Με θλίψη σάς ανακοινώνουμε, ότι έφυγε από την ζωή, αιφνιδίως την ημέρα του Πάσχα, ο Αρχικτηνίατρος Κωνσταντίνος Δούλαλας .
Ο Κων/νος Δούλαλας, εισήλθε στην Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων το 1992, είχε ειδικευθεί στην Μικροβιολογία. Υπηρετούσε στην ΔΥΓ της Ι Μεραρχίας ΠΖ (Βέροια).
Η εξόδιος ακολουθία έλαβε χώρα στην ιδιαίτερη πατρίδα του, Δωροθέα Αλμωπίας, την 18 Απρ. 2023, με τις προβλεπόμενες στρατιωτικές τιμές.
Εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια στην συζυγό του Ιατρό, στον αδελφό του Συνάδελφο Ταξίαρχο ΥΙ εα (καρδιολόγο) Θανάση Δούλαλα, σε όλους τους συγγενείς , φίλους και Συναδέλφους του, που τον γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί του.
Τον απεριόριστο θαυμασμό μου για το έργο του αντιστράτηγου ΥΙ, εα θεοδώρου Τσοχαλή εξέφρασα πριν 2 χρόνια όταν είχε την ευγενή καλοσύνη να προσφέρει στη βιβλιοθήκη της ΕΕΥΕΔ τα έργα του Ομήρου Οδύσσεια, Απολλωνίου του Ροδίου Αργοναυτικά, Οβιδίου Μεταμορφώσεις και Απουλιού Έρως και Ψυχή.
Σήμερα ο εκλεκτός μας φίλος και μέλος της ΕΕΥΕΔ κ. Τσοχάλης επανέρχεται προσφέροντας το δίτομο έργο του ομήρου Ιλιάς. Πρόκειται για τη δεύτερη έκδοση 2021 του ομώνυμου έργου που ο συγγραφέας είχε εκδώσει το 1992 σε ένα λαμπρό τόμο 571 σελίδων διαστάσεων 25×35 εκ. που εξαντλήθηκε και επανεκδόθηκε σε 2 τόμους πιο εύχρηστους 17x 24 εκ, 624 σελίδων ο πρώτος και 671 σελίδων ο δεύτερος.
Στη δομή της έκδοσης ακολουθείται η ίδια μοναδική αρχιτεκτονική της πρώτης έκδοσης, όπου στις σελίδες αριστερά εμφανίζεται το πρωτότυπο κείμενο με ένα στίχο σε κάθε σειρά να καταλαμβάνει το αριστερό κάθετο ήμισυ της σελίδας ενώ δίπλα, στο δεξιό κάθετο ήμισυ παρατίθεται έμμετρη μετάφραση στίχο στίχο στην νεοελληνική γλώσσα. Στις δεξιές σελίδες εμφανίζονται ζωγραφικοί πίνακες ή χαρακτικά ή ταπισερί ή γλυπτά από τα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου, αναπαριστώντας τη σκηνή που αναφέρεται στην αριστερή σελίδα. Μια πανδαισία Ομήρου δοσμένη με έμμετρο λόγο και καλλιτεχνική απεικόνιση που συναρπάζει τον αναγνώστη και τον ταξιδεύει στην απεραντοσύνη της Ελληνικής παιδείας!.
Ο θόδωρος Τσοχαλής κατήγαγε έναν άθλο με το έργο του, που θα μείνει στην ιστορία! Εμείς οι Συνάδελφοι του αισθανόμαστε υπερήφανοι για αυτόν, του προσφέρουμε την αγάπη μας, τον θαυμασμό μας και την ευγνωμοσύνη μας, που με τη γενναιοδωρία του να προσφέρει όλο του το έργο στη βιβλιοθήκη της ΕΕΥΕΔ, προσέδωσε σε αυτήν μοναδική ποιότητα.
Dr Νίκος Παπαγιαννόπουλος
Yποστράτηγος ε.α
Πρόεδρος ΕΕΥΕΔ
ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΣΥΓΡΑΦΕΑ
“Ελληνες έσμεν το γένος
ως ή τε φωνή και η πάτριος παιδεία μαρτυρεί”
Πλήθων
“…έσσεται αθάνατος και αγήραος ήματα πάντα” είπε ο Κύπριος χρησμολόγος Εύκλους προφητεύοντας τη γέννηση του Ομήρου. Ο χρησμός εκπληρώνεται. Ο θείος ποιητής παραμένει αθάνατος. Η ποίησή του ενέπνευσε και εμπνέει τους θεράποντες των γραμμάτων και των τεχνών, και για τον σχολιασμό της αναλώθηκε περισσότερο μελάνι από όσον αίμα κελαινόν κραταιών κορυστών κοτυλήρυτον κελάρυσε στο Τρωικό πεδίο για τους φλογερούς οφθαλμούς της καλλίκομης καλλονής της Λακεδαίμονος. Στα Ομηρικά κείμενα παρεμβάλλεται και περιγράφεται με τρόπο αριστοτεχνικό η αρχαία Ελληνική παράδοση. Οι πρόγονοί μας με τη γόνιμη φαντασία τους θεοποίησαν τις δυνάμεις της φύσεως. Ο καλλιρήμων ποιητής με άφθαστη παραστατικότητα εξανθρώπισε τους αθανάτους και τους κατέβασε στη γη απαθανάτισε τους ήρωες και τους εξύψωσε στον ουρανό. Σ’ αυτόν τον υπέροχο τόπο θνητοί και αθάνατοι έσμιξαν, χάρηκαν και υπέφεραν, μίσησαν και ερωτεύθηκαν. Για να κατανοήσει ο αναγνώστης τον κόσμο των θεών του Ομήρου θα πρέπει να τον κρίνει ως πνευματικό καλλιτεχνικό δημιούργημα αστείρευτης εμπνεύσεως. […]
Θ.Τ
ΜΙΑ ΣΕΛΙΔΑ
ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΚΑΙ ΜΕΝΕΛΑΟΥ ΜΟΝΟΜΑΧΙΑ (τμήμα από το κειμένου)
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΡΑΨΩΔΙΕΣ
Λοιμός. Μήνις
Όνειρος. Βοιωτία ή κατάλογος νέων
Όρκοι. Τειχοσκοπία. Αλεξάνδρου και Μενελάου μονομαχία
Ορκίων σύγχρυσις. Αγαμέμνονος επιπώλησις
Διομήδους αριστεία
Έκτορος και Ανδρομάχης ομιλία
Έκτορος και Αίαντος μονομαχία. Νεκρών αναίρεσις
Θεών αγορά
Πρεσβεία προς Αχιλλέα. Λιταί
Νυκτεγερσία και Δολωνοφονία
Αγαμέμνονος αριστεία
Τειχομαχία
Μάχη επί ταις ναυσίν
Διός απάτη
Παλίωξις παρά των νεών
Πατρόκλεια
Μενελάου αριστεία
Οπλοποιΐα
Μήνιδος απόρρησις
Θεομαχία
Μάχη παραποτάμιος
Έκτορος αναίρεσις
Άθλα επί Πατρόκλω
Έκτορος λύτρα
Copyright 2021
Θεόδωρος Χ. . Τσοχαλής
Κ. Βερσή 23, Αθήνα, 15669
τηλ. 2106510622
ISBN 978-960-8431-85-0 (set)
ISBN 978-960-8431-85-7 (τ.1)
2η Κριτική από τηνΕφημερίδα Δημοκρατία 13 Μαρτίου 2022, «Ιλιάδα»: Οι ήχοι του Ομήρου μέσα από λέξεις και εικόνες Νίκος Παπουτσόπουλοςεδώ
Εμετρη απόδοση στη Νέα Ελληνική από τον Θ. Τσοχαλή
Σελίδες 1310 (35×25)
ISDN13 : 9789609125734
Εκδοση 2005
ΟβιδίουΜεταμορφώσεις
Εμετρη απόδοση στη Νέα Ελληνική από τον Θ. Τσοχαλή
Σελίδες 802 (24×17)
ISDN13 : 9789609125741
Εκδοση 2009
Ο Λατίνος ποιητής Πόπλιος Οβίδιος Νάσων (Publius Ovidius Naso) γεννήθηκε στην πόλη Σούλμο (Sulmo) της κεντρικής Ιταλίας το έτος 43 π.Χ. Το άριστο έργο του, το οποίο αναδεικνύει το ποιητικό του ταλέντο και τον κατέστησε διάσημο επαληθεύοντας τις προβλέψεις του, είναι οι «Μεταμορφώσεις». Το έργο αποθησαυρίζει περίπου 250 μύθους και θρύλους, γράφτηκε μετά το 1 μ.X. σε δεκαπέντε βιβλία και 12.000 εξάμετρους στίχους.
Publis Ovidius Naso
Το πλήθος των ποιημάτων του επιβεβαιώνει τη γονιμότητα του στοχασμού του και την ευχέρεια που είχε στον έμμετρο λόγο. Το άριστο έργο του, το οποίο αναδεικνύει το ποιητικό του ταλέντο και τον κατέστησε διάσημο (…) είναι οι Μεταμορφώσεις. Το πολύτιμο αυτό πνευματικό δημιούργημα ευτυχώς διεσώθη από αντίγραφα τα οποία είχαν φίλοι του, αφού ο ίδιος παρέδωσε το πρωτότυπο στη φωτιά θεωρώντας το πλημμελές. Το έργο αποθησαυρίζει περίπου 250 μύθους και θρύλους, οι οποίοι αναπτύσσονται με θαυμαστή μεθοδικότητα και λογοτεχνική δεξιοτεχνία. Ο ποιητής άντλησε τα θέματά του κυρίως από αρχαίες Ελληνικές και Λατινικές παραδόσεις, μύθους και θρύλους θαυμάσιους. Η κομψότης του ύφους, η παραστατικότης και η ποικιλία των εικόνων, (…) η πλοκή και η αλληλουχία των γεγονότων, η σαφήνεια της περιγραφής, η φυσικότης και η απλότης της αφηγήσεως, καθιστούν τις Μεταμορφώσεις έργο πρωτότυπο και ελκυστικό, πραγματικό ποίημα. (Από την παρουσίαση της έκδοσης)
Μεταμορφώσεις του Οβιδίου έμελλε να συντηρήσουν τη μεγάλη του φήμη στους αιώνες, ξεπερνώντας σε σημασία το υπόλοιπο έργο του, ενισχύοντας την επίδρασή του τόσο στην Αναγέννηση όσο και στους αιώνες που ακολούθησαν, φτάνοντας μέχρι σήμερα. Ένα είδος εγκυκλοπαίδειας της ελληνικής μυθολογίας για την Ευρώπη αλλά και για τη νεότερη Ελλάδα, καθώς ήταν η κύρια πηγή πληροφοριών για περίπου 250 μύθους, αξιομνημόνευτες ιστορίες μυθικών προσώπων, το πανόραμα μιας ολόκληρης παγανιστικής εποχής. Γιατί όταν ο Οβίδιος τους έγραφε, αποτελούσαν ήδη «μυθολογία», κανείς δεν είχε την ψευδαίσθηση ότι όλα αυτά είχαν συμβεί στην πραγματικότητα. Διάσημοι μύθοι, όπως αυτοί του Νάρκισσου, του Ορφέα και του Πυγμαλίωνα, που έφτασαν μέχρι τις μέρες μας χάρη στον Οβίδιο, συμπληρώνουν μια σειρά άλλοτε πιο σκοτεινών και βλοσυρών και άλλοτε φωτεινών και περιπαικτικών μύθων που επηρέασαν τη δυτική λογοτεχνία και τέχνη ανά τους αιώνες.
