Από τις θρυλικές και εμβληματικές μορφές της Μικρασιατικής Εκστρατείας, ήταν ο Σπαρτιάτης Αντισυνταγματάρχης Αθανάσιος Σακέττας Επιτελάρχης της ΧΙΙ Μεραρχίας Πεζικού (Διοικητής Συνταγματάρχης Περ. Καλλιδόπουλος). Ο Σακέττας έπεσε μαχόμενος ηρωικά κατά των Τούρκων τον Αύγουστο του 1922, αρνούμενος να παραδοθεί, παρά την αντίθετη απόφαση του Υποστράτηγου Νικ. Τρικούπη Διοικητή Α΄ Σώματος Στρατού. Τα δραματικά γεγονότα που εκτυλίχθηκαν τον Αύγουστο του 1922 στη Μικρά Ασία, περιγράφονται στο δημοσίευμα του Συνδέσμου «Η Αμάλθεια»: «Αύγουστος του 1922. Τρία Σώματα Στρατού έχουν στρατοπεδεύσει στην περιοχή του Σαγγάριου, στη Μικρά Ασία. Απέναντί τους έχουν παραταχθεί τουρκικά στρατεύματα, με επικεφαλής τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Έχουν πολύ καλά προετοιμασθεί για να αντιμετωπίσουν ελληνικές επιθέσεις. Τούτη τη φορά ο Κεμάλ πιστεύει στη νίκη. Κι ακόμη, έκρινε πως η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση. Γι’ αυτό και σχεδίασε με τον καλύτερο τρόπο, μια γενική επίθεση κατά των ελληνικών δυνάμεων. Την πραγματοποίησε αιφνιδιαστικά το πρωί της 13ης Αυγούστου 1922.
Επακολουθήσαν σκληρές μάχες. Την3η ημέρα,τα ελληνικά στρατεύματα κάμπτονται και αρχίσουν να οπισθοχωρούν συντεταγμένα. Την 6η ημέρα, κατά την οπισθοχώρηση, το A’ Σώμα του Στρατού, με Διοικητή τον Αντιστράτηγο Νικόλαο Τρικούπη, εγκλωβίζεται από τουρκικές δυνάμεις. Το δίλημμα του πόλεμος μέχρις εσχάτων, ή να παραδοθεί. Προτίμησε το δεύτερο. Την παράδοση! Την απόφαση του ανακοινώνει στους Αξιωματικούς, τους οποίους κάλεσε σε έκτακτη συγκέντρωση. Στο άκουσμα της λέξης “παράδοση”, οι Αξιωματικοί έμειναν άφωνοι. Κι όταν στη συνέχεια ο Σωματάρχης είπε: “Οιαδήποτε άμυνα θα αποτελούσε άσκοπη θυσία”, έσκυψαν τα κεφάλια τους και άρχισαν να κλαίνε σαν μικρά παιδιά. Έσκυψαν τα κεφάλια τους όλοι, πλην ενός!
Ο Αντισυνταγματάρχης Αθανάσιος Σακέττας, μόλις άκουσε τα παραπάνω, έγινε έξω φρενών. Αφήνει βαριές κουβέντες να ξεφύγουν από τα χείλη του και προτού προλάβει κανείς να τον σταματήσει, τρέχει έξω και καβαλικεύει το άλογο του. Και ορμά μόνος τους κατά των Τούρκων σε μια επίθεση χωρίς ελπίδα. Προτιμά να σκοτωθεί παρά να παραδοθεί, πιστός στις παραδόσεις της πατρίδας του, της Σπάρτης!
Είχε τραγικό μεγαλείο η επίθεση εκείνη. Οι Τούρκοι, βλέποντας τον να ορμά κραυγάζοντας,τα χάνουν δειλιάζουν προς στιγμή. Αλλά, όταν βλέπουν ότι είναι μόνος, συγκεντρώνουν τα πυρά εναντίον του. Ο Αντισυνταγματάρχης ΣΑΚΕΤΑΣ, ο γενναίος αυτός Έλληνας Αξιωματικός, πέφτει από το άλογο του, με το κορμί του διάτρητο από σφαίρες!!!
Ο Χρ. Σπανομανώλης ΑΝΑΦΕΡΕΙ σχετικά και μεταξύ άλλων στο βιβλίο του «Αιχμάλωτοι των Τούρκων» ( Αθήνα, 1969, σελ. 68-73):
«Ο Αντισυνταγματάρχης του Πεζικού Αθανάσιος Σακέττας, όπως αναφέρει και ο στρατηγός Κανελλόπουλος, είχε γίνει πια εκτός εαυτού, γιατί προέβλεψε παράδοσιν (εις τους Τούρκους), περιφερόταν γύρω στις διάφορες ομάδες, βροντοφωνάζων ότι αυτός δεν μπορούσε να ανεχθή παρόμοιον αίσχος. Τότε πήρε θέση επί κεφαλής του παρευρισκομένου εκεί τμήματος και επετέθη με λύσσαν εναντίον του εχθρού. Και πράγματι επέτυχε μικράν διάσπασιν. Πιστός στις παραδόσεις της πατρίδας του της Σπάρτης, επιχειρεί με μια δράκα στρατιωτών νέαν εξόρμησιν. Οι Τούρκοι ξαφνιάστηκαν όταν τον είδαν να ορμά. Τα έχασαν. Όταν όμως είδαν ότι έσυρε τόσο λίγους μαζί του, αντεπετέθησαν με συγκεντρωτικά πυρά και τρυπούν το κορμί! Αυτός ήταν ο Αντισυνταγματάρχης Αθανάσιος Σακέττας». Διάλεξε αυτόν τον ηρωικό θάνατο από την ατίμωση.
Η ΤΑΝ Η΄ ΕΠΙ ΤΑΣ!!
ΑΘΑΝΑΤΟΣ!!!
Προς τιμήν του στην ΤΑΞΗ 2019 της Σχολής Μονίμων Υπαξιωματικών (ΣΜΥ) δόθηκε το όνομα του ΤΑΞΗ 2019 – ΑΝΧΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΣΑΚΕΤΤΑΣ
Κορυφαία μορφή της Μικρασιατικής Καταστροφής υπήρξε ο τελευταίος Επίσκοπος Σμύρνης, της μιας από τις επτά Εκκλησίες της Αποκαλύψεως, Μητροπολίτης Χρυσόστομος Καλαφάτης. Ο μαρτυρικός του θάνατος από τον τουρκικό όχλο είναι άρρηκτα δεμένος με τις τελευταίες στιγμές της ελληνικής Σμύρνης και του Μικρασιατικού Ελληνισμού. Αν και του προσφέρθηκαν πολλές ευκαιρίες να εγκαταλείψει τη Σμύρνη αυτός προτίμησε να μείνει και να συμμεριστεί την τύχη του ποιμνίου.
Το 1992 η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος προχώρησε στην αγιοκατάταξη του Χρυσοστόμου και των ιεραρχών Γρηγορίου Κυδωνιών, Αμβροσίου Μοσχονησίων, Προκοπίου Ικονίου, Ευθυμίου Ζήλων και των κληρικών και λαϊκών, που σφαγιάσθηκαν κατά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Επίσης, όρισε να τιμάται η μνήμη του Χρυσοστόμου Σμύρνης και των «συν αυτώ Ιεραρχών» την Κυριακή προ της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, η οποία φέτος συμπίπτει με τη σημερινή. Η Ιερά Σύνοδος προχώρησε στην αγιοκατάταξη του Χρυσοστόμου
Ο γνωστός Έλληνας λογοτέχνης και ακαδημαϊκός Ηλίας Βενέζης, ο οποίος έζησε τη λαίλαπα της Μικρασιατικής Καταστροφής, στο βιβλίο του «Μικρασία Χαίρε» γράφει για τον Σμύρνης Χρυσόστομο: «Η δράση του στον καιρό του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, στον καιρό των διωγμών των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, και στη διετία 1920-22 , τον είχε αναδείξει πρώτο στόχο. Αυτός ήταν ο ηγέτης, ο εθνάρχης, η ψυχή της Ελληνικής Μικρασίας». Ο Βενέζης τονίζει ότι ο Χρυσόστομος με το βίο και το μαρτυρικό του τέλος «υπηρέτησε το Γένος και την Εκκλησία γράφοντας μια σελίδα χρυσή». Στις 9 Σεπτεμβρίου του 1922 (με το νέο ημερολόγιο, 27 Αυγούστου με το παλιό) ο Νουρεντίν Πασάς του απήγγειλε την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας και τον παρέδωσε στο πλήθος που είχε συγκεντρωθεί έξω από το διοικητήριο της Σμύρνης. Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η εξιστόρηση των γεγονότων από τον Τούρκο καθηγητή ΒilgeUmar που στηρίζεται σε μαρτυρίες ανθρώπων, οι οποίοι διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη δολοφονία του Χρυσόστομου όπως αυτή του δήμιου Αli Αge, στον οποίο τον παρέδωσε ο Νουρεντίν. Σύμφωνα με τον Ουμάρ, ο Νουρεντίν επέλεξε να απαλλαγεί το συντομότερο από τον Χρυσόστομο, επειδή ήθελε να αποφύγει τη διαδικασία μιας δίκης που θα έδινε τη δυνατότητα σε ευρωπαϊκές χώρες να παρέμβουν για να αποτραπεί η καταδίκη του ιεράρχη.
Ο Γάλλος δημοσιογράφος και ιστορικός Rene Ρuaux, απεσταλμένος στη Σμύρνη της εφημερίδας «Le Τemps», στο βιβλίο του «Ο θάνατος της Σμύρνης» επιρρίπτει ευθύνη για το μαρτύριο του Χρυσόστομου στην τουρκική στρατιωτική και πολιτική ηγεσία. Γράφει μεταξύ άλλων: «Ο στρατηγός Νουρεντίν πασάς, όταν τον έφεραν μπροστά του, τον εξύβρισε με αισχρό τρόπο και τον κατηγόρησε για τη φιλελληνική του στάση και πρόσθεσε ότι η επόμενη ενέργειά του ήταν να τον παραδώσει στη λαϊκή κρίση. Ο Χρυσόστομος, λοιπόν, παραδόθηκε στο μανιασμένο μουσουλμανικό όχλο. Του ξερίζωσαν τη γενειάδα, τον μαχαίρωσαν, διαμέλισαν και έσυραν το σώμα του μέχρι την τουρκική συνοικία, όπου και τον πέταξαν στα σκυλιά…». Ο Ρuaux καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η εκτέλεση του Χρυσοστόμου ήταν προαποφασισμένη. Ο τότε Αμερικανός πρόξενος στη Σμύρνη G. Ηorton στο βιβλίο του «Η κατάρα της Ασίας» γράφει για τον Χρυσόστομο:«Πέθανε σαν μάρτυρας και αξίζει να του απονεμηθούν ύψιστες τιμές από την Ελληνική Εκκλησία και την Ελληνική Κυβέρνηση…» “
Ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος εκρεουργήθη”, γράφει στις 2 Σεπτεμβρίου 1922 η εφημερίδα ¨Ελεύθερον Βήμα” Συγκλονιστική περιγραφή της δολοφονίας από τον Τούρκο εκτελεστή ΣΤΙΣ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ1982, με την ευκαιρία της συμπληρώσεως 60 χρόνων από την καταστροφή, σε έκτακτη συνεδρίαση της Ακαδημίας Αθηνών, ο διαπρεπής ακαδημαϊκός Γ. Μυλωνάς, τελείωσε την ομιλία του με μία συγκλονιστική περιγραφή του μαρτυρίου και της θανατώσεως του Χρυσοστόμου. «Κατά τις τελευταίες ημέρες του Σεπτεμβρίου 1922 μια ομάδα φοιτητών του Ιnternational College της Σμύρνης και εγώ βρεθήκαμε φυλακισμένοι σε απαίσιο υπόγειο, σ’ ένα από τα μπουντρούμια του Διοικητηρίου της Σμύρνης. Σ’ αυτό ήταν ασφυκτικά στριμωγμένοι Έλληνες Χριστιανοί αιχμάλωτοι, μάλλον άνθρωποι προωρισμένοι για θάνατο. Στις 5 το απόγευμα της τελευταίας ημέρας του θλιβερού Σεπτεμβρίου, ένας τουρκοκρής με διέταξε να τον ακολουθήσω στην αυλή. “Είσαι δάσκαλος;”, με ρωτά. “Αυτήν την τιμή είχα” του απαντώ. “Και οι άλλοι που ήσαν μαζί σου είναι φοιτητές;”. ”Ναι”, του λέγω. “Γρήγορα μάζεψέ τους και φέρε τους εδώ”. “Ελάτε μαζί μου έξω”, λέγω στους συντρόφους μου. “Φαίνεται ότι ήρθε η ώρα μας. Εμπρός με θάρρος”. Ποια ήταν η έκπληξή μας όταν ακούσαμε τον Τουρκο-κρητικό να λέει: “Θα σας σώσω σήμερα, γιατί ελπίζω αυτό να με βοηθήσει να λησμονήσω μια τρομερή σκηνή που αντίκρυσαν τα μάτια μου, σκηνή στην οποία έλαβα μέρος”. Και συνέχισε: “Παρακολούθησα το χάλασμα του Δεσπότη σας.Ήμουν μ’ εκείνους που τον τύφλωσαν, που του βγάζαν τα μάτια και αιμόφυρτο, τον έσυραν από τα γένια και τα μαλλιά στα σοκάκια του Τουρκομαχαλά,τον ξυλοκοπούσαν,τον έβριζαν και τον πετσόκοβαν. Από καιρού σε καιρό, όταν μπορούσε, ύψωνε κάπως το δεξί του χέρι και ευλογούσε τους διώκτες του. Κάποιος πατριώτης μου αναγνωρίζει τη χειρονομία της ευλογίας, μανιάζει, μανιάζει και με το τρομερό μαχαίρι του κόβει και τα δυο χέρια του Δεσπότη. Εκείνος σωριάστηκε στη ματωμένη γη με στεναγμό που φαινόταν ότι ήταν μάλλον στεναγμός ανακουφίσεως παρά πόνου. Τόσο τον λυπήθηκα τότε, που με δύο σφαίρες στο κεφάλι τον αποτελείωσα. Αυτή είναι η ιστορία μου. Τώρα που σας την είπα ελπίζω πως θα ησυχάσω. Γι’ αυτό σας χάρισα τη ζωή”. “Και πού τον έθαψαν;” ρώτησα με αγωνία. “Κανείς δεν ξέρει πού έριξαν το κομματιασμένο του κορμί”»..
“Στον χώρο μας υπάρχουν ή υπήρξαν Συνάδελφοι που το όνομά τους ξεχωρίζει, μόνο που πολλές φορές η εκτίμηση αυτή δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Ένας Συνάδελφος που πραγματικά ξεχώρισε και άξιζε ήταν ο Γρηγόρης Σκαμπαρδώνης”.
Δανείστηκα την δήλωση αυτή από μία συνομιλία μου με τον Συνάδελφο Κων/νο Κυριακόπουλο ο οποίος και μου έστειλε το Βιβλίο του Σκαμπαρδώνη “ΛΗΘΗΣ ΑΝΤΙΔΟΤΟ”, (Εκδόσεις ΟΡΟΠΕΔΙΟ, ΚΠ 8121-0008 2016, 320 σελ.), με την προτροπή να το φέρουμε σε ηλεκτρονική μορφή ώστε να είναι προσβάσιμο όχι μόνο από όλους τους Συναδέλφους αλλά και ευρύτερα από τους αναγνώστες της Ιστοσελίδας μας. Το βιβλίο είναι “εξαντλημένο στον εκδότη” και αποτελεί μια συρραφή βιωματικών ιστοριών του. Είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι στην ζωή του, όπου μας δίνεται η ευκαιρία να πορευτούμε νοερά μαζί του και να τον γνωρίσουμε. Δείτε – κατεβάστε το στην Ηλεκτρονική μας Βιβλιοθήκη (Διάφορα).
