Categories
2025 ΑΡΘΡΑ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΒΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ

ΤΑ ΕΝΤΟΜΑ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΑΣ

  • 2025.12.26
  • Φανή Ξένου

Novel Foods – Νέα Τρόφιμα

Είναι τρόφιμα που δεν καταναλώνονταν παραδοσιακά στην Ευρώπη πριν το 1997. Προέρχονται από νέες τεχνολογίες, νέες πρώτες ύλες ή νέες διαδικασίες. Έρχονται  στο “πιάτο μας” μετά από κεντρικό ελέγχο της ΕΕ. Περιλαμβάνονται στα “Νέα Τρόφιμα” η Βιομηχανική φυτική πρωτεΐνη, το καλλιεργημένο κρέας  (Cultivated meat / Cell-based meat) και η πρωτεΐνη εντόμων, (ας μην ξεχνάμε βεβαια και τα μεταλλαγμένα παραγωγικά ζώα και φυτά). Για να κυκλοφορήσουν με ασφάλεια στην αγορά, τα προϊόντα πρέπει:

  1. Να εγκριθούν από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) με αξιολόγηση επιστημονικών δεδομένων για ασφάλεια. euronews*
  2. Να λάβουν άδεια από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σύμφωνα με κανονισμό για νέα τρόφιμα. xanthinea.gr 

Τον Φεβρουάριο του 2025  η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τη χρήση έως και 4% προνύμφης κίτρινου αλευροσκώληκα επεξεργασμένης με υπεριώδη ακτινοβολία σε προϊόντα όπως ψωμί, τυρί και ζυμαρικά στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής της ΕΕ για τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων.

Πηγή Φωτογραφίας newsIt.gr

Βιομηχανική φυτική πρωτεΐνη : Χρησιμοποιούνται ως πρώτες ύλες η σόγια, μπιζέλι, σιτάρι. Γίνεται απομόνωση πρωτεΐνης, αρωματισμός, χρωματισμός, προσθήκη συνδετικών & άλλων προσθέτων με στόχο να να μιμείται υφή – γεύση – εμφάνιση κρέατος (plant-based burgers φυτικά λουκάνικα, “κιμάς” χωρίς κρέας).  Δεν είναι απλώς «φαγητό από φυτά»  είναι βιομηχανικά τρόφιμα νέας γενιάς, Δεν απαιτεί αγρότες → απαιτεί εργοστάσια.

Καλλιεργημένο κρέας  (Cultivated meat / Cell-based meat) : Λήψη λίγων μυϊκών κυττάρων από ζώο,  καλλιέργεια σε θρεπτικό υπόστρωμα (αμινοξέα, σάκχαρα, βιταμίνες), πολλαπλασιασμός σε βιοαντιδραστήρες, διαμορφώνεται ιστος,  το αποτέλεσμα είναι βιολογικά κρέας, αλλά όχι προϊόν εκτροφής. 

Πηγή : Food Businesw News

Πρωτεΐνη εντόμων

Στο σημείο αυτό θα επικεντρωθουμε στην χρήση εντόμων στην διατροφή.

Φυσικά δεν ενοούμε κατανάλωση εντόμων όπως δειχνει η φωτογραφία, κάτι ανάλογο δεν είναι εύκολα αποδεκτό.  Η χρήση εντόμων στην διατροφή αναφέρεται στην εκτροφή τους για παραγωγή προϊόντων  όπως η σκόνη εντόμων που χρησιμοποιείται  ως πηγή πρωτεΐνης για τον άνθρωπο ή για ζωοτροφές. Τα έντομα είναι πλούσια σε πρωτεΐνες, λιπαρά, βιταμίνες και  ίνες ανάλογες των φυτικών. Η λήψη πρωτεϊνούχων συμπληρωμάτων διατροφής ζώων αποτελεί μία εναλλακτική λύση στην κοστοβόρα παραγωγή ζωοτροφών με τους μέχρι τωρα γνωστούς τρόπους. Οι καλιέργιες εντόμων απαιτούν πολύ χαμηλότερους πόρους (νερό, γη, ενέργεια). ypaithros.gr. Οι εκτροφές εντόμων μπορούν να αξιοποιούν οργανικά υπολείμματα και να μειώνουν τα αντίστοιχα απόβλητα. xanthinea.gr .   Υπάρχει ήδη δυνητική χρήση σε τρόφιμα όπως σκόνες εντόμων που προστίθενται σε προϊόντα αρτοποιίας, δημητριακά, μπάρες πρωτεΐνης, αλλά και ζωοτροφές για ψάρια, πουλερικά, κατοικίδια κ.λπ. ead.gr.

Εγκεκριμένα είδη εντόμων

Μέχρι τώρα έχουν εγκριθεί στην ΕΕ προϊόντα που περιέχουν σκόνη/παρασκευάσματα από συγκεκριμένα έντομα, όπως:

  • Οικιακός γρύλος (Acheta domesticus)
  • Κίτρινο αλευροσκουλήκι (yellow mealworm)
  • Αποδημητική ακρίδα (migratory locust) …και πιθανώς ακόμη περισσότερα είδη καθώς εκκρεμούν αιτήσεις για πρόσθετες εγκρίσεις. Olympias
Οικιακός γρύλος
Κίτρινο αλευροσκουλήκι (yellow mealworm)
Αποδημητική ακρίδα (migratory locust)

Χρησιμοποιούνται τα συγκεκριμένα είδη, γιατί έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη, γρήγορο κύκλο ζωής και χαμηλές απαιτήσεις χώρου και νερού. 

Τα προϊόντα που προέρχονται από αυτά τα έντομα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως συστατικά σε τρόφιμα, αφότου εξασφαλιστεί η ασφάλεια και αναφέρεται κατάλληλα στην ετικέτα. euronews

Εκτροφή (φάση ανάπτυξης) : Τα έντομα εκτρέφονται σε ελεγχόμενη θερμοκρασία (25–30°C), ελεγχόμενη υγρασία, σκοτεινό ή ημισκότεινο περιβάλλον. Στεγάζονται σε κάθετα συστήματα (ράφια) ώστε να παράγεται μεγάλη ποσότητα σε μικρό χώρο. Τρέφονται με φυτικά υπολείμματα, υποπροϊόντα γεωργίας (π.χ. πίτουρα) και εγκεκριμένες πρώτες ύλες (στην ΕΕ απαγορεύονται απόβλητα ζωικής προέλευσης). Στην ΕΕ υπάρχει αυστηρός έλεγχος για το τι επιτρέπεται να τρώνε τα έντομα.  Όταν τα έντομα φτάσουν στο κατάλληλο στάδιο ανάπτυξης, συλλέγονται μηχανικά σταματά η τροφή τους λίγες ώρες πριν (καθαρισμός εντέρου). Η θανάτωσή τους (αδρανοποίηση) συνήθως γίνεται με ταχεία κατάψυξη ή θερμική επεξεργασία (ζεστό νερό / ατμός) που μειώνει τον πόνο (όσο είναι δυνατό) και σκοτώνει παθογόνους μικροοργανισμούς. Τα έντομα βράζονται ή ατμίζονται, αποξηραίνονται (φούρνος ή freeze-drying) και προκύπτουν :

  • Σκόνη εντόμων (ολική) που περιέχει αλεσμένα ολόκληρα έντομα (περιέχει: πρωτεΐνη, λίπος, φυτικές ίνες (χιτίνη), χρησιμοποιεται ώς ζωοτροφή. Οι ιχθυοτροφές (ο βασιλιάς του τομέα), είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής πρωτεΐνης εντόμων χρησιμοποιείται στην εκτροφή του σολομού, λαβράκι, τσιπούρα, πέστροφα και γαρίδες. Στόχος είναι η αντικατάσταση ιχθυάλευρου (ψάρια που αλιεύονται μόνο για ζωοτροφή). Ζωοτροφές για κατοικίδια σκυλοι και γάτες σε υποαλλεργικές τροφές και premium / veterinary σειρές (εδώ η αποδοχή είναι πολύ υψηλότερη απ’ ό,τι στον άνθρωπο). Πτηνοτροφία & χοιροτροφία με περιορισμένη αλλά αυξανόμενη χρήση για νεοσσούς και χοιρίδια, κυρίως ως συμπληρωματική μορφή, όχι ως κύρια πρωτεΐνη. 
  • Συμπυκνωμένη πρωτεΐνη παράγεται με διαχωρισμό του λίπους, απομόνωση πρωτεϊνών. Αυτή χρησιμοποιείται σε τρόφιμα ανθρώπινης κατανάλωσης. Η πρωτεΐνη εντόμων καταλήγει: σε μπάρες πρωτεΐνης σε αλεύρι για ψωμί/ζυμαρικά.

Η έγκριση αυτών των προϊόντων δεν έγινε χωρίς δημόσια συζήτηση, υπήρξαν αντιδράσεις και παρανοήσεις σχετικά με την ασφάλεια και την προώθηση της κατανάλωσης εντόμων. Οι αρμόδιες αρχές τονίζουν πως όλα τα νέα προϊόντα αξιολογούνται διεξοδικά πριν εισέλθουν στην αγορά. Euronews

Τι υποστηρίζεται από τους θιασώτες της χρήσης των εντόμων.

 Τα έντομα ΔΕΝ φτάνουν στο πιάτο σου. Στη ζωοτροφή τα έντομα αλέθονται γίνονται πρωτεΐνη + λιπαρά. Το ζώο δεν τρώει έντομα, τρώει πρωτεΐνη. Το ζώο (ψάρι, κοτόπουλο κ.λπ.) μεταβολίζει τα αμινοξέα και τα λιπαρά οξέα δεν αποθηκεύει «πρωτεΐνη εντόμου». Τα παραπάνω συστατικά τα μεταβολίζει όπως την σόγια, το καλαμπόκι και το ιχθυάλευρο, ΔΕΝ μεταφέρεται DNA εντόμων, η χιτίνη και τα αλλεργιογόνα εντόμων. Έτσι απλά το παραγόμενο κρέας δεν “περιέχει έντομα”. Ειδικά στα ψάρια (το πιο κρίσιμο παράδειγμα) : Τα ψάρια εκτροφής τρώνε ιχθυάλευρο, Το ιχθυάλευρο προέρχεται από άγρια ψάρια. Με πρωτεΐνη εντόμων έχουμε λιγότερη υπεραλίευση το ίδιο θρεπτικό αποτέλεσμα και καμιά αλλαγή στη σύσταση του κρέατος 

Συμπερασματικά : Δεν «τρώμε έντομα» έμμεσα.  Τρώμε ζώα που μεταβολίζουν πρωτεΐνη όπως έκαναν πάντα. Η αλλαγή αφορά την πηγή πρωτεΐνης της ζωοτροφής, όχι τη φύση του κρέατος.

Επιπλέον για την Ελληνική πραγματικότητα θα είναι μια διέξοδος στην επιτόπια παραγωγή ζωοτροφών. (ΣΣ – Η απουσία εγκαταστάσεων εκτροφής στην Ελλάδα, συνεπάγεται ότι οι πρώτες ύλες από έντομα και οι ζωοτροφές που περιέχουν έντομα και είναι διαθέσιμες στην Ελλάδα, είναι εισαγόμενες. Το ποσοστό τους βέβαια στο σύνολο των ζωοτροφών που διατίθενται στην ελληνική αγορά είναι ακόμα ελάχιστο.)

Τι ελέγχει η ΕΕ

Η ΕΕ εξετάζει μεταβολικά υπολείμματα, βαρέα μέταλλα τοξίνες, αλλαγές στη σύσταση του κρέατος, μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί μεταφορά εντομογενών στοιχείων στον άνθρωπο μέσω κρέατος ή ψαριού. Θεωρητικά η κατανάλωση πρωτεΪνης από έντομα ακολουθεί την γνωστή οδό < Πέψη πρωτεΐνης → αμινοξέα →αναδόμηση → μυϊκός ιστός →τελικό προϊόν → 100% ζωική πρωτεΐνη> . Η χρήση πρωτεΐνης εντόμων στις ζωοτροφές δεν απαιτείται να αναγράφεται στη σήμανση του κρέατος, δηλώνεται μόνο στη ζωοτροφή διότι δεν θεωρείται συστατικό του τελικού τροφίμου.