Με τις μεταμορφώσεις του ο Οβίδιος προσπάθησε να ξεπεράσει τον τότε εθνικό ποιητή της Ρώμης Βιργίλιο με την περίφημη Αινειάδα του, αλλά και τον Όμηρο. Για τη διαμόρφωση του έργου του χρησιμοποίησε κυρίως ελληνικούς μύθους και ως βάση του ήταν τα έργα : Ετεροιούμενα του Νίκανδρου, Ορνιθογονία του Βοίου και οι Μεταμορφώσεις του Παρθενίου από τη Νίκαια. Εξάλλου οι Μεταμορφώσεις του Οβιδίου αποτέλεσαν και αποτελούν μία γέφυρα ανάμεσα στην Ελλάδα της αρχαιότητας και στην Ευρώπη, στον χριστιανισμό και το ρωμαϊκό και ελληνικό πάνθεο δημιουργώντας έναν θρησκευτικό συγκρητισμό. (απόσπασμα από Wikipedia)
Ενα μικρό ταξίδι σε μερικούς από μύθους – παραμύθια ……..
Ο Μύθος της Αράχνης
Η Αράχνη ήταν μια εργατική κοπέλα, μια ακαταπόνητη υφάντρα, που προσβάλλει τη θεά Αθηνά κι εκείνη τη μετατρέπει σε έντομο, η Δάφνη ήταν μια νύμφη που αντιστάθηκε στον Απόλλωνα, ο Κυπάρισσος, ένα ωραίο αγόρι πριν γίνει πένθιμο δέντρο, ο Αχελώος νικήθηκε σε μονομαχία από τον Ηρακλή, ο Ακταίων, από κυνηγός ελαφιών, μεταμορφώνεται σε ελάφι ο ίδιος, επειδή είχε την ατυχία να αντικρίσει τη θεά Άρτεμη γυμνή, και κατασπαράσσεται από τα σκυλιά του. (Εικόνα, Ο μύθος της αράχνης από τον Ντιέγκο Βελάσκεθ 1644-1648)
Ο Μύθος της Ιούς
Η Ιό ήταν θυγατέρα του Ίασου, βασιλέα του Άργους και απογόνου του Ίναχου ή κατά άλλη εκδοχή του ιδίου του βασιλέα Ίναχου ή κατά τρίτη εκδοχή του Κορίνθιου Πειρήνα, θείου του ήρωα Βελλεροφόντη. Μητέρα της ήταν η Μελία ή η Λευκάνη. Ήταν ιέρεια της Ήρας και έγινε ερωμένη του Δία.
Σύμφωνα με τις διάφορες πηγές, η περιπέτειά της άρχισε όταν η Ήρα αντιλήφθηκε την παράνομη σχέση. Τότε ο Ζευς, για να την προστατεύσει από το μένος της συζύγου του, τη μεταμόρφωσε σε αγελάδα. Κατά μία εκδοχή η ίδια η Ήρα μεταμόρφωσε την Ιώ σε αγελάδα και το σώμα της είχε τρία χρώματα: λευκό, ρόδινο και μαύρο. Κατά μία εκδοχή το σώμα της άλλαζε χρώμα. Άλλοτε γινόταν λευκό, άλλοτε μαύρο και άλλοτε ρόδινο.….. Μεταμορφώσεις που είχαν αστείρευτη γοητεία, αφού περιέγραφαν έρωτες και πάθη θεών, ηρώων και απλών θνητών, γεγονότα και αξιοπερίεργα συμβάντα, μεταμορφώσεις σωμάτων που άλλαζαν όψη. Άνθρωποι μετατρέπονταν σε ζώα, πτηνά, έντομα, φυτά και άψυχες πέτρες, ενίοτε άλλαζαν φύλο, κυρίως όσοι είχαν την ατυχία να περιπέσουν σε σφάλματα ή να μπουν στο μάτι κάποιας πανίσχυρης θεότητας. Είναι σαν η Ρώμη να υποδέχεται την παγανιστική Ελλάδα, εντάσσοντάς τη στην κλασική παιδεία.
Εμπνευσμένο από το Μύθο που σχετίζεται με το Κάδμο, Ο Κάδμος κατέληξε στη Βοιωτία, όπου ίδρυσε την πόλη της Θήβας, αφού πρώτα ακολούθησε μία ξεχωριστή αγελάδα με μια ημισέληνο στα πλευρά της (έπειτα από χρησμό του μαντείου των Δελφών) και στη συνέχεια σκότωσε ένα δράκοντα κι έσπειρε τα δόντια του, με αποτέλεσμα να ξεφυτρώσουν οι πρώτοι κάτοικοι (Σπαρτοί)
Eδώ έρχεται ο Θεόδωρος Τσοχαλής να συμπληρώσει ένα κενό στις εκδόσεις του έργου στην Ελλάδα μια που σήμερα στα βιβλιοπωλεία κυκλοφορεί μόνο μία ολοκληρωμένη μετάφραση του συνολικού έργου – αυτή του Τσοχαλή (την ώρα που στα αγγλικά κυκλοφορούν περί τις 280 μεταφράσεις).
Έχει μεταφράσει το έργο, παραθέτει το λατινικό κείμενο και την μετάφραση στα νέα Ελληνικά. Το κείμενο συνοδεύουν εικόνες με έργα εμπνευσμένα από τους μύθους. Δεν μπορούμε να κρίνουμε το έργο του, μόνο απλά να πούμε πως ανοίγοντας το βιβλίο μας μεταφέρει στον παραμυθένιο κόσμο των μύθων που με αυτούς μεγαλώσαμε.
Ο Θεόδωρος Τσοχαλής, Αντιστράτηγος ΥΙ (εα) δώρισε στην βιβλιοθήκη της ΕΕΥΕΔ μια σειρά βιβλίων του. Μεταξύ αυτών το “Έρως και Ψυχή”, ένα κλασσικό έργο του Apuleius που υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής και ρήτορας, έργο που γράφτηκε τον 2ο αιώνα μ.Χ(123-170). Η ιστορία αυτή στις μέρες μας ξαναζωντανεύει μέσα από την μετάφραση του Θεόδωρου Τσοχαλή. σε μία πολυτελή έκδοση 250 σελίδων περιλαμβάνονται το λατινικό κείμενο του «Έρωτα και της Ψυχής», με έμμετρη μετάφραση στην νέα ελληνική, εικόνες χαρακτικών του 17ου έως 19ου αιώνα, σχόλια και ευρετήριο κύριο ονομάτων. (Real.gr)
Έμμετρη απόδοση στην Νέα Ελληνική από τον ΤΣΟΧΑΛΗ ΘΕΟΔΩΡΟ.
Η έμμετρη απόδοση του Λατινικού κειμένου στην Νέα Ελληνική είναι εκπληκτική, μαγεύει από την πρωτη στιγμή τον αναγνώστη.
ΘΕΜΑ
Η ιστορία αγάπης του Θεού Έρωτα και της Ψυχής αποτελεί ίσως το ωραιότερο παραμύθι της μυθολογίας. Πολλοί ήταν αυτοί που καταπιάστηκαν με το μύθο αυτό Αρχαίοι Έλληνες αλλά και Λατίνοι συγγραφείς-, με κυριότερο το Ρωμαίο συγγραφέα, Λούκιο Απουλήιο. Άξιο αναφοράς αποτελεί το γεγονός, πως το Έρως και Ψυχή είναι μια διήγηση μέσα σε μια άλλη. Αυτή η μεγαλύτερη διήγηση, αποτελεί το λεγόμενο «μυθιστόρημα», Ο Χρυσός Γάιδαρος ή Οι Μεταμορφώσεις, που γράφτηκε περί το 161 μ.Χ.
Μία ωραία κοπέλα την απήγαγαν ληστές. Καθώς ήταν απελπισμένη και απαρηγόρητη, μία γριά δούλα για να την ενθαρρύνει, της είπε την ακόλουθη ιστορία: “Κάποιος βασιλιάς είχε τρεις κόρες, από τις οποίες η μικρότερη, η Ψυχή, όντας πανέμορφη εξόργισε την Αφροδίτη, επειδή λατρευόταν από τον κόσμο σαν θεά για την ομορφιά της. Η Αφροδίτη πρόσταξε τον γιο της Έρωτα να εμβάλει στην Ψυχή πόθο για άνθρωπο τιποτένιο, ο οποίος θα την κάνει δυστυχισμένη. Επειδή η Ψυχή έμενε άγαμη, ενώ οι αδελφές της παντρεύθηκαν, οι γονείς της, σύμφωνα με χρησμό, την εξέθεσαν σε βράχο όπου θα εμφανιζόταν ο μνηστήρας. Ο Ζέφυρος τη μετέφερε σε μυστηριώδες έρημο ανάκτορο, όπου τη νύχτα εμφανιζόταν ο άγνωστος μνηστήρας και την ημέρα εξαφανιζόταν. Η Ψυχή τον παρακαλεί να επιτρέψει να την επισκεφθούν οι αδελφές της, για να καθησυχάσουν οι γονείς της. Αυτός αναγκάζεται να υποχωρήσει, αλλά τη συμβουλεύει να μη ζητήσει ποτέ να ιδεί τη μορφή του για να μην πάθει κακό η ίδια.