Το Βιβλίο αποκτά ιδιαίτερη αξία δίοτι γράφηκε όταν ο Σκαμπαρδώνης έδινε την τελευταία μάχη της ζωής του, παλεύοντας επί επτά χρόνια, από το 2013, με οξεία λευχαιμία. Aπεβίωσε στις 12 Οκτωβρίου 2020. Θα αναφερθώ μόνο στον επίλογο του Βιβλίου του όπου μας γράφει :
“Ειλικρινώς δεν θα χαρακτήριζα τον εαυτό μου “επιτυχημένο”. Υπήρξα υπέρμετρα – θα έλεγα σκανδαλωδώς – ευνοημένος από συγκυρίες, ή από άνωθεν εύνοια, και ίσως έτσι έδωσα στούς γύρω μου την εντύπωση κάποιας “αξίας”, την ύπαρξη και το μέγεθος της οποίας ειλικρινά αγνοώ. Λάθη, αστοχίες, αποτυχίες, υπήρξαν ουκ ολίγες, θα μπορούσα σε αρκετά ζητήματα να ήμουν πιο σώφρων και συνετός, πιό έντιμος με τον εαυτό μου και με τους άλλους, σε άλλα ζητήματα πιο επίμονος κι αποτελεσματικός. Αν για κάτι θα μπορούσα να πιστώσω θετικά τον εαυτό μου, είναι ότι προσπάθησα να μην βλάψω. Δεν ξέρω όμως πόσο και όσους είχαν κάποια σχέση μαζί μου. Πόση συγκατάβαση και ανεκτικότητα έδειξα στις αδυναμίες και στα λάθη τους, πόσο φρόντισα να τα προλάβω, πόση αγάπη τους έδωσα. Ζητώ την κατανόηση και τη συγχώρεσή τους.”
Δεν θεωρώ το άρθρο αυτό “Παρουσίαση Βιβλίου”, δεν χρειάζεται διότι είναι πλέον προσβάσιμο από όλους στην Ηλεκτρονική μας Βιβλιοθήκη. Είναι μια αναφορά, με σεβασμό, σε ένα εκλεκτό Συνάδελφο που έβαλε το λιθαράκι του στην δόμηση της “Μηθικής Πραγματικότητας“. Θα αφήσω δύο οικεία πρόσωπα σε αυτόν, την κόρη του Λίνα Σκαμπαρδώνη και τον Συμμαθητή του Γιώργο Ψημένο να μας μιλήσουν.
“ΛΗΘΗΣ ΑΝΤΙΔΟΤΟΝ” Για τον πατέρα μου Γρηγόριο Σκαμπαρδώνη
Λίνα Σκαμπαρδώνη
Από το Περιοδικό Ιστορίας της Ελληνικής Ιατρικής “δέλτος”
Τεύχος 48 Δεκ. 2020
Κάθομαι στην πολυθρόνα σου, ανάβω το φως στο γραφείο σου κι εκεί είναι η ήρεμη γωνιά μου. Όλα τριγύρω μου δικά σου. Βιβλία, χαρτιά, σημειώσεις, ο υπολογιστής…
Κάπου μες τα συρτάρια, ένας φάκελος τραβάει την προσοχή μου: “Σκόρπια φύλλα γράφει απ’ έξω. Τον ανοίγω, τα “λιμερίκια” σου, έτσι τα έλεγες. Ιστορίες της ζωής σου, γραμμένες κάποια χαράματα που ξύπναγες κι αναπολούσες.
Φυλλομετρώ, διαβάζω, πιάνω τη μυρωδιά σου στον αέρα, χάνομαι στις μνήμες…
Ο πατέρας μου
Γεννήθηκε στις 10.12.1935 στη Λάρισα. Οι γονείς του άνθρωποι απλοί, μορφωμένοι, θεοσεβούμενοι, μεγάλωσαν τα τέσσερα παιδιά τους με αγάπη, αρχές, ήθος, αλλά και βαθειά πίστη στο Θεό.
Μνήμες από τα δύσκολα χρόνια της κατοχής, των δυσκολιών και της μεγάλης πείνας που έζησε σαν παιδάκι, ήταν πάντα μέσα στο μυαλό του. Θυμάμαι να μας διηγείται τα μαγειρικά τεχνάσματα της γιαγιάς Σταυρούλας, που κατάφερνε με μια χούφτα χαλασμένα όσπρια, λίγα βρασμένα χόρτα κι ένα κομμάτι καλαμποκόψωμο, να ημερέψει την πείνα στα παιδικά στομαχάκια τους.
Δε λείπει ποτέ από την βεράντα μου ένα γλαστράκι με την αγαπημένη του αρμπαρόριζα! Το έβαζε η γιαγιά στο βαζάκι με το γλυκό κουταλιού (όταν υπήρχε), και μούλιαζε στο σιροπάκι. Κι ύστερα του το έδινε αντί για γλειφιτζούρι, μικρή γλυκειά παρηγοριά…
Τελείωσε το Α’ Γυμνάσιο Αρρένων Λαρίσης και αποφοίτησε αριστούχος στην Ιατρική Σχολή Αθηνών. Εκεί γνωρίστηκε και με τον Γεώργο Ψημμένο, αδελφό της μητέρας μου, φίλο ζωής όπως τον αποκαλούσε. Με την μητέρα μου έκαναν μιά πολύ αγαπημένη οικογένεια. Απέκτησαν τρία παιδιά, τον Γιάννη, εμένα και τον μικρότερο τον Στέφανο, που γεννήθηκε στην Αμερική κατά τη διάρκεια της τριετούς μετεκπαίδευσης του πατέρα μου.
Άσκησε την ιατρική σε όλη του την ζωή με απαράμιλλο σεβασμό. Δεν ήταν η δουλειά του, γι’ αυτόν ήταν λειτούργημα.
Είναι τόσες οι ιστορίες από την εμπειρία του στα νοσοκομεία, πάντα δίπλα στους ασθενείς του, κοντά τους, ζεστός, ανθρώπινος, ήρεμος, προσιτός, φιλικός.Η κληρονομιά που μας άφησε σε μας τα παιδιά του και στην μητέρα μας, είναι ο σεβασμός και η εκτίμηση που έχουν τα λόγια αυτών που τον γνώρισαν και τον θυμούνται.
Η Δέλτος
Το περιοδικό ήταν ένα σημαντικό κεφάλαιο στη ζωή του, και το μεγάλο καμάρι του. Επιδίωκε την τελειότητα όσον αφορούσε την ύλη του. Είχαμε συνεργαστεί για λίγο στο ξεκίνημα της “Δέλτου”, σχεδιάσαμε μαζί το λογότυπο και κάναμε ένα αρχικό “στήσιμο” των σελίδων. Του γκρίνιαζα για την χρήση του πολυτονικού, γέλαγε, και μου έλεγε “μα αυτά είναι τα σωστά Ελληνικά”.
Θυμάμαι την αγωνία του όποτε ερχόταν το καινούριο τεύχος. Το μελετούσε, σελίδα-σελίδα, λέξη-λέξη. Κι ύστερα όλο χαρά μου το έδειχνε: “Έλα να το δεις! Σου αρέσει το εξώφυλλο; Πώς σου φαίνεται το τεύχος;” ρωτούσε πάντα τη γνώμη μου.
Ο πατέρας μου ήταν άνθρωπος με πολύ βαθειά πίστη, που τον βοήθησε σε όλη του τη ζωή. Σκοπός του πάντα ήταν πως να βοηθήσει όποιον είχε ανάγκη. Σημαντικό κομμάτι της ζωής του, ήταν και η συνεισφορά του για φιλανθρωπικά έργα στο Καμερούν. Σε συνεργασία με την Ορθόδοξη Ελληνική Εκκλησία, του ανατέθηκε ο τομέας της εξωτερικής ιεραποστολής. Πρότεινε την υποστήριξη του έργου της Ιεράς Μητρόπολης Καμερούν, και την συλλογή χρημάτων για την ανέγερση ναού αλλά και σχολείου, καθώς και διάνοιξη πηγαδιών για πόσιμο νερό, έργα που πραγματοποιήθηκαν λίγα χρόνια μετά.
Το 2011, σε συνεργασία με την Ιερά Μητρόπολη Ειρηνουπόλεως (Dar el Salaam), μαζί με τρεις ακόμα γιατρούς επισκέφτηκαν την Τανζανία και προσέφεραν ιατρική βοήθεια σε ασθενείς της κεντρικής περιοχής της χώρας, για τρεις εβδομάδες. Απίστευτος φόρτος εργασίας, εξέταζαν περί τα 100 άτομα ημερησίως. Μοναδική όμως εμπειρία. Οταν επέστρεψε από την Αφρική, τον ρώτησα πώς του φάνηκε το ταξίδι και η εμπειρία. Το σκέφτηκε λιγο, με κοίταξε και μου είπε “Πώς μπορώ να βρώ λόγια για να περιγράψω αυτό που έζησα;”
Η αρρώστια
Το 2013 ξεκίνησε ο αγώνας του με τη λευχαιμία. Αμέτρητες οι θεραπείες, εφτά χρόνια εισαγωγές σε νοσοκομεία, παροχή αίματος, αιμοπετάλια, οι τιμές του να κατρακυλάνε σε απίστευτα χαμηλά επίπεδα. Ο οργανισμός του εξασθενημένος κι ευαίσθητος σε κάθε μικρόβιο. Κι όμως ακόμα και στα δύσκολα, έβρισκε χαρά με ένα τραγούδι που μπορεί να θυμότανε, με ένα πιάτο ζεστό σπιτικό φαγητό, με ένα ωραίο όνειρο που είχε δει. Δεν θα ξεχάσω ποτέ μιά μέρα στο νοσοκομείο την ώρα που ήρθαν να του χορηγήσουν αίμα, μου είπε: “Τώρα γιατί μου το δίνουν αυτό σε μένα, γέρο άνθρωπο; Τόσος νέος κόσμος έχει ανάγκη…” Και μονολογούσε: “Δόξα τω Θεώ που τα κατάφερα μέχρις εδώ, μόνο ευχαριστίες ωφείλώ”.
Ελεγε λοιπόν ο πατέρας μου κάνοντας μια αυτοκριτική:
“Ειλικρινώς δεν θα χαρακτήριζα τον εαυτό μου “επιτυχημένο”. Υπήρξα υπέρμετρα – θα έλεγα σκανδαλωδώς – ευνοημένος από συγκυρίες, ή από άνωθεν εύνοια, και ίσως έτσι έδωσα στούς γύρω μου την εντύπωση κάποιας “αξίας”, την ύπαρξη και το μέγεθος της οποίας ειλικρινά αγνοώ. Λάθη, αστοχίες, αποτυχίες, υπήρξαν ουκ ολίγες, θα μπορούσα σε αρκετά ζητήματα να ήμουν πιο σώφρων και συνετός, πιό έντιμος με τον εαυτό μου και με τους άλλους, σε άλλα ζητήματα πιο επίμονος κι αποτελεσματικός. Αν για κάτι θα μπορούσα να πιστώσω θετικά τον εαυτό μου, είναι ότι προσπάθησα να μην βλάψω. Δεν ξέρω όμως πόσο και όσους είχαν κάποια σχέση μαζί μου. Πόση συγκατάβαση και ανεκτικότητα έδειξα στις αδυναμίες και στα λάθη τους, πόσο φρόντισα να τα προλάβω, πόση αγάπη τους έδωσα. Ζητώ την κατανόηση και τη συγχώρεσή τους.
Η τάξη του ’59 της Στρατιωτικής Ιατρικής Σχολής αποχαιρετούμε σήμερα τον αγαπητό συμμαθητή μας και αρχηγό της τάξεως, υποστράτηγο Γρηγόρη Σκαμπαρδώνη.
Ο Γρηγόρης γεννήθηκε στη Λάρισσα το 1935. Άριστος μαθητής στο 1ο Γυμνάσιο Αρρένων Λαρίσης, επρώτευσε στις εξετάσεις για υποτροφία δύο ετών και παρακολούθησε τα μαθήματα των δύο τελευταίων τάξεων του Γυμνασίου στο Αμερικανικό Κολλέγιο Αθηνών απ’ όπου απεφοίτησε με άριστα.
Τον Οκτώβριο του 1953 εισήχθη πέμπτος στη σειρά επιτυχίας από τους 50 εισαχθέντες στη Στρατιωτική Ιατρική Σχολή.
Η συντροφική, κοινοβιακή, ομαδική ζωή των έξι ετών στη Σχολή υπό συνθήκες στρατιωτικής πειθαρχίας και ταυτόχρονης φοίτησης στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, μας μεταμόρφωσαν από ανώριμους εφήβους σε ώριμους άνδρες αξιωματικούς/επιστήμονες, διαμόρφωσαν το χαρακτήρα μας, έδωσαν στον καθένα μας την ιδιαίτερη ταυτότητά του και σφυρηλάτησαν δεσμούς φιλίας που μας συνόδευσαν σε όλη μας τη ζωή.
Ο Γρηγόρης ήταν πάντα στην ηγετική ομάδα της τάξεως, αναγνωρισμένος από όλους μας για την αριστεία του στο Πανεπιστήμιο (περνούσε όλα τα μαθήματα την πρώτη εξεταστική περίοδο), το ήθος του, τη σεμνότητα, την αντοχή του στην καταπόνηση, την πολυμάθειά του, την φιλική διάθεσή του προς όλους, την ηρεμία του και την αυτοπεποίθησή του, που πήγαζε από την άδολη παιδική πίστη και θρησκευτικότητά του, τις οποίες είχε διατηρήσει ανέπαφες από την επίδραση του κόσμου της επιστήμης και της γνώσεως. Οι αρετές αυτές τον συνόδευαν και τον κοσμούσαν σε όλη τη ζωή του «άχρι θανάτου».
Σταδιοδρόμησε ως αξιωματικός στο Υγειονομικό Σώμα του Στρατού Ξηράς, με κορύφωση της σταδιοδρομίας του τη θέση του Προέδρου της Ανωτάτης του Στρατού Υγειονομικής Επιτροπής, απεστρατεύθη εξαντλήσας την ιεραρχία, με τον βαθμό του υποστρατήγου το 1989.
Διέπρεψε στη σταδιοδρομία του ως γιατρός, επέλεξε τη δύσκολη και απαιτητική ειδικότητα της καρδιολογίας, την οποία άσκησε με επιτυχία τόσο ως νοσοκομειακός γιατρός σε στρατιωτικά νοσοκομεία και στο Νοσηλευτικό Ίδρυμα Ταμείου Στρατού σε όλες τις βαθμίδες από βοηθός επιμελητής έως διευθυντής κλινικής, όσο και ως απλός οικογενειακός γιατρός στην πρωτοβάθμια περίθαλψη στο ιδιωτικό ιατρείο του. Χαιρόταν σχεδόν καθημερινά την απλή χαρά και ικανοποίηση που προσφέρει η άσκηση της ιατρικής, τη χαρά να ανακουφίζεις τον πόνο του αρρώστου, μερικές φορές να απαλύνεις την αγωνία του απ’ την ανίατη νόσο και το επικείμενο τέλος.
Με δυό λόγια απολάμβανε τη χαρά του Καλού Σαμαρείτη. Την ειδικότητά του τη συμπλήρωσε με τριετή μετεκπαίδευση στις ΗΠΑ στο αιμοδυναμικό εργαστήριο του Νοσοκομείου HANEMAN.
Για να καταπιάνεσαι καθημερινά με τον ανθρώπινο πόνο και τη δυστυχία που φέρνει η σοβαρή καρδιοπάθεια και ο κίνδυνος θανάτου, που τη συνοδεύει, πρέπει από κάπου να παίρνεις δύναμη και κουράγιο,
Ο Γρηγόρης έπαιρνε δύναμη από την πίστη του και την συμμετοχή του στην εκκλησιαστική ζωή, που είχε φθάσει ως τη συμμετοχή του στην εξωτερική Ιεραποστολή της Εκκλησίας στην Τανζανία και στο Καμερούν.
Έπαιρνε δύναμη από τη διαρκή ενημέρωσή στις εξελίξεις της καρδιολογίας από τα ιατρικά περιοδικά και συγγράμματα κι από τη συμμετοχή του στα ετήσια ελληνικά και διεθνή καρδιολογικά συνέδρια.