Τι υποστηρίζουν οι θεωρίες Συνομωσίας

Ότι παγκόσμιες ελίτ (WEF, μεγάλες πολυεθνικές, τραπεζικά κέντρα) προωθούν σκόπιμα την πρωτεΐνη εντόμων ώστε ο πληθυσμός να στερηθεί το “παραδοσιακό” κρέας. Συχνά συνοψίζεται στο σύνθημα: «Εσείς θα τρώτε έντομα, αυτοί θα τρώνε μπριζόλες». Η θεωρεία αυτή βρίσκει απήχηση με αφορμή την αύξηση των τιμών του  κρέατος, τους περιβαλλοντικούς περιορισμούς και τις δηλώσεις αξιωματούχων για «εναλλακτικές πρωτεΐνες»

Λέγεται ότι η εισαγωγή γίνεται έμμεσα (μέσω ζωοτροφών), χωρίς να ενημερώνεται ο καταναλωτής ώστε να «συνηθίσει» χωρίς να αντιδράσει και συνδέεται έντονα με την απουσία σήμανσης στο τελικό κρέας και την πολυπλοκότητα των κανονισμών της ΕΕ. Οτι είναι «Πειραματισμός σε πληθυσμούς» οι πολίτες λειτουργούν ως «πειραματόζωα» για νέες μορφές διατροφής χωρίς μακροχρόνιες μελέτες και συχνά συνδέεται με προηγούμενες κρίσεις εμπιστοσύνης (π.χ. τρόφιμα, φάρμακα) και τον φόβο για άγνωστες μακροπρόθεσμες συνέπειες.

Υπάρχει ο φόβος ότι τελικά θα επέλθει ο «Έλεγχος της διατροφικής αλυσίδας» όταν λίγες πολυεθνικές θα ελέγχουν την παραγωγή εντόμων για ζωοτροφές και τρόφιμα άρα τη βασική επιβίωση με απώλεια της αγροτικής αυτονομίας και εξάρτηση μικρών παραγωγών.

Δεν λειπει η πολιτισμική διάσταση δήλαδή ότι η κατανάλωση εντόμων δεν είναι απλώς διατροφική αλλαγή αλλά σύμβολο αποδόμησης της παραδοσιακής οικογένειας της αγροτικής ζωής τελικά της Εθνικής ταυτότητας μια που όλο αυτό συνδέεται με την παγκοσμιοποίηση και την “ομογενοποίηση” πολιτισμών. Επιπλέον στις θεωρίες συνομωσίας υποστηρίζεται ότι η  ΚΑΠ (Κοινή Αγροτική Πολιτική) στοχεύει στον περιορισμό της Κτηνοτροφικής Παραγωγής. 

Το Αφήγημα

Το 2006, έκθεση του FAO (Livestock’s Long Shadow) ανέφερε ότι η κτηνοτροφία συμβάλλει σημαντικά στις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου συνολικά, συμπεριλαμβάνοντας τις μεταφορές, ζωοτροφές, την αποψίλωση, την κοπριά και το μεθάνιο από μηρυκαστικά. Το μήνυμα απλουστεύτηκε υπερβολικά στα ΜΜΕ : «Οι αγελάδες βλάπτουν το κλίμα», στη συνέχεια τα ΜΜΕ, περιβαλλοντικές καμπάνιες και πολιτικά συνθήματα  μετέτρεψαν το σύνθετο επιστημονικό εύρημα σε:

«Οι αγελάδες με την αναπνοή τους καταστρέφουν τον πλανήτη»

Αυτό το αφήγημα  δεν ειπώθηκε ποτέ έτσι από την επιστήμη.

Μετά τη Συμφωνία των Παρισίων για την Κλιματική Αλλαγή (2015), το αφήγημα χρησιμοποιήθηκε για μείωση της παραγωγής κρέατος, για φορολόγηση, για προώθηση εναλλακτικών πρωτεϊνών (βλέπε πρωτεϊνη εντόμων). Εδώ γεννήθηκε και η αντίδραση από αγρότες, κτηνοτρόφους και συντηρητικά κινήματα. Το αφήγημα για τις αγελάδες/κτηνοτροφία και το κλίμα χρησιμοποιήθηκε στην ΕΕ όχι ως “επιστημονικό δόγμα”, αλλά ως εργαλείο πολιτικής κατεύθυνσης

Μετά το 2019, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέταξε τη γεωργία και την κτηνοτροφία στους τομείς «κλιματικής ευθύνης», παρουσίασε τη μείωση εκπομπών ως αναπόφευκτη. Η κτηνοτροφία παρουσιάστηκε ως σημαντική πηγή μεθανίου άρα ως τομέας που «πρέπει να αλλάξει»  Στην επικοινωνία οι αγελάδες έγιναν σύμβολο περιβαλλοντικής ρύπανσης για να δικαιολογηθούν περιορισμοί & όροι στην ΚΑΠ (Κοινή Αγροτική Πολιτική) όπως  περισσότερες «πράσινες προϋποθέσεις”, λιγότερες ενισχύσεις χωρίς περιβαλλοντικά κριτήρια, πίεση για μείωση ζωικού κεφαλαίου και αλλαγή πρακτικών.

Ιρλανδία: Η κυβέρνηση εξετάζει τη σφαγή 200.000 αγελάδων για την κλιματική αλλαγή (5/5/2023). Πηγη

Πολιτικά το αφήγημα «Οι εκπομπές από τα μηρυκαστικά είναι πρόβλημα» χρησιμοποιήθηκε για να μεταφερθεί κόστος προσαρμογής στους αγρότες και να παρουσιαστεί η αλλαγή ως τεχνικά αναγκαστική, όχι πολιτική επιλογή. Προωθήθηκε μείωση κατανάλωσης κόκκινου κρέατος, αλλαγή διατροφικών προτύπων, ενίσχυση «εναλλακτικών πρωτεϊνών». Εδώ μπαίνουν η Βιομηχανική φυτική πρωτεΐνη, το καλλιεργημένο κρέας  (Cultivated meat / Cell-based meat) και η πρωτεΐνη εντόμων. Οι αγελάδες παρουσιάστηκαν ως «μη βιώσιμο μοντέλο για το μέλλον» χωρίς όμως να λέγεται πότε, πώς και με τι κοινωνικό κόστος. 

Ζούμε όλοι έστω και αν δεν την αντιλαμβανόμαστε  την ηθική πίεση στους καταναλωτές . Δεν υπήρξε απαγόρευση, υπήρξε ηθικοποίηση της κατανάλωσης και διαχωρισμός σε «καλές» επιλογές και «κακές» επιλογές.

Το κρέας → «βαρύ για το κλίμα»,  Η αγελάδα → «πρόβλημα». Αυτό μετέφερε την ευθύνη από τη βιομηχανία στον πολίτη.

Στο αφήγημα ότι «Η παραδοσιακή κτηνοτροφία δεν έχει μέλλον» δεν ειπώθηκε ,  ότι το μεθάνιο CH4 έχει διαφορετικό κύκλο ζωής από το CO₂. Το μεθάνιο είναι ισχυρό αλλά βραχύβιο αέριο (10-12 έτη), το CO₂ είναι λιγότερο ισχυρό αλλά μακρόβιο και συσσωρεύεται (100-1000 έτη) και επί πλεον ότι η μείωση παραγωγής στην ΕΕ θα αντικατασταθεί με εισαγωγές από χώρες με χειρότερες πρακτικές (συμφωνία ΕΕ – Mercosur), αυτά δεν τέροιαζαν με το αφήγημα.

Από το 2022 και μετά ξέσπασαν αγροτικές εξεγέρσεις, οι πολιτικοί οπισθοχωρήσαν και τα μέτρα πάγωσαν και αυτό γιατί το το αφήγημα προηγήθηκε των λύσεων και αγνόησε την κοινωνική διάσταση

Γιατί όλο αυτό ; Δεν υπάρχει άλλη εξήγηση παρά μόνο για να ανοίξει χώρος σε νέες αγορές & επενδύσεις. Ωφελήθηκαν οι εταιρείες plant-based, startups εναλλακτικών πρωτεϊνών, funds «πράσινης καινοτομίας» και φυσικά, αν υπάρχει αλήθεια στις θεωρείες συνομωσίας, αυτοί που επιδιώκουν τον εύκολο έλεγχο της ανθρωπότητας μέσω της διατροφής. 

Η ΕΕ χρησιμοποίησε ένα πραγματικό επιστημονικό ζήτημα ως απλό πολιτικό αφήγημα, για να επιταχύνει αλλαγές που δεν είχαν ακόμη κοινωνική συναίνεση.

Σημείωση : Η συμφωνία ΕΕ – Mercosur

Πρόκειται για εμπορική συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της ΕΕ και πέντε χωρών της Λατινικής Αμερικής — Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη και πιθανώς Βολιβία — που διαπραγματεύεται επί ~25 χρόνια.
Στόχος της είναι να μειώσει ή να καταργήσει δασμούς σε προϊόντα μεταξύ των δύο αγορών, διευκολύνοντας τις εισαγωγές και εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών. Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ.

Η συμφωνία αφορά αγαθά όπως βοδινό κρέας, ζάχαρη, ρύζι, μέλι σόγια… καθώς και βιομηχανικά προϊόντα (π.χ. αυτοκίνητα, μηχανήματα). Προβλέπει προνομιακούς δασμούς σε εισαγόμενα γεωργικά προϊόντα (π.χ. έως και 7,5% για βοδινό κρέας αντί για ~40% που υπήρχε).  Οι αγρότες αντιδρούν διότι οι οι παραγωγοί στη Λατινική Αμερική μπορούν να παράγουν ορισμένα προϊόντα φθηνότερα λόγω χαμηλότερων παραγωγικών εξόδων και διαφορετικών περιβαλλοντικών / εργασιακών προτύπων. Αυτό σημαίνει πιθανή πτώση τιμών στα ευρωπαϊκά προϊόντα και αθέμιτο ανταγωνισμό για τους αγρότες της ΕΕ. euronews.

Αν το βοδινό κρέας από Mercosur μπει πιο φθηνά στην ΕΕ, οι Ευρωπαίοι κτηνοτρόφοι φοβούνται ότι θα χάσουν μερίδιο αγοράς,  θα μειωθεί η τιμή του δικού τους κρέατος  δηλαδή υποστούν πλήγμα στην εισοδηματική τους βιωσιμότητα. euronews. Αγρότες από διάφορες χώρες της ΕΕ έχουν βγει στους δρόμους και στις Βρυξέλλες με τρακτέρ και μπλόκα διαμαρτυρίας, απαιτώντας δικλίδες προστασίας και αλλαγές στη συμφωνία ή να αποσυρθεί. PBS+1  Υπάρχει έντονη πολιτική διαμάχη μέσα στην ΕΕ για το πώς θα προστατευθούν οι ευρωπαϊκοί παραγωγοί, ή αν πρέπει να υπάρξουν όρια στις εισαγωγές ώστε να αποφευχθεί «κατάρρευση τιμών» και απώλεια παραγωγής. Libre 

Επίλογος

Προσπάθεισα  να δώσω την απαραίτητη συνοπτική ενημέρωση  πάνω στο θέμα της εντομοφαγίας, που είναι κομμάτι ενός μεγαλύτερου σχεδίου, ώστε να αποτέσει το έναυσμα συζήτησης και αναζήτησης περισσότερων στοιχείων. Το όλο θέμα χρήζει διερεύνησης και μας αφορά όλους.

Ο οργανισμός των έμβιων όντων  είναι ένα θαυμαστό δημιούργημα που όσοι νομίζουν ότι το γνωρίζουν κάνουν λάθος. Τα όσα θεωρούμε σήμερα ακίνδυνα αύριο μπορεί να ανατραπούν και αυτό αποδείχθηκε πολλές φορές στο πρόσφατο παρελθόν. Η παραβίαση της φύσης πάντα τιμωρεί και συνήθως τους αθώους και ευάλωτους ή λίγο διαφορετικά :

Το άγιον κέρδος και ο λογαριασμός στους φτωχούς

Από το εργαστήριο καλλιεργημένο κρέας !!!
Από τα όρη της Κρήτης !!!

Πέρα από οποιοδήποτε επιστημονικό ή κυβερνητικό, ή ευρωπαϊκό αφήγημα, γνωρίζουμε πως  η φυσική διατροφή και το περιβάλλον ζωής των ζώων αντανακλώνται  τα μέγιστα στην ποιότητα του κρέατος. 
 


ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΒΗΜΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ

Οι απόψεις που εκφράζονται  στα άρθρα της Ιστοσελίδας μας  ανήκουν αποκλειστικά στον/στη συγγραφέα και δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις θέσεις ή τις απόψεις της συντακτικής επιτροπής ή της ιστοσελίδας συνολικά, εκτός και αν ρητά αναφέτεται ως συντάκτης η ΕΕΥΕΔ ή ΔΣ/ΕΕΥΕΔ

Επιμέλεια Ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος

zgnbvcxnbcxnbvcxmbvmvcnmnvmc

Categories
2025 ΑΡΘΡΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ

Ο 4ος Μάγος

ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ
ΜΕ ΥΓΕΙΑ
ΕΠΙΤΥΧΙΕΣ και ΠΟΛΛΕΣ ΧΑΡΕΣ
ΝΑ ΦΕΡΕΙ ΤΟ
2026

  • 2025.12.20
  • Λάμπρος Βαζαίος


*Στο φετεινό γιορταστικό σχόλιο δυστυχώς αθλιότητες, πόλεμοι, συμφορές και εγκλήματα ψάχνουνε να τρυπώσουν. Εδώ και πολλά χρόνια η «συνάντηση» με τον Τέταρτο Μάγο βοηθάει να ελαφρώσει η ψυχή όσων τον περιμένουμε τέτοιες μέρες! Είναι ευαίσθητος ο φίλος μας χωρίς όμως να πάψει να είναι επίμονος και πεισματάρης. Υπαινικτικά όπως το συνηθίζει, ζήτησε να ξαναδεί το περσυνό κείμενο. Ζήτησε όμως με το πονηρό γελάκι του, να το «επικαιροποιήσουμε» ( όπως λένε οι «Άριστοι»!). Πρόσθεσε βέβαια την άποψη του για τον όρο, σχετλιαστικά (!) (μισοχαμογελώντας στην συνέχεια, για το καθαρευουσιάνικο!). Κάπως έτσι λένε, είπε χαμογελώντας τώρα, τις αναθεωρήσεις κειμένων καταστάσεων και κυρίως συνειδήσεων! Έχουνε ξεφύγει τελείως, η διαφθορά δεν συμμαζεύεται πια και τα προσχήματα ακόμη έχουνε καταργηθεί. Δεν κρύβονται και προσπαθούν να μας παραμυθιάσουν, με τα Αγγλικά τους και την «πέτσινη» προφορά τους, οι «Αριστοι», που μας γεμίσανε αρλούμπες!

Οι ευχές κάθε χρόνο, ο τρόπος και η προσπάθεια για κάτι πρωτότυπο η αισθητικά διαφορετικό, είναι τελικά βάσανο για τους γραφιάδες που ανασκουμπώνονται να τις φτιάξουν και να τις στείλουν. Για τους δικούς μου όμως φίλους, δεν είχα ποτέ δυσκολία. Εδώ και πολλά χρόνια ένας πολύ παλιός σοφός, σίγουρα καλός και πιο σίγουρα, ανήσυχος και ζωντανός Άρχοντας της Ανατολής (από αυτούς που μένουν πάντα νέοι και όμορφοι!), έλυσε το πρόβλημα! Δεν μας είπε ποτέ το όνομα του, δεν χρειαζόταν και δεν φάνηκε να έχει κάτι άλλο στο νου του από το ταξίδι που αρχίζει, το ταξίδι που δεν πρέπει όμως ποτέ να τελειώσει!

Φαντάζομαι πως καταλάβατε για ποιόν μιλώ! Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες ο Τέταρτος Μάγος βρίσκει τρόπο να παραγγείλει σε όσους τον περιμένουν πως ….έρχεται! Ο Μελχιόρ, ο Βαλτάσαρ και ο Γασπάρ, οι φίλοι που μαζί ξεκίνησαν εκείνο το ταξίδι για την Βηθλεέμ, είχαν βαρεθεί τότε να τον περιμένουν. Έδωσαν τα δώρα τους, προσκύνησαν το βρέφος που έμαθαν πως ήταν ο Γιος του Θεού και αποχαιρετώντας το Αστέρι που τους οδήγησε γύρισαν πίσω για να ξεχαστούν ( ή για να θυμόμαστε μόνο τα ονόματα τους!).

Για τον Τέταρτο που μαζί ξεκίνησαν και πολύ τον αγαπούσαν, έλεγαν σε όσους ρωτούσαν, πως έχασε τον δρόμο! Αυτό ήταν; Τι έγινε μετά ο «Τέταρτος» που δεν ήθελε να έχει δικό του ξεχωριστό όνομα; Στο ερώτημα πήρα κάποτε απάντηση, όχι ακριβώς απάντηση αλλά κάτι που της έμοιαζε. Πήρε λοιπόν ο Τέταρτος Μάγος από τότε τους δρόμους του Κόσμου και πολεμάει να δώσει ελπίδες λύσης για όσα βασανίζουνε τους ανθρώπους. Άλλοτε κάτι πετυχαίνει, άλλοτε όχι. Τις μέρες αυτές κάθε χρόνο συναντιόμαστε….(μην χαμογελάτε!) . Τα λέμε οι δυό μας, πριν ξαναφύγει για τα περίχωρα της Βηθλεέμ. Εκεί θα σταματήσει για λίγο πριν αποφασίσει, όπως κάνει 2025 (!) χρόνια, να μην πάει στο Σπήλαιο και να διαδώσει πάλι ο ίδιος, πως χάθηκε, για να ξαναφύγει στους δρόμους του Κόσμου και των Ανθρώπων! Φέτος μου άφησε να καταλάβω, πως πηγαίνει να βρει έναν-έναν τους «μυστικούς», τους αποστρατευμένους πια, φύλακες του Κόσμου. Σκέφτεται να τους ξεσηκώσει και να τους πείσει να πιάσουν δουλειά!

Περισσέψανε στον Κόσμο η διαφθορά, η μανία για εξουσία, η υποκρισία, το ψέμα, το έγκλημα! Από τους «ωτακουστές του Ιέρωνα» μέχρι τις χαώδεις και ανεξέλεγκτες σημερινές υποκλοπές, μία ανάσα είναι τελικά ο δρόμος! Η «μη παιδεία» φτιάχνει φοβισμένα, βίαια και απροσανατόλιστα παιδιά. Υποθηκεύονται σκληρά από τις εξουσίες οι γενιές που δεν μπορούν πια να ξεφύγουν από το 80% του κοινωνικού λογαριασμού. Η κοινωνία του 20% («κυβερνά» τελικά μόνο το 2% μην το ξεχνάμε) αυτονομείται σε περίκλειστους χώρους. Έχει κάθε λογής Securities να την φυλάνε και μιλά την δική της παγκόσμια γλώσσα. Η ξεχασμένη Εσπεράντο πήρε εκδίκηση! Οι «Κυβερνητικές ομάδες», κλεισμένες στο «Μέγαρο» τους, καταργήσανε τα προσχήματα και κυβερνούν με λίγα «άξια άριστα (!) επιτελικά χέρια». Δεν τα ξέρει αυτά τα χέρια κανείς, δεν τα εκλέγει κανένας, δεν λογοδοτούν πουθενά, παρά μόνο στα Ιερατεία των συμφερόντων, αυτών με την ξεδιάντροπα φανερή πια ΕΞΟΥΣΙΑ τους!

Τρεις πόλεμοι επίσημα γνωστοί και άλλοι «άγνωστοι» αλλά εξ ίσου φρικτοί βασανίζουν τον Πλανήτη. Τα φτωχά και πεινασμένα παιδιά της Παλαιστίνης γίνανε «μάρκες» θανάτου στις ρουλέτες των καζίνων των μεγάλων συμφερόντων. Έγκλημα τούτο σαν του Ηρώδη, που πριν 2025 χρόνια έσφαξε τα 14000 νήπια, εκεί στην ίδια γειτονιά της Γης! Σφάζουν τώρα τα «τρισέγγονα» των νηπίων που σκότωσαν οι μακελάρηδες του Ηρώδη, τα «άλλα» παιδάκια που κατοικούν στα ίδια χώματα, στις ίδιες γειτονιές! Στην Παλαιστίνη που γέννησε τις θρησκείες με τον ένα θεό περίσσεψε πια η φρίκη!

Λίγο πιο ψηλά στον χάρτη η Συρία ζει τον εφιάλτη της. Κατασπαραγμένη από 15 τουλάχιστον χρόνια άγριου εμφύλιου, είδε πριν λίγο καιρό τον τότε «ηγέτη» της να φεύγει κρυφά για να σωθεί αφήνοντας πίσω του εγκλήματα που δεν βάζει ο νους του ανθρώπου. Καινούργια εξουσία και να περισσεύει το μασκάρεμα των φανατικών του ακραίου Ισλαμ σε κουστουμαρισμένους «ηγέτες»! Ο Τύπος, η τηλεόραση και πιο πολύ τα ηλεκτρονικά μέσα, με την Τεχνητή Νοημοσύνη να οργιάζει,, μας βομβαρδίζουν με εικόνες και πληροφορίες. Η αλήθεια πληγωμένη, οι ψευδολογίες και οι μεθοδεύσεις σκοτεινιάζουν τον ορίζοντα και όλοι μας μουδιασμένοι παρακολουθούμε το κακότεχνο
θέατρο του παραλόγου! Οι καινούριοι κυβερνήτες, που μάλλον δεν πιστεύουν ακόμη πόσο εύκολα πήρανε την εξουσία, υπόσχονται πολλά. Οι φήμες για υπόγειες συμφωνίες σπέκουλες, προδοσίες και ό,τι άλλο βάζει ο νους οργιάζουν. Ο Λαός αυτός, αρχαίος γιός της Ανατολής, αποκαμωμένος μετράει τις πληγές του και γυρεύει βοήθεια. Ας ευχηθούμε να βρει την δύναμη να σταθεί στα πόδια του και κυρίως να έχει την τύχη να μην ξαναγυρίσουν τα Στοιχειά και οι Λάμιες που κουβαλάνε μαζί τους τα Μεγάλα Συμφέροντα που έχουν μοναδικό Θεό τους το Κέρδος!

Πιο βόρεια στην Ουκρανία ο άλλος πόλεμος ανεβάζει για Τέταρτη χρονιά μονόπρακτα θλιβερά. Μόνο οι ψυχές των παλιών μελαγχολικών Ρώσσων ποιητών και γραφιάδων μπορούσαν να ταιριάσουν και να ανεβάσουν τέτοια έργα! Οι σκηνές όμως των θεάτρων είναι γκρεμισμένες από τις βόμβες των σιωπηλών Drones που τα πουλάνε Τούρκοι και Πέρσες μεταπράτες, ενώ στα παρασκήνια σκυφτοί αργυραμοιβοί στα χρηματιστήρια της Δύσης μετράνε τα κέρδη τους ! Η μία «Μεγάλη Δύναμη» πολεμάει την «Άλλη» βάζοντας τους δυο συγγενείς Λαούς να σφάζονται και η Ιστορία απορημένη κάθεται στην γωνιά της και αναρωτιέται! Την ειρήνη παζαρεύουν τώρα τα πολύ μεγάλα Συμφέροντα. Είναι αυτοί που βάλανε να δουλεύουν διπλοβάρδιες οι πολεμικές βιομηχανίες και τρέμουν στην ιδέα μιας λογικής λύσης. Είναι ακόμη και τα «άλλα» Συμφέροντα που μοιράζουν από τώρα τα συμβόλαια ανοικοδόμησης της πληγωμένης χώρας. Είναι
και οι Λαοί της Ευρώπης που τους τρομοκρατούν με πιθανούς ολέθριους πολέμους (που μάλλον δεν υπάρχουν!) για να ψαλιδίσουν χωρίς αντιρρήσεις τους κοινωνικούς προϋπολογισμούς. Όλα αυτά για χάρη των πανάκριβων εξοπλισμών που επιβάλλουν τα αδηφάγα lobby του
προαναγγελόμενου (έτσι απλά χωρίς κανένα στοιχείο) πολέμου! Είναι ολοφάνερο το (κακοφτιαγμένο!) σενάριο. Ο υποδεικνυόμενος ως απειλών την Ευρωπαϊκή Ασφάλεια δεν έχει πει ποτέ κάτι τέτοιο και η πιο στοιχειώδης λογική επιμένει πως δεν έχει κανένα λόγο να επιχειρήσει να κατακτήσει το Λονδίνο, το Παρίσι, ή το Βερολίνο!**

Μαζί με τα προσχήματα όμως φαίνεται πως πρέπει να ξεχάσουμε, εμείς οι πολίτες της Ευρώπης και την Λογική, ακόμη και την στοιχειώδη!*


*Στην φούρια της Γαλλικής Επανάστασης πάντως δοξάστηκε, σε μεγάλη τελετή, η «Λογική» που την υποδυόταν ευειδής νεαρά αμφιβόλου ηθικής (όπως μεταφέρει η Ιστορία)!

**Στα περίχωρα της Μόσχας πάντως φθάσανε επιτηθέμενοι στο Ιστορικό Παρελθόν, και ο Βοναπάρτης με την «Μεγάλη Στρατιά» και ο Χίτλερ με το «Σχέδιο Μπαρμπαρόσα», με μεγάλους Στρατούς από όλα σχεδόν τα Ευρωπαϊκά Έθνη ! Αποτύχανε και οι δύο με καταστροφικά αποτελέσματα για τους Λαούς της Ευρώπης!