Ο Ζέφυρος μεταφέρει στο ανάκτορο τις αδελφές της, οι οποίες εντυπωσιάζονται από τον πλούτο που υπάρχει μέσα και προσπαθούν μάταια να μάθουν ποιος είναι ο σύζυγός της. Στην τελευταία τους επίσκεψη την πείθουν ότι ο σύζυγός της είναι τερατώδες φίδι και πρέπει να τον σφάξει. Η Ψυχή την επόμενη νύχτα, καθώς ετοιμάζονταν να τον σφάξει, υπό το φως του λύχνου αναγνωρίζει ότι είναι ο Έρως και μαγεύεται από την ομορφιά του. Όμως θερμή σταγόνα λαδιού του λύχνου έπεσε στον ώμο του παρακοιμωμένου Έρωτος, ο οποίος ξυπνά και πετά στον αιθέρα, ενώ η Ψυχή προσπαθώντας να τον κρατήσει από το πόδι, αιωρείται και τέλος πέφτει στη γη. Απογοητευμένη πασχίζει απεγνωσμένα να πνιγεί σε παρακείμενο ποταμό, ο οποίος με ελιγμούς τη μεταφέρει στην όχθη του. Αναζητώντας τον σύζυγό της περιπλανιέται μάταια, οπότε απελπισμένη προσφεύγει στην Αφροδίτη, η οποία ήδη έχει φυλακίσει τον Έρωτα, επειδή ερωτεύθηκε την Ψυχή. Η θεά προστάζει την ταλαίπωρη κοπέλα να εκτελέσει δυσκολότατα επικίνδυνα έργα, τα οποία φέρνει εις πέρας με τη βοήθεια αναπάντεχων συνεργών (μυρμηγκιών, αετού κ.λ.π.). Ο Έρως δραπετεύει από το δεσμωτήριο και πηγαίνει στον Δία για να τον παρακαλέσει. Ο ύπατος θεός κάνει την Ψυχή αθάνατη και στο συμπόσιο των θεών τελείται ο γάμος του Έρωτος και της Ψυχής, από τους οποίους γεννήθηκε η Ηδονή.” (Από την έκδοση)
Τα “Ανακρεόντεια”, η υπέροχη έμμετρη μετάφραση στην Νέα Ελληνική του Θ. Τσοχαλή διατηρεί στην μετάφραση την μαγεία της αρχαιοελληνικής γλώσσας. Η ποιοτική συλλεκτική έκδοση του, αποτελεί ένα ταξίδι στο μακρινό παρελθόν μας. Η ανάγνωσή της “ανακρεόντειας ποίησης” είναι μια απόλαυση. Φυσικά ποτέ η μετάφραση δεν αντικαθιστά το πρωτότυπο, αν όμως ο μεταφραστής είναι ο ίδιος ποιητής, τότε η μετάφραση μας επιτρέπει να χαρούμε την πορεία της γλώσσας μας που με πολλές αλλαγές συνεχίζει να πορεύεται, να διατηρεί ένα από τα στοιχεία που συνθέτουν την ταυτότητα μας
Ο αργυρότοξος Απόλλων και ο οινοδότης Διόνυσος είναι οι δύο αρμονικά αντίθετοι θεοί που επηρέασαν ανεξίτηλα τον ψυχικό κόσμο των Ελλήνων.
Ο Διόνυσος είναι το σύμβολο του πάθους, του συναισθήματος και της παρορμήσεως, της εξάρσεως, του ενθουσιασμού και της εκστάσεως, της μέθης, της συγκινήσεως, του οίστρου και του οργασμού.
Ο Απόλλων συμβολίζει την τάξη, την ισορροπία και τον ρυθμό, την αρμονία, την ηρεμία και τη γαλήνη.
Η Διονυσιακή συνεχής μεταμόρφωση της φύσεως, η φωτεινότητα και η διαύγεια του Ελληνικού τοπίου, η ποικιλία, η εναλλαγή και το παιχνίδισμα των χρωμάτων του Αιγαιακού χώρου, οι νοεροί Απολλώνειοι υπέροχοι υπερκόσμιοι ήχοι της κινήσεως των ουρανίων σωμάτων, αφύπνισαν και καθοδήγησαν την ψυχή των Ελλήνων.
Στην ιερή γη τους συμφιλιώθηκαν η επανάσταση και η τάξη, ο φρενήρης ενθουσιασμός και η ήρεμη φρόνηση, το φυσικό και το μεταφυσικό, το ψυχικό και το πνευματικό, το αισθητό και το υπεραισθητό, η συναισθηματική ένταση και ο κόσμιος ρυθμός. Εδώ συγκεράστηκαν ο εσωτερικός αυθορμητισμός και η μυστηριακή σιωπή και άνθησαν η φιλοσοφία, οι επιστήμες, οι τέχνες και η ποίηση. Στα ζείδωρα ακρογιάλια του Αιγαίου εναπόθεσε η φιλομμειδής Αφροδίτη τη δική της καλοκεντημένη ζώνη πλουμιστή, που κάθε είδους θέλγητρα επάνω είχε τα ερωτόλογα κει ήσαν και ο έρωτας κι ο πόθος και το πλάνεμα, που κλέβει τον νου και των μυαλωμένων.”
Από τα θέλγητρα τούτα και από τον συγκερασμό του Διονυσιακού πάθους και της Απολλώνιας αρμονίας, επήγασε η έμπνευση των ποιητών, των οποίων η λύρα συνέθεσε αίνους για τον έρωτα, για τη χαρά της ζωής, για το ωραίο, για τη φύση. Μεταξύ των ποιητών αυτών, των λυρικών ποιητών, εξέχουσα θέση κατέχει ο Ανακρέων. (ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ)
Ανακρέων ο Τήιος
Ο Ανακρέων ο Τήιος (περίπου 572 π.Χ. – περίπου 485 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας λυρικός ποιητής, θεωρούμενος ένας από τους εννέα λυρικούς ποιητές της αρχαιότητας.
Ο Ανακρέων, αν και υπερασπιστής του μέτρου, θεω ρήθηκε από τους μεταγενέστερούς του λανθασμένα γλεντζές και μέθυσος θεωρείτο «ο πάντα μεθυσμένος ποιητής», ο τύπος του «αστόχαστου γλεντζέ» και ο «κλασικός εκπρόσωπος του ερωτισμού. Η αλήθεια φαίνεται πως είναι διαφορετική. Ο Ανακρέων έγραψε πράγματι συμποτικά τραγούδια, στα οποία όμως εκτιμούσε τη συντροφιά των καλλιεργημένων ανθρώπων και αποστρεφόταν κάθε υπέρβαση του μέτρου:
Στην περίοδο (200 πχ – 500 μχ) αναπτύχθηκε μια τάση μίμησης της αυθεντικής ποίησης του Ανακρέοντα, στην οποία οφείλει τη γένεσή της η λεγόμενη «ανακρεόντειαποίηση”.
Αυτό που σήμερα εννοούμε ως «ανακρεόντεια ποίηση” είναι όλες οι ποιητικές συνθέσεις σε καταληκτικό ιαμβικό δίμετρο ή ανακλώμενο ιωνικό δίμετρο στίχο που μιμούνται τα ερωτικά και συμποτικά ποιήματα του Ανακρέοντα, αλλά κυρίως μία συλλογή εξήντα ποιημάτων, τα οποία ακριβώς μιμούντα την ποίηση του Ανακρέοντα. Τα ποιήματα αυτά βρέθηκαν στην “Παλατινή Ανθολογία” δηλαδή συλλογή αρχαίων και βυζαντινών ελληνικών επιγραμμάτων της περιόδου από τον 7ο αιώνα π.Χ. μέχρι το 600 μ.Χ., που συντάχθηκε τον 10ο αιώνα στο Βυζάντιο. Βρέθηκε σε χειρόγραφο το 1606 στην Παλατινή Βιβλιοθήκη της Χαϊδελβέργης.
Η ανάγνωσή της “ανακρεόντεια ποίησης” είναι μια απόλαυση. Φυσικά ποτέ η μετάφραση δεν αντικαθιστά το πρωτότυπο, αν όμως ο μεταφραστής είναι ο ίδιος ποιητής, τότε η μετάφραση μας επιτρέπει να χαρούμε την πορεία της γλώσσας μας που με πολλές αλλαγές συνεχίζει να πορεύεται, να διατηρεί ένα από τα στοιχεία που συνθέτουν την ταυτότητα μας.
Είναι μια πολυτελής έκδοση με αρχαίο κείμενο, έμμετρη μετάφραση από τον Θεόδωρο Τσοχαλή με εκπληκτική εικονογράφηση έγχρωμη και ασπρόμαυρη από γραβούρες και πίνακες που αναφέρονται στα Ομηρικά έπη. Ενα βιβλίο πραγματικό στολίδι.
Στα Ομηρικά κείμενα παρεμβάλλεται και περιγράφεται με τρόπο αριστοτεχνικό η αρχαία Ελληνική παράδοση. Οι πρόγονοί μας με τη γόνιμη φαντασία τους θεοποίησαν τις δυνάμεις της φύσεως. Ο καλλιρήμων ποιητής με άφθαστη παραστατικότητα εξανθρώπισε τους αθανάτους και τους κατέβασε στη γη απαθανάτισε τους ήρωες και τους εξύψωσε στον ουρανό. Σ’ αυτόν τον υπέροχο τόπο θνητοί και αθάνατοι έσμιξαν, χάρηκαν και υπέφεραν, μίσησαν και ερωτεύθηκαν. Για να κατανοήσει ο αναγνώστης τον κόσμο των θεών του Ομήρου θα πρέπει να τον κρίνει ως πνευματικό καλλιτεχνικό δημιούργημα αστείρευτης εμπνεύσεως. […] (Θ.Χ. Τσοχαλής, απόσπασμα από την παρουσίαση της έκδοσης).
Είναι άτοπο να αποπειραθούμε να σχολιάσουμε το έργο του Συναδέλφου. Ξεφυλλίζοντας το Βιβλίο αισθανόμαστε ότι είναι έργο ζωής, στεκόμαστε με θαυμασμό και σεβασμό εμπρός στον Συνάδελφο Τσοχαλή και το έργο του.
