Ο εξετασθείς έφυγε χαρούμενος, με ύφος νικητού. Δεν ένιωσε άραγε την ταπεινωτική γι’ αυτόν διαδικασία του Διευθυντού του Νοσοκομείου; Μάλλον όχι! Ο Γκιάλας θα έλεγε: «Πτηνοκέφαλος, το συνήθιζε, παιδιά μου, δεν κατάλαβε τίποτε. Η ηλικία ή ο βαθμός του γιατρού τον ενδιέφερε!». ….
Τον Ιούνιο του 1963 μετατίθεται ως Διευθυντής Υγειονομικού στο Γ ́ Σ.Σ. Και εκδίδει την τελευταία του στο 424 Γ.Σ.Ν.Ε. Ημερήσια Διαταγή, η οποία κατατίθεται αυτούσια στο κείμενο.
424 Γ.Σ.Ν.Ε. –
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ
ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΔΙΑΤΑΓΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ
της 10ης Ιουνίου 1963
Κατόπιν της υπ’ αριθμ. Ε.Π. Φ.411.12/6/294046/30.5.63 Δ/γής Υ.ΕΘ.Α./ΓΕΣ Δ/ΣΕΩΣ ΥΓ/ΚΟΥ/1°Ε.Γ. μετατίθεμαι εκ του 424 Γενικού Στρατιωτικού Νοσοκομείου Εκπαιδεύσεως εις την Δ/σιν Υγειον./Γ.Σ.Σ. – Απερχόμενος του Νοσοκομείου μετά υπηρεσίαν 11 ετών εξ ων 10 ως Χειρουργός και 1 ως Διευθυντής αυτού αναμιμνήσκομαι ευγνωμόνως των κατά την περίοδον ταύτην Διευθυντών του Νοσοκομείου σεβαστών και αγαπητών συναδέλφων χάριν εις την απεριόριστον κατανόησιν και συμπαράστασιν των οποίων το εν τω Νοσοκομείω Χειρουργικόν έργον υπήρξε κατά κοινήν αναγνώρισιν αποδοτικόν.
- -Αναμιμνήσκομαι ωσαύτως μετά συγκινήσεως των κατά την περίοδον ταύτην συνεργατών μου Ιατρών και Αδελφών Νοσοκόμων οίτινες εβάστασαν την πολύμοχθον, πλήρη αγωνιώδους προσπάθειας αλλά και ηθικών ικανοποιήσεων εργασίαν.
- Απευθύνω θερμάς ευχαριστίας εις τον ανεκτίμητον συνεργάτην, τον αγαπητόν συνάδελφον και παλαιόν συμμαθητήν εις την Σ.Ι.Σ. Γενικόν Αρχίατρον κ. ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΑΡΜΑΤΑΝ όστις κατ’ ουσίαν εβάστασε το βάρος της Διοικήσεως του Νοσοκομείου, ως και την ακαταπόνητον Διευθύνουσαν Ταγματάρχην Α/Ν Δδα ΖΩΗΝ ΠΑΓΙΑ δια την συνεχή επαγρύπνησιν επί της οργανώσεως και αμέμπτου λειτουργίας των πολυμόρφων νοσηλευτικών υπηρεσιών του Νοσοκομείου.
- Απευθύνω ωσαύτως θερμάς ευχαριστίας προς τον Προϊστάμενον των Οικονομικών Υπηρεσιών πολύτιμον συνεργάτην Αντ/ρχην Κ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΝ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ και τους Βοηθούς αυτού κ.κ. Οικονομικούς Αξιωματικούς, τον Γραμματέα Υπίατρον κ. ΤΣΙΤΣΙΟΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ και τον Διοικητήν του Λόχου δια τας αόκνως προσφερθείσας υπηρεσίας των.
- Θερμώς ευχαριστώ επίσης τους αγαπητούς συναδέλφους τους κ.κ. Διευθυντάς Κλινικών και Εργαστηρίων καθώς και τους συνεργάτας αυτών δια την επί ανωτέρου επιπέδου επιστημονικήν αυτών καρποφόρον και αποδοτικήν εργασίαν, καθώς και το εκλεκτό Σώμα των Αξ/κών Α/Ν και Πρακτικών Αδελφών αίτινες ουδενός εφείσθησαν κόπου και σωματικής ταλαιπωρίας δια την διάσωσιν και διατήρησιν της υγείας του Έλληνος Στρατιώτου.