Λέτε να καταφέρουν κάτι οι Φύλακες και ο Τέταρτος Μάγος; Αυτός φεύγοντας γρήγορα-γρήγορα, όπως το συνηθίζει, χαμογελάει και μας στέλνει την ευχή του!

Από εμένα και την οικογένεια μου σε όλους σας με Αγάπη
ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ

Λ.Βαζαίος


Επεμέλεια Ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος

Categories
2025 ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟ

ΘΕΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

  • 2025.12.19
  • Επιστολές προς ΕΥΥΕΔ

Η ΕΕΥΕΔ αναρτά δύο (2) επιστολές  πολιτών που αντιμετωπίζουν ψυχική νόσο/διαταραχή  και αναφέρονται στο προς συζήτηση Σχέδιο Νόμου του ΥΠΕΘΑ.

ΕΠΙΣΤΟΛΗ 1η 

Αίτημα επιστημονικής τοποθέτησης για το κατατεθέν νομοσχέδιο ΥΠΕΘΑ – ψυχική υγεία, ΚΕΠΑ, 5ετής αναβολή & μεταβατικές στο Μέρος Θ’ (Στρατολογία)

Καλησπέρα σας,

Σας γράφω ως πολίτης που ζει με ψυχική ασθένεια και έχει ήδη λάβει αναβολή στράτευσης για λόγους υγείας. Παρακολουθώ τη συζήτηση για το νομοσχέδιο του ΥΠΕΘΑ («Χάρτης Μετάβασης των Ενόπλων Δυνάμεων στη Νέα Εποχή») και ειδικά το Μέρος Θ’ (Στρατολογία), επειδή οι ρυθμίσεις για την ψυχική υγεία με αφορούν άμεσα.

Σας απευθύνομαι με σεβασμό, επειδή, όπως πληροφορούμαι, μπορεί να υπάρξει παρουσία/τοποθέτησή σας στη συνεδρίαση της επιτροπής για το νομοσχέδιο την Παρασκευή. Θα ήθελα να σας ζητήσω, εφόσον το κρίνετε συμβατό με τον επιστημονικό και υπηρεσιακό ρόλο σας, να λάβετε υπόψη την οπτική ενός ανθρώπου που βιώνει την ψυχική ασθένεια και ταυτόχρονα βιώνει την πίεση των στρατολογικών διαδικασιών.

Για εμάς, κάποια σημεία του νέου πλαισίου δεν είναι απλές διατυπώσεις. Είναι παράγοντες που μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση, να αυξήσουν το άγχος, να δυσκολεύουν τη θεραπεία και να ενισχύσουν το στίγμα. Ενδεικτικά:

  1. Έως 5 έτη αναβολών ειδικά για ψυχικά νοσήματα: πρακτικά σημαίνει μακρά περίοδο αβεβαιότητας και συνεχούς “επανεξέτασης”, κάτι που μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικό ψυχιατρικά.
  2. ΚΕΠΑ / περιορισμός αποδεικτικών μέσων και υποβάθμιση ιδιώτη θεράποντος ψυχιάτρου: πολλοί ασθενείς έχουν σταθερή θεραπευτική σχέση με ιδιώτες ψυχιάτρους και λειτουργούν χάρη σε αυτή τη συνέχεια. Η θεσμική απαξίωση αυτής της σχέσης δημιουργεί εμπόδια και ενδέχεται να οδηγήσει σε αυξημένη πίεση για δημόσιες δομές.
  3. Ηθική/κλινική διάσταση τυχόν νοσηλείας ως προϋπόθεσης κρίσης: για έναν ασθενή, η έννοια της ελεύθερης συναίνεσης είναι θεμελιώδης. Όταν μια “εκούσια” νοσηλεία συνδέεται έμμεσα με δυσμενείς συνέπειες σε περίπτωση άρνησης, δημιουργείται σοβαρό ζήτημα ηθικής και πρακτικής.
  4. Μεταβατικές διατάξεις (παρ. 7 και 12) και κλινική επιβάρυνση από τη νομική αβεβαιότητα: ως άτομο που έχει ήδη ξεκινήσει διαδικασία αναβολών με το προηγούμενο πλαίσιο, η αίσθηση ότι τα επόμενα κρίσιμα βήματα μπορεί να γίνουν με αυστηρότερα κριτήρια “ενδιάμεσα” δημιουργεί έντονο άγχος και ανασφάλεια.

Με σεβασμό, θα ήθελα να σας ζητήσω, αν το κρίνετε δυνατό:

  • να αναδείξετε στην τοποθέτησή σας την ανάγκη αναλογικών και κλινικά ασφαλών διαδικασιών για την ψυχική υγεία,
  • να τονίσετε τον ρόλο της συνέχειας θεραπείας και την αξία της τεκμηρίωσης του θεράποντος ψυχιάτρου,
  • και να επισημάνετε ότι οι μεταβατικές διατάξεις χρειάζονται σαφήνεια, ώστε να μην επιβαρύνονται επιπλέον άνθρωποι που ήδη βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση.

Δεν σας γράφω για να σας πιέσω ούτε για να σας υποδείξω θέση. Σας γράφω γιατί πιστεύω πως η επιστημονική φωνή των υγειονομικών, ειδικά σε θέματα ψυχικής υγείας, μπορεί να βοηθήσει ώστε το τελικό πλαίσιο να είναι πιο δίκαιο και πιο ανθρώπινο.

Σας ευχαριστώ για τον χρόνο σας και για κάθε προσπάθεια που θα κάνετε.

ΕΠΙΣΤΟΛΗ 2η 

Καλησπέρα σας,

Δεν θα ήθελα σε καμία περίπτωση να σας ταλαιπωρήσω. Εχω αμέριστο σεβασμό προς τις Ένοπλες Δυνάμεις καθώς και στο υγειονομικό προσωπικό της αλλά και στους ιατρούς οι οποίοι είναι παρών και κρίνουν για την καταλληλότητα στράτευσης ενός ατόμου. Ειμαι 26 ετών,άνεργος με τον έναν γονέα μου να έχει αναπηρία 81% λόγω καρδιακής ανεπάρκειας μη ξέροντας για πόσο θα τον έχω κοντά μου πλέον. Οι γονείς μου από το 2022 βλέπουν το παιδί τους να αντιμετωπίζει μια ψυχική νόσο/διαταραχή η οποία τον έχει καθηλώσει. Δεν ήταν ΠΟΤΕ επιλογή μου να νοσήσω ψυχικά. Εδω και χρόνια έχω δημιουργήσει σχέσεις εμπιστοσύνης με τον θεράποντα ιδιώτη ιατρο μου με τον οποίο έχω άμεση επικοινωνία, συνεχή παρακολούθηση,ενεργή φαρμακευτική βαριά αγωγή και συνοδευτικά πάντα ψυχολογική υποστήριξη με σκοπό να καταφέρω να σταθεροποιήσω την κατάσταση μου όσο μπορώ ώστε να βοηθήσω τόσο τον εαυτό μου όσο και την οικογένεια μου που με έχει ανάγκη περισσότερο από ποτέ. Με πολύ κόπο και πολύ αγώνα και πολλά φάρμακα φτάσαμε στο σήμερα. Ακολουθησα μια διαδικασία όπως ορίζει ο νόμος και μέσα σε ένα βράδυ αλλάζουν όλα χωρίς εξηγήσεις, χωρίς ανάλυση, χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση. Αναφερομενοι πάντα σε πολιτικό κόστος. Η σωματική και η ψυχική υγεία δεν ορίζονται από πολιτικό κόστος ούτε παίρνουν περιθώρια εμπαιγμού. Σε αυτήν την θέση καλό θα ήταν ο καθένας να βάλει όχι μόνο τον εαυτό του αλλά να κοιτάξει το παιδί του και να σκεφτεί πως θα ένιωθε για ό,τι συμβαίνει.

Θα αναφερθώ συγκεκριμένα σε θέματα που πραγματικά πρέπει να απασχολούν τους πάντες:

1) 5ετης διαδικασία αναβολών για θέματα ψυχικής υγείας. Τι σημαίνει αυτό στην ουσία μεγάλη πίεση στρατοπέδων και φρουαρχειων για αξιολόγηση και προώθηση στρατεύσιμων προς αναβολές απαλαγες και ταυτόχρονα τεράστια αβεβαιότητα και μια συνεχής επανεξέταση το οποίο το μόνο αποτέλεσμα που θα έχει είναι να επιδεινώσει την ψυχική υγεία κάθε στρατευσίμου που υποφέρει και παλεύει.

2) ΚΕΠΑ. Μια ακόμη εγκληματική επιλογή που στόχο έχει στην Ελλάδα του 2025 και σε μια χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να στοχοποιηθούν και να στιγματιστούν οι άνθρωποι που πάσχουν από οπουδήποτε ψυχικό νόσημα και να θεωρούνται ανάπηροι στην ουσία τους για την κοινωνία. Μια ηγεσία και μια κοινωνία που από ότι καταλαβαίνουμε κατατάσσει τους πολίτες της σε Α και Β κατηγορίας πολίτες και εμείς ανήκουμε στην δεύτερη επιλογή. Επισης να συμπληρώσουμε πως ήδη τα ΚΕΠΑ πιέζονται αρκετά λόγω αυξημένων καθηκόντων και σε καμία περίπτωση ο ρόλος του ΚΕΠΑ δεν εμπίπτει με την αξιολόγηση της στρατιωτικής ικανότητας.

3) Διαχωρισμός μεταξύ ιδιωτών ιατρών και δημοσίων ιατρών. Αυτος ο διαχωρισμός πέραν του ότι είναι κατάφορα αντισυνταγματικός και αντιθεσμικός καθώς όλοι μας γνωρίζουμε πως η γνωμάτευση και παρακολούθηση μέσω ιδιώτη ιατρού είναι εξίσου ίδιας βαρύτητας με την γνωμάτευση και παρακολούθηση από έναν ιατρό από Δημόσια δομή του (ΕΣΥ). Εδώ και χρόνια πολλοί ασθενείς όπως και εγώ έχουμε δημιουργήσει σχέσεις εμπιστοσύνης με τους ιατρούς μας οι οποίοι μας παρακολουθούν και γνωρίζουν πλήρως την ιατρική μας εικόνα και ακριβώς εξαιτίας αυτής της αμεσότητας πολλοί προσπαθούν να αντιμετωπίσουν το προβλήμα τους και να σταθεροποιηθούν. Η απότομη αλλαγή και απαίτηση γνωμάτευσης από δημόσιο νοσοκομείο (ΕΣΥ) και συγκεκριμένα επιμελητή Α ή Διευθυντή θα φέρει τεράστια προβλήματα στην ορθή αντιμετώπιση και σωστό χειρισμό των περιαστατικων καθώς οι ιατροί που θα κληθούμε να ψάξουμε δεν θα έχουν καμία εικόνα της ιατρικής μας κατάστασης το οποίο θα φέρει έντονη πίεση στο ΕΣΥ το οποίο ήδη είναι στα πρόθυρα κατάρρευσης και ταυτόχρονα η τακτική παρακολούθηση είναι κάτι αδύνατον καθώς ο λιγότερος χρόνος αναμονής για ραντεβού είναι 2 μήνες. Η θεσμική απαξίωση των ιατρών δημιουργεί δυσμενή προβλήματα τόσο στο ΕΣΥ όσο και σε εμάς τους ίδιους καθώς όλη αυτή η αλλαγή και η διαδικασία επιβαρύνει ακόμα περισσότερο την ψυχική μας υγεία.

4) Πρακτικές «εκούσιας» νοσηλείας η οποία συνδέεται άμεσα με δυσμενείς συνέπειες σε περίπτωση άρνησης και αυτό δημιουργεί θέματα σοβαρά ηθικής και πρακτικής. Τέτοιες αποφάσεις μας φέρνουν σε άλλες εποχές τις οποίες δεν θέλω να πιστέψω πως ζούμε το 2025

5) Μεταβατικές διατάξεις (παράγραφοι 7 και 12)

Το νομοσχέδιο το οποίο κατατέθηκε σε χειρότερη μορφή και «κακογραμμένο» στην Βουλή από ότι βρίσκονταν σε δημόσια διαβούλευση φέρνει σύγχυση και πλήρης ασάφεια ως προς το περιεχόμενο και την εξήγηση των μεταβατικών διατάξεων καθώς άτομα τα οποία συμπλήρωσαν τα έτη αναβολών τους είτε βρισκονται στο μέσο της διαδικασίας δεν υπάρχει σαφής και καθαρή όχι μόνο προστασία και εξασφάλιση αλλά και καθοδήγηση αλλά και κρίση όπως ορίζει ο νόμος τον οποίο τηρήσαμε ως έχει κανονικά. Η σύγχυση που έχει προκαλέσει καθώς και η αίσθηση πως τα επόμενα βήματα θα είναι αυστηρότερα και μη καθορισμένα προκαλεί ακόμη περισσότερο πρόβλημα στους ανθρώπους με ψυχικά νοσήματα/διαταραχες

6) Ίδρυση ΕΔΥΨΕ και παραγκωνισμός τον ΣΥΕ το οποίο άμεσα η ηγεσία δείχνει πως δεν εμπιστεύεται το ίδιο της το στράτευμα στις αποφάσεις τις οποίες εκδίδει

7)  Σαφώς και θα σχολιάσω και αυτό συμπληρωματικά.  Ειναι πως το νομοσχέδιο χρήζει πλήρης απόσυρσης διότι διαλύει την ραχοκοκαλιά των Ενόπλων Δυνάμεων και δημιουργεί πλήρη απαξίωση απέναντι στο θεσμό των Ενόπλων Δυνάμεων και στην αξιοπιστία του.

Με πλήρη σεβασμό,θα ήθελα να ζητήσω αν αυτό κρίνεται εφικτό να ενταχθεί στην τοποθέτηση σας καθώς είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η αξιοπιστία και υγεία των ψυχικά ασθενών συνανθρώπων μας,να τονιστεί ο ρόλος της συνεχούς παρακολούθησης και θεραπείας και φυσικά η αξία την ισότητας τεκμηρίωσης των θεραπόντων ιατρών και οι σαφήνεια στις μεταβατικές διατάξεις καθώς επιβαρύνονται συνολικά οι άνθρωποι οι οποίοι βρίσκονται σε ευάλωτη κοινωνική ομάδα και κατάσταση.

Σε καμία περίπτωση δεν θα υποδείξω την θέση σας,στο τι θα αναφερθείτε και στο πώς θα τοποθετηθείτε.Ομως ακριβώς επειδή εχώ εμπιστοσύνη στις Ένοπλες Δυνάμεις και στο υγειονομικό δυναμικό των ενόπλων δυνάμεων θεωρώ πως η τοποθέτηση σας και η συμβολή σας θα είναι πραγματικά σημαντική με αποτέλεσμα το τελικό πλαίσιο να είναι δίκαιο και ανθρώπινο

Κλείνοντας θα ήθελα να πω πως η μετάβαση στην νέα εποχή και στον εκσυγχρονισμό των Ενόπλων Δυνάμεων και διαδικασιών σε λογικά και συνταγματικά πλαίσια είναι πάντα θεμιτό.

Ομως η ψυχική υγεία και γενικότερα η υγεία δεν είναι παιχνίδι για κανέναν και δεν μετριέται σε πολιτικό κόστος και αυτό είναι κάτι το οποίο πρέπει να προβληματίζει τις Ένοπλες Δυνάμεις καθώς οποιαδήποτε δυσμενή συνθήκη θα επιβαρύνει τους υγειονομικούς και τους στρατιωτικούς οι οποίοι θα βάλουν την υπογραφή τους και θα βρίσκονται εκτεθειμένοι και η ηγεσία απλά θα παρατηρεί.

Οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν είναι εξίσου παινχιδι και θέμα πολιτικού κόστους και φυσικά το γνωρίζετε πολύ καλύτερα από εμένα.

Σας ευχαριστώ πραγματικά για τον χρόνο σας και για κάθε προσπάθεια που θα γίνει προς αυτήν την κατεύθυνση.

Καλη δύναμη σε όλους!

eeyed.png

ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΒΗΜΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ

Οι απόψεις που εκφράζονται  στα άρθρα της Ιστοσελίδας μας  ανήκουν αποκλειστικά στον/στη συγγραφέα και δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις θέσεις ή τις απόψεις της συντακτικής επιτροπής ή της ιστοσελίδας συνολικά, εκτός και αν ρητά αναφέτεται ως συντάκτης η ΕΕΥΕΔ ή ΔΣ/ΕΕΥΕΔ.  Τα ονοματεπώνυμα των συντακτών των επιστολών  και οι ηλεκτρονικές τους διεύθυνυσεις μας έχουν αποσταλεί. Δεν θα τα δημοσιεύσουμε κατόπιν επιθυμίας των συντακτών.

Η ΕΕΥΕΔ δεν κατέστει δυνατόν να μετέχει στην συζήτηση του Σχεδίου Νόμου.

Παρακαλούμε τα Μέλη μας, με γνώσεις σε θέματα ψυχικής υγείας, να σχολιάσουν τα αναφερόμενα στις επιστολές .

Categories
2025 ΕΦΥΓΑΝ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ

  • 2025.12.13
  • ΔΣ/ΕΕΥΕΔ

Με θλίψη σάς ανακοινώνουμε, ότι έφυγε από την ζωή Συνάδελφος, Σχης (ΥΦ) ε.α Βασίλης Καραγιάννης.

O  Βασίλης Καραγιάννης καταγόταν από την Σάμο. Εισήχθη στο Φαρμακευτικό Τμήμα της Στρατιωτικής Σχολής Αξιωματικών Σωμάτων το 1973. Υπηρέτησε στον Στρατό Ξηράς, σε Μονάδες Θεσσαλονίκης και Λαρίσας.

Εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια σε όλους τους συγγενείς , φίλους και Συναδέλφους του, που τον γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί του.

Ο Θεός ας τον αναπαύσει.

ΔΣ/ΕΕΥΕΔ

Categories
2025 ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ

ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΔΣ/ΕΕΥΕΔ ΣΤΟ ΔΗΜΑΡΧΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Αντιπροσωπεία του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΕΥΕΔ αποτελούμενη από τους κ. κ

  • Νίκο Παπαγιαννόπουλο, Πρόεδρο,
  • Ιορδάνη Αθανασιάδη, Αντιπρόεδρο
  • Αργύρη Τασιόπουλο, Γενικό Γραμματέα και
  • Αναστάσιο Μάνθο, Μέλος

επισκέφθηκε την Τρίτη 9 Δεκεμβρίου 2025 τον Δήμαρχο Θεσσαλονίκης κ. Στέλιο Αγγελούδη, στο Γραφείο του στο Δημαρχιακό Μέγαρο. Ο κ. Δήμαρχος προέρχεται από την ΣΣΑΣ, με έτος εισαγωγής στο Στρατολογικό Τμήμα της το 1977 . Η υποδοχή που μας επιφύλαξε ήταν αδελφική! Αισθανθήκαμε αμέσως ότι βρεθήκαμε σε Συναδελφικό περιβάλλον, με κοινή αγάπη για την Σχολή μας, την ΣΣΑΣ και τις Ένοπλες Δυνάμεις γενικότερα.

Αναπτύξαμε στον κ. Δήμαρχο τις δραστηριότητες της ΕΕΥΕΔ καθώς και τις ιδέες μας για τις γιορτές των 100 χρόνων από την ίδρυση της Στρατιωτικής Ιατρικής Σχολής, που θα λάβουν χώρα το ερχόμενο έτος 2026, προτείνοντας και κοινές δράσεις με τον Δήμο. Ο κ. Δήμαρχος συμφώνησε σε όλα μαζί μας και ήδη δρομολογήθηκαν συναντήσεις συνεργασίας μεταξύ Δήμου Θεσσαλονίκης και ΕΕΥΕΔ. Παρόμοιες συνεργασίες έχουμε ξεκινήσει και με την Διοίκηση της ΣΣΑΣ, καθώς και με την Πρυτανεία του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Προσκαλέσαμε τον κ. Δήμαρχο στην κοπή της Βασιλόπιτας της ΕΕΥΕΔ, την 31 Ιανουαρίου του 2026, στην Αίθουσα Τιμών της Λέσχης Αξιωματικών Φρουράς Θεσσαλονίκης και απεδέχθη την πρόσκληση.

Εκφράζουμε και από αυτή τη θέση τΙς θερμές μας ευχαριστίες στο Δήμαρχο κ. Στέλιο Αγγελούδη για την αγάπη του, την ειλικρινή διάθεσή του για παραγωγική συνεργασία, την αμεσότητα των ενεργειών του και την αδερφική φιλοξενία του.

Απεδείχθη η ισχύς του ρητού “άπαξ ΣΑΣΣίτης για πάντα ΣΑΣΣίτης.

Categories
2025 ΕΦΥΓΑΝ

ΜΟΣΧΟΣ ΜΟΣΧΟΣ

Με θλίψη σάς ανακοινώνουμε, ότι έφυγε από την ζωή, ο Αντιστράτηγος (ΥΙ) ε.α Μόσχος Μόσχος του Ιωάννου.

Ο Μόσχος Μόσχος γεννήθηκε το 1936 στην Θεσσαλονίκη. Εισήλθε στην Στρατιωτική Ιατρική Σχολή το 1955 με ΑΜ/ΣΙΣ 507.

Υπηρέτησε στον Στρατό Ξηράς. Έλαβε την ειδικότητα του Πνευμονολόγου. Διετέλεσε Πρόεδρος της Ανωτάτης του Στρατού Υγειονομικής Επιτροπής (ΑΣΥΕ)

Εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια σε όλους τους συγγενείς , φίλους και Συναδέλφους της, που την γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί της.

Ο Θεός ας τον αναπαύσει

ΔΣ/ΕΕΥΕΔ

ΣΧΟΛΙΑ ΣΥΝΑΔΕΛΦΩΝ ΤΟΥ

ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΣ : Αιώνια του η μνήμη του αγαπημένου.μας μέντορα της πνευμονολογίας Τον είχα διευθυντή στο 414 σαν νεαρός πνευμονολογος μας υπεδεχθη με αγάπη και μας συνεβουλευε σαν να ήταν πατέρας μας Τον ξανασυντησα σαν διευθυντή της ΑΣΥΕ όπου απένειμε ακριβό δίκαια τα του καίσαρος.τω καίσαρι Άφησε στο υγειονομικό μας τον γιο τον Γιάννη ένα εξαίρετο συνάδελφο και άνθρωπο αντίγραφο.του πατέρα του Ας είναι μαλακό. το χώμα που θα τον σκεπασει.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΣΤΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ : Τυχεροί όσοι τον γνώρισαν συνοδοιπορησαν και συνεργάστηκαν μαζί του. Υπέροχος άνθρωπος γενναιόψυχος και με μια επιείκεια προς ολους που τον έκανε παράδειγμα ανθρώπου χριστιανού φίλου συναδέλφου . Συλλυπητήρια στην αγαπημένη του οικογένεια Μόσχο όσο ζούμε θα σε θυμόμαστε με αγάπη Καλό σου ταξίδι

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΗΝΟΠΟΥΛΟΣ : Τυχερό θεωρείς τον εαυτό σου όταν στη ζωή σου συναντάς ανθρώπους σαν τον Μόσχο Μόσχο. Απο τη Σχολή ακόμη ξεχώριζε για την ευγένεια και την ακεραιότητα του χαρακτήρα του. Αγαπητός στους συναδέλφους ,αφήνει πίσω του άξιους απογόνους . Η μνήμη ενός τέτοιου ανθρώπου ας είναι η παρηγοριά στους οικείους του .

ΡΕΒΕΚΚΑ ΒΕΛΛΙΟΥ : Ήταν ένας υπέροχος άνθρωπος και γιατρος. Καλο ταξίδι στην γειτονιά των αγγέλων. Συλλυπητήρια στους οικείους του.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ :  Βαθειά λυπάμαι για την απώλεια του. Ήπιος, μειλίχιος, προσηνής χαρακτήρας, πάντοτε συνεργάσημος και διαλλακτικός, εξέπεμπε γαλήνη και ηρεμία στο περιβάλλον και πάντα ήταν δίπλα στον συνάνθρωπο για να τον βοηθήσει όταν το χρειαζόταν, αλλά και να κατευνάσει τον πόνο του. Θα λείψει πολύ σε όλους εμάς που τον ζήσαμε απο κοντά, ο Θεός να αναπαύσει την ψυχή του, θερμά συλλυπητήρια στους οικείους του.

ΚΩΣΤΑΣ ΝΕΑΝΙΔΗΣ Θερμά συλλυπητηρια!!! Υπέροχος και βαθειά αγαπητός ο κ. Μοσχος, ο δικός μας κ. Μοσχος!!! Αείμνηστος!!!