Σας παραθέτουμε απόσπασμα από άρθρο στα ΝΕΑ, του Βασίλη Βασιλικού με ημερομηνία 18.ΙΑΝ.2000 με τίτλο “Ένας γιατρός «εξετάζει» Ιλιάδα και Οδύσσεια”.
Τι σας κίνησε, κύριε Τσοχαλή, στην ωραία αυτή περιπέτεια της μετάφρασης;
Η πίστη μου στη διαχρονικότητα της ελληνικής γλώσσας. Από μικρό παιδί άκουγα τη μητέρα μου να χρησιμοποιεί εκφράσεις όπως «έθετε ήμαρ» (θα έρθει κάποτε η μέρα) μητέρα που σημειωτέον ήταν αγρότισσα ή εμείς, μικρά παιδιά στη Λάρισα, κοιτάζαμε τον Όλυμπο στοιχειωμένο από τους δώδεκα θεούς και λέγαμε «τάνυσε το τόξο», καθώς παίζαμε, χρησιμοποιώντας αθέλητα καθαρόαιμες ομηρικές λέξεις. Όσο για την Ιατρική, που αργότερα σπούδασα, εκεί σχεδόν όλη η ορολογία της βρίσκεται αυτούσια στα ομηρικά έπη……….. (ολο το άρθρο εδώ)
Αντί προλογου η επιστολή του Συναδέλφου Λάμπρου Βαζαίου προς την ΕΕΥΕΔ.
Χαίρομαι που μπορώ και φέτος να επικοινωνήσουμε με την καθιερωμένη κατάδυση στην παράδοση και τηνευαισθησία των Βυζαντινών, των παλιών «δικών μας ανθρώπων».Ο βίος μου και η Ζωή που πέρασα με μάθανε να αγαπώ την «συνέχεια» και την «συνήθεια».Τις «συνηθισμένες» ευχές για το Πάσχα με όλη μου την αγάπη τις αφήνω στο κατώφλι σας!
Την «συνέχεια» μας, την καταγράφουν, όπως κάθε χρόνο η Κασσιανή και Θεόφιλος σε…….…..«Ασυνήθιστες μέρες και Απόκρημνα χρόνια»!
ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ
Λάμπρος Βαζαίος
Κασσιανή και Θεόφιλος (https://haris-m.blogspot.com/2022/09/blog-post_7.html)
Η ΚΑΣΣΙΑΝΗ Ο ΘΕΟΦΙΛΟΣ …. και το δικό τους τροπάριο!
Ο Γ.Ν.Πεντζίκης ακολούθησε με σεβασμό και ιδιαίτερη επιτυχία , τις διεισδύσεις και κάποιες καταδύσεις στον Βυζαντινό χώρο, που έκανε ο πατέρας του ο Ν.Γ.Πεντζίκης. Ο Αρχαίος φαρμακοποιός της Εγνατίας οδοιπόρησε στην Β. Ελλάδα βλέποντας, μαθαίνοντας και δασκαλεύοντας, την φύση και την ιστορία σε όλους μας. Ως αληθινός Άρχοντας όμως όλα αυτά τα έκανε με τον δικό του αποκλειστικά τρόπο μιλώντας, γράφοντας και ζωγραφίζοντας για όλα, υπαινισσόμενος ότι όλα αυτά πλέον, αφορούν αποκλειστικά σε όσους θέλουν να προσπαθήσουν να λύσουν τους γρίφους του! Από την στιγμή που έκλεισα, έχοντας τελειώσει την ανάγνωση, το πρώτο βιβλίο του που είχε πέσει στα χέρια μου (δεν έχει σημασία πιο) κατάλαβα πως γνώρισα έναν Βυζαντινό! Ήταν η ανάγκη του καθενός από την γενιά μου να μάθει κάτι περισσότερο από όσα τσιγκούνικα και κάποτε ανάποδα μας μάθαιναν για το Βυζάντιο στο σχολείο. Ήταν ακόμη η ανάγκη να ψηλαφήσουμε την μαγεία του τόσο μακρινού Βυζαντινού Μεσαίωνα, που δεν τον λέγανε έτσι τότε. Η εκκλησιαστική τυπολατρεία και ιδίως η απώθηση που προκαλούσε η υποχρεωτική φοίτηση στα κατηχητικά με τα παρεπόμενα της, μας έδιωχναν και μας έστελναν σε πιο ελκυστικές διαδρομές. Η γνωριμία όμως με τον Ν.Γ.Πεντζίκη και άλλους που μαζί πορεύονταν, έκανε την διαφορά από την αφόρητη πλήξη της λογοτεχνίας που ήταν η «επιτρεπόμενη». Αυτή που επιβαλλόταν από απαίδευτους και ανόητους κρατικούς και ρασοφόρους «εθνικόφρονες εκτιμητές της εξωσχολικής λογοτεχνίας».
Έδωσε ο υιός Πεντζίκης λοιπόν με το ογκώδες έργο του «Το Βυζάντιο έχει ρεπό» σημαντικά στοιχεία αλλά και κάποιες λεπτομέρειες πολύ ιδιαίτερες. Είναι όλα τους, τα στοιχεία και οι λεπτομέρειες, αρκετά για να συμπληρώνουν όσα δεν πρόλαβαν να προσεγγίσουν ή ακόμη όσα παρέλειψαν οι Βυζαντινολόγοι. Η ανανέωση της σχέσης του αναγνώστη με τον «Αριστοφανικό» Πτωχοπρόδρομο και το όχι τυχαίο συναπάντημα με τον Κωνσταντίνο Μανασή και τα λαϊκά ευφυολογήματά του, ήταν για μένα ελκυστικές λύσεις διόδου για την προσέγγιση της εποχής. Τα «Χίλια Χρόνια» ζωής του κράτους που τελικά ονομάσαμε Βυζάντιο με πρωτεύουσα του την Κωνσταντινούπολη, περάσανε με την «Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία» αγκαλιασμένη με ό,τι Ελληνικό, κυρίως όμως με την γλώσσα. Είναι απολαυστική η αμεσότητα, η απλότητα και η εύκολη εκφορά για τον σύγχρονο Έλληνα της γλώσσας των Βυζαντινών, τα Ελληνικά που μιλιόντουσαν στην καθημερινή ζωή από όλους. Είναι η «Κοινή» που περπάτησε και διαδόθηκε σε όλη την Ανατολή, έγινε χρηστική για το μωσαϊκό των ανθρώπων της Αυτοκρατορίας, ανεξάρτητα προέλευσης και εθνικής τους ταυτότητας. Με αυτήν την «αποσκευή» κατάφερε και χώρεσε τόσο καλά τις ανάγκες έκφρασης του σκλαβωμένου Γένους αργότερα. Να τολμήσω να πάω παρακάτω και να πω για την σύγχρονη Δημοτική;
Η γλώσσα της εκκλησίας, η γλώσσα των Ευαγγελίων, ό,τι μεθοδεύτηκε και καθιερώθηκε από τους Αλεξανδρινούς, τους Εβδομήκοντα, τον Ωριγένη, τους Ελληνίζοντες και τους Ελληνικούς, που έλεγε ο Καβάφης, ήταν η γλώσσα του Κράτους. Το «ρωμαϊκός» παρέμεινε βέβαια μέχρι τέλους ως επίσημος προσδιορισμός και τα Λατινικά τους πρώτους αιώνες χρησιμοποιούνταν στα πολύ επίσημα κρατικά έγγραφα. Το «Ελληνικός» που μπερδευόταν με το «εθνικός» και χαρακτήριζε κάτι ειδωλολατρικό είχε κακή τύχη στην κοινωνία που ζούσε τον ενθουσιασμό της επικράτησης του Χριστιανισμού ως επίσημης θρησκείας του «Ρωμαϊκού Κράτους.
Η λογοτεχνία όμως η ποίηση, η φιλοσοφία και όλες οι ανθρωπιστικές «διαδικασίες» δεν αναπτυχθήκανε ελεύθερα και συμμετρικά, δεν έδωσαν έργα με συνέχεια και αντοχή στον χρόνο. Υπάρχει όμως το θέμα της διαφορετικότητας της ζωής με το τώρα και το τότε στα «Χίλια Χρόνια» Βυζαντινής ζωής! Η θρησκεία με εκφραστή της την εκκλησία και σε στενή σύνδεση με την εξουσία, καθόρισε και έλεγξε αποφασιστικά την πορεία της πνευματικής ζωής. Η ποίηση «καλύφθηκε» σε μεγάλο μέρος από την θρησκευτική υμνογραφία που για να είμαστε δίκαιοι έδωσε σειρά αριστουργημάτων. Η Μουσική σε πολύ μεγάλη έκταση λειτούργησε ως θρησκευτική με δικούς κανόνες, δίνοντας και αυτή έργα μεγάλης έμπνευσης τα περισσότερα σε λατρευτική κατεύθυνση. Δεν έπαψε βέβαια να υπάρχει η αυθόρμητη λαϊκή μουσική δημιουργία και παράδοση, για την οποία όμως δεν ξέρουμε πολλά. Οι χρονικογράφοι μιλούν για την μουσική της Βυζαντινής λαϊκής ταβέρνας η ακόμη και των καταγωγίων με τις αυλητρίδες και τα τολμηρά και συχνά άσεμνα ακούσματα. Η λαϊκή ποίηση, μάλλον για την απλοϊκή της στιχουργία την καταγράφουν, φαίνεται πως γινόταν σκωπτική συνοδεύοντας την πάντα δύσκολη καθημερινότητα του κατοίκου της πόλης, του αγρότη, του στρατιώτη. Όσο για τα εικαστικά δρώμενα, είναι φανερό πως η εικονογραφία και ότι είχε σχέση με τους ναούς, κάλυπτε μεγάλο μέρος της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Τα Ανάκτορα, κάποια δημόσια κτίρια, χωρίς να παραλειφθούν οι κατοικίες αρχόντων και πλουσίων πολιτών ήταν ο άλλος πόλος ανάπτυξης τέχνης με περιεχόμενο όμως σε μεγάλο μέρος θρησκευτικό. Η Βυζαντινή Τέχνη δημιούργησε Σχολές και έδωσε αριστουργήματα που συνδυαζόμενα με τα τεχνικά επιτεύγματα και την Αρχιτεκτονική προκαλούν και σήμερα θαυμασμό.