- Απευθύνω ωσαύτως τας θερμάς ευχαριστίας μου προς τους Υπαξιωματικούς και Στρατιώτας του Νοσοκομείου και ιδιαιτέρως το Άριστον Πολιτικόν Προσωπικόν όπερ ειργάσθη και εργάζεται υπό τας γνωστάς βαρείας συνθήκας μετά υποδειγματικού ζήλου και ευσυνειδησίας αποτελούντος πάντοτε τους αφανείς εργάτας της αρτίας λειτουργίας του Νοσοκομείου.
- Δυστυχώς κατά το 16/μηνον διάστημα της υπ’ εμού Διευθύνσεως του Νοσοκομείου ελλείψει πιστώσεων ανεκόπη η από τίνων ετών αρξαμένη προσπάθεια Κτιριακής ολοκληρώσεως του Νοσοκομείου, δια της ανεγέρσεως της νέας Ν.Α. πτέρυγος, της ανεγέρσεως Νέου Ιερού Ναού, Περιβόλου, Μαγειρίων, Νεκροτομείου, ευπρεπισμού της Αιθούσης Διαλέξεων και της ασφαλτοστρώσεως των προαυλίων. Κατεβλήθη όμως πάσα προσπάθεια δια την συντήρησιν και βελτίωσιν των υπαρχόντων.
- Ωσαύτως εις τον τομέα του εφοδιασμού του Νοσοκομείου δια νέων Μηχανημάτων, Οργάνων και Εργαλείων επετεύχθη ικανή πρόοδος ούτως ώστε τούτο να ανταποκρίνεται κατά το δυνατόν πλήρως προς τας σημερινάς απαιτήσεις της Προόδου των Ιατρικών Επιστημών και να επιτελεί εις το ακέραιον τον διπλούν σκοπόν όστις έχει ανατεθεί αυτώ, ήτοι την διατήρησιν της υγείας του Έλληνος Στρατιώτου και δεύτερον την εκπαιδευτικήν προσπάθειαν επί όλων των επιπέδων την οποίαν κατά γενικήν αναγνώρισιν προώθησε τόσον αποτελεσματικώς η ακαταπόνητος προσπάθεια και εμπνευσμένη καθοδήγησις του Γενικού Αρχιάτρου Γ ́Σ.Σ. κ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ.
- Και πάλιν ευχαριστώ όλους υμάς και εύχομαι πάσαν πρόοδον, διαρκή άνοδον και εκπλήρωσιν των ευγενών σας επιδιώξεων προς το ιδικόν σας καλόν και του Στρατού μας.
Δια την ακρίβειαν
Ο Γραμματεύς
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΤΣΙΤΣΙΟΣ , ΥΠΙΑΤΡΟΣ
ΓΚΙΑΛΑΣ ΜΙΧΑΗΛ, ΓΕΝΙΚΟΣ ΑΡΧΙΑΤΡΟΣ-Δ/ΝΤΗΣ
Στην αποχαιρετιστήρια Ημερήσια Διαταγή του ο Μιχαήλ Γκιάλας δείχνει ή καλύτερα αποκαλύπτει τον ψυχισμό του. Ευαίσθητος, συνδέθηκε με τους ανθρώπους που διοικούσε και τους υποστήριξε, όταν χρειαζόταν, αποφασιστικά.
Ακολούθησε ανοδική εξελικτική πορεία στον Στρατό, αλλά και στην κοινωνία. Μετά την αποστρατεία του με τον βαθμό του Υποστρατήγου ασχολήθηκε, π.χ. το 1990 και το 1994, με διαλέξεις σπουδαίου ενδιαφέροντος. Αυτοειρωνευόταν την ηλικία του, στην ουσία καμάρωνε τον εαυτό του. I am just eighty six years old! Ο αυτοσαρκασμός είναι χαρακτηριστικό των ευφυών προσώπων. Έφυγε αθόρυβα σε μεγάλη ηλικία, αποφεύγοντας τον ευτελισμό της Δημόσιας νοσηλείας χάριν των παιδιών του.
Έφυγε κρατώντας σφιχτά την άποψή του αγανάκτηση: «Ποιος εμπόδισε εμένα, ένα αγροτόπαιδο από ένα νησί του Αιγαίου, να γίνω Υποστράτηγος Υγειονομικού; Το μόνο πράγμα που με υπεστήριξε ήταν η ακάματη εργασία μου και η εμμονή μου στις αξίες της ζωής. Και φυσικά η ζωή ανταμείβει απλόχερα και με τον δικό της μοναδικό τρόπο
Άρθρο σε εκτυπώσιμη μορφή : εδώ
Επιμέλεια Ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος