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΜΠΟΥΡΟΣ : Τον συνάντησα σε δύσεκτους καιρούς, όταν άρχιζα ειδικότητα, με ένα αβέβαιο μέλλον και άγχος, στο 401 ΓΣΝΑ. Ηταν γεμάτος καλοσύνη και πραότητα. ‘Ενα στήριγμα στην αρχή της σταδιοδρομίας μου. ‘Ηταν το άλλο πρόσωπο της ΣΙ, ένας από τους μέντορες μου εκείνα τα χρόνια, με ευχάριστες συναντήσεις και καθοδήγηση. Θερμά συλληπητήρια στην οικογένειά του. R.I.P.

ΝΟΝΤΑΣ ΜΟΛΥΒΑΣ :  Ανθρωπος ….με πολυ ευγενικο χαρακτηρα….και προσφορα ….δεν υπαρχουν λογια …για την Κοινωνικη και Στρατιωτικη , Ιατρικη Προσφορα του …

ΚΩΣΤΑΣ ΤΕΡΨΙΔΗΣ : Εξαιρετικός Άνθρωπος, άριστος αξιωματικός και ιατρός, παράδειγμα πειθαρχικότητας, άδολης φιλανθρωπίας, εντιμότητας και πατριωτισμού. Είχα την τύχη να υπηρετήσω υπό τις διαταγές του ως διευθυντή υγειονομικού στην IV ΤΑΞΥΠ και για όλους μας στο επιτελείο ήταν στήριγμα και πηγή γνώσης. Ο “άγιος” Μόσχος θα λείψει σε όλους. Τα θερμά μου συλλυπητήρια στην οικογένειά του.

ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ : Ηταν άγγελος επί της γης κι έφυγε να συναντηθεί με τους υπόλοιπους…. Ας είναι ελαφρύ το χώμα….

Categories
2025 ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ

ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗ ΣΙΣ ΤΟ 1950

  • 2025.11.30
  • Κ. Κυριακόπουλος

Στο αρχείο μου βρήκα το παρακάτω κείμενο του Ηλία Χ. Παπαδημητρακόπουλου2 και το παραθέτω όπως το έχω αντιγράψει από το ένθετο «Βιβλιοθήκη» της Ελευθεροτυπίας, τεύχος 339, 30 Δεκεμβρίου 2004.

Πρωτοχρονιά Artwork:

ΠΙΤΕΡ ΑΡΤΣΕΝ εις μνήμη Γιάννη Δουβίτσα1

Ανήκω στην ευάριθμη (για να μην πω στη μεγάλη, ή μάλλον στην πλειοψηφούσα…) ομάδα των νεοελλήνων αστών, η οποία ουδέποτε κατάφερε να χωνέψει όλες αυτές τις προκάτ ευχές, τους γλυκασμούς, τις (δήθεν) χαρές και συγκινήσεις των εορτών των Χριστουγέννων -εορτών, που (αν δεν κολυμπούσαμε σε ωκεανούς υποκρισίας) άνετα θα μπορούσαν να διεκδικήσουν τον χαρακτηρισμό των πιο πληκτικών και θλιβερών ημερών του έτους.

Σήμερα, κάτι με τον δέκατο τρίτο μισθό, κάτι με τις ομαδικές εξόδους (και την συνακόλουθο τροχαία σφαγή), τις εκδρομές εν γένει και τις πανηγύρεις, το πράγμα κολάζεται κάπως -τα χρόνια, όμως, εκείνα με τις οικογενειακές και λοιπές συνάξεις, τη γενικότερη στέρηση και μιζέρια, το κρύο και τον συνήθως άθλιο καιρό, οι άγιες καλούμενες ημέρες ελάχιστα απείχαν από μια μείζονα ετήσια δοκιμασία. Ευτυχώς, τότε, τα Χριστούγεννα ήσαν τουλάχιστον απαλλαγμένα από τα μεταγενέστερα δεινά – το θλιβερότατο και αήθες χριστουγεννιάτικο δέντρο, τη γαλοπούλα, τα ηλίθια και άχρηστα δώρα και τον ορυμαγδό της χυδαίας διαφήμισης, η οποία (εσχάτως) αρχίζει πριν καλά καλά τελειώσουν τα καλοκαιρινά μπάνια. Και τα κάλαντα, που έψαλλαν κατά τις παραμονές τα παιδιά, είχαν μια τρυφερή και αφοπλιστική ειλικρίνεια: προσέβλεπαν σε ένα μικρό χαρτζιλίκι, στην πραγματοποίηση ενός ελάχιστου ονείρου.

Θυμάμαι δύο αδελφάκια στη Νιγρίτα της Βισαλτίας, που με καθαρό μουτράκι και παγωμένα πόδια, βουτηγμένα στο χιόνι, χτύπησαν την πόρτα μας και άρχισαν να μέλπουν, ενώ αραιές μυξούλες τρέχαν πάνω στα χείλη τους: Κόλιαντα, μπάμπω, κόλιαντα δυο χιλιάδες πρόβατα και πεντακόσια γίδια, δώσε, θειά, καρύδια… Μετά που τέλειωσαν, το κοριτσάκι άπλωσε την ποδίτσα του, περιμένοντας τα καρύδια… Η μοναδική χαρούμενη γιορτή (οφείλω να ομολογήσω) ήταν η παραμονή της Πρωτοχρονιάς, όταν πλήθη κόσμου, άπασα η μικρή πόλη όπου ζούσα, ανεβοκατέβαινε (υπό βροχήν, συνήθως) στους κεντρικούς δρόμους, με σφυρίγματα, πειράγματα κι αλαλαγμούς, ενώ τα παιδιά τραβολογούσαν τους γονείς στα μεγάλα βιβλιοπωλεία, προκειμένου να εξασφαλίσουν το δώρο τους – καμιά σφυρίχτρα, ένα τόπι ή (σπανιότερα) μια φυσαρμόνικα.

Στο πρωτοχρονιάτικο τραπέζι οι περισσότεροι ήσαν κατηφείς, μελαγχολικοί και άκεφοι, ξενυχτισμένοι συνήθως στα χαρτιά ή στους επίσημους χορούς. Το κυρίως πιάτο ήταν κόκορας με μακαρόνια (μακαρόνια χοντρά, με βορβορώδη κόκκινη σάλτσα, κομμάτια ξύλου κανέλας και άφθονη μυζήθρα), που τα συνόδευαν με βαρελίσια φέτα και μπόλικο ντόπιο κρασί. Τα γλυκά δεν τα άγγιζε σχεδόν κανείς.

Ύστερα πήγαιναν να γείρουν, όπως έλεγαν χαρακτηριστικά, για μερικές ώρες – οπότε, όταν ξυπνούσαν, είχε πια νυχτώσει για καλά και ουδείς εγνώριζε πώς να σπρώξει αυτό το βράδυ… Έτσι, περίπου, στην επαρχία του ’50. *

Κι ερχόμαστε, τώρα, στη Θεσσαλονίκη, ως επιτυχόντες στη Στρατιωτική Ιατρική Σχολή, όπου παρουσιαζόμαστε στις 10 Νοεμβρίου 1949. Το πανεπιστήμιο δειλά δειλά ανοίγει, αλλά εμείς πρέπει πρώτα να συμπληρώσουμε έναν αυστηρό κύκλο στρατιωτικής εκπαίδευσης 40 ημερών.

Η πρώτη έξοδος ορίζεται για τα Χριστούγεννα, οπότε και θα έχουν ετοιμαστεί οι (επίσημες) μπλε στολές εξόδου. Δεν κατάλαβα ποτέ από που ξεφύτρωσαν όλοι εκείνοι οι φτωχομπινέδες ράφτες, οι οποίοι άρχισαν να ράβουν τις στολές μας: σύντομα δημιουργήθηκε ένα πραγματικό χάος με πρόβες, διορθώματα, ξηλώματα, αναβολές, ματαιώσεις, βάτες, στενέματα, φαρδέματα, κ.ο.κ. -το μόνο σίγουρο ήταν ότι κατά τα Χριστούγεννα είχαν, μεν, ετοιμαστεί μερικές στολές, αλλά ουδεμία χλαίνη…

Αποφασίστηκε, μετά από συσκέψεις και διαβουλεύσεις των ηγητόρων, η έξοδος να πραγματοποιηθεί χωρίς χλαίνη, ως επί φθινοπωρινής ευδίας! Οι Θεσσαλονικείς, λοιπόν, και οι γύρωθεν φόρεσαν τις στολές τους και απήλθαν (κάπως μουλωχτά…) στα σπιτάκια τους, οι υπόλοιποι των μεμακρυσμένων περιοχών, ημείς, αναλάβαμε πάσα σκοπιά και πάσα υπηρεσίαν: η πρώτη μας έξοδος θα γινόταν ανήμερα την Πρωτοχρονιά.

Δεν θα μιλήσω, φυσικά, για εκείνα τα Χριστούγεννα, όπου στο μεγάλο εστιατόριο της Σχολής τοποθετήθηκε ένα τεράστιο δέντρο (πρώτη φορά βλέπαμε κάτι τέτοιο), δώρο της οικείας δασικής υπηρεσίας, το οποίο άρχισαν (χορωδοί και άλλοι καλλίφωνοι) να πατηκώνουν με στρώσεις βάμβακος (χιονίζει, δήθεν) και με άλλα ετερόκλιτα και ετεροθαλή μπιχλιμπίδια. Το βαμπάκι το κουβαλούσαν από το αναρρωτήριο, συσκευασμένο σε ωραία πακέτα, επάνω στα οποία αναγραφόταν με μαύρα παχειά γράμματα Βάμβαξ υδρόφιλος φαρμακευτικός. Παρατηρούσα με δέος το χιονιζόμενο εκείνο δέντρο που επέτεινε την παγωνιά του χώρου: τα καλοριφέρ είχαν προ πολλού χαλάσει και, απ όσο θυμάμαι, το ΄ Σώμα Στρατού ενέκρινε το σχετικό κονδύλι για την επισκευή τους περί τα μέσα Μαρτίου.

Φθάνουμε, έτσι, αισίως στην παραμονή της Πρωτοχρονιάς, οπότε ομάδα αισιόδοξων καλλίφωνων πήρε σβάρνα πριν ξημερώσει (εποχούμενη σε ημιυπαίθρια ημιφορτηγά τριών τετάρτων, τύπου Dodge) την ηγεσία της Σχολής, τους καθηγητές των εξωπανεπιστημιακών μαθημάτων (δεν εξαιρέθηκε ούτε ο διδάσκαλος χορού), ψάλλουσα (η καλλίφωνος ομάς) τα κάλαντα. Κατά το μεσημεράκι άρχισε να καταφθάνει (ή, μάλλον, να καταπλέει, καθότι έβρεχε καταρρακτωδώς) η κουστωδία των ραφτάδων, κομίζουσα άρον άρον και τις υπόλοιπες μπλε στολές: η παράδοση των χλαινών ανεβλήθη, και πάλι, για ευθετώτερο χρόνο… *

Η Πρωτοχρονιά άρχισε με κάποια χαλαρότητα: η πρωινή γυμναστική παρελήφθη, αλλά αμέσως μετά το πρωινό ρόφημα άρχισε χορός κινητοποιήσεων, διότι στην επιστήμη επί των Νέω Ετει δοξολογία θα αποτελούσαμε το τμήμα αποδόσεως τιμών. Φθάσαμε με άγριο βαρδάρη στο προαύλιο της Αγιάς Σοφίας στις 9: η δοξολογία είχε ορισθεί για τις 10.30. Στη Σχολή επιστρέψαμε λίγο πριν από το πρωτοχρονιάτικο γεύμα, στο οποίο παρεκάθησε κατ’ εξαίρεσιν και ο Δοιηκητής.

Μετά τις ευχές, τις ημερήσιες διαταγές, τις προσευχές, τα κάλαντα (πάλι η γνωστή ομάς) κ.λπ., άρχισε το σερβίρισμα του φαγητού. Ήρθαν πρώτα οι σουπιέρες. Όταν δοκίμασα την πρώτη κουταλιά, μάταια προσπάθησα να εντοπίσω τη μυρουδιά εκείνης της σούπας. Ο τραπεζάρχης με αγριοκοίταξε, ώστε αναγκάστηκα να την καταπιώ… Ακολούθησαν πιατέλες, με κάτι τεράστια κουφάρια: ήταν γαλοπούλες γεμιστές (γεγονός που ερμήνευε εκ των υστέρων την απροσδιόριστη μυρουδιά και γεύση της σούπας), σαλάτα λάχανο, και κομπόστα ροδάκινο της ομοσπονδίας γεωργικών συναιτερισμών Θεσσαλονίκης. Το γεύμα έκλεινε με γαλακτομπούρεκο και φρούτο (πορτοκάλι).