Η πολύ σύντομη περιπλάνηση μας στο Βυζάντιο έχει σκοπό να θυμίσει πως λίγα, πολύ λίγα έκαναν οι τέχνες μακριά από την επίδραση της θρησκείας και την χειραγώγηση της εκκλησίας. Η Κρατική εξουσία ήταν σφικτά δεμένη με το θρησκευτικό-εκκλησιαστικό κατεστημένο που λειτουργούσε ως ισότιμος πόλος εξουσίας. Οι άνθρωποι που είχαν την μόρφωση, την καλλιέργεια, την έμπνευση για δημιουργία κατευθυνόντουσαν αποκλειστικά σχεδόν σε θρησκευτικά θέματα διαθέτοντας τις δραστηριότητες τους αποκλειστικά σχεδόν στην εκκλησία. Στην καθημερινότητα, στις αγορές, στον Ιππόδρομο, στους δρόμους και τις πλατείες, ο Λαός όπως ήταν φυσικό διασκέδαζε με τα αστεία των μίμων χοντροκομμένα συνήθως, με τραγούδια των αυλητρίδων, τα καμώματα των γυναικών των καταγωγίων και τις ιαχές των Βένετων και Πράσινων στον Ιππόδρομο. Για τις άλλες «τάξεις» διαφορετικού «κοινωνικού προβληματισμού», όπως θα λέγαμε την μεσαία τάξη, μάλλον δεν ξέρουμε κάτι για τους τρόπους ψυχαγωγίας.
Εδώ όμως σταματά η περιήγηση στην Βυζαντινή κουλτούρα και γυρίζουμε στο αρχικό θέμα, τον Θεόφιλο, την Κασσιανή και το ιδιόμελο που ξέρουμε όλοι ως Τροπάριο της Κασσιανής που τελικά ήταν έργο και των δυό τους! Η Μεγάλη Εβδομάδα έχει ιδιαίτερες στιγμές για όσους διατηρούμε χαλαρή σχέση με την θρησκεία και την εκκλησία, την σχέση που από χρόνια έμεινε να αφορά στους ευπρεπείς πολίτες. Η Μ.Τρίτη είναι η δεύτερη ημέρα προετοιμασίας για την συμμετοχή στο Θείο Πάθος και από παλιά είχε ιδιαίτερη θέση στην δική μου, την προσωπική ζωή και διαδικασία. Αγαπημένοι φίλοι που έφυγαν νωρίς, οι γλυκιές ανοιξιάτικες βραδιές στην Χρυσοκαστριώτισα στην Πλάκα που περάσαμε μαζί ακούγοντας από τον παιδίατρο συνάδελφο την υπέροχη απόδοση του ιδιόμελου, μένουν συναισθηματικά ενέχυρα του βίου. Η ήμερη γωνιά της ταβέρνας, της τόσο παλιάς ταβέρνας που καθόμαστε όλοι μαζί, μετά την εκκλησία για ένα κρασί κουβεντιάζοντας τα όνειρα μας, όλα αυτά να αφήνουν γλυκόπικρη γεύση, την γεύση και την θύμηση αυτών που χάθηκαν. Είναι αυτά, που όσοι μπορούμε ακόμα, τα φυλάμε στο πιο μυστικό ερμάριο της ψυχής μας.
Ας είναι όμως! Καιρός πια να μιλήσουμε για την Κασσιανή, για το μήνυμα της Κασσιανής. Η όμορφη Βυζαντινή αρχοντοπούλα με την προσεγμένη μόρφωση και το σπάνιο ταλέντο στην ποίηση άφησε παρακαταθήκη την αξιοπρεπή της στάση απέναντι σε προκλήσεις, απ’όπου και αν προέρχονται. Ήταν η στάση των ανθρώπων που σέβονται τον εαυτό τους και τις Αρχές τους.
Όπως αναφέρει ο Σίμων ο Μάγιστρος, χρονικογράφος του Μεγάλου Παλατίου, το 830μΧ η Αυτοκράτειρα Ευφροσύνη κάλεσε τις ομορφότερες κοπέλες της Αυτοκρατορίας στο Τρίκλινο, για να διαλέξει μεταξύ τους την μέλλουσα σύζυγό του ο γιός της, ο νεαρός Θεόφιλος, που είχε στεφθεί πρόσφατα Αυτοκράτορας στην Κωνσταντινούπολη. Νέος με καλή παιδεία ο Θεόφιλος, ευφυής και αποφασιστικός όπως έδειξε η μετέπειτα πορεία του, πριν δώσει το χρυσό μήλο της επιλογής στην όμορφη Κασσιανή, θέλησε να δοκιμάσει τον χαρακτήρα της λέγοντας:
« Ως άρα δια γυναικός ερρύει τα φαύλα» υπαινισσόμενος το ολίσθημα της Ευας!
Η απάντηση της Κασσιανής στον Θεόφιλο άμεση και «πληρωμένη»
«Αλλά και δια γυναικός πηγάζει τα κρείττονα»Η Κασσιανή άμεσα αναφέρεται στην Παναγία που εξιλεώνει τον άνθρωπο από το Προπατορικό!
Ο έκπληκτος Θεόφιλος κοντοστέκεται, μένει σκεπτικός και μετά από λίγα λεπτά αμήχανης σιωπής προσφέρει το μήλο, την καρδιά του και τον θρόνο στην όμορφη Θεοδώρα από την Παφλαγονία, που στεκόταν σιωπηλή και συνεσταλμένη δίπλα στην Κασσιανή.
Η Κασσιανή αφού Βασίλισσα του κόσμου τούτου δεν έγινε, όπως η ίδια μας λέει, αποφάσισε να γίνει υπήκοος της αιώνιας βασιλείας του Χριστού. Έγινε Μοναχή, ίδρυσε Μονή στην οποία έζησε ως Ηγουμένη την υπόλοιπη ζωή της. Εκεί άνθισε το ποιητικό της ταλέντο. Μας άφησε υπέροχη θρησκευτική ποίηση, όπως αναφέρουν οι Συναξαριστές, την παρακαταθήκη ζωής γεμάτης πνευματική δημιουργία και έργα ευποιίας. Εκεί στην Μονή της Ηγουμένης Κασσιανής, φαίνεται πως εκτυλίχθηκε το σκηνικό που περιγράφει το συγκλονιστικό τροπάριο. Ο Θεόφιλος, λέει η παράδοση, πήγε να επισκεφθεί το Μοναστήρι χωρίς να ειδοποιήσει.
Την ώρα εκείνη η Κασσιανή στο αναλόγιο της έγραφε τους στίχους του ιδιόμελου.
……. « Κύριε η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή…….»
Τρόμαξε από τον θόρυβο της απρόοπτης παρουσίας και κρύφτηκε.
…….« …κρότον τοις ωσίν ηχηθείσα τω φόβω εκρύβη»
Ο Θεόφιλος μπροστά του είδε το μισοτελειωμένο κείμενο της Κασσιανής. Δεν έχασε καιρό. Συμπληρώνοντας και τελειώνοντας την τελευταία στροφή του ποιήματος «πήρε το αίμα του πίσω» για εκείνη την ημέρα στο Τρίκλινο του Μεγάλου Παλατίου. Μας έδειξε ακόμη πως τα Ελληνικά του ήταν καλά όσο και της Κασσιανής. Το σπουδαιότερο όμως είναι πως άμεσα και επιτυχημένα μπορούσε να συνεχίζει και να τελειώνει ένα ποίημα που απρόοπτα βρέθηκε μισοτελειωμένο μπροστά του. Δεν είναι καθόλου απλό αυτό ακόμη και για δόκιμους ποιητές, να έχουν δηλαδή την ετοιμότητα και κυρίως την έμπνευση να συνεχίσουν και να τελειώσουν με επιτυχία στιχούργημα που ξεκίνησε η ευαισθησία άλλου ανθρώπου. Ο Θεόφιλος δεν δίστασε να διαδεχθεί στο αναλόγιο την Κασσιανή. Διαβάζοντας όσα ήδη είχε γράψει η Ηγουμένη κατάλαβε αμέσως με ποιους στίχους θα συνέχιζε η Κασσιανή το ιδιόμελο και με άνεση το τελείωσε ο ίδιος. Ενημέρωσε έτσι άμεσα όλους μας πως η παιδεία και η πίστη του δεν υπολειπόντουσαν τις αντίστοιχες της ηγουμένης Κασσιανής!
Το «Τροπάριο της Κασσιανής» πέρασε στην παράδοση, έγινε μέρος της Λαϊκής μας περιουσίας. Η ικεσία του… «Κύριε η εν πολλαίς αμαρτίες περιπεσούσα γυνή..» σίγουρα δεν απευθύνεται αποκλειστικά σε γυναίκες με ηθικά ελλείματα, είναι η δέηση για βοήθεια του κάθε κατατρεγμένου. Το ξέρει καλά ο Λαός μας γιατί ήταν σπάνιες οι περίοδοι της ιστορίας του που δεν είχε, που δεν ένιωθε την ανάγκη να καταφύγει σε ανώτερη δύναμη. Ζώντας πολλούς αιώνες με τους παλιούς Θεούς του, μοιραζότανε μαζί τους τα καλά και τα κακά, την ευτυχία και την δυστυχία, την ζωή και τον θάνατο. Οι Θεοί όμως κάποτε κουράστηκαν και έφυγαν και ο καινούργιος Θεός, μοναδικός πια, ήρθε και έμεινε ως ο Θεός της Αγάπης και της απαντοχής. Αυτό θέλει να μας διαβεβαιώσει το Τροπάριο της Κασσιανής που το τελείωσε τόσο όμορφα ο Θεόφιλος και σίγουρα δεν υπάρχει Έλληνας που να μην γνωρίζει την ύπαρξη του, είτε θρησκεύεται είτε όχι.
Τα μήνυμα της Βυζαντινής Αρχόντισσας συμπληρωμένο από τον ίδιο τον Αυτοκράτορα όμως είναι άλλο. Με τον πιο άμεσο τρόπο η Κασσιανή μας καλεί κοντά της υποδεικνύοντας πως είμαστε οι δικοί της άνθρωποι και πως η ίδια, ο Θεόφιλος και ο Μάγιστρος, η Ευφροσύνη και όλοι οι άλλοι είναι οι παλιοί «δικοί μας άνθρωποι» πως είμαστε η συνέχεια τους! Πως μιλάμε την ίδια γλώσσα, πως έχουμε τον ίδιο Θεό, πως σκεφτόμαστε με τον ίδιο τρόπο. Πως έχουμε ακόμη τα ίδια ελαττώματα και μας κατατρέχουν οι ίδιες κακές μοίρες.