Τέλος έπαιρνε δύναμη από την ήρεμη οικογενεική ζωή του, τη γυναίκα του Ρούλα και τα τρία παιδιά τους, Γιάννη, Λίνα, Στέφανο και αργότερα τα εγγόνια τους Γρηγόρη, Μαριάλις και Αλέξη.
Χαρά και δύναμη του έδιναν και μερικές κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες, όπως η συμμετοχή του στη συντακτική ομάδα του περιοδικού Ιατρική Επιθεώρηση των Ενόπλων Δυνάμεων, η συμμετοχή του ως εταίρου στις δραστηριότητες της Εταιρείας Φίλων του Λαού και του Αμερικανικού Κολλεγίου Καρδιολογίας, η συμμετοχή του ως προέδρου στην Ένωση Επιστημόνων Χολαργού-Παπάγου και στις εκδηλώσεις της, η ιδιότητά του ως Γενικού Γραμματέα της Εταιρείας Φίλων του Μουσείου Ελληνικής Ιατρικής και η επίπονη δραστηριότητά του, από το 1991, ως επιμελητού έκδοσης του περιοδικού Ιστορίας της Ελληνικής Ιατρικής «Δέλτος».
Μετά την αποστρατεία μας χαρά παίρναμε όλοι μας από τις ετήσιες συναντήσεις της τάξεως στην επέτειο της εισόδου μας στη Σχολή (18-10-1953) που οργάνωσε ο Γρηγόρης. Οι συναντήσεις με την πάροδο του χρόνου αραίωσαν και όταν φτάσαμε τα 85 και μείναμε στη ζωή οι μισοί, σταμάτησαν εντελώς. Τώρα, συναντιόμαστε στις κηδείες, καθώς ο ένας μετά τον άλλο αποφοιτά απ’ την επίγεια ζωή και μεθίσταται, ελπίζουμε, στην άλλη, την επουράνια, την αιώνια.
Όπως στις εξετάσεις του μαθήματος της Ειδικής Νοσολογίας τραβούσαμε κλήρο μέσα από κληρωτίδα με 100 νοσήματα και εξεταζόμασταν στο μάθημα που έγραφε το χαρτάκι-κλήρος, έτσι και στη ζωή τραβάμε κλήρο για το νόσημα που θα μας αποτελειώσει, άλλος έμφραγμα, άλλος εγκεφαλικό κι άλλος καρκίνο.
Ο Γρηγόρης τράβηξε το χειρότερο, το δυσκολότερο κλήρο: οξεία λευχαιμία. Πρόγνωση για την ηλικία του το πολύ έξι μήνες ζωή. Πάλαιψε με σθένος και καρτερικότητα, σαν άλλος Ιώβ, δέχθηκε όλες τις δοκιμασίες, με υπομονή και ελπίδα, χημειοθεραπείες, κρίσεις απλασίας-λευκοπενίες, απειλητικές λοιμώξεις, θρομβοπενίες-μεταγγίσεις, πολυάριθμες νοσηλείες στην αρχή στο ΝΙΜΙΤΣ τον τελευταίο χρόνο στο Νοσοκομείο Αεροπορίας. Οι έξη μήνες, το πολύ επιβίωσης, έγιναν 7 χρόνια, εφτά χρόνια δοκιμασίας με τη Ρούλα δίπλα του να τον στηρίζει και τη βαθιά του πίστη να τον παρηγορεί: «καν αποθάνω ζήσομαι».
Το απόγευμα της Κυριακής 11 Οκτωβρίου έμεινε ξαπλωμένος. Δεν ήθελε να σηκωθεί, ούτε ήθελε να φάει. Είπε στην Ρούλα «άσε με να κοιμηθώ». Κοιμήθηκε κατάκοπος από εφτά χρόνων ταλαιπωρία και δεν ξύπνησε ξανά. Πέθανε, «έκοιμήθη», την επομένη 12 Οκτωβρίου στις 4 το απόγευμα.
Τώρα Γρηγόρη θα γνωρίζεις την απάντηση στο ερώτημα που θέτεις στον πρόλογο του βιβλίου σου «Λήθης Αντίδοτο» θα περισωθεί κάτι απ’ την περιπέτεια της ύπαρξής μας;».
Κάτι μου λέει πως δεν θα χαθούν όλα. Πιστεύω πως ότι αγαπήσαμε θα μείνει στη μνήμη του Θεού. Αυτό απ’ όλα όσα κάναμε φαίνεται είναι το μόνο που δεν υπήρξε μάταιο. Κι αυτό είναι το μόνο που μπορεί να μας κάνει να ελπίζουμε στην Άλλη Μέρα. Τη Μέρα του Θεού την «αβασίλευτη».
Όταν χρειαστεί κάποιος να μιλήσει για την ζωή και ακόμη περισσότερο για την ιστορία του βίου φίλου ακριβού, συνήθως με κόπο τα καταφέρνει. Η συγκίνηση που προκαλεί η ανάμνηση του προσώπου και η υποκειμενική θέαση της ζωής του φίλου, δυσκολεύουν τα πράγματα. Δεν είναι όμως καθόλου δύσκολο να μιλήσει κάποιος για τον Γρηγόρη, εδώ βρίσκεται η διαφορά που σε ότι με αφορά έχω συναντήσει ιδιαίτερα σπάνια. Δεν βρήκα στα πολλά χρόνια συνεργασίας και φιλίας μας τίποτε, ούτε μια στιγμή, ούτε ένα ψίχουλο λόγου αρνητικό. Ας μην μου καταλογισθεί υπερβολή, ούτε μεροληπτική διάθεση, αυτή είναι η πραγματικότητα. Ο Στρατιωτικός Γιατρός Γρηγόρης Σκαμπαρδώνης ήταν υποδειγματικός Αξιωματικός έχοντας τιμήσει όσο λίγοι από εμάς το πρώτο συνθετικό του τίτλου της ιδιότητας μας. Ο Καρδιολόγος Σκαμπαρδώνης είχε διανύσει με συνέπεια και επιτυχία τον δρόμο της επιστημονικής διαδρομής της εποχής του, στην Ελλάδα και την Αμερική. Ήταν από τους καλλίτερους κλινικούς και ο σεβασμός που εκδηλώνουνε οι «μαθητές» και συνεργάτες του δεν είναι συνηθισμένος. Δεν έμεινε όμως μόνο εκεί. Ανήσυχος και φιλομαθής δεν σταμάτησε να ακολουθεί όποιο δρόμο η και μονοπάτι ακόμη ενδιαφέρουσας δραστηριότητας πνευματικής και πολιτισμικής του ανοιγόταν. Μάθαινε Ισπανικά και δεν σταματούσε να ψάχνεται με τα Γαλλικά και τα Γερμανικά εκτός βέβαια από τα Αγγλικά που δεν είχαν κρατήσει μυστικά στη σχέση μαζί του! Την δεκαετία του 1980 με τον Γρηγόρη και μικρή αρχικά ομάδα φίλων και συναδέλφων ξεκινήσαμε την πλοήγηση στην περιπέτεια του Μουσείου της Ελληνικής Ιατρικής. Με συνταξιδιώτες αρχικά την Σοφία Κιάππε που είχε την πρώτη ιδέα, τον Αντώνη Κομνηνό, το Γιώργο Αντωνακόπουλο, τον Η.Χ.Παπαδητρακόπουλο, τον καθηγητή Πεντόγαλλο και ακόμη λίγους στην αρχή «εραστές της Ουτοπίας του Μουσείου», αρχίσαμε να λειτουργούμε. Ο Γρηγόρης Σκαμπαρδώνης κράτησε την νευραλγική θέση του Γραμματέα. Ήταν για 30 περίπου χρόνια η «ψυχή» του Συλλόγου και συγχρόνως της Δέλτου. Μαζί με τον Γ. Αντωνακόπουλο ήταν ο κινητήριος μοχλός του ιστορικού πλέον περιοδικού «Ιστορίας της Ιατρικής», που μέχρι σήμερα λειτουργεί με ποιότητα και επιστημονική συνέπεια. Στο ΔΣ του Συλλόγου συνεργαστήκαμε άψογα, μοιραστήκαμε καλές στιγμές και ξεπεράσαμε δυσκολίες μερικές φορές τόσο μεγάλες που ακόμη απορούμε οι παλαιότεροι πως τα καταφέραμε! Το πρώτο Νοσοκομείο της νεώτερης Ελλάδας, το Α΄Στρατιωτικό Νοσοκομείο ήταν η πρώτη επιλογή για την οργάνωση του Μουσείου της Ελληνικής Ιατρικής. Το κτίριο που σχεδίασε και κατασκεύασε ο Βάϊλερ ήταν για την εποχή του η επιτομή της πρωτοπορείας. Ακόμη και σήμερα (μέχρι τουλάχιστον πριν 30 χρόνια), εντυπωσιάζει η κεντρική θέρμανση που χρησιμοποιεί την εκλυόμενη θερμότητα από τα μαγειρεία του υπογείου μοιράζοντας την με έξυπνο τρόπο σε όλο το κτίριο. Παρά τις επικλήσεις της Σοφίας Κιάππε, κατ’ευθείαν απογόνου του Τράϊμπερ και όλων μας στις διάφορες αρχές και εξουσίες, το κτίριο αποδόθηκε τελικά στο Μουσείο της Ακροπόλεως! Το Μουσείο της Ιατρικής παρά τις πολλές προσπάθειες όλων μας δεν βρήκε στέγη και ο Σύλλογος των Φίλων περιορίστηκε στην μελέτη, έρευνα και ανάδειξη θεμάτων της Ιστορίας της Ιατρικής. Ο Γρηγόρης Σκαμπαρδώνης ήταν πάντα παρών, ως σημείο αναφοράς κάθε προσπάθειας, ως κύριος συντονιστής όλων των δραστηριοτήτων του Συλλόγου και ως η ήρεμη δύναμη για την ζωή της Δέλτου. Δεν ησύχασε όμως! Το υστέρημα του χρόνου του έπρεπε να το διαθέσει σε έργο προσφοράς. Εκεί τον βοήθησε το περίσσευμα της καρδιάς του. Από κοντά και η βαθιά Χριστιανική του Πίστη. Όσοι τον ζήσαμε από κοντά συμφωνούμε πως ήταν από πολύ σπάνιο μέταλλο το δέσιμο του με την Χριστιανική Πίστη. Ήταν απίστευτη η χαρά του, η ικανοποίηση του όταν μας διηγείτο την ζωή του στις Ιεραποστολές της Αφρικής. Η σχέση του με την αρρώστια που προέκυψε πριν λίγα χρόνια δεν είναι εύκολο να περιγραφεί. Ήξερε πολύ καλά ότι τον οδηγούσε σταθερά να αφήσει τον μάταιο κόσμο μας. Ήξερε ακόμη καλλίτερα πως τον περίμενε μεγάλη δοκιμασία, δεν είχε αυταπάτες ούτε ζήτησε θαυματουργές παρεμβάσεις του Θείου! Καρτερικά, ψύχραιμα με την αρχοντιά του παλιού καλού γιατρού εξάντλησε όλα τα χρονικά περιθώρια ζωής που του άφηνε η αρρώστια και κατά την άποψη μουακόμη παραπάνω. Όλο αυτό το διάστημα μέχρι την τελευταία εβδομάδα ασχολιόταν με την Δέλτο και με όλες σχεδόν τις παράλληλες δραστηριότητες του. Η Πανδημία με τους περιορισμούς που μας επέβαλε, περιόρισε την επαφή μας σε καθημερινή τηλεφωνική κουβέντα που εμένα τουλάχιστον λείπει πολύ τώρα που ο Γρηγόρης δεν είναι μαζί μας. Η κατάληψη της εξουσίας από τον άθλιο ιό, δεν μας επέτρεψε να τον αποχαιρετίσουμε. Δεν έμεινε όμως μόνος. Η αγάπη και η θύμηση του μέσα στην οικογένεια του και η Μνήμη που δεν θα κάνει τσιγγουνιές σε καλές εικόνες του φίλου μας, είναι ό,τι σπουδαίο μένει από τον Γρηγόρη Σκαμπαρδώνη τον «καλό και αγαθό» συνάδελφο και φίλο.
(Απομαγνητοφωνημένη συνέντευξή της στους Γ. Ν. Αντωνακόπουλο και Γρ. Ι. Σκαμπαρδώνη).
Αναδημοσίευση από “Δέλτος” 15 (1998)
ΕΕΥΕΔ 2022.09.07
ΓΙΑΤΡΟΙ ΣΤΑ ΓΙΑΝΝΕNA ήταν αρκετοί. Ένας από τους γιατρούς ήταν ο πατέρας μου. Ονομαζόταν Παναγιώτης Μίνως. Το πραγματικό του όνομα ήταν Κιούρης. Τον πατέρα του τον έλεγαν Μηνά Κιούρη και, όπως συνηθιζόταν στα χωριά, έλεγαν μαζί όνομα και επίθετο: «είναι παιδί του Μηνοκιούρη». Το Μηνάς έγινε Μίνως και μετά αυτό το Μίνως έμεινε σαν επίθετο. Ήτανε και άλλοι γιατροί βέβαια στα Γιάννενα. Τόπος συγκέντρωσής τους ήταν τα φαρμακεία. Ένα φαρμακείο που είχε αφήσει εποχή ήταν του Ζωή Παπανικολάου, ο οποίος σαν φυσιογνωμία ήταν ολόφτυστος ο Τολστόη με τα γενια του, με τα ζυγωματικά λιγάκι εξογκωμένα, αλλά και πατριώτης άριστος. Η καταγωγή του ήταν από την Αρίστη. Στο φαρμακείο του κυρ Ζώη μαζεύονταν όλοι οι γιατροί και σε άλλα φαρμακεία, αλλά κυρίως στου κυρ. Ζώη. Είχε και άλλα φαρμακεία στα Γιάννενα, του Λαμπρινού, του Ιωαννίδη… Δεν μπορώ να θυμηθώ άλλα. Το φαρμακείο του Ζώη Παπανικολαου ήτανε απέναντι από το Ορφανοτροφείο Γεωργίου Σταύρου, λίγο παρακάτω. Εκεί γίνονταν όλα.
Ο πατέρας μου ανακατευόταν πολύ στην αντίσταση της εποχής του εναντίον των Τούρκων. Κάποια εποχή μάλιστα αναγκάσθηκε να εκπατρισθεί, πηγαίνοντας στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, όπου εργάσθηκε επί 2 περίτου χρόνια. Ήταν πάρα πολύ δραστήριος σε αυτό. Ήταν και στα κομιτάτα βέβαια. Τούρκος τον ειδοποίησε. Του λέει: «Παραξανοίχτηκες. Ξέρω ότι θέλετε την πατρίδα σας δική σας. Έχετε δίκηο. Δεν σας αδικώ. Αλλά, πως να το κάνουμε. Κινδυνεύεις. Έχεις τέσσερα παιδιά». Σήκω φύγε. Πήγαινε αλλού να δουλέψεις». Τι να κάνει τώρα ο πατέρας μου, πληροφορήθηκε ότι τα Δολιανά, κεφαλοχώρι ανέκαθεν εύπορο, είχε ανάγκη από γιατρο. Σηκώνεται ο πατέρας μου και πάει. Κηρύσσεται ο πόλεμος εν τω μεταξύ, οπότε κατέφθασαν και Αυστριακοί δημοσιογράφοι στην Ήπειρο για να παρακολουθήσουν την εξέλιξη του πολέμου. Αυτοί οι δημοσιογράφο που να μείνουν στα Δολιανά; Ξενοδοχεία δεν υπήρχαν. «Ελάτε να μείνετε σπίτι μου», τους προσκάλεσε ο πατέρας μου. Λοιπόν πραγματικά έμειναν στο σπίτι του και εκεί έγιναν πολλές συζητήσεις για τον πόλεμο. Ο πατέρας μου τους είπε: «Οι Τούρκοι τον έχουν χαμένο τον πόλεμο. Η Ήπειρος θα γίνει ελληνική» και τα λοιπά. Κάθησαν 2-3 ημέρες και κατέβηκαν στα Γιάννενα, Πρώτη τους δουλειά ήταν να πάνε στους Τούρκους και να πουν: «Εκείνο τον γιατρό εκεί πάνω πως τον έχετε ελεύθερο;»
Δίπλωμα Παναγιώτη Μ. Μίνω
Πηγαίνουν οι Τούρκοι και τον συλλαμβάνουν. Στην αρχή τον περιόρισαν στο σπίτι, σ’ ένα μικρό δωματιάκι. Είχε ένα παλικάρι στην υπηρεσία του ο πατέρας μου, το έστειλε στα Γιάννενα και ειδοποίησε τη μητέρα μου. Νοικιάζει η μάννα μου ένα αμάξι και φεύγει, μαζί με έναν ανηψιό της, μεγάλο στα χρόνια, για τα Δολιανά. Στο δρόμο συναντούν τον πατέρα μου έφιππο, με συνοδεία Τούρκων αξιωματικών. Πολλοί Τούρκοι αξιωματικοί τότε είχαν σπουδάσει στη Γερμανία και είχαν ευγενικούς τρόπους. Η μητέρα μου, γερμανομαθής ούσα, τους μίλησε γερμανικά και τους παρακάλεσε αν είναι δυνατόν να τον πάρει στο αμάξι, να μην ταλαιπωρηθεί. Της είπανε: «Κυρία μου, η εντολή ήτανε να τον φέρουμε ξυπόλυτο και δεμένον, αλλά δεν το κάναμε Όμως, να σας επιτρέψουμε να τον πάρετε και στο αμάξι, πάει πολύ». Τέλος πάντων. Γυρίζει η μητέρα μας στα Γιάννενα και μας λέει: «Παιδιά, θα φέρουν τον μπαμπά σε λίγο. Βγείτε στο παράθυρο να τον ιδείτε. Τον πάνε στη φυλακή». Πραγματικά τον είδαμε και μάλιστα για πρώτη φορά να φοράει κόκκινο φέσι. Μέχρι τότε, όπως και τους άλλους γιατρούς, οι Τούρκοι του επέτρεπαν να φοράει καπέλο. Τέλος πάντων, τον πήγανε στη φυλακή, αλλά γλύτωσε τη ζωή του, ενώ οι κακόμοιροι οι χωρικοί πλήρωναν με τη ζωή τους τη συμμετοχή τους στον αγώνα, την αντίσταση κατά των Τούρκων.Τους πηγαίναν δεμένους σε ένα μέρος, μια δενδροστοιχία –δεν ξέρω αν υπάρχει τώρα- και τους κρεμούσαν. Τον Μίνω τον γιατρό και μερικούς άλλους, οι οποίοι κατείχαν μια θέση μέσα στην κοινωνία, δεν τους φτάσανε σ’ αυτό το σημείο, όμως στους κακόμοιρους τους χωρικούς, οι οποίοι κουβαλούσαν όπλα, ψωμί κ.λπ. δεν τους τη χάριζαν. Ήταν πάντως μια φοβερή εμπειρία για μας τα παιδιά, αν και δεν του φέρθηκαν άσχημα, ούτε τον έδειραν.
Αξίζει να πω εδώ ότι κατά τη διάρκεια της πολιορκίας των Ιωαννίνων είχε πέσει μεγάλη πείνα στον τουρκικό στρατό. Στο σπίτι μας συχνά έρχονταν Τούρκοι στρατιώτες σε άθλια κατάσταση και ζητιάνευαν «εκμέκ», δηλαδή ψωμί. Η μητέρα μου τους λυπόταν και τους έδινε. Όταν ελευθερώθηκαν τα Γιάννενα βγήκε και ο πατέρας μου από τη φυλακή. Θυμάμαι ότι είχε μαζευτεί στην πλατεία όλος ο κόσμος. Στην πλατεία αυτή, μετά την απελευθέρωση, γινόταν ο περίπατος των Γιαννιωτών. Πριν όμως όχι –ιδιαίτερα οι γυναίκες– δεν πατούσαν στην πλατεία. Εκείνην την ημέρα, όπως ήταν συγκεντρωμένοι όλοι οι Γιαννιώτες μίλησαν πολλοί και διάφοροι. Μίλησε και ο Τραχίλης, ένας γιατρός στρατευμένος από την Αθήνα, ο οποίος τους είπε: «τώρα τι τα θέλετε αυτά τα φέσια που φοράτε;» Και βγάζουν όλοι τους τα φέσια, τα σκίζουν και έγινε η πλατεία κατακόκκινη από τα σχισμένα φέσια. Τα έχω γράψει αυτά και στο περιοδικό “Ηπειρωτική Εστία”. Ο τίτλος του άρθρου ήταν: «Πως ένοιωσαν τα παιδιά, όταν ελευθερώθηκαν τα Γιάννενα». Θυμάμαι λοιπόν, ο Τραχίλης(Πρόκειται για τον εφ. Λοχαγό-Ιατρό Αθανάσιο Τραχίλη, υφηγητή των Μεταδοτικών Νοσημάτων στο Πανεπιστήμιο Αθηνών) μας ανέβασε, εμένα και μια φίλη μου, κόρη γιατρού και αυτή, σε ένα παράθυρο της νυν Μεραρχίας και μας λέει: «Μην το κουνήσετε από αυτού, θα δείτε το βασιλόπουλο». Το βασιλόπουλο ήταν ο Κωνσταντίνος, ο γιος του Γεωργίου. Τα θυμάμαι, τα αναπολώ πολλές φορές… Μετά την απελευθέρωση ο πατέρας μου επέστρεψε στα Γιάννενα, αλλά δυστυχώς δεν έζησε πολύ. Εδώ είναι της μοίρας τα παράξενα. Θεραπεύοντας ένα γυφτόπουλο, ένα τουρκάκι που είχε εξανθηματικό [εννοεί τύφο] κόλλησε κι αυτός και πέθανε. Δεν ήταν περισσότερο από 52 χρόνων.
Αδεια εξασκήσεως επαγγέλματος στην Οθωμανική επικράτεια
Άλλοι γιατροί ήτανε ο Δημοσθένης Χατζής και ένας άλλος Χατζής, γιατρός επίσης, που νομίζω λεγόταν Στέφανος. Ύστερα, αργότερα, ήταν ο Μιχαηλίδης, πατέρας του μετέπειτα καθηγητού της Καρδιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεωργίου Μιχαηλίδη (ο οποίος με τη διαθήκη του κληροδότησε 150 εκατομμύρια για την ανέγερση του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων), ο Μολυβάδας και ο Κιτσάκης. Αυτοί ήταν μεταγενέστεροι. Υπήρχαν και κλινικές, όπως η κλινική του Δάνου. Ο Δάνος ήταν ονομαστός χειρουργός. (Αλλά ήταν επί τουρκοκρατίας ή μετά; Εδώ τα μπερδεύω). Ό,τι ανελάμβανε το έβγαζε πέρα. Η κλινική του ήτανε στο Σαράι-μαχαλά, που λέγαμε. Στο δρόμο της αγοράς προς τα έξω.
Οι Εβραίοι είχαν τους δικούς τους γιατρούς, αλλά αυτό δεν τους εμπόδιζε να έρχονται και στους δικούς μας. Ήταν η οικογένεια Λεβή. Ένας ήταν ο Ιωσήφ Λεβή. Αυτός ήταν φαρμακοποιός. Και η άλλη οικογένεια Λεβή ήταν πολύ πλούσιοι. Οι Εβραίοι βέβαια έπαιζαν ένα ρόλο… έτσι κι έτσι. Πότε καλό και πότε…, τέλος πάντων. Δεν μπορούμε να πούμε ότι ήταν φιλότουρκοι. Ανάλογα πως παρουσιαζόταν η κατάσταση. Στην Κατοχή πάντως, την ημέρα που έπιασαν οι Γερμανοί τους Εβραίους, όλα τα Γιάννενα θρυνούσαν. Θυμάμαι και ενα ανέκδοτο “ πήγαινε ας πούμε μια γυναίκα του χώριού.του ψωνίσει σε εβραϊκό κατάστημα. Ο Εβραίος είχε αυτό το ελάττωμα, πως να σου πάρει χρήματα. Λοιπόν, έπαιρνε εκείνη, ξέρω γω, δυο κουβαρίστρες και εβγαζε να πληρώσει. Ο Εβραίος της έλεγε: «πες πέντε». «Πέντε», έλεγε εκείνη. Της έδινε ένα τάλληρο και της έλεγε: «δέκα και δέκα που κάνει το πράγμα, είκοσι, αει κυρά μου στο καλό!». Με το «πες πέντε” τις ΄τρωγε δηλαδή ένα τάλληρο
Νοσοκομεία δεν υπήρχαν παραπάνω από δύο. Άλλωστε, η νοσηλεία γινόταν στο σπίτι. Ο γιατρός ερχόταν στο σπίτι, κάθε μέρα, δυο φορές την ημέρα κ.λπ. Τα Νοσοκομεία ήταν μόνο για τους φτωχούς και τους ξένους. Δεδομένου ότι υπήρχαν και ξένα προξενεία νοσηλεύονταν στα νοσοκομεία και ξένοι υπήκοοι. Το Δημοτικό Νοσοκομείο του Κουραμπά ήταν έξω από το φρούριο σ’ έναν πολύ ωραίο κήπο, του Κουραμπά. Δέχονταν όλα τα περιστατικά, αλλά αν ήταν κάτι σοβαρό ή δύσκολο μεταφέρονταν έως την Πρέβεζα με τον αμάξια και από εκεί με καράβι στον Πειραιά. Όχι μόνο στην Αθήνα, αλλά και στο Παρίσι και στη Βιέννη. Οι άνθρωποι αρρώσταιναν συνήθως, από κοιλιακό τύφο. Λάβετε υπόψη ότι δεν υπήρχε ύδρευση. Είχαμε τα πηγάδια, τα οποία πηγάδια μπορεί να ήτανε κοντά σε κανένα βάθρο. Ο τύφος ήταν μια μάστιγα. Μήπως υπήρχαν και τα αντιβιωτικά; Ήταν οι πνευμονίες και όλα αυτά, Ελονοσία δεν ήταν πολύ. Παρ’ όλο που είχαμε τη Λίμνη δεν είχαμε ελονοσία. Έρριχναν πετρέλαιο στις όχθες γύρω-γύρω. Με αυτόν τον τρόπο εξουδετέρωναν τον κίνδυνο της ελονοσίας.
Ο πατέρας μου γεννήθηκε περί το 1866 και πέθανε το 1918. Δεν καταγόταν από ιατρική οικογένεια. Ο πατέρας του διατηρούσε ξενοδοχείο. Σπούδασε ιατρική πρώτα στην Αθήνα και μετά στο Παρίσι. Τότε δεν είχαν ειδικότητες. Με την ιδιαίτερη αγάπη που είχε στο παιδί, είχε ειδικευτεί, ας πούμε, ως παιδίατρος. Δεν βαρυέσαι. Τότε οι γιατροί ήταν της γενικής παθολογίας. Χειρουργός δεν ήταν, μικροεπεμβάσεις όμως έκανε.
Θυμάμαι και ένα άλλο περιστατικό, που δείχνει τον χαρακτήρα του: Στο σπίτι μας δίπλα ήταν το σπίτι του Δημοσθένη Χατζή του γιατρού. Είχε κι αυτός μια κόρη, Μοναχοπαίδι. Είμασταν συνομήλικες και φιλενάδες. Είχε γίνει η απελευθέρωση πλέον, οπότε, εκεί που παίζαμε, έρχεται μια μέρα η Μπάλω, μια τουρκοπούλα γειτόνισσα, για να παίξει μαζί μας. Η φίλη μου, η κόρη του Χατζή, ήταν φανατική. Της λέει λοιπόν: «Εσύ να φύγεις από ‘δω». «Γιατί μωρή; Δικό σου είναι το πεζοδρόμιο;» «Δικό μας είναι. Εσένα της βρωμότουρκας είναι;». Εκείνη, αντί να της απαντήσει, της έβγαλε τη γλώσσα. «Μου βγάζεις τη γλώσσα;» Να κι αυτήν, να κι εκείνη. Την ξεμαλλιάσαμε. Η Μπάλω πάλεψε, μας ξέφυγε και μας απείλησε ότι θα φέρει τον χωροφύλακα. Αυτό μας τρομοκράτησε. Λακίσαμε. Πάμε στα σπίτια μας. Εν τω μεταξύ έφτασε και το χαμπέρι. Φοβόμουν πως θα αντικρίσω τη μάννα μου, που δεν τα σήκωνε κάτι τέτοια, αλλά αντί γι’ αυτήν με περίμενε ο πατέρας μου. «Έλα ‘δω», μου λέει, «έχουμε κάτι να πούμε. Έμαθα τι κάνατε της Μπάλως. Δηλαδή σε τι διαφέρουμε τότε εμείς από τους Τούρκους, αν τους δέρνουμε και τους φερνόμαστε άσχημα. Όπως εμείς ξεσηκωθήκαμε για να τους τινάξουμε από πάνω μας το ίδιο θα μας κάνουν κι αυτοί αν τους κακομεταχειριζόμαστε. Λοιπόν, άλλη φορά να μην ξανασηκώσεις χέρι σε τουρκόπουλο και μάλιστα αδικαιολόγητα». Τότε ήμουν 7 χρονών.
Δέλτος 15 (1998) 4-6
Δέλτος, περιοδικό του Συλλόγου Φίλων Μουσείου Ελληνικής Ιατρικής, Περίοδος 1991-2000. Έκδοση της Εταιρείας Μελέτης Ελληνικής Ιστορίας» (Ε.Μ.Ε.ΙΣ)“
Συμπληρώνονται 110 χρόνια από την είσοδο της Ελλάδας στους νικηφόρους για αυτήν Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-13, χάριν των οποίων απελευθερώθηκαν η Μακεδονία και η Ήπειρος, ύστερα από μακρά δουλεία και ανελέητο ζυγό αιώνων. Ένας αιώνας και πλέον από την ημέρα που ο Ελληνικός Στρατός έγραψε σελίδες δόξας μπαίνοντας ελευθερωτής στη Θεσσαλονίκη.
«Τύχη αγαθή» σε όλους εμάς που υπηρετήσαμε και σε αυτούς που υπηρετούν σήμερα στο Γˊ Κτηνιατρικό Νοσοκομείο, να εορτάζουμε τα 110 χρόνια συνεχούς και αδιάλειπτης λειτουργίας του, όσα και τα χρόνια από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και των ιερών χωμάτων της Μακεδονίας. Εορτάζουμε ένα και πλέον αιώνα συνεχούς προσφοράς στην Πατρίδα και στην Κτηνιατρική Επιστήμη.
Το «Κτηνιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης», συγκροτήθηκε με τη γενική επιστράτευση του Σεπτεμβρίου 1912, υπαγόμενο στην Κτηνιατρική Υπηρεσία της Υπηρεσίας Μετόπισθεν Μακεδονίας. Aπό την ίδρυσή του μέχρι σήμερα, υπαγόμενο αρχικά στο Κτηνιατρικό και κατόπιν στο Υγειονομικό Σώμα, έδωσε το παρόν σε όλους τους μεγάλους αγώνες τους έθνους.
Στον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, η αποστολή του κατά την προέλαση, ήταν η υποστήριξη των μαχόμενων Μεραρχιών και της Ταξιαρχίας Ιππικού, με τη συγκρότηση κτηνιατρικών θεραπευτηρίων για την περίθαλψη των μονόπλων ζώων. Με την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, εγκαταστάθηκε στο στρατόπεδο «Μακεδονομάχου Κόδρα», στη περιοχή Μικρού Εμβόλου Καλαμαριάς, με τίτλο «Νοσοκομείο Κτηνών Φρουράς Θεσσαλονίκης». Κατά τον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο, το Κτηνιατρικό Νοσοκομείο αποτελούνταν από 7 κτηνιάτρους και 85 οπλίτες, επιφορτισμένοι με την περίθαλψη των ιδιαίτερα αυξημένων απωλειών σε μόνοπλα. Διακομίσθηκαν ατμοπλοϊκά στο Κτηνιατρικό Νοσοκομείο Αθηνών 703 ίπποι και 161 ημίονοι.
Στη Μικρασιατική Εκστρατεία, είχε τη δυνατότητα καθημερινά να εκπαιδεύει 80-100 πεταλωτές και να κατασκευάζει 1000 πέταλα την ημέρα για τις ανάγκες του Μικρασιατικού Μετώπου.
Στον Ελληνοιταλικό πόλεμο του 1940, επιλέχθηκαν και αγοράσθηκαν από επιτροπές ιππωνειών και ταυτόχρονα επιτάχθηκαν για τις ανάγκες του μετώπου, χιλιάδες μόνοπλα ζώα (ίπποι, ημίονοι) ενώ διακομίσθηκαν από το μέτωπο για νοσηλεία παραπάνω από 1500.
Κατά την τριπλή κατοχή, οι εγκαταστάσεις του Νοσοκομείου χρησιμοποιήθηκαν από τις κατοχικές δυνάμεις ως Γερμανικό Νοσοκομείο Κτηνών. Οι αξιωματικοί του Νοσοκομείου διατέθηκαν κυρίως στο Υπουργείο Γεωργίας και στο Υπουργείο Εσωτερικών, για κάλυψη των αναγκών σε αγροτικά κτηνιατρεία και στην αγορανομία ως αστυκτηνίατροι. Ηρωική υπήρξε, η ενεργή συμμετοχή αξιωματικών του Νοσοκομείου σε εθνικές αντιστασιακές οργανώσεις, με αποκορύφωμα τους θανάτους δύο διευθυντών του, του επικτηνιάτρου Ανανιάδη Βασιλείου από τις κακουχίες το 1941 και τη στυγερή δολοφονία του επικτηνιάτρου Αποσυητολίδη Αγαμέμνονα από την Ο.Π.Λ.Α. το 1944. Με την αποχώρηση των Γερμανών οι εγκαταστάσεις του Νοσοκομείου χρησιμοποιήθηκαν πρόσκαιρα για τη νοσηλεία των ζώων μιας Αγγλικής Ταξιαρχίας κτηνών.
Το 1945 επαναλειτούργησε με τίτλο «973 Νοσοκομείο Κτηνών». Στις επιχειρήσεις 1946-1949, κατατάχθηκαν για τις ανάγκες του μετώπου, παραπάνω από 5000 μόνοπλα ζώα ενώ διακομίσθηκαν για νοσηλεία παραπάνω από 1000, εξασφαλίζοντας την παρατακτή δύναμη και την υγεία των ζώων του στρατεύματος αλλά και την υγιεινή της διατροφής του στρατιωτικού προσωπικού. Εξίσου σημαντική η διαρκής προσφορά στην Κτηνιατρική επιστήμη, με τη διεξαγωγή πρωτοπόρων επιστημονικών ερευνών, που δημοσιεύθηκαν σε διεθνούς φήμης περιοδικά κατά τα έτη από το 1928 έως το 1933, με τη δημιουργία το 1929 του πρώτου Μικροβιολογικού εργαστηρίου στη Θεσσαλονίκη διάγνωσης λοιμωδών νοσημάτων και παρασκευής εμβολίων, με τη συγγραφή σπουδαίων τεχνικών εγχειριδίων και άλλων επιστημονικών συγγραμμάτων που μέχρι και σήμερα διατηρούν την επικαιρότητά τους, με την εκπαίδευση εκατοντάδων οπλιτών σε γεωργοκτηνοτροφικά θέματα και βέβαια με την πρωτοπόρα συμμετοχή των αξιωματικών κτηνιάτρων ως συνιδρυτών των πρώτων επιστημονικών συλλόγων αλλά και της Κτηνιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ.
Βέβαια, ποιος μπορεί να λησμονήσει την συμβολή στην ανάπτυξη του αθλητικού ιδεώδους και της αγάπης του αθλήματος της ιππασίας, με τη συγκρότηση το 1966 του Ιππικού Ομίλου Βορείου Ελλάδος και του κέντρου ιππασίας του Γ΄ΣΣ. Σήμερα, το Γ΄ Κτηνιατρικό Νοσοκομείο, εκσυγχρονισμένο και πλήρως εξοπλισμένο, καλείται να εκτελέσει πολλαπλές και σύνθετες αποστολές, όπως:
α. Η αναπαραγωγή και εκτροφή, η εκπαίδευση και η νοσηλεία στρατιωτικά εργαζόμενων σκύλων, με σκοπό την απόκτηση ικανών τετράποδων στρατιωτών που με τους εκπαιδευμένους συνοδούς τους αποτελούν ένα ευέλικτο και ισχυρό στοιχείο φύλαξης ευαίσθητων στρατιωτικών εγκαταστάσεων, επιτήρησης των συνόρων και ανίχνευσης ουσιών.
β. Ο υγειονομικός και ποιοτικός έλεγχος των πάσης φύσεως τροφίμων, ποτών και υδάτων που προορίζονται για τις ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων.
γ. Η εφαρμογή προγραμμάτων προληπτικής ιατρικής του στρατεύματος και υγιεινής του περιβάλλοντος, καθώς και η μελέτη και η διάγνωση των ζωοανθρωπονόσων.
δ. Η υποστήριξη των Ελληνικών αλλά και Συμμαχικών Ενόπλων Δυνάμεων κατά τις επιχειρήσεις υποστήριξης ειρήνης, σε αντικείμενα ανίχνευσης και προστασίας από Πολεμικές Βιολογικές και Χημικές Ουσίες. Ταυτόχρονα όταν αυτό ζητηθεί από την Πολιτεία, το Γ΄ΚΝΟ συνδράμει με προσωπικό και μέσα άλλους κρατικούς φορείς για την αντιμετώπιση διατροφικών και περιβαλλοντικών κρίσεων, καθώς επίσης σοβαρών επιδημιών και ενζωοτιών. Το τεράστιο αυτό έργο, που εκτελείται από άξιο και υψηλού επιπέδου επιστημονικό προσωπικό, έχει καταξιώσει το Γ΄ΚΝΟ και γενικότερα το Κτηνιατρικό, στη συνείδηση της στρατιωτικής ιεραρχίας και της κοινωνίας και αποτελούν τις βασικές αιτίες που το Α.Π.Θ. και άλλα πανεπιστήμια, στο πλαίσιο εφαρμογής συμφωνιών συνεργασίας, εμπιστεύονται μέρος της εκπαίδευσης των φοιτητών της Κτηνιατρικής Σχολής, της Γεωπονικής Σχολής, του Χημικού Τμήματος και του Τμήματος Χημικών Μηχανικών σε αυτό.
Σήμερα, μια εποχή ιδιαίτερα δύσκολη, παραμένουμε θεματοφύλακες μιας μεγάλης και ένδοξης ιστορίας, συνεχίζουμε το έργο άξιων και ικανών επιστημόνων αξιωματικών και εργαζόμαστε ακατάπαυστα για την εκπλήρωση της αποστολής μας, προβάλλοντας το σπουδαίο έργο μας. Τιμούμε τους Μακεδονομάχους στρατιωτικούς κτηνιάτρους, τις μεγάλες προσωπικότητες που εδραίωσαν το Στρατιωτικό Κτηνιατρικό Σώμα και την Κτηνιατρική επιστήμη στην Ελλάδα και φυσικά τους αθάνατους ηρωικούς νεκρούς μας στους αγώνες του Έθνους.
Όλο και πιο επίκαιροι είναι οι λόγοι ενός εκ των πολυγραφότερων στρατιωτικών κτηνιάτρων του αειμνήστου Αρχικτηνιάτρου Γεωργίου Πιλάβιου, σε εισηγητική του έκθεση που δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ του 1909, καταδεικνύοντας τη βαρύτητα που απέδιδε η Υπηρεσία στο ρόλο της στρατιωτικής κτηνιατρικής υπηρεσίας :
Με διαταγή του ΓΕΣ, ως γενέθλια ημέρα καθιερώθηκε η ημερομηνία αρχικής συγκρότησης του Γ΄ΚΝΟ, αυτή της 7 ης Σεπτεμβρίου 1912.
Με τη βοήθεια του Θεού και την μεσιτεία των προστατών αγίων μας Γεωργίου του Τροπαιοφόρου και Μοδέστου, πιστοί στην αποστολή μας και υπηρέτες της επιστήμης μας, Χρόνια Πολλά.
Μερικές φωτογραφίες εκτός κειμένου ……..
1954 – Επιθεώρηση1955 Διαφρόντιση ΚτηνώνΣτρατόπεδο Κόδρα. Τα εργαστήρια του Γ’ΚΝΟ και ο Ι.Ν Αγίου Μοδέστου στο κέντροΔιεύθυνση Πολεμικών Χημικών Ουσιών (ΠΧΟ), Γ’ΚΝΟΔιεύθυνση Πολεμικών Χημικών Ουσιών (ΠΧΟ), Γ’ΚΝΟ
Ο Ι.Π. Πύρλας (1817-1901) αποτελεί μια από τις πλέον σημαντικές και ασυνήθεις μορφές της νεοελληνικής ιατρικής του 19ο αιώνα. Πολυγραφότατος, κατέλιπε, μεταξύ των πολλών άλλων έργων του, και τρίτομη «Συvέκδημο Ιατροδικαστική» (Αθήναι, 1870, 1872), στις σελίδες της οποίας αφθονούν οι περιγραφές ιατροδικαστικών περιπτώσεων, που συχνά, εκτός από το σημαντικό επιστημονικό, έχουν και ιστορικό ενδιαφέρον. Μία από αυτές παρατίθεται κατωτέρω.
«ΤΑ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΡΑΝΙΟΥ τοιαύτα (τραύματα) εν γένει εισί θανατηφόρα οσάκις η σφαίρα εισέλθη εις τον εγκέφαλον. Ο θάνατος είχε τόσον ταχύτερος, όσον το τραύμα κείται εγγύτερα τη βάσει του εγκεφάλου. Τοιοῦτον τραύμα τάχιστα θανατηφόρον υπέστη ο Πάνος Θ. Κολοκοτρώνης το 1823. Γνωστόν εστίν ότι ο πρωτότοκος ούτος υιός του Θ. Κολοκοτρώνου, όστις διεκρίνετο τω καιρώ εκείνω επί παιδεία και ικανότητι, εφονεύθη παρά την Τρίπολιν μετά την λήξιν εμφυλίου μάχης, συναφθείσης παρά τω χωρίῳ Θάνα, καθ’ ην ήττηθείς μετέβαινεν εις το χωρίον Σιλίμνα, ένθα ήτο στρατοπεδευμένος ο πατήρ αυτού. Ενω εβάδιζεν έφιππος επί της αγοῦσης εν χωρίου Μπεσρίου εις Σιλίμναν, συνοδευόμενος παρ’ ολίγων σωματοφυλάκων, άνδρες εξ τον αριθμόν, ευρισκόμενοι μετά την μάχην επί της θέσεως Κλεισούρα καλουμένης όπισθεν πετρών, πολύ απέχουσαν αυτού, πυροβολούσι κατά των οπισθίων αυτού μάλλον προς ύβριν παρά πρὸς βλάβην, διότι μόλις η σφαίρα τουφεκίου έφθανεν, ότε μία σφαίρα τουφεκίου επιμήκους κρητικού, αφιχθείσα έτυχεν κακή μοίρα εξαιρετικώς μόνον τον Πάνον, ἥτις προσκρούσασα μετά κρότου επί του κρανίου διήλθεν αυτό εκ των απισθίων προς τα εμπρός και δεξιόθεν προς τ’ αριστερά πλαγίως, και επέφερεν αμέσως τον θάνατον, καταπεσόντος του φονευθέντος εκ του ίππου και εγκαταλειφθέντος εκεί παρά των εριήρων (=αγαπητών) εταίρων του, οίτινες ώχοντο φεύγοντες.
Φωτογραφία από ΕΡΤ-ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΥΝΟΥ
Το κρανίον του ατυχούς τούτου αρχηγού, το οποίον διατηρούμεν παρ’ ημίν, παρέχει λίαν περιέργους τας επ’ αυτού λυγράς (=ολεθρίας) οπάς της διελθούσης σφαίρας. Η μεν της εισόδου κείται επί της οπισθίας χώρας του δεξιού βρεγματικού οστού, 20 χιλιοστόμετρα απέχουσα της κορυφής του ινίου είχε κυκλική, και έχει διάμετρον κατά την εξωτερικήν πλάκα του κρανίου 19 χιλιοστόμετρα, άγει δε ευρυνομένη εκ των εκτός προς την εσωτερικήν πλάκα, εν η η διάμετρος της οπής είνε 24 χιλιοστ. Η δε της εξόδου κείται επί του μετωπικού οστού προς τα όπισθεν και υπέράνω της αριστεράς ζυγωματικής αποφύσεως, (επί του μηνιγκίου), απέχουσα της οφθαλμικής κόγχης 25 χιλιοστομ. Η οπή αύτη έχει σχήμα ωοειδές ως κομβοδόχης πλατείας εκ των άνω προς τα κάτω, ευρυνόμενον δε εκ της εντός προς την εκτός πλάκα του κρανίου και η μεν οπή της εντός πλακός έχει την μικροτέραν διάμετρον 7 χιλιοστ. την δε μείζονα 17 χιλιοστόμ. η δε της έξω πλακός έχει την μικροτέραν διάμετρον 22 χιλιοστόμ. και την μείζονα 30 ώστε η επί της έξω πλακός οπή, διατηρούσα το όμοιον σχήμα της εντός, υπάρχει πολύ ευρύτερα. Εκ της τοιαύτης διαθέσεως των οπών του-των έπεται εκ των προρρηθέντων ότι η σφαίρα προσέκρουσε καθέτως και τα του κρανίου εκ των οπισθίων, διόπερ και κυκλική εγένετο η οπή ότε διατρυπήσασα τας μήνιγκας του εγκεφάλου και αυτόν διαμπερές (sic), καθ’α απώλεσε μέρος της δυνάμεως αυτής, προσέκρουσεν αύθις πλαγίως επί της πλαγίας αριστεράς χώρας του μετωπικού οστού. Τούτων ἕνεκεν παρήχθη το τε επίμηκες ως κομβοδόχης σχήμα, η ευρύτης της όλης οπής, και το ευρύτερον της έξωθι πλακός. Εν συνόλω ειπείν αμφότεραι αι οπαί αύται της τε εισόδου, και της εξόδου διαφέρουσι πολύ προσαλλήλας (sic): η της εισόδου είχε κανονική, και μείζονος διαμέτρου της εξόδου ως προς την μετκροτέραν ταύτης διάμετρον. Ο δε θάνατος επήλθε τάχιστα διότι διῆλθε παρά την βάσιν αυτού».
(Συνέκδημος Ιατροδικαστική, Ι. Π. ΠΥΡΛΑ, εν Αθήναις.
Εκ του τυπογραφείου Ν. Γ. Πασσάρη, Τόμος Α’ 1870, σσ. 101-103).
Δέλτος, περιοδικό του Συλλόγου Φίλων Μουσείου Ελληνικής Ιατρικής, Περίοδος 1991-2000. Εκδοση της Εταιρείας Μελέτης Ελληνικής Ιστορίας» (Ε.Μ.Ε.ΙΣ)“
Με θλίψη σας ενημερώνουμε ότι έφυγε αναπάντεχα από την ζωή ο Συνάδελφος, Γενικός Αρχίατρος ε.α Μπούκης Δημήτριος.
Ο Δημήτριος Γ. Μπούκης, γεννήθηκε στο Μαρκόπουλο Μεσογείων Αττικής, το 1943. Το 1962, εισήχθη στην Στρατιωτική Ιατρική Σχολή (AM ΣΙΣ 773).
Έλαβε την ειδικότητα της Ακτινολογίας. Μετεκπαιδεύτηκε στο Ινστιτούτο Παθολογικής Ανατομίας ( ΑFIP) των ΗΠΑ.
Ως Στρατιωτικός Ιατρός υπηρέτησε σε πολλές μονάδες του Στρατού Ξηράς και Στρατιωτικά Νοσοκομεία. Υπήρξε βοηθός ακτινολογικού εργαστηρίου του 401 ΓΣΝΑ, Διευθυντής ακτινολογικού εργαστηρίου του 218 ΚΙΧΝΕ, Επιμελητής του ακτινολογικού εργαστηρίου του 401 ΓΣΝΑ, και Διευθυντής του Γραφείου Εκπαιδεύσεως της ΔΥΓ/ ΓΕΣ..
Υπήρξε δραστήριο μέλος της ΕΕΥΕΔ. Ήδη το Βιβλίο “ Μυθική Πραγματικότητα – Οι Στρατιωτικοί Ιατροί 1821-1972” των Δ. Μπούκη και Κ. Κυριακόπουλου, Έκδοση ΕΕΥΕΔ 2022, κοσμεί τηνηλεκτρονική της Βιβλιοθήκη. Πλήρες Βιογραφικό του Συναδέλφου στην Ιστοσελίδα της ΕΕΥΕΔ, εδώ.
Εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια σε όλους τους συγγενείς, φίλους και Συναδέλφους του, που τον γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί του..
Παρουσιάστηκαν συνολικά 56 Μαθητές τις παρακάτω ημερομηνίες :
18 OKT. 1953, 30 Μαθητές
05 NOE. 1953, 16 Μαθητές
16 ΔΕΚ. 1953 7 Μαθητές
ΑΛΛΕΣ ΗΜ. 1953, 3 Μαθητές
Στο Ιατρικό Τμήμα κατετάγησαν 50 και στο Κτηνιατρικό 6 Μαθητές. Περάτωσαν τις σπουδές των 52 (διαγράφηκαν 4) και κατανεμήθηκαν στους κλάδους των ΕΔ όπως παρακάτω :
Στρατό Ξηράς 46
Πολεμικό Ναυτικό 4
Πολεμική Αεροπορία 2
Μαθητές της Τάξης 1953 :
Καλαμπαλίκης Διονύσιος : Αρχηγός ΣΙΣ 1958-1959.
Ψημμένος Γεώργιος : Διετέλεσε Διευθυντής του 251 ΓΝΑ και ΔΥΓ/ΓΕΑ
Μαρτίνος Δημήτριος : Διετέλεσε Δντης ΔΥΓ/ΓΕΝ
Διένης Δημήτριος: Διετέλεσε Δντης ΔΥΓ/ΓΕΣ
Πεντούσης Πάρις : Διετέλεσε Διευθυντής 424 ΓΣΝΕ
Μουντούλας Χαρίσιος : Εξελέγη Καθηγητής Παθολογίας, Καρδιολογίας & Φαρμακευτικής του Ohio State Univerciry & Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.
Σφυρίδης Περικλής Διακεκριμένος Λογοτέχνης και Δοκιμιογράφος.
Με θλίψη σάς ανακοινώνουμε, ότι έφυγε από την ζωή ο Υποστράτηγος (εα) Υγειονομικού Κτηνίατρος, Παπαπαναγιώτου Παναγιώτης.
Ο Παπαπαναγιώτου Π. γεννήθηκε στο Άργος το 1932 και εισήλθε την Στρατιωτική Ιατρική Σχολή, στο Κτηνιατρικό Τμήμα, το 1953 με AM ΣΙΣ 394 και αποφοίτησε το 1958.
Υπηρέτησε πολλά χρόνια στην Δνση Σπουδών ΣΙΣ-ΣΣΑΣ και στις περισσότερες Κτηνιατρικές Μονάδες. Ετερμάτισε την καριέρα του ως Διευθυντής Κτηνιατρικού ΔΥΓ-ΓΕΣ.
Σχόλια Συναδέλφων αντί επικηδείου
Ο Πάνος Παπαπαναγιώτου ήταν ένας σπάνιος Συνάδελφος. Πρωτίστως ήταν έξυπνος, πολύ έξυπνος ! Ήταν δίκαιος, είχε όραμα και είχε αγάπη ! Στην μακρά πορεία του στο Στρατό υπήρξε πάντοτε το στέλεχος που μονο έλυνε προβλήματα. Ποτέ δεν δημιουργούσε. Και με αυτά τα προσόντα γινόταν άμεσα διακριτός, όπου κι αν υπηρετούσε. Ιδιαίτερα στο απαιτητικό πόστο της Δ.σης Σπουδών /ΣΙΣ-ΣΣΑΣ, όπου λειτουργούσε σαν φάρος και κυματοθραύστης και… λιμενάρχης! Θα τον θυμάμαι με αγάπη και σεβασμό! Ο Θεός ας τον ανάπαυση και η εκτίμηση όλων μας, ας κάνει τους δικούς του ακόμα πιο περήφανους για αυτόν !
Δρ. Παπαγιαννόπουλος Νικόλαος
Ο Θεός να αναπαύσει την ψυχή του. Εξαίρετος Υγειονομικός Αξιωματικός και αενάως φιλομαθής, κάτοχος δύο πτυχίων (Κτηνιατρικής και Οδοντιατρικής ). Υπηρετών στην Δνση Σπουδών της Σχολής μας περιέβαλε όλους με στοργική αγάπη και ενδιαφέρον. Ήταν απο τους ανθρώπους που η μορφή τους παραμένει ανεξίτηλη στην μνήμη μας. Θερμά συλλυπητήρια στους οικείους του.
Δασκαλόπουλος Γιώργος
Θερμά συλλυπητήρια στους οικείους του. Όταν σπούδαζα στην ΣΣΑΣ υπηρετούσε αυτός στην Δνση Σπουδών. Ήταν από τους πολύ καλούς Αξιωματικούς του Κτηνιατρικού δείχνοντας ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους μαθητές της Σχολής
Γεωργακάκης Αθανάσιος
Θερμα συλλυπητηρια στους οικειους. Μαθητης στην Σχολη εγω δνση σπουδων εκεινος. Πολυ καλος Ανθρωπος. Ενδιαφεροταν για ολους μας. Ηταν εξαιρεση.
Δρ. Τζουβελέκης Ευάγγελος
Ενας σπουδαιος αξιωματικός! Ηρεμος, γλυκός, φιλομαθής, προσηνής…. σπάνια ποιότητα ανθρώπου! Από τους ελάχιστους… όπως σωστα εγραψε ο φιλος Θοδωρος Στεφανόπουλος! Αφησε σπουδαιο αποτυπωμα στη Σχολή με το περασμά του στη Διευθυνση Σπουδών! Θερμά συλλυπητηρια στην οικογένειά του….
Αλειφερόπουλος Δημήτρης
Από τους ανθρώπους, που ξεχώριζαν για το ενδιαφέρον και την προσήνεια προς τους μαθητές, όταν υπηρετούσε στη Δνση Σπουδών, γι’ αυτό και εξαιρετικά αγαπητός από όλους !Ο Θεός να τον αναπαύει και να του δώσει Καλό Παράδεισο ! Ειλικρινή συλλυπητήρια στους οικείους του !!
Διδάγγελος Παύλος
Τα χρόνια πέρασαν αμείλικτα, οι αναμνήσεις ξεθώριασαν, έμεινε η ανάμνηση της θετικής αύρας που εξέπεμπτε σε όσους υπηρέτησαν κοντά του. Θερμά συλλυπητήρια στους οικείους .
Τασιόπουλος Αργύρης
Καλό παράδεισο ,στόν συνάδελφό μας Υπτγο(ΥΚ) (εα) Παπαπαναγιώτου Παναγιώτη καί στήν οικογένειά του νά ειναι υγιεί, γιά νά τόν θυμούνται μέ αγάπη καί νά έχουν τήν εξ ύψους παρηγορία. Ειναι χαραγμένος στήν μνήμη μου (από τά χρόνια που ήμουν μαθητής της ΣΣΑΣ) ως ευγενής καί μειλίχιος Αξ/κός
Μαρκάδας Χρήστος.
Θερμά συλλυπητήρια στην οικογένειά του! Ήταν η όαση κατανόησης και ευγένειας στη Διεύθυνση σπουδών της ΣΣΑΣ στην εποχή μας.
Βέργος Κώστας
Ενας υπέροχος άνθρωπος !! Πάντα καλοπροαίρετος,ευγενής,προσηνής. “Θερμά συλλυπητήρια στους οικείους του”.
Όπως είναι αναμενόμενο το επιστημονικό δυναμικό των υγειονομικών των Ενόπλων Δυνάμεων, έχει ΄μια ζηλευτή συμμετοχή, πέρα από τον επιστημονικό τομέα, στα πολιτιστικά δρώμενα.
Είναι ένα τεράστιο έργο που είναι άγνωστο και που σίγουρα με την πάροδο του χρόνου θα λησμονηθεί. Η ΕΕΥΕΔ στα πλαίσια προβολής του, ζήτησε από τους Συναδέλφους να αποστείλουν τα βιβλία τους σε ηλεκτρονική ή φυσική μορφή. Υπάρχει ανταπόκριση, μικρή μέχρι στιγμής σε σχέση με το μέγεθος του επιστημονικού μας δυναμικού και του πνευματικού τους έργου. Ήδη Βιβλία Συναδέλφων κοσμούν την φυσική Βιβλιοθήκη μας οι οποία στεγάζεται στην Βιβλιοθήκη του 424 ΓΣΝΕ. Παράλληλα η ΕΕΥΕΔ οργάνωσε μια “ηλεκτρονική” επίσκεψη στην φυσική Βιβλιοθήκη όπου μπορείτε να δείτε τα Βιβλία που μας εμπιστεύτηκαν. εδώ
Ένα από τα Βιβλία είναι και οι ” Μνήμες Τρύγου στα Μεσόγεια Αττικής” του Συναδέλφου μας κ. Δ. Μπούκη.
ΜΝΗΜΕΣ ΤΡΥΓΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΟΓΕΙΑ. Μια παράδοση χιλιάδων χρόνων που αφορά στην αμπελουργία στα Μεσόγεια έρχεται να ξαναζωντανέψει και να φέρει πάλι κοντά μας, με την έκδοση του βιβλίου-λευκώματος, ο ιατρός-ακτινολόγος Δημήτρης Μπούκης.
Η ιστορία της αμπελουργίας των Μεσογείων ξανάρχεται στη μνήμη μας μέσα από τις κιτρινισμένες και πολυκαιρισμένες φωτογραφίες αυτού του βιβλίου, εικόνες ξεχασμένες οι περισσότερες με το πέρασμα των χρόνων, που όμως, ολοζώντανες ξαναγεννιούνται χάρη στον φωτογραφικό φακό.
Πρόκειται για μια πολύτιμη έκδοση γεμάτη μνήμες για τα Μεσόγεια και τους κατοίκους της περιοχης, οι οποίοι μέσα από αυτό το βιβλίο έχουν τη δυνατότητα να θυμηθούν ή να γνωρίσουν τους ανθρώπους εκείνους που ασχολούνταν με την αμπελουργία και που παρά την κουραστική καθημερινότητά τους στο χωράφι, το αμπέλι και τα οινοποιεία, στέκονται χαμογελαστοί με καμάρι μπροστά στον φωτογραφικό φακό, ξεχνώντας για λίγο τον μόχθο και την αγωνία τους, τη λιτή και βασανισμένη ζωή τους.
Εξάλλου, ας μην ξεχνάμε ότι η ιστορία αλλά και οι μνήμες κάθε τόπου, όταν αυτές καταγράφονται και αναδεικνύονται, αποτελούν τη μεγαλύτερη παρακαταθήκη που μεταφέρεται απο τις παλαιότερες στις νεότερες γενιές.
Ιδιαιτερα δε για τα Μεσόγεια, η παράδοση του τρύγου, του μεσογείτικου κρασιού αλλά και γενικοτερα του τρόπου παραγωγής του, είναι μια οφειλόμενη υποχρέωση των νεότερων γενιών προς τους προγόνους τους, ένα μεγάλο κενό της πρόσφατης ιστορίας που δεν έχει αναδειχθεί μέχρι σημερα.
Αυτή τη μεγάλη υποχρέωση και ευθύνη ανέλαβε να φέρει εις πέρας ο Δημήτρης Μπούκης, με το πλούσιο φωτογραφικό υλικό που διαθέτει και τα εύστοχα σχόλια που το συνοδεύουν και παρουσιάζουν όλο τον κύκλο του αμπελιού και του τρύγου στην περιοχή μας.
Οι «Μνήμες Τρύγου» είναι ένα βιβλίο πραγματικά ανεκτίμητο που έχει φτιαχτεί με πολύ Κόπο και ακόμα περισσότερο μεράκι και το οποίο αποτελεί μια τεράστια συμβολή στην προσπάθεια για γνώση της ιστορίας των Μεσογείων και των συνηθειών των ανθρώπων της περιοχής, πολλές από τις οποίες έχουν εκλείψει στις μέρες μας.
Εύχομαι να ακολουθήσουν ανάλογες εκδόσεις που θα αναδείξουν την ιστορία αλλά και άλλες παραδοσιακές δραστηριότητες και τέχνες της περιοχής μας.
ΑΠΟ ΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Γιάννης Πρόφης, Πατητήρι, Λάδι 2006
Στην έκδοση αυτή καταγράφεται η δομή του Μεσογείτικου τόπου, με τους ξεχωριστούς αμπελώνες, η όλη διαδικασία της αμπελοκαλλιέργειας, τα μέσα πραγμάτωσής της και, κυρίως, η διαδικασία του τρυγητού και της οινοποίησης, όπως γίνονταν πριν τη μηχανοκίνηση.
Κύριο στοιχείο στην προσπάθεια αυτή, υπήρξε η φωτογραφική απεικόνιση όλων των δεδομένων της ζωής και των διεργασιών που πραγματοποιούνταν στον Μεσογείτικο τόπο και που σήμερα, δυστυχώς, χάνονται. Απώλειες οφειλόμενες στις σύγχρονες ωφελιμιστικές εξελίξεις και στην ανθρώπινη αδιαφορία για τη διατήρηση των παραδόσεων. Όμως, οι παραδόσεις μας δίνουν τις ειδικές γνώσεις, τις πολλαπλές εμπειρίες και τις αναγκαίες βάσεις, για τη συνέχιση του αυθεντικού τρόπου ζωής των Μεσογειτών.
Καταγράφεται ό,τι χάθηκε και γίνεται προσπάθεια να περισωθεί, με κάθε τρόπο, ό,τι έχει απομείνει.
Η φωτογραφία, οι ειδικές γνώσεις, τα εναπομείναντα χρηστικά αντικείμενα και κάθε άλλο στοιχείο που μπορεί να μας στηρίξει στο μέλλον, ως ξεχωριστούς οινοπαραγωγούς, ως Μεσογείτες κάτοικους της αττικής γης, προβάλλονται και λαμβάνονται υπόψη, για μελλοντική αξιοποίηση.
Επιδιώκουμε τη δημιουργία ενός αναγκαίου Μουσείου αμπέλου και οίνου. Είναι απαραίτητη η διαφύλαξη, έστω και δια της καταγραφής, όλων των υπαρχουσών γνώσεων και στοιχείων. Να μην αφεθούν στη λήθη του χρόνου όσα πολύτιμα μας δόθηκαν από τους προγόνους μας.
Το Βιβλίο κοσμούν 124 Φωτογραφίες, ενδεικτικά παρουσιάζουμε μερικές από αυτές.
Φωτ. αρχείο Ιωάννη ΛιάπηΦωτ. αρχείο Ελένης Αλλαγιάννη ΣουλιώτηΠλύσιμο κοφινιών. 1952. Φωτ αρχείο Πολιτστικού Συλόγου ΣπάτωνΕργοστάσιο Οινοποιίας στο Μαρκόπουλο, το 1914 Φωτ. αρχείο Αναγκαστικού Συνεταιρισμού ΜΑΡΚΟ
Το Αρχείο Κωδικών είναι κλειδωμένο. Ο κωδικός έχει δοθεί στα μέλη της ΕΕΥΕΔ και σε όσους αποφοίτους ΣΙΣ,ΣΣΑΣ,ΣΣΑΝ τον έχουν ζητήσει.
Τα στοιχεία προέρχονται από το αρχείο της Στρατιωτικής Σχολής Αξιωματικών Σωμάτων και από το Βιβλίο “Η Ιστορία της Στρατιωτικής Ιατρικής Σχολής (Σ.Ι.Σ) Θεσσαλονίκης (1947-1970)”.
Με θλίψη σας ανακοινώνουμε ότι έφυγε από την ζωή, στις 7 Απρ.2022 ο Γεν. Αρχίατρος Χαντζούλης Γιώργος.
Ο Χαντζούλης Γιώργος εισήλθε στην Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων το 1987 και αποφοίτησε το 1993.