 Στις 3.30 συγκεκτρωθήκαμε με τις μπλε στολές για την πρώτη έξοδο. Μετά από ενδελεχείς και εξονυχιστικές επιθεωρήσεις, εδέησε να διαβούμε την πύλη της Σχολής. Πήραμε με τον Νίκο (σ. Δούκα – ΣΙΣ 1949 ΑΜ 176, γιό του Γυμνασιάρχη Γ. Δούκα, που παραιτήθηκε από τη σχολή το 1953), το τραμ και κατεβήκαμε στην Τσιμισκή. Ο δρόμος ήταν έρημος, ο βαρδάρης είχε αγριέψει, τα μαγαζιά κλειστά, κάθε τόσο συναντούσαμε ανωτέρους και απονέμαμε τον οφειλόμενο χαιρετισμό…

Σε λίγο ένιωθα τα πόδια με παγωμένα (φορούσαμε μαύρες κάλτσες μερσεριζέ, λεπτότατες, σχεδόν διαφανείς), αισθανόμουν λεπτούς κόκκους άμμου να τρυπώνουν στα παπούτσια μου. -Θα παγώσουμε, μου λέει ο Νίκος, και με παρέσυρε προς την παραλία, όπου το σπίτι μακρινού συγγενούς του, ανωτάτου στελέχους κρατικής υπηρεσίας. Πάτησε το κουδούνι και, μετά από αρκετή ώρα, μας άνοιξαν.

Το διαμέρισμα ήταν γεμάτο κόσμο, οι περισσότεροι έτρωγαν ακόμη, και μας κοίταξαν κάπως περίεργα. Η οικοδέσποινα μας σύστησε και μας πρόσφερε κουραμπιέδες και κονιάκ. Στο διπλανό δωμάτιο η κόρης της και μια παρέα νέων έπαιζαν τυφλόμυγα. Ξαφνικά έγινε απόλυτη σιωπή. Στο κέντρο του τραπεζιού τεντώθηκε και άρχισε να ξεροβήχει ένας μεσόκοπος προγάστωρ, φημισμένος προπολεμικά (καθώς μας εξήγησαν ψιθυριστά και με δέος) βαρύτονος της Λυρικής. Ο (τέως) βαρύτονος, υπείκων στις παρακλήσεις των οικοδεσποτών που τον τραπέζωναν συχνά, εδέχθη να τραγουδήσει μερικά άσματα του συρμού. Τον φάγαμε κι αυτόν στη μάπα καμιά ώρα. Όταν τελείωσε, όλοι σηκώθηκαν και, ένας ένας, άρχισαν να φεύγουν.

Χαιρετήσαμε και φύγαμε και εμείς. Είχε, πια, σκοτεινιάσει για καλά. Μη έχοντας που να πάμε (ουδείς των γηγενών μας είχε προκαλέσει σπίτι του), επιχειρήσαμε να κάνουμε και πάλι καμιά βόλτα. Μάταια – τρέμαμε από το κρύο και οι δύο. Κατευθυνθήκαμε δρομαίως στην πιο κοντινή στάση του τραμ, όπου και περιμέναμε αρκετή ώρα, προκειμένου να επιστρέψουμε στη Σχολή. Όταν, επιτέλους, έφθασε επιβιβαστήκαμε με ανακούφιση. Την ώρα που ξεκινούσε το τραμ, στο διπλανό πεζοδρόμιο περπατούσε η παρέα της τυφλόμυγας, έχοντας στο κέντρο την κόρη της προ ολίγου οικοδέσποινας. Τη στιγμή που βρεθήκαμε στο ίδιο ύψος (εκείνη κοίταζε επιμόνως προς το μέρος μας), είδα τον Νίκο να ανταλλάσσει μαζί της νεύματα και χειρονομίες για κάτι κάπως αόριστο μεν, αλλά πάντως προσεχές, ή ακόμη και αμέσως επικείμενο.

Ηλίας Χ. Παπαδημητρακόπουλος –

Σημειώσεις από ΕΕΥΕΔ

1. Ο Γιάννης Δουβίτσας (1950–2009) ήταν ιδρυτής και εκδότης των Εκδόσεων Νεφέλη, ενός από τους σημαντικότερους ελληνικούς εκδοτικούς οίκους μεταπολιτευτικά. Με σπουδές στη Γεωπονική Σχολή, στράφηκε στον χώρο του βιβλίου στα χρόνια της δικτατορίας και από το 1979 δημιούργησε έναν εκδοτικό κατάλογο υψηλής ποιότητας, με περισσότερους από 1.600 τίτλους λογοτεχνίας, δοκιμίων, θεάτρου και επιστημονικού λόγου. Ξεχώριζε για την προσήλωσή του στο βιβλίο ως πολιτισμικό αγαθό και για το σταθερό κριτήριο επιλογής των έργων που εξέδιδε. Έφυγε ξαφνικά από τη ζωή σε ηλικία 59 ετών, αφήνοντας σημαντική παρακαταθήκη στην ελληνική εκδοτική παραγωγή. Περισσότερα εδώ

2. Ο Ηλίας Χ. Παπαδημητρακόπουλος (1930–2024) ήταν Έλληνας πεζογράφος και στρατιωτικός ιατρός (ΣΙΣ 1949, ΑΜ 200), ξεχωριστό μέλος της γενιάς της μεταπολεμικής λογοτεχνίας. Γεννήθηκε στον Πύργο Ηλείας και σπούδασε στη Στρατιωτική Ιατρική Σχολή Θεσσαλονίκης. Από το 1962 με το διήγημα «Οι Φρακασάνες» ξεκίνησε τη λογοτεχνική του πορεία· ο λόγος του χαρακτηρίζεται από λιτότητα, διακριτική ειρωνεία και νοσταλγική επιστροφή στη νεότητα· στα έργα του συχνά αναδύονται μνήμες παιδικών χρόνων και της ελληνικής επαρχίας. Παράλληλα, υπηρετούσε ως γιατρός στο στρατό και συνδύαζε την ιατρική με τη λογοτεχνία, διαμορφώνοντας ένα ξεχωριστό φωνητικό τόνο στην πεζογραφία. Περισσότερα για το έργο του στην ενότητα “Γράμματα & Τέχνες” της ΕΕΥΕΔ εδώ


Επιμέλεια ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος

Categories
2025 ΒΙΒΛΙΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

TA ΒΕΤΕΡΑΝΙΚΑ !

«Το σπαθί μου. Ειρήνη!»  

«Ο ελληνικός βετερανικός εικοστός αιώνας».

  • 2025.11.28
  • ΕΕΥΕΔ

Στην Θεσσαλονίκη, στις 8 Νοεμβρίου, στην Λέσχη Αξιωματικών Φρουράς Θεσσαλονίκης, πραγματοποιήθηκε από τις εκδόσεις Παπαζήση η παρουσίαση του βιβλίου του συναδέλφου Αρχιάτρου Γεωργίου Λ. Σακαγιάννη με τον παραπάνω τίτλο. Μεταξύ άλλων το Βιβλίο προλόγησε το Μέλος μας Αναστάσιος Μάνθος, Ταξίαρχος Π.Α. ε.α. ιατρός, Ομότιμος καθηγητής Ιατρικής, πρώην Πρύτανης Α.Π.Θ. Ήδη αναρτήσαμε την παρουσίαση του κ. Μάνθου, μπορείτε να την διαβάσετε εδώ.

Στην Αθήνα το Βιβλίο παρουσιάστηκε στις 22 Νοεμβρίου στο χώρο του Πολεμικού Μουσείου Αθηνών, με συντονιστή τον Δημοσιογράφο κ. Πάρι Καρβουνόπουλο, Χαιρετισμό απηύθυναν οι :

  • Δημήτριος Αλευρομάγειρος, Αντιστράτηγος ε.α., Επίτιμος Γενικός Επιθεωρητής Στρατού
  • Λάμπρος Βαζαίος, Ταξίαρχος (ΥΙ) ε.α., επικουρος Καθηγητής Ουρολογίας.
  • Ομιλητές οι κ.κ:
    • Ιωάννης Μπαλτζώης Αντιστράτηγος ε.α., Πρόεδρος Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών
    • Τάσος Σακελλαρόπουλος, Ιστορικός, Υπεύθυνος Ιστορικών Αρχείων Μουσείου Μπενάκη
    • Νικόλαος Τόμπρας, Εκδότης, Μαθηματικός – Αναλυτής, Διαχειριστής Ιστοσελίδας Newbanking
    • και ο συγγραφέας Γεώργιος Σακαγιάννης.

Η εκδήλωση είχε πολλή επιτυχία. Οι συμμετέχοντες έδειξαν ζωηρό ενδιαφέρον στην συζήτηση που επακολούθησε.

Σας παρουσιάζουμε τον “χαιρετισμό” του Ταξιάρχου ε.α και Μέλους της ΕΕΥΕΔ, κ. Λάμπρου Βαζαίου.

Καλημέρα …Νομίζω όμως πως πρέπει να συστηθώ!

Είμαι ο Λάμπρος Βαζαίος απόστρατος Στρ. Γιατρός, αυθεντικός Βετεράνος όπως ο αγαπητός Στρατηγός και καλός φίλος ο Δημ.Αλευρομάγειρος. Λέγοντας αυθεντικός θα ήθελα να διευκρινiσω πως ο Στρατηγός και εγώ έχουμε διανύσει όλη την διαδρομή του μονίμου αξιωματικού, από τα χρόνια της Σχολής την υπηρεσία στους διάφορους βαθμούς, την συμμετοχή, ή αν θέλετε την εμπλοκή μας, σε όλες τις περιπέτειες της χώρας πολιτικές και πολεμικές! Ανήκω στην παλαιότερη γενιά των Στρ.Γιατρών και έχω σήμερα την χαρά αλλά και την τιμή να μιλήσω για τον Συνάδελφο Γιώργο Σακαγιάννη και το βιβλίο του.

Ο Αρχίατρος Γιώργος Σακαγιάννης, ανήκει στην νέα γενιά των Στρ. Γιατρών. ‘Εχει την ειδικότητα του Πυρηνικού Ιατρού. Αποτελεί όμως και επίλεκτο μέλος της συνέχειας της Παράδοσης των Λογοτεχνών Στρ.Ιατρών! Δεν ξέρετε πόσο θετικό είναι να συνεχίζεται με επιτυχία Παράδοση που κοσμεί τον χώρο των εν ενεργεία και των Αποστράτων. Από τον Παύλο Νιρβάνα, τον Ανδρέα Καρκαβίτσα, τον Άγγελο Τανάγρα μέχρι τον αγαπημένο μας Ηλία Παπαδημητρακόπουλο, που πρόσφατα έφυγε από κοντά μας, 55 τουλάχιστον συνάδελφοι, συγγραφείς, ποιητές, εικαστικοί, έχουν καταχωρηθεί ως «άλκιμοι υπηρέτες των Μουσών», όπως θα λέγανε οι παλιότεροι! Αν συνυπολογήσουμε τους μέχρι σήμερα 600 περίπου Συναδέλφους που έχουν διδακτορικό τίτλο και τους περίπου 100 εκλεγμένους Πανεπιστημιακούς, όλων των βαθμίδων, τότε έχουμε το ιδιαίτερα σημαντικό φάσμα της Οικογένειας των Στρ. Ιατρών. Ο συγγραφέας λοιπόν, με το μέχρι σήμερα έργο του συνεχίζει με δυναμισμό τον δρόμο που χαράξαμε οι παλαιότεροι.

Θα πρέπει να συμφωνήσουμε, από την πρώτη κιόλας ανάγνωση, ότι το βιβλίο παρουσιάζει με πετυχημένο τρόπο την δουλειά του συγγραφέα. Είναι σπάνια πραγματικά αυτή η ψύχραιμη και κατά το δυνατόν αντικειμενική έρευνα και ανάλυση της πολιτικής και κοινωνικής τοποθέτησης του Βετερανισμού. Υπάρχουν πάντα τα μη διαπραγματεύσιμα στοιχεία που αναδύονται από την παράδοση. Η στράτευση είναι δικαίωμα και όχι υποχρέωση! Ο Αξιωματικός, ο αυθεντικός Στρατιωτικός ασκεί λειτούργημα σε αντίθεση με τον αντίστοιχο που ως επαγγελματίας ασκεί επάγγελμα.

Στην πρώτη περίπτωση η παιδεία είναι εκ ων ουκ άνευ και για τον λόγο αυτό ακριβώς προωθήσανε την «μη παιδεία» στο στράτευμα όσοι οργανώσανε την εκτροπή, την Δικτατορία της 21 Απριλίου!