Είναι οι παλιοί, οι δυνατοί δικοί μας άνθρωποι και τις δύσκολες ώρες που χρειαζόμαστε την ευχή τους, ξέρουμε καλά πως απλόχερα θα μας την δώσουν και με αγάπη θα σταθούν δίπλα μας.
*Του Καλλίστρατου του αξέχαστου φίλου που δεν είναι πια μαζί μας, για τα δειλινά της Μ.Τρίτης στην Χρυσοκαστριώτισσα τότε που ακούγαμε από τον παιδίατρο-ψάλτη ο τροπάριο. Για τις όμορφες στιγμές μετά στον Πλάτανο την πιο παλιά ταβέρνα της Πλάκας.
ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ, Η ΖΩΗ ΚΑΙ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ, Η αστερόσκονη που γεννά ιδέες.
Ένα Βιβλίο του Δημήτρη Μακρατζάκη στο οποίο ο συγγραφέας απαντά σε ερωτήματα όπως :
Τι είναι το σύμπαν και ποιες δυνάμεις δρουν μέσα σ΄ αυτό; Τι είναι η ζωή, πώς και πότε εμφανίστηκε; Πώς η μεγάλη συμπαντική περιπέτεια έγινε και βιολογική; Πότε εμφανίστηκαν τα αμέτρητα είδη του ζωικού και του φυτικού βασιλείου στον πλανήτη Γη και πώς εξελίχθηκαν; Τι ακριβώς είπε ο Δαρβίνος; Είναι αποδεκτή σήμερα η θεωρία του για την εξέλιξη των ειδών μέσω της φυσικής επιλογής; Πότε και πώς εμφανίστηκε ο άνθρωπος και πώς εξελίχθηκε στη σημερινή του μορφή και λειτουργία; Είναι πραγματικά φτιαγμένος από υλικά των άστρων; Σχετίζεται η καταγωγή του με τους πιθήκους; Τι ακριβώς είναι ο λόγος και η συνείδηση και πώς παράγονται; Πώς ξεκίνησε ο ανθρώπινος πολιτισμός και ποια είναι τα κύρια στάδιά του; Ποια είναι τα κρίσιμα προβλήματα του πλανήτη μας σήμερα, πού οφείλονται και πώς μπορούν να διορθωθούν; Σχετίζεται η ηθική με τη βιολογία;
Στα ερωτήματα αυτά και σε πολλά άλλα επιχειρείται να δοθούν απαντήσεις στο βιβλίο αυτό με βάση τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα, μαζί με πολλές φιλοσοφικές προεκτάσεις και σκέψεις του συγγραφέα.
Η παρουσίαση του Βιβλίου θα πραγματοποιηθεί τη Πέμπτη 20 Απριλίου 2023 ώρα 19.30 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στην Αίθουσα Διδασκαλίας Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής»
Για το βιβλίο θα μιλήσουν
ο Δημήτρης Χριστοδούλου, Καθηγητής στα Πανεπιστήμια του Princeton και ΕΤΗ Ζυρίχης, Μέλος της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ,
ο Δημοσθένης Μπούρoς. Ομότιμος Καθηγητής Πνευμονολογίας στο ΕΚΠΑ, Γεν. Αχτρος ε.α και
ο Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, ποιητής – κριτικός
τη συζήτηση θα συντονίσει ο Γεώργιος Μπινιάρης σύμβουλος επιχειρήσεων.
Ο Δημήτριος Μακρατζάκης εισήλθε στην Στρατιωτική Ιατρική Σχολή το 1969. Ήταν αρχηγός Τάξης και αρχηγός Σχολής. Υπηρέτησε στην Πολεμική Αεροπορία. Είναι Υποπτέραρχος Υγειονομικού ε.α., Πλαστικός Χειρουργός. Είναι πρώην Διοικητής του Γενικού Νοσοκομείου της Πολεμικής Αεροπορίας, πρώην πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Αεροπορικής και Διαστημικής Ιατρικής και πρώην Εταίρος της Ακαδημίας Επιστημών της Νέας Υόρκης. Έχει παρουσιάσει εργασίες του σε παγκόσμια, πανευρωπαϊκά και πανελλήνια συνέδρια και έχει οργανώσει πλήθος συνεδρίων, ημερίδων και συμποσίων σε θέματα της ειδικότητάς του και της Αεροπορικής και Διαστημικής Ιατρικής. (Πηγή: “Εκδόσεις Αγγελάκη”, 2022 , Aρχείο ΕΕΥΕΔ)
– πρώην Πρύτανης Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Η ΙΣΑΠΘ, (δηλαδή η Ιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το νυν Ιατρικό Τμήμα της Σχολής Επιστημών Υγείας) και η ΣΣΑΣ-ΣΙΣ (Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων πρώην Στρατιωτική Ιατρική Σχολή) αποτελούν δύο ανεξάρτητες υπηρεσίες του Δημοσίου, με την ευρύτερη έννοια του όρου. Η πρώτη παρέχει ιατρική εκπαίδευση έρευνα και η δεύτερη αποτελείται από εκπαιδευόμενους.
Η παρουσίαση αυτή αποτελεί μια ελάχιστη περίληψη από την καταγραφή και την αξιολόγηση της ιστορικής πορείας των δύο αυτών ακαδημαϊκών μονάδων, ώστε να διαπιστωθεί εάν υπήρξε, και αν υφίσταται, συμβιωτική αλληλεπίδραση.
Η δομή της παρουσίασης αποτελείται από τα κρίσιμα στοιχεία της ιδρύσεως της ΙΣΑΠΘ και της ΣΙΣ με βάση την βιβλιογραφία, τα ιστορικά αρχεία και τεκμήρια καθώς και τις προσωπικές μου εμπειρίες. Έγινε προσπάθεια ανευρέσεως των κοινών κρίσιμων στιγμών της ίδρυσης και της θεσμικής πορείας και των δύο εκπαιδευτικών μονάδων, ώστε να εντοπισθεί και να αναδειχθεί η αλληλεπίδραση και η αλληλοστηρικτική πορεία τους, κυρίως τα πρώτα δύσκολα χρόνια της λειτουργίας τους.
Η Ιατρική Σχολή ΑΠΘ
Οι χαρακτηριστικές χρονολογικές περίοδοι της Ιατρικής Σχολής είναι οι ακόλουθες:
Αρχική περίοδος (1942-1982)
Νεότερη περίοδος (1982- 2023)
Ενδιάμεση περίοδος (1982-2000)
Σύγχρονη περίοδος (2000-2023)
Η πρόβλεψη της ίδρυσης της Ιατρικής Σχολής έγινε δεκαεπτά συναπτά χρόνια πριν από την δημιουργία και την λειτουργία της ως Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Περιλαμβανόταν στις Σχολές, που θα σχηματίζονταν εξαρχής, με την ίδρυση του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το έτος 1925.
Οι πιο προφανείς και πιθανοί μείζονες λόγοι για την εξαρχής μη λειτουργία της Ιατρικής Σχολής στο τότε Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ήταν, κυρίως οι εξής δύο.
Οι εντονότατες αντιδράσεις μέρους του Ιατρικού συλλόγου Θεσσαλονίκης.
Η έντονα αντίθετη γνώμη από μέρους της Ιατρικής Σχολής Αθηνών.
Τελικά, στις 10 Ιανουαρίου του 1942, κατά την διάρκεια της πιο σκληρής περιόδου της τριπλής Κατοχής της χώρας από Γερμανούς, Ιταλούς και Βουλγάρους, «επανιδρύεται» στην Θεσσαλονίκη η Ιατρική Σχολή, 17 ολόκληρα χρόνια μετά την πρόβλεψη ίδρυσής της.
Γερμανός και Βούλγαρος Αξιωματικός στην παραλία της Θεσσαλονικης
Τον Απρίλιο του 1941 (δηλαδή τις πρώτες ημέρες της κατοχής) δημιουργείται η «Λέσχη Βουλγάρων Θεσσαλονίκης». Δηλούμενος σκοπός της ήταν η «ενημέρωση» (βλέπε προπαγάνδα) και η παρεμβατική δράση, σε όλες τις λειτουργίες της κοινωνίας της Θεσσαλονίκης. Οι μορφές της δράσης και των παρεμβάσεων της ήταν κυρίως στις παρακάτω δραστηριότητες:
Εκπαιδευτικές,
Κοινωνικές,
Εκκλησιαστικές,
Παροχή βοήθειας (ρουχισμός, τροφή κλπ),
Θεατρικές παραστάσεις,
Έκδοση εφημερίδας,
Η ίδρυση και λειτουργία Βουλγαρικού νοσοκομείου,
Η Δημιουργία Βουλγαρικού Πανεπιστημίου και Ιατρικής Σχολής (κατά τα πρότυπα αυτού που ίδρυσαν στα Σκόπια).
Στο κλίμα αυτό, μεταξύ άλλων επισπεύσθηκε η θεσμική “επανίδρυση”, αλλά τελικά και η έναρξη λειτουργίας της Ιατρικής Σχολής. Ιδιαίτερα ισχυρή ήταν η αντίδραση από τρεις καθηγητές της Ιατρικής Αθηνών, που ήταν οι: Ν. Λούρος, Π. Κόκκαλης και Κ.Χωρέμης (φωτο). Τελικώς, εξαναγκάσθηκαν σε παραίτηση και έφυγαν από την Ιατρική Σχολή Αθηνών, διότι θεωρούσαν ότι η ίδρυση της Ιατρικής Σχολής στην Θεσσαλονίκη ήταν θνησιγενής, και ότι αποτελούσε μια έμμεση αποδοχή των κατακτητών.
Ν. Λούρος, Π. Κόκκαλης και Κ.Χωρέμης
Η πίεση για την παραίτησή τους ασκήθηκε από τον τότε Υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων, συνάδελφό τους Καθηγητή Μαιευτικής & Γυναικολογίας της Ιατρικής Σχολής Αθηνών (και διατελέσαντα Πρύτανη του ΕΚΠΑ), Κωνσταντίνο Λογοθετόπουλο, ο οποίος ήταν αμετακίνητα και σφοδρά σύμφωνος για την δημιουργία της Ιατρικής Σχολής στην Θεσσαλονίκη.