Ήταν Διδάκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Διετέλεσε Διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής του 496 ΓΣΝ Διδυμοτείχου.
Υπηρέτησε επί σειρά ετών ως χειρουργός στο 424 ΓΣΝΕ και ως Γεν. Αρχίατρος διετέλεσε Δντης της Α ΄Χειρουργικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ.
Εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια σε όλους τους συγγενείς , φίλους και Συναδέλφους του, που τον γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί του. Ο Θεός ας τον αναπαύσει
H διαχρονική σχέση των γιατρών με τη λογοτεχνία είναι ευρέως γνωστή και έχει επισημανθεί από πολλούς κριτικούς. Και είναι αμέτρητοι οι γιατροί που έμειναν στην ιστορία για το λογοτεχνικό τους κυρίως έργο, μολονότι υπηρέτησαν ευσυνείδητα και την ιατρική, ενίοτε μάλιστα με εξαιρετική επιτυχία που επισφραγίστηκε ακόμα και με βραβεία επιπέδου Nobel.
Πολλοί κριτικοί επίσης έχουν γράψει για την ευεργετική αλληλεπίδραση Ιατρικής-Λογοτεχνίας. O γιατρός και μέγας δραματουργός Αντον Τσέχωφ είπε το χαρακτηριστικό «η Ιατρική είναι η σύζυγός μου, αλλά πραγματικό έρωτα κάνω με τη Λογοτεχνία».
Βέβαια, από φιλοσοφική θεώρηση, η Ιατρική και η Λογοτεχνία χαρακτηρίζονται από μια κοινή κυρίαρχη ανθρωπιστική διάσταση και μοιάζουν μεταξύ τους, τόσο όσον αφορά στο αντικείμενο που διακονούν, όσο και στις ενέργειες, στις συμπεριφορές τους και στους επιδιωκόμενους στόχους. Έχει αποδειχθεί ότι αυτές οι δύο «Τέχνες» μπορούν να συμπορευτούν θαυμάσια και να αποτελούν πηγές έμπνευσης και ευαισθητοποίησης, αλληλεπιδρώντας στα επιστημονικά επιτεύγματα και στις ανθρωπιστικές αξίες. Η συνύπαρξη Ιατρικής και Λογοτεχνίας συνιστά ένα αδιάσπαστο «δίδυμο» που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ίδια τη ζωή και τη σταδιοδρομία του γιατρού ως θεραπευτή του σώματος και της ψυχής των συνανθρώπων του. Και πάλι ο ανεπανάληπτος Αντόν Τσέχοφ, στη σύντομη αυτοβιογραφία του, αναφέρει επί λέξει:«Είμαι βέβαιος πως το γεγονός ότι ασχολήθηκα με την Ιατρική έχει επηρεάσει σοβαρά τη λογοτεχνική μου δραστηριότητα. Αυτό έχει διευρύνει σημαντικά το πεδίοτων παρατηρήσεών μου και εμπλουτίσει τις γνώσεις μου, των οποίων την πραγματική αξία για μένα μόνον εκείνος που είναι ο ίδιος γιατρός μπορεί να καταλάβει».
Οι γιατροί που μεγαλούργησαν στα παγκόσμια λογοτεχνικά πεδία είναι πάρα πολλοί και ενδεικτικά μόνο αναφέρω (σε παρένθεση το [πιο γνωστό τους έργο) τους Φρανσουά Ραμπελέ (Γαργαντούας), Σόμερσετ Μομ, Άρτσιμπαλντ Κρόνιν, Άρθουρ Κόναν Ντόιλ (Σέρλοκ Χόλμς), Βασίλι Αξιόνοφ, Μάικλ Κράιτον (Τζουράσικ Παρκ), Στάνισλαβ Λεμ (Σολάρις), Ρίτσαρντ Χούκερ (συγγραφέας του ΜΑSH), Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, Άξελ Μούντε (το χρονικό του Σαν Μικέλε), Φρήντριχ Σίλλερ, Άντον Τσέχωφ και Σελίν Φερνάν (Ταξίδι στην άκρη της νυχτας). Στα δικά μας Ελληνικά Γράμματα άφησαν το δημιουργικό στίγμα τους επίσης πολλοί γιατροί και ενδεικτικά αναφέρω τους Αδαμάντιο Κοραή, Ιωάννη Βηλαρά, Παύλο Νιρβάνα, Μανώλη Αναγνωστάκη, Τάκη Σινόπουλο, Στέλιο Σπεράντσα, Γιώργο Χειμωνά, Ηλια Παπαδημητρακόπουλο. Ίσως όμως ο διασημότερος όλων να είναι ο Ανδρέας Καρκαβίτσας, διαπρεπής διηγηματογράφος, από τους πλέον άξιους εκπροσώπους της Ελληνικής ηθογραφίας και λαογραφίας και ένας από τους πατέρες της Ελληνικής αφηγηματικής πεζογραφίας.
Ο Ανδρέας Καρκαβίτσας γεννήθηκε στα Λεχαινά Ηλείας το 1865, σε μια περιοχή που εκείνη την εποχή ήταν ιδιαίτερα φτωχή, την μάστιζε η ελονοσία και επιβίωνε με την παραγωγή και το εμπόριο της σταφίδας. Ήταν ο μεγαλύτερος από τα συνολικά 8 άλλα αδέλφια του (4 αγόρια και 4 κορίτσια). Τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο στα Λεχαινά και το Γυμνάσιο στην Πάτρα, όπου γνωρίστηκε με τον Αριστοτέλη Βαλαωρίτη. Πιθανώτατα επηρεάστηκε σημαντικά από τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης των συμπατριωτών του και από τα προβλήματα που προέκυπταν από την ελονοσία και έτσι το 1883 άρχισε να φοιτά στην Ιατρική Σχολή Αθηνών από την οποία αποφοίτησε τον Δεκέμβριο του 1888. Κατά τη διάρκεια της φοιτητικής ζωής είχε την ευκαιρία να γνωρίσει λογοτέχνες όπως τον Κωστή Παλαμά, τον Κωνσταντίνο Χατζόπουλο και τον Γρηγόριο Ξενόπουλο.
Το 1889 στρατεύτηκε (κληρωτός γιατρός) και κατά τη διάρκεια της θητείας του στο Μεσολόγγι και στη Λάρισα κυρίως, επιδιώκει να γνωρίσει από κοντά τη φτώχεια, τη μιζέρια, τις δεισιδαιμονίες και γενικότερα τις άθλιες συνθήκες ζωής της ελληνικής υπαίθρου. Επισκέπτεται πολλές φορές τα Κράβαρα και τη Θεσσαλική ύπαιθρο, συλλέγει λαογραφικό υλικό, πεποιθήσεις, εικόνες ζωής, ως γιατρός καταγράφει τις μύχιες επιθυμίες και ανησυχίες ενός λαού που έχει εγκαταλειφθεί στην τύχη του και αποτυπώνει την θλίψη του σε «Οδοιπορικές σημειώσεις», που δημοσιεύει σε έντυπα της εποχής, κυρίως με ψευδώνυμα. Η απογοήτευσή του γίνεται μεγαλύτερη από την διαπίστωση ότι στην παραγκωνισμένη επαρχία απουσιάζει πλήρως η στοιχειώδης ιατρική περίθαλψη, με αποτέλεσμα να λυμαίνονται τους χωρικούς οι τσαρλατάνοι και οι «μάγοι».
Την περίοδο της παραμονής του στο Μεσολόγγι αποθησαυρίζει από τα Κράβαρα υλικό που θα χρησιμοποιήσει αργότερα, σέ ένα από τα σπουδαιότερα έργα του, τη νουβέλα «Ο Ζητιάνος» που δημοσιεύεται αργότερα (το 1897). Οι επισκέψεις του στα Κράβαρα και στην υπόλοιπη ορεινή Ρούμελη διευκολύνονται και από τη συμμετοχή του στο «Συμβούλιο Επιλογής Οπλιτών».
Τις πρώτες εντυπώσεις του από το φαινόμενο της ζητιανιάς τις δημοσίευσε αμέσως στην Εφημερίδα προκαλώντας σφοδρές αντιδράσεις από τους απανταχού Κραβαρίτες, κάποιοι μάλιστα τον κάλεσαν σε μονομαχία, ενώ κάποιοι άλλοι έστειλαν επιστολές διαμαρτυρίας στην εφημερίδα του. Μάλιστα από το Στράτευμα του επιβλήθηκε και ποινή φυλάκισης 20 ημερών «διότι εξύβρισε ολόκληρον επαρχίαν». Από τη θητεία του στη Λάρισα, άντλησε επίσης χρήσιμο υλικό για τον Ζητιάνο, από τη Θεσσαλική και Ευρυτανική ύπαιθρο. Στον Ζητιάνο ο Καρκαβίτσας βγάζει πολύ θυμό και στηλιτεύει με άτεγκτο ρεαλισμό τους πολιτικούς της εποχής, τον χρηματισμό των κρατικών υπαλλήλων, τα δικαστήρια, τους τσιφλικάδες. Παράλληλα όμως προσφέρει ανεκτίμητης αξίας πληροφορίες για την ένδυση της εποχής, τις οικογενειακες σχέσεις, τα ήθη και έθιμα και τις δεισιδαιμονίες που κατακλύζουν την ελληνική επαρχία …
Κατά διάρκεια της θητείας του υπηρέτησε επίσης στην Αθήνα και στην Κέρκυρα, όμως φαίνεται ότι επεδίωκε μεταθέσεις στην επαρχία, όπου μπορούσε να συλλέξει υλικό για ό,τι ετοίμαζε. Την τάση του να ζητά μεταθέσεις και να μη «στεριώνει» σε ένα τόπο, ο ίδιος την ονόμασε «αειφυγία» και υπήρξε χαρακτηριστικό σχεδόν όλης της ζωής του.
Το 1891 τελειώνει η στρατιωτική του θητεία, απολύεται ως έφεδρος δόκιμος ιατρός, εγκαθίσταται για λίγο στα Λεχαινά ασκώντας το επάγγελμα του γιατρού και ταυτόχρονα περιοδεύει στην Πελοπόννησο στέλνοντας σχετικά άρθρα στο περιοδικό Εστία (του Γ. Δροσίνη) με διακριτή την κριτική ανθρωπιστική του ματιά στα κοινωνικά φαινόμενα της εποχής. Μάλιστα, σε ένα από τα άρθρα του για τις φυλακές του Ναυπλίου παρουσιάζει μια ολοκληρωμένη εικόνα για το τότε σωφρονιστικό σύστημα της Ελλάδας. Έχει καταγραφεί και συμμετοχή του σε συλλαλητήριο των σταθερά αδικημένων σταφιδοπαραγωγών της Ηλείας.
Από τα τέλη του 1891 μέχρι και το 1894 τον βρίσκουμε γιατρό στο ατμόπλοιο Αθήναι της Πανελληνίου Ατμοπλοϊκής Εταιρείας, που εκτελεί δρομολόγια στη Μεσόγειο, στα παράλια της Μικράς Ασίας και στη Μαύρη Θάλασσα. Οι εμπειρίες από αυτά τα τέσσερα χρόνια συνεχών ταξιδιών καταγράφηκαν αρχικά στο ταξιδιωτικό ημερολόγιο του, με τον τίτλο Σ’ Ανατολή και Δύση και στη συνέχεια τροφοδότησαν την συλλογή διηγημάτων «Λόγια της πλώρης», που δημοσιεύτηκαν το 1899.
Η συλλογή αυτή είναι το γνωστότερο έργο του και ίσως η καλύτερη συλλογή του από τις συνολικά πέντε που δημοσίευσε. Σ΄’ αυτήν περιγράφει γλαφυρά αλλά και με ρεαλισμό τη βασανισμένη ζωή των ναυτικών μιας λίγο παλαιότερης εποχής. Απαθανατίζει ένα κόσμο που χανόταν και ζωντανεύει τις προλήψεις των ναυτικών, τον σκληρό αγώνα τους, τις παραδόσεις τους, τις χαρές και τις λύπες τους, φθάνοντας στην αποκορύφωση της διηγηματικής τέχνης. Όταν η Ατμοπλοϊκή Εταιρεία χρεωκοπεί, ο γιατρός Καρκαβίτσας, που είναι ήδη γνωστός και στους λογοτεχνικούς κύκλους, βρίσκεται για ένα διάστημα ως Γιατρός στην Άμπλιανη της Ευρυτανίας.
Το 1896 κατατάσσεται στον Ελληνικό Στρατό ως Ανθυπίατρος, σε ηλικία 31 ετών. Από τον Αύγουστο του 1896 και ως το 1921 υπήρξε μόνιμος αξιωματικός του ελληνικού στρατού, φθάνοντας ως το βαθμό του γενικού αρχίατρου (συνταγματάρχη). Με την ιδιότητα του Στρατιωτικού Γιατρού συνέχισε να ταξιδεύει με συνεχείς μεταθέσεις, που επιδίωκε ο ίδιος , όμως έζησε και τα μεγάλα γεγονότα που συντάραξαν τον Ελληνισμό.
Ως ανθυπίατρος ζεί το δράμα της ήττας του 1897 και πληγώνεται ανεπανόρθωτα επειδή επιπλέον ήταν και δεδηλωμένος οπαδός της Μεγάλης Ιδέας και είχε τον κρυφό και φανερό πόθο της εξύψωσης του Ελληνισμού και της πλήρους απελευθέρωσης των Ελλήνων. Την ίδια χρονιά βρέθηκε και ως Ανθυπίατρος στο Εκστρατευτικό Σώμα στην Κρήτη.
Ο Καρκαβίτσας ήταν σχετικά μικρόσωμος και ασθενικός. Στο Μητρώο του καταχωρούνται συχνά νοσήματα του ανώτερου αναπνευστικού, προβλήματα πνευμόνων κλπ, αργότερα όμως πιστοποιείται και γενικότερο πρόβλημα υγείας λόγω φυματίωσης, που βέβαια ήταν η μάστιγα της εποχής. Τα προβλήματα υγείας λίγο μόνον επηρέασαν τις δραστηριότητές του και συνέχισε με πάθος να επιτελεί τα καθήκοντά του ως Στρατιωτικός γιατρός και –θα έλεγα- με μεγαλύτερο πάθος να νοιάζεται και να δρά (και πολιτικά) για μια καλύτερη και μεγαλύτερη Ελλάδα, για μια καλύτερη γλώσσα, για καλύτερες συνθήκες Παιδείας και διαβίωσης των Ελλήνων. Ασπάζεται την προτροπή του Νικολάου Πολίτη και συμμετέχει στη συλλογή και δημοσίευση σπουδαίου Λαογραφικού έργου, καταγράφει Δημοτικά Τραγούδια (και τραγούδια του περιθωρίου). Παράλληλα ολοκληρώνει τον εν πολλοίς αλληγορικό Αρχαιολόγο (το 1904), προάγεται σε Υπίατρο, σιγά σιγά μειώνεται η λογοτεχνική παραγωγή του, όμως επιτελεί τα στρατιωτικά ιατρικά του καθήκοντα, επισκέπτεται το 1909 τη Σκιάθο (ως μέλος Στρατολογικής Επιτροπής) και εκεί συναντάται με τον Παπαδιαμάντη, οργανώνεται ως ενεργό μέλος στην ομάδα των Αξιωματικών (Στρατιωτικός Σύνδεσμος) που υποστήριξε το Κίνημα στο Γουδί του 1909, ενώ το 1910 συμμετέχει στην ίδρυση του Εκπαιδευτικού Ομίλου, μαζί με τον Ίωνα Δραγούμη, τον Λορέντζο Μαβίλη και άλλους, με σκοπό την αναμόρφωση της Παιδείας των Ελλήνων. Αγωνίζεται για την επιβολή της Δημοτικής Γλώσσας χωρίς ακρότητες, είναι ενεργό μέλος στην Εταιρεία της Εθνικής Γλώσσας και το 1911 επιβραβεύεται, μαζί με άλλους λογοτέχνες, με Κρατικό Βραβείο. Στα 1912 είναι ήδη Λοχαγός-Ιατρός και επί δύο χρόνια ζεί την εποποιία των Βαλκανικών Πολέμων. Βρίσκεται σε συναισθηματική έξαρση, όμως ω στρατιωτικός γιατρός ζεί και την φρίκη των μαχών, αντιμετωπίζοντας νυχθημερόν τραυματίες με τα υποτυπώδη μέσα της εποχής.