Κωνσταντίνος Λογοθετόπουλος
Δεδομένων των τότε συνθηκών, είναι περισσότερο από προφανές, ότι τα μειονεκτήματα λειτουργίας της Ιατρικής Σχολής ήταν κολοσσιαία και προδίκαζαν ανεπιτυχή εξέλιξη, μαρασμό και αυτοκατάρρευση. Αυτά ήταν κυρίως τα εξής:
Γερμανοί στρατιώτες στο Πανεπιστημιακό γυμναστήριο κατά την διάρκεια τη κατοχής
Η χρονική συγκυρία. Το ξεκίνημα ενός τέτοιου εγχειρήματος μέσα στην σκληρότερη και πιο απογοητευτική περίοδο της κατοχής, δεν μπορεί να αποτελεί τον καλύτερο οιωνό αισιόδοξης προοπτικής.
Η δράση των κατακτητών: Οι πράξεις και οι ενέργειες του κατοχικού βουλγαρικού στοιχείου στην Θεσσαλονίκη, δεν προοιωνίζονταν ομαλές εξελίξεις για την λειτουργία της Ιατρικής Σχολής.
Η ολική έλλειψη μέσων. Ήταν απόλυτη απογοητευτική η κυριολεκτικά παντελής απουσία των παρακάτω: Κτιριακών υποδομών, Εξοπλισμού, Εργαστηρίων, Ιατρικών Μηχανημάτων,Εργαλείων, Διδακτικών αιθουσών, Επίπλων Εκπαιδευτικού προσωπικού, βοηθών, Παρασκευαστών και όλων των συναφών για την κάλυψη των εκπαιδευτικών και των ερευνητικών αναγκών, Η ανεπάρκεια βασικών υποδομών, τόσο στις κλινικές, όσο και στα εργαστήρια, θα παρεμπόδιζαν την στοιχειωδώς ικανοποιητική εκπαιδευτική λειτουργία, Μεγάλο έλλειμμα θεσμικού κύρους και αξιοπιστίας .
Με ταχύτατες διαδικασίες η ορισθείσα επιτροπή από καθηγητές της Ιατρικής Σχολής των Αθηνών, επιλέγει τους πρώτους καθηγητές της Ιατρικής Σχολής Θεσσαλονίκης. Έτσι κατά την αρχή της Πανεπιστημιακής χρονιάς, τον Σεπτέμβριο του 1942, γίνονται οι πρώτες συνεδριάσεις των καθηγητών της Ιατρικής Σχολής Θεσσαλονίκης στην Αθήνα. Οι πρώτες συνεδριάσεις γίνονται σε σπίτια των καθηγητών. Η θεματολογία τους αφορούσε κυρίως τις τραγικές συνθήκες ιδρύσεως και λειτουργίας της Ιατρικής Θεσσαλονίκης και τους πιθανούς τρόπους αντιμετώπισής τους. Η κατάσταση αυτή συνεχίζεται μέχρι το τέλος του έτους 1942.
Χειρόγραφα πρακτικά των πρώτων συνεδριάσεων των καθηγητών της Ιατρικής Θεσσαλονίκης, στα σπίτια τους στην Αθήνα.
Στις αρχές του 1943, με επιστολή τους προς τον πρωθυπουργό, οι ορισθέντες καθηγητές τον ενημερώνουν ότι μετεγκαθίστανται στην Θεσσαλονίκη. Προτείνουν ταυτόχρονα ενέργειες που πρέπει να γίνουν από την κατοχική Κυβέρνηση. Εισηγούνται την λήψη των πιο απαραίτητων και στοιχειωδών μέτρων, ώστε να γίνει αμέσως δυνατή η τουλάχιστον αξιοπρεπής έναρξη λειτουργίας της Ιατρικής Σχολής στην Θεσσαλονίκη, δεδομένων των συνθηκών.
Η πρώτη σελίδα της επιστολής που έστειλαν στον τότε Πρωθυπουργό οι πρώτοι καθηγητές της Ιατρικής Σχολής Θεσσαλονίκης.
Η δεύτερη σελίδα της επιστολής που έστειλαν στον τότε Πρωθυπουργό οι πρώτοι καθηγητές της Ιατρικής Σχολής Θεσσαλονίκης. Φαίνονται οι υπογραφές τους.
Συμμετοχή των φοιτητών στην μεταφορά τούβλων, χέρι με χέρι.
Φοιτητές με τον καθηγητή Μιχαλακέα, μπροστά στο εργαστήριο ανατομικής
Εντυπωσιακή ήταν η θεωρητική και η πρακτική επάρκεια των σπουδών, μαρτυρούμενη από τους τότε φοιτητές με εμφανή την πολύ ποιοτική διάσταση, μέσα στην ερημιά της έλλειψης υποδομών, εξοπλισμού, λειτουργικών εξόδων κλπ. Oι φοιτητές επέδειξαν μεγίστη αποφασιστικότητα επάρκεια και ευθύνη.
Η ΣΙΣ και η ΣΣΑΣ.
Ήδη ο Όμηρος καταγράφει την πρώτη εφαρμογή στρατιωτικής ιατρικής δράσεως. Πιστοποιεί τους τότε ημίθεους «αρχιάτρους» του Τρωϊκού Πολέμου, τα εκ της Τρίκκης ορμώμενα αδέλφια, που ήταν ο Μαχάων και ο Ποδαλείριος, φέροντες μαζί τους, εκτός από την ιατρική τέχνη, και τριάντα πλοία. Είχαν ιατρικές εξειδικεύσεις. Ο Μαχάων ασκούσε την Χειρουργική ιατρική ενώ ο αδελφός του Ποδαλείριος ασκούσε την «επιμελούμενη τα εσωτερικά νοσήματα» Ιατρική, αυτό που σήμερα οι αγγλοσάξωνες ονομάζουν internal medicine και εμείς ορίζουμε ως παθολογία.
Ο Αχιλλέας δένει το τραύμα του Πατρόκλου. Σωσίας, 50 πΧ, μουσείο Βερολίνου
Εντυπωσιακός αριθμός εκατοντάδων φιλελλήνων ιατρών, ήρθαν στην διάρκεια της επανάστασης του1821 και βοήθησαν καταλυτικά τους επαναστατημένους Έλληνες. Μεταξύ αυτών, οι σπουδαιότεροι ήταν οι Τράϊμπερ και Μάγιερ (Γερμανία), ο Γκος (Ελβετία), ο Χάου (ΗΠΑ), οι Μπρούνο και Φόρτι (Ιταλία), ο Κουτζόφσκι (Πολωνία).
Αρχίατρος Ε. Τράϊμπερ
Το 1925, επιτέλους ιδρύεται (αλλά αμφιθυμικά) η Στρατιωτική Ιατρική Σχολή, μετά από συνεχείς έντονες πιέσεις και εγκαθίσταται στο τότε 430 Στρατιωτικό Νοσοκομείο Αθηνών (νοσοκομείο Ελπίς).
6o Στρατιωτικό Νοσοκομείο
Έναν χρόνο μετά, το 1926, ο τότε Υπουργός Οικονομικών, Αθανάσιος Ευταξίας, κλείνει και ακυρώνει (!) την ίδρυση της Σχολής, θεωρώντας ότι είναι πλεονασματική και δραχμοβόρα. Μετά από εξαιρετική πίεση η απόφαση αναστέλλεται. Έτσι, δίνεται η ευκαιρία στη ΣΙΣ να αποδείξει την αναγκαιότητα της ύπαρξής της και τις δυνατότητες της.
Το 1930 διακόπτεται η εισαγωγή μαθητών.
Το 1932 η ΣΙΣ φεύγει από το νοσοκομείο Ελπίς και μεταφέρεται σε αποθήκες της βιομηχανικής περιοχής του Ρουφ.
Το 1935 αποφασίζεται και υλοποιείται το πλήρες κλείσιμο της Σχολής για δύο χρόνια.
Το 1937, ιδρύεται η Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων Υπηρεσιών (ΣΑΣΥ) με τέσσερα τμήματα, το Υγειονομικό, το Στρατολογικό, το τμήμα Διαχειριστών και το τμήμα μηχανικών Αυτοκινήτων.
Το 1940, αρχίζει η εμπλοκή της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με αποτέλεσμα το κλείσιμο της ΣΙΣ για τρίτη φορά.
Το 1946 επανιδρύεται στην Θεσσαλονίκη η Στρατιωτική Ιατρική Σχολή.
Η αρχική εγκατάσταση της Σ.Ι.Σ. στην οδό Βασιλίσσης Όλγας (Γερμανική Σχολή)
Η τελική εγκατάσταση της Σ.Ι.Σ. πίσω από το 424 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο, όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα (πριν διανοιχθεί η Εγνατία οδός)
Στις 11 Απριλίου του 1946, η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Κοσμητεία Γ. Χατζηβασιλείου) αποφασίζει ομόφωνα τα παρακάτω: «Άπασα η Σχολή εκφράζει την ευαρέσκειάν της και την απόφασιν όπως καταβάλη πάσαν προσπάθειαν, ἵνα φανεί ανταξία της εμπιστοσύνης και της τιμής, ἣν περιποιεί εις αυτήν η απόφασις του Γενικού Επιτελείου Στρατού περί προσαρτήσεως είς αυτήν της Στρατιωτικής Ιατρικής Σχολής. Εξουσιοδοτεί δε τον κ. Κοσμήτορα όπως αποστείλη και ευχαριστήριον επιστολήν».
Ο Δντης Σπουδών (και μετέπειτα Διοικητής της Σχολής το 1962) Αρχίατρος Κλωνιζάκης, ο καθηγητής Σάββας και Μαθητές
Το 1970 η ΣΙΣ αποκτά νέο όνομα, που είναι «Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων”, στην οποία η ιατρική αποτελεί ένα από Τμήματά της. Στην ΣΣΑΣ, εκτός από τα τμήματα υγειονομικού Ιατρικής, Κτηνιατρικής, Οδοντιατρικής, Φαρμακευτικής λειτουργούν τμήματα Δικαστικού (έχει σταματήσει η λειτουργία του), Στρατολογίας (Νομική, Οικονομικού, Ψυχολογίας).