Ο Σπύρος Μελάς τον συνάντησε στο μέτωπο και ο Καρκαβίτσας του διηγείται τις τρομακτικές στιγμές στη φονική μάχη των Γιαννιτσών, όπου περισυλλέγει και περιθάλπει τραυματίες κάτω από συνεχή πυρά πυροβολικού. Την ίδια περίοδο τα στρατεύματα ταλαιπωρούνται αφάνταστα και αποδεκατίζονται από επιδημία χολέρας. Στα έγγραφα της εποχής αναφέρεται η μετάβαση του Καρκαβίτσα στο Δεμίρ-Ισάρ (Σιδηρόκαστρο) για παραλαβή εμβολίων χολέρας. Η λήξη αυτών των πολέμων τον βρίσκει με επιδείνωση των προβλημάτων υγείας που πάντοτε είχε, επιβραβεύεται όμως το 1914 με προαγωγή στο βαθμό του Επιάτρου και το 1917 με το βαθμό του Αρχίατρου. Εν τω μεταξύ έχει αρχίσει η οδυνηρή περίοδος του Διχασμού και ο Καρκαβίτσας δεν αποδέχεται την προσχώρηση στην Προσωρινή Κυβέρνηση της Εθνικής Άμυνας του Βενιζέλου, αντιδρά και ως αποτέλεσμα της αντίδρασής του εκτοπίζεται πρώτα στην πατρίδα του τα Λεχαινά, μετά στη Γέρα της Μυτιλήνης κα, αμέσως μετά μεταφέρεται/φυλακίζεται στο Γεντί Κουλέ της Θεσσαλονίκης απ’ όπου σύντομα αποφυλακίζεται και αποστρατεύεται αυτεπάγγελτα με το Βαθμό του Αρχίατρου.
Τη διετία 1918-1920, παρά τα προβλήματα υγείας, δεν παραμένει αδρανής και με τον Ε. Παπαμιχαήλ, εκπονούν και παραδίδουν τα εξόχως διδακτικά Αναγνωστικά Δ’ και Ε’ Δημοτικού, που τις επόμενες δεκαετίες γαλούχησαν γενεές Ελληνοπαίδων.
Το 1920, μετά την εκλογική ήττα του Βενιζέλου, επανήλθε στο στρατό προαγόμενος σε Γενικό Αρχίατρο αλλά δύο χρόνια μετά με αίτησή του αποστρατεύτηκε για λόγους υγείας. Η υγεία του είχε επιδεινωθεί δραματικά κατά της περίοδο της εκτόπισης και στις 22 Οκτωβρίου του 1922 απεβίωσε στο σπίτι του στο Μαρούσι, πιθανώτατα από φυματίωση του λάρυγγα, σε ηλικία 57 ετών και αφού πρόλαβε να πληροφορηθεί την τραγική για τον Ελληνισμό κατάληξη της Μικρασιατικής Εκστρατείας και την κατάρρευση της Μεγάλης Ιδέας που τόσο τον είχε εμπνεύσει.
Ο Καρκαβίτσας δεν έκανε δική του οικογένεια. Για αρκετά χρόνια δεν παντρευόταν, επειδή κατά τα ήθη της εποχής έπρεπε να παντρευτούν πρώτα οι 4 αδερφές του, αργότερα δόθηκε με πάθος στην λογοτεχνία και στην ιατρική και ακολούθησαν οι εμπόλεμοι περίοδοι και τα προβλήματα της υγείας του. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του σύντροφός του στάθηκε η Δέσποινα Σωτηρίου, την οποία όρισε γενική κληρονόμο του, με διαθήκη που συνέταξε τέσσερις ημέρες πριν από τον θάνατό του.
Ο Ανδρέας Καρκαβίτσας, παρά τις αντιξοότητες, αγωνίστηκε σθεναρά και με πάθος και κατόρθωσε να καταγράψει τη ζωντανὴ Ελλάδα της εποχής του, την απεικόνισε πιστὰ καὶ μὲ ἐνάργεια στὶς σελίδες του και συνολικά θεμελίωσε τὸ διήγημα στην Ελλάδα, μαζὶ μὲ τὸν Παπαδιαμάντη, τον Βιζυηνό, τον Βλαχογιάννη καὶ τὸν Κονδυλάκη. Η ταπεινή και βασανισμένη Ελλάδα στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου στο έργο του Ανδρέα Καρκαβίτσα αποτυπώθηκε με τις χαρές και τους καημούς της, τη φτώχεια και τις πίκρες της, αλλά και με τα οράματά της. Ο νευρώδης, παραστατικός, γλαφυρός και ρεαλιστής Καρκαβίτσας άφησε σιην αιωνιότητα τις υπέροχες σελίδες του Ζητιάνου, αλλά και τα μοναδικά Λόγια της Πλώρης, χωρίς να υποτιμάται η συνεισφορά της Λυγερής, του Αρχαιολόγου και των Ταξιδιωτικών εντυπώσεών του.
ΚΥΡΙΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΚΑΡΚΑΒΙΤΣΑ
Η Λυγερή
Ο Ζητιάνος
Λόγια της Πλώρης
Παλιές Αγάπες
Ο Αρχαιολόγος
Διηγήματα του Γυλιού
Ταξιδιωτικά
Το παραπάνω άρθρου σε μορφή pdf αναρτήθηκε στην Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη μας, εδώ
Το Βιογραφικό Σημείωμα του Συγγραφέα Θ. Φιλιππίδη, εδ΄ώ .
Ο Δημήτρης Αλειφερόπουλος ήταν πάντα ένας ξεχωριστός Συνάδελφος ! Αρχηγός τάξεως στην ΣΙΣ από την εισαγωγή του, Αρχηγός Σχολής και στην αποφοίτηση του! Με ένα μοναδικό παράστημα και απολλώνια ομορφιά, φάνταζε σαν “μοντέλο” στη Θεσσαλονίκη ! Η φωτογραφία του με τη θερινή στολή εξόδου ήταν το κεντρικό θέμα στη βιτρίνα του μεγαλύτερου φωτογραφείου της πόλης εκείνη την εποχή, τέλη της δεκαετίας του 60. ‘Ηταν σοβαρός, τυπικός, άψογος, αυστηρός, απαιτητικός πρωτίστως από τον εαυτό του και ύστερα από όλους τους άλλους, ήταν Αρχηγός! Ήταν πρότυπο, ήταν άπιαστος ! Την ίδια εποχή, η αδερφή του Μαρία Αλιφέρη μεσουρανούσε στα Media της Ελλάδας. Ήταν η εθνική Superstar και έμοιαζαν τόσο πολύ……
Ο “απόμακρος” Αρχηγός της Σχολής ήταν πολύ προσηνής και φιλικός Συνάδελφος μετέπειτα ως γιατρός στο 401 ΓΣΝΑ. Τότε τον γνώρισα καλά και απόλαυσα την συνυπηρέτηση μας στο ίδιο Νοσοκομείο. Όμως πάλι, νόμιζα ότι τον γνώρισα ……….. Όταν πήρα στα χέρια μου το βιβλίο του “Σε ευχαριστώ καρκίνε” τότε τον γνώρισα πραγματικά !
Το βιβλίο είναι μία αυτοβιογραφία με μοναδική ειλικρίνεια με απολογητική διάθεση και με την ίδια πάντα αυστηρότητα προς τον εαυτό του. Προσεγγίζει τα γεγονότα της ζωής του με επιστημονική κριτική και ψυχαναλυτική μεθοδολογία. Οι ιδιαίτερες γνώσεις του στην κλασική ιατρική αλλά και στην παραψυχολογία μετατρέπουν το γραπτό του σε επιστημονικό δοκίμιο. Ο λόγος του είναι απλός αλλά και πλούσιος. Οι συμβολισμοί πολύ και βαθείς, ξεκινούν από το εξώφυλλο, όπου πάνω από μία γαλάζια ακρογιαλιά φαίνονται άχνα τα γαλάζια του μάτια………. κάτω στην αμμουδιά μία κλεψύδρα μετράει το χρόνο και μια πυξίδα, δίπλα, το δρόμο τού πεπρωμένου. Στο οπισθόφυλλο έχει μία πολύ ζυγισμένη περίληψη του έργου που την καταθέτω αυτούσια στο τέλος.
Το μυθιστόρημα του Δημήτρη Αλειφερόπουλου είναι προσιτό και οικείο σε όλους τους αναγνώστες. Όλοι έχουν μία ανάλογη ιστορία στη ζωή τους ή στη ζωή των δικών τους ανθρώπων. Ο πόνος της νόσου, οι εσωτερικές συγκρούσεις που επιφέρει και η αγωνία θανάτου είναι κοινή υπόθεση όλων μας. Για αυτό ο αναγνώστης ανακουφίζεται βλέποντας ότι στο θέμα της βαριάς νόσου δεν είναι μόνος του. Διαβάζοντας το έργο του Δημήτρη Αλειφερόπουλου με τον αιχμηρό τίτλο “Σε ευχαριστώ καρκίνε” βλέπει πώς από μία τέτοια περιπέτεια μπορεί να βγει στο τέλος νικητής και καλύτερος άνθρωπος. Ο συγγραφέας δεν κρατάει τίποτα για τον εαυτό του. Ξεγυμνώνει την ψυχή του, εκφράζει τις αγωνίες του, αναλαμβάνει τις ευθύνες του, γίνεται αυτόματα ένας δικός σου άνθρωπος ένας κολλητός σου φίλος. Και προπάντων ένας ειλικρινής φίλος χωρίς καμία απολύτως σκοπιμότητα ή υστεροβουλία. Αυτά τα κατώτερα στοιχεία της ανθρώπινης συμπεριφοράς δεν έχουν καμία ισχύ μπροστά στην αγωνία θανάτου και την νομοτελειακή κάθαρση.
Προσωπικά διαβάζοντας το βιβλίο του Δημήτρη Αλειφερόπουλου, παρακινήθηκα να τον προσεγγίσω και με την ιατρική μου σκέψη. Έβαλα πολλές φορές τον εαυτό μου στη θέση του κεντρικού ήρωα και σήκωσα τα διλήμματά του. Δεν είναι εύκολο, ούτε οι απαντήσεις είναι δεδομένες. Χρειάζεται μεγάλη εσωτερική μάχη για να επιλέξεις τη μία ή την άλλη αντίδραση. Από αυτήν την πρισματική γωνία το “Σε ευχαριστώ καρκίνε” είναι ένα βιβλίο για δύσκολους προβληματισμούς, τόσο σε ανθρώπινο επίπεδο όσο και σε επιστημονικό. Η εμπειρία που βίωσε ο συγγραφέας προσφέρεται στους αναγνώστες σαν μία πρόκληση προβληματισμού και ίσως ευκαιρία για ένα καλό μάθημα ζωής
Ευχαριστώ.
Δρ. Παπαγιαννόπουλος Νικόλαος
Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου
Μια ιστορία παρμένη από την πραγματική ζωή, άλλοτε τρυφερή, ρομαντική και ονειροπόλα και άλλοτε σκληρή, αμείλικτη και αδυσώπητη.Μια ιστορία όπου αληθινά γεγονότα και προσωπικά βιώματα αναμιγνύονται γλυκά με μυθοπλασία και μεταφυσικές αναζητήσεις.
Ο κεντρικός ήρωας, ο επιτυχημένος γιατρός Οδυσσέας Ευόρας, χτυπημένος ξαφνικά από τον καρκίνο στην κορύφωση της καριέρας του, μετεωρίζεται ανάμεσα στο σκληρό παρόν με πολύ πιθανό έναν επικείμενο θάνατο, και στο μακρινό παρελθόν, στους υπέροχους γονείς του, στα όμορφα παιδικά χρόνια της ξεγνοιασιάς, στα ρομαντικά εφηβικά και νεανικά χρόνια του έρωτα. Σε αυτό το γοητευτικό οδοιπορικό μέσα στο χρόνο, ο Οδυσσέας νιώθει την ανίκητη ανάγκη να κάνει χωρίς να κρύβεται, από τη μία μεριά σκληρές ενδοσκοπήσεις και καταδύσεις στα κατάβαθα της ψυχής του εκεί που ποτέ μέχρι τότε δεν είχε φτάσει, και από την άλλη να κάνει ειλικρινείς απολογισμούς των πεπραγμένων του. Όμως συγχρόνως, το οδοιπορικό γίνεται και μια υπέροχη πτήση όπου ο Οδυσσέας θυμάται με ευγνωμοσύνη πόσο τυχερός και ευλογημένος υπηρξε στη ζωή του γιατί είχε ζήσει μια πολύ ενδιαφέρουσα ζωή με πολλές διακρίσεις και καταξιώσεις, αλλά και πολλές περιπέτειες και εμπειρίες που δεν τον άφησαν ποτέ να πλήξει. Και κυρίως είχε αγαπήσει πολύ και είχε αγαπηθεί πολύ περισσότερα Και τέλος, μένοντας στο «Καθαρτήριο» για τουλάχιστον πέντε χρόνια όπου σχεδόν «στοίχειωσε», και αφού ανακάλεσε και αξιολόγησε τις ανθρώπινες αξίες και απαξίες και τις θρησκευτικές και κοινωνικές συμβάσεις στέκεται ξανά στα πόδια του, μαζεύει τα κομμάτια της ζωής του, «αυτομαστιγώνεται» αλύπητα και μετά εξηγεί de profundis γιατί νιώθει την ανάγκη να πει ξεκάθαρα και χωρίς φόβο: «Σ’ ευχαριστώ καρκίνε»
Από το βιβλίο του κ. Αλειφερόπουλου επιλέξαμε δύο ιστορίες, αφού εξασφαλίσαμε την άδειά του, τις αναρτήσαμε στις “Βιωματικές Ιστορίες” της Ιστοσελίδας μας. Τίτλοι τους :
Ο Ηρακλής . Ενας μικρός γίγαντας (σελ. 237)
Ο Αντωνίου (σελ. 248)
Ευχαριστούμε τον Συνάδελφο κ. Αλειφερόπουλο Δημήτρη για την δωρεά του Βιβλίου του στην Βιβλιοθήκη της ΕΕΥΕΔ.
Με θλίψη σας ανακοινώνουμε ότι εφυγε από την ζωή, ο Συνάδελφος Κεχαγιαδάκης Λευτέρης.
Ο Λευτέρης εισήλθε στην Στρατιωτική Ιατρική Σχολή στις 14.Οκτ. 1968 με ΑΜ 1013.
Υπηρέτησε με στην Πολεμική Αεροπορία με την ειδικότητα του ΩΡΛ.
Εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια σε όλους τους συγγενείς , φίλους και Συναδέλφους του, που τον γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί του. Ο Θεός ας τον αναπαύσει
Σήμερα 29 Μαρτίου 2022 πραγματοποιήθηκε στην ΣΣΑΣ ορκωμοσία οκτώ νέων Αξιωματικών του Κτηνιατρικού, Οδοντιατρικού, Φαρμακευτικού, Δικαστικού Τμήματος και ενός Αξιωματικού από την Αλβανία.
Στην τελετή παρέστη ο Υπαρχηγός του ΓΓΕΘΑ, Αντιναύαρχος Ιωάννης Δρυμούσης, ο οποίος παρέδωσε τα ξίφη στους ορκισθέντες Αξιωματικούς. Σας παραθέτουμε δύο χαρακτηριστικά Βίντεο από την τελετή της ορκωμοσίας.
Με θλίψη σας ανακοινώνουμε ότι έφυγε από την ζωή, στις 27/3/2022 ο Συνάδελφος Ιωαννάκης Δημήτριος.
Ο Δημήτρης Ιωαννάκης εισήλθε στην Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων το 1984 με ΑΜ 2843. Υπηρέτησε με στον Στρατό Ξηράς με την ειδικότητα του Οφθαλμιάτρου.
Εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια σε όλους τους συγγενείς , φίλους και Συναδέλφους του, που τον γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί του. Ο Θεός ας τον αναπαύσει.