ΣΣΑΣ
Συγκριτικά στοιχεία
Τα τεκμήρια της συμβιωτικής αλληλεπίδρασης μεταξύ της ΙΣΑΠΘ και των ΣΙΣ, ΣΣΑΣ είναι τα εξής: Κοινοί αρνητικοί εξωγενείς παράγοντες
Καταφανής θνησιγένεια.
Ζέση εμπλεκόμέων για θεσμική ύπαρξη, με πλήρη επίγνωση αποστολής.
Μείζον έλλειμμα αποδοχής κατά τα εναρκτήρια χρόνια.
Υπερβάλλουσα θεσμική αδιαφορία (προς τις δύο Μονάδες).
Συντεχνιακή απόκρουση.
Κοινωνική επιφύλαξη (ως προς την αναγνώριση επάρκειας).
Αποτελέσματα της συμβιωτικής αλληλεπίδρασης.
Η ΙΣΑΠΘ, στα πρώτα μετέωρα βήματα της λειτουργίας της, είχε ως κύριο χαρακτηριστικό την θνησιγένεια μαζί με το βάρος της συντεχνιακής απόρριψης και το σύνολο των λοιπών αβελτηριών. Όμως, η θεσμική εμπιστοσύνη της Πολιτείας, να αναθέσει την ιατρική εκπαίδευση των Υγειονομικών Αξιωματικών των Ενόπλων Δυνάμεων στην Ιατρική Σχολή της Θεσσαλονίκης, υπήρξε καθοριστικό γεγονός για την καθιέρωσή της και έδωσε την δυνατότητα να επιτελέσει και να καταδείξει την καταξιωτική πορεία της.
Η Στρατιωτική Ιατρική Σχολή, κουβαλούσε την αμφιθυμία της πολιτείας για αυτήν καθεαυτή την ύπαρξη και αναγκαιότητά της, σε συνδυασμό με τις τεράστιες αβελτηρίες λειτουργίας της. Όμως, μέσα από την συμβίωση αυτή που έκρυβε τεράστια ποιότητα εκπαίδευσης, μπόρεσε να αποδείξει την τελεολογία της και τις δυνατότητές της. Στελέχη της ΣΙΣ υπηρέτησαν τον κοινό σκοπό της ιατρικής εκπαίδευσης, συμβάλλοντας σημαντικά στην προώθηση των ακαδημαϊκών στόχων. Μεταξύ αυτών οι πρόεδροι της Ιατρικής Σχολής Παναγιώτης Μεταξάς, ο Παναγιώτης Συμεωνίδης και ο Αρίστιππος Μηνάς.
Νεότερη σύγχρονη περίοδος
Χαρακτηρίζεται από μεγάλο αριθμό καινοτομιών στην Οργάνωση – Διοίκηση, στην Έρευνα, στην Διδακτική και στην Επιστημονική και Κοινωνική Ώσμωση. Τα προφανή και αναντίρρητα σημερινά διεθνή χαρακτηριστικά της Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ, στηριζόμενα στους διεθνείς ακαδημαϊκούς δείκτες, είναι τα εξής:
“State of the art» (στα όρια δυνατοτήτων της ιατρικής επιστήμης και τέχνης).
«Most neoteric (υπερσύγχρονη).
«Leading edge» (ηγέτιδα σε τομείς).
«Avant garde» (θεματική εμπροσθοφυλακή).
Καινοτομίες στην έρευνα :
Ίδρυση Κέντρου Διεπιστημονικής Έρευνας Καινοτομίας (ΚΕΔΕΚ) για την διαδραστική συνέργεια της Ιατρικής Έρευνας με άλλες επιστήμες.
Ώσμωση με την εξωχώρια ιατρική και διεπιστημονική έρευνα.
Ευρεία αποδοχή, αξιοποίηση, χρήση και ενσωμάτωση των βιβλιομετρικών δεικτών (Impact factor, Hirsh factor, citations etc).
Ινστιτούτο Βιοϊατρικών Ερευνών.
Καινοτομίες στην διδακτική :
Νέες εκπαιδευτικές μέθοδοι
Απαρτιωμένη διδασκαλία
Διασυνδεδεμένα μαθήματα
Ιατρική βασισμένη στην τεκμηρίωση
Μάθηση με βάση το πρόβλημα
Καινοτόμα ερευνητικά προγράμματα στην Εκπαίδευση
Ανάπτυξη ελληνικού δικτύου Ιατρικών Σχολών
Ανταλλαγή-Μετεκπαίδευση μελών ΔΕΠ
Διδακτική ώσμωση (Erasmus)
Εφαρμογή του συστήματος ECTS
Σύναψη συμφωνιών Συνεργασίας με ιδρύματα εξωτερικού
Βραβεία και αριστεία διδασκαλίας
Νέα μαθήματα
Εργαστήριο Κλινικών Δεξιοτήτων
Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας
Παθολογική Φυσιολογία
Επικοινωνία ιατρού/ασθενούς
Ιατρική Εκπαίδευση
Μεθοδολογία έρευνας
Βιοηθική και Δεοντολογία
Τεκμηριωμένη Συνταγογράφηση
Ιατρική βασισμένη στην τεκμηρίωση
Εκπαίδευση στις στάσεις και συμπεριφορές
Εφαρμογή on-line αξιολόγησης από τους φοιτητές
των διδασκόντων
των συγγραμμάτων
των υποδομών
των μαθημάτων
του προγράμματος σπουδών
Αγγλόγλωσσο Τμήμα Ιατρικής
Συμμετοχή της ΣΣΑΣ στα δρώμενα
Η αλληλεπίδραση, στα πρώτα χρόνια λειτουργίας της ΣΙΣ, ήταν καταλυτική και καθοριστική. Υπάρχει σήμερα συνέχεια? Οι μαθητές της ΣΣΑΣ γενικώς συμμετέχουν στα ακαδημαϊκά δρώμενα, τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά. Συμμετοχή των μαθητών στα προγράμματα Έρασμος. Ευκταία η συμμετοχή των μαθητών σε όλες τις δράσεις της Σχολής και του ΑΠΘ, χωρίς να μειώνεται η αντίστοιχη στρατιωτική εκπαίδευσή τους, αλλά να γίνεται κανονικά ή και εντατικά τις χρονικές περιόδους που αυτό είναι πλήρως εφικτό.
Συμπερασματικά
Τα αρμόζοντα επίθετα για την Ιατρική Σχολή είναι η Ενδελέχεια (εν -δελεχός), η Εντελέχεια (εντελές έχειν κατά τον Αριστοτέλη) και η Οραματική (βλέπει (σ)το μέλλον, και το σχεδιάζει πριν αυτό έλθει).
Για την ΣΣΑΣ, πέραν των προηγουμένων χαρακτηρισμών, αρμόζουν τα επίθετα Αξιόπιστη, Υψηλόφρων, Επαρκής.
Επίρρηση
Η νεότερη ιστορία της ΣΙΣ ταυτίζεται με την ίδρυση και πορεία της Ιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ.Ο τρόπος ταύτισης δεν είναι απλώς διοικητικά συγκυριακός. Στηρίζεται σε υπαρξιακή σύνδεση και αλληλοστήριξη
με Ιπποκράτειο διδακτικό δεσμό
με εξελικτική συμβιωτική αλληλεπίδραση, στο σύνολο της καταξιωτικής κοινής πορείας τους
Αναστάσιος Μάνθος
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
75 Χρόνια, Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης στην αυγή του νέου αιώνα. Δ. Χριστοδούλου
63 Χρόνια Ιατρικής Σχολής. Β.Α Κόκκα
Η Ιστορική διαρομή της Ιατρικής Σχολής όπως αυτή σκιαγραφείται μέσα απο το αρχειακό της υλικό. Στυλιανής Π. Τσώκου. Διδακτορική Διατριβή
Η Ιστορική Πορεία του Τμήματος Ιατρικής 1942-1982, Θόδωρος Δαρδαβέσης.
Η Ιστορική Πορεία του Τμήματος Ιατρικής 1982-1920, Θόδωρος Δαρδαβέσης
70 Χρόνια, Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων.
Η ομιλία παρουσιάστηκε την 15 Μαρτίου στο 12ο Επιστημονικό Συνέδριο Τμήματος Ιατρικής ΑΠΘ. Προεδρείο Μιχαήλ Ποτούπνης Καθηγητής Ορθοπαιδικής και Ταξίαρχος ΥΙ Γεώργιος Γκούβας. Παρακολουθησαν την ομιλία ο Πρόεδρος της ΕΕΥΕΔ Δρ. Παπαγιαννόπουλος Ν. και μέλη του ΔΣ/ΕΕΥΕΔ, ο Διοικητής της ΣΣΑΣ Υπτγος (ΠΒ) Αθανασόπουλο Θ. ο Πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής Αναστασιάδης Κ.και Μαθητές της Σχολής. Ακολουθησε συζήτηση με παρεμβάσεις του Προέδρου της ΕΕΥΕΔ, του Διοικητή της ΣΣΑΣ και του Προέδρου της Ιατρικής Σχολής.
Με θλίψη σάς ανακοινώνουμε, ότι μετά από μακρά ασθένεια, έφυγε από την ζωή o Συνάδελφος, Μόρτζος Γεώργιος.
Ο Μόρτζος Γεώργιος του Νικολάου και της Γεωργίας (ΑΜ Σχολής: 656) γεννήθηκε στα Σκουρέικα Σάμου το 1940. Εισήχθη στο Ιατρικό Τμήμα της Σχολής στις 16 Οκτωβρίου 1959
Ονομάσθηκε Ανθυπολοχαγός στις 23 Μαΐου 1966. Ήταν από τους πρώτους Πυρηνικούς γιατρούς και επί σειράν ετών εργάστηκε με ιδιαίτερη επιτυχία στο αντίστοιχο τμήμα του ΝΙΜΤΣ.
Εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια σε όλους τους συγγενείς , φίλους και Συναδέλφους του, που τον γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί του.
Ο Θεός ας τον αναπαύσει.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΕΥΕΔ Δρ. Παπαγιαννόπουλος Νικ.
Ο Γ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Τασιόπουλος Αργύρης
Παρακαλούμε τους Συναδέλφους να μας αποστείλουν περισσότερες πληροφορίες για τον εκλιπόντα