Η ταξινόμηση σε 4 κύκλους, μόνιμα στελέχη, έφεδροι, αυθορμήτως εξοπλισθέντες, άμαχοι πιστεύω ότι είναι ιδιαίτερα επιτυχημένη. Μπορούμε έτσι να παρακολουθήσουμε την αναλυτική περιγραφή που κάνει ο συγγραφέας. Καταδύεται θαρρετά και γι’αυτό αποτελεσματικά, στο χάος των αρχείων, των διαφόρων απομνημονευμάτων, των ντοκουμέντων, των προσωπικών αφηγήσεων. Οι τελευταίες αυτές έχουν πολύ μεγάλη σημασία και χρειάζονται προσεκτική εκτίμηση της πραγματικότητας και αποφυγή συγκινησιακών υπερβολών και ιδίως των φανταστικών
αφηγήσεων, που συχνά υποδύονται αληθοφάνεια η ακόμη είναι καθαρά παγίδες.

Αναδύονται οι απόστρατοι ως ευδιάκριτη κοινωνική ομάδα και είναι έξοχη η αναφορά του βιβλίου, στην διαδικασία διεκδίκησης της αξιοπρέπειας των βετεράνων, που συχνά απειλείται και τραυματίζεται. Η περιγραφή της πραγματικής κοινωνικής επιρροής των βετεράνων, εμποδίζεται συχνά από την ανυπαρξία ιστορικά καταγεγραμμένης ισορροπίας της επίσημης και γνωστής Ιστορίας με τις βιογραφικές αφηγήσεις, τα προσωπικά αρχεία και την αποδελτίωση του Τύπου. Τον σκόπελο αυτό καταφέρνει να αποφεύγει ο συγγραφέας, βοηθούμενος από την σχέση εμπιστοσύνης που απέκτησε με πρωταγωνιστές των διάφορων γεγονότων.

Έχουμε μπροστά μας βιβλίο δύσκολο, με πολιτικά αγκάθια(!), αγκάθια δεξιάς ιδεολογικής προέλευσης και αγκάθια αριστερής! Η επιτυχία του συγγραφέα είναι ότι δεν μένει απόλυτα ικανοποιημένος ούτε ο δεξιός, ούτε ο αριστερός αναγνώστης! Σημαίνει πολλά αυτό!

Η εκτενής αναφορά στην κρατική αρωγή κάθε είδους για τους απομάχους, φωτίζει αρκετά μισοσκότεινα κεφάλαια της πολιτικής των διαφόρων Κυβερνήσεων.

Ο Στρατός και η πολιτική, είναι ένα από τα κεφάλαια που δοκιμάζεται με επιτυχία η ερευνητική και ιδίως η αναλυτική ικανότητα του συγγραφέα.

Για το Σώμα των Αξιωματικών και την θέση του στην κοινωνία μίλησε πριν χρόνια, ο παλιός φίλος Τριαντάφυλλος Γεροζήσης, χαλκέντερος διανοητής, αρχικά με την έξοχη εργασία του στο Παρίσι. Συνέχισε στην Ελλάδα προσφέροντας πολύ σοβαρό έργο. Η συνεργασία του με τον συγγραφέα απέδωσε ιδιαίτερα αποτελέσματα. Κρίμα που δεν είναι πια μαζί μας να χαρεί την σημερινή εκδήλωση. Ο Γιώργος Σακαγιάννης πήρε την σκυτάλη και με περισσό δυναμισμό, θέληση και ερευνητικό μόχθο καταθέτει σήμερα τις θέσεις του για το Βετερανικό ζήτημα στον 20 ο αιώνα!

Δεν γεννήθηκε όμως στον 20 ο αιώνα το Βετερανικό Ζήτημα. Ερευνώντας και αναδιφώντας την Ιστορία του προγόνου μου Παντελή-Παντελή Ανεξάρτητου βρέθηκα μπροστά στην δημιουργία του προβλήματος τον 19 ο Αιώνα, στην Πατρίδα μας. Η «Ανεξάρτητος Εφημερίς της Ελλάδος» άρχισε τον βίοτης στην Ύδρα το 1827, από τον αγωνιστή του ναυτικού Αγώνα Παντελή Παντελή. Ήταν η πρώτη από ιδιώτη εκδοθείσα εφημερίδα αλλά και η πρώτη διωχθείσα από την διεφθαρμένη εξουσία της χώρας, την ώρα που η Επανάσταση ψυχορραγούσε κάτω από τα πλήγματα του Ιμπραήμ! Η εξουσία μετά την δημιουργία του πρώτου Κρατικού Μορφώματος, όποια και αν ήταν, δεν παρέλειψε να φέρεται με τον πιο σκαιό τρόπο στους πρώτους Βετεράνους, τους Αγωνιστές! Ο «Ανεξάρτητος» για 32 χρόνια στάθηκε απέναντι αψηφώντας διώξεις, φυλακίσεις και κατατρεγμούς από την Βαυβαροκρατία! Ήτανε τότε που δώσανε στον Νικηταρά τον βαθμό του Στρατηγού και την άδεια, στον τυφλό πια Αγωνιστή, να επαιτεί έξω από την εκκλησία της Ευαγγελίστριας στον Πειραιά! Ήτανε ακόμη τότε που το ποίημα του Παν. Σούτσου που παραθέτει το βιβλίο εκτυπωνότανε στο Τυπογραφείο του Ανεξάρτητου κρυφά και μοιραζότανε νύχτα στις γειτονιές. Ήτανε ακόμη οι διωκόμενοι Αγωνιστές που ανεβήκανε στο βουνό. Τότε άρχισε η ληστοκρατία που βασάνισε την χώρα μέχρι την δεκαετία του 1930!

Οι βετεράνοι, οι παλιοί Βετεράνοι διακονήσανε την ουτοπική «Εθνική Ιδέα» με αγνό πατριωτισμό. Στο τέλος του 19 ου Αιώνα από αυτήν γεννήθηκε η μονάκριβη κόρη της, ή «Μεγάλη Ιδέα»! Δεν κάνανε μόνο «κακό» αυτές, όπως διατείνονται πολλοί. Επιτρέψτε μου να πω πως ντύσανε με γιορτινά ρούχα την ρακένδυτη Πατρίδα και χτίσανε για τον Λαό την «Καταγωγική Άνεση» που τόσο είχε ανάγκη έστω και αν το πληρώσαμε ακριβά! Είναι η ουτοπία μας, το «Λούσο» της Ιστορίας μας!

Δεν θα ξορκίσουμε το “Esprit Militaire” ούτε το “Esprit de Corps” γιατί η πικρή εμπειρία του χρόνου δεν μας το επιτρέπει!

Ζούμε σε εποχή ανατροπών και συντροφιά με τον Συγγραφέα προτείνω να προβληματιστούμε!

Τι Στρατό θέλουμε, τι Στρατό και τι Αξιωματικούς χρειαζόμαστε σήμερα; Τον Στρατό που μπορεί να γίνει «ηρωϊκός», τον επιτυχημένο Τεχνοκρατικό η κάτι άλλο!

Ευχαριστώ για την υπομονή σας!


Ας επιτρέψουμε και τον κ. Σακαγιάννη να μας πει δύο λόγια, μετά την ολοκλήρωση των δύο Παρουσιάσεων του Βιβλίου του σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα.

Πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 22 Νοε 25 στο Πολεμικό Μουσείο της Αθήνας, η παρουσίαση και στην πρωτεύουσα του βιβλίου μου για τον ελληνικό βετερανισμό του εικοστού αιώνα, κομμάτι της διατριβής μου στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.

Πλήρωσα αυτές τις παρουσιάσεις (Θεσσαλονίκη-Αθήνα) με ιδιαίτερο άγχος. Γιατί δεν είχα συνεννοηθεί με κανέναν από τους ομιλητές. Δεν ήξερα τη γνώμη τους και δεν δέχθηκα να την ακούσω μέχρι τη στιγμή που θα την άκουγε και το κοινό μας και θα βιντεοσκοπείτο.

Ήταν αμέριστη η συμπαράσταση των αξιόλογων ανθρώπων, που μου έκαναν την τιμή να διαβάσουν την εργασία μου, ανάμεσα στους οποίους ο Στρατηγός Αλευρομάγειρος και ο Αν.Γεν.Αρτρος Βαζαίος, που είχαν ιδιαίτερη αξία επειδή φέρουν μια προσωπική ιστορία, τους υπολήπτομαι και μάλιστα, αποτελούν και το αντικείμενό μου, στη βετερανική τους εκδοχή.

Το ακροατήριό μας, από διάφορα σημεία του πολιτικού χάρτη, εντός και εκτός στρατού, άντεξε, προβληματίστηκε, ρώτησε, επέμεινε. 

Με έπεισε ότι δεν μιλούσαμε για κάτι θεωρητικό. Ότι η βετερανική ιστορία οφείλει να μπει στη στρατιωτική ιστορία και στην Ελλάδα, όπως πραγματοποιείται σταδιακά εδώ και χρόνια στις ΗΠΑ. Ότι βετερανική κουλτούρα κουβαλούμε υποσυνείδητα όλοι οι Έλληνες. Ότι καλό θα ήταν να το κάνουμε με επιστημονική γνώση κι όχι προσαρμοζόμενοι σε απλουστευτικά μοντέλα της εποχής. Γιατί τον ελληνικό βτερανισμό πρέπει να τον ανακαλύψουμε, με τις ιδιαιτερότητές του, μεταξύ μας. Και να τον αξιοποιήσουμε και να τον προβάλουμε σε εχθρούς και φίλους.

Ιδιαίτερη χαρά η παρουσία φίλων-αδελφών από τη Σχολή. Δυο κουβέντες μόνο ας πω: “Καλύτερα από όλους τα είπε ο δικός μας”, για τον κύριο Βαζαίο και “Μπράβο που έκανες αυτό το πράγμα που δεν το έκαναν επαγγελματίες ιστορικοί και πανεπιστημιακοί. Είναι σπουδαίο ότι βγήκε και αυτό από τη Σχολή μας”, για την αφεντιά μου.

Αυτός ο κύκλος έκλεισε, τα βιβλία μένουν ευτυχώς, ας ασχοληθούμε με νέα βιβλία και τους ασθενείς μας.

Σας ευχαριστώ για πολλοστή φορά, να είμαστε γεροί. 


Επιμέλεια Ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος

Categories
2025 ΒΙΒΛΙΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

ΤΟ ΣΠΑΘΙ ΜΟΥ, ΕΙΡΗΝΗ!

  • 2025.11.27
  • Αναστάσιος Μάνθος, Ταξίαρχος Π.Α. ε.α. ιατρός, Ομότιμος καθηγητής Ιατρικής, πρώην Πρύτανης Α.Π.Θ.

Στις 8 Νοεμβρίου, ημέρα Σάββατο και ώρα 11:00, στην Λέσχη Αξιωματικών Φρουράς Θεσσαλονίκης, έγινε από τις εκδόσεις Παπαζήση η παρουσίαση του βιβλίου του συναδέλφου Αρχιάτρου Γεωργίου Λ. Σακαγιάννη, με τον πολυδύναμο τίτλο:

  • «Το σπαθί μου. Ειρήνη!»
  • «Ο ελληνικός βετερανικός εικοστός αιώνας».
    • Έλλην απόστρατος αξιωματικός.
    • Κοινωνική και πολιτική τοποθέτηση από τον Μεσοπόλεμο στη Μεταπολίτευση.
    • Ομόκεντροι και παράκεντροι βετερανικοί κύκλοι

Την εκδήλωση προήδρευε ο δημοσιογράφος Παντελής Σαββίδης και ομιλητές ήταν αλφαβητικά οι :

  • Βλασίδης Βλάσης Ιστορικός Καθηγητής Πανεπιστημίου Μακεδονίας,
  • Δορδανάς Στράτος Ιστορικός Αναπληρωτής Καθηγητής Α.Π.Θ.,
  • Κωστάκογλου Σωτήρης Αντιστράτηγος ε.α.,
  • Μάνθος Αναστάσιος Ταξίαρχος ε.α. ιατρός, πρώην Πρύτανης ΑΠΘ, και ο
  • Μηταφίδης Τριαντάφυλλος Γραμματέας του ΣΦΕΑ.

Διαχρονικά, η προσωπικότητα και η πνευματική διαδρομή του συγγραφέα, αφενός μεν υπηρετεί με πλήρη επάρκεια την στρατιωτική ιατρική, η οποία αποτελεί και τον κύριο άξονα της εργασιακής του άσκησης, αλλά ταυτόχρονα υπηρετεί και την ακαδημαϊκή συμμετοχική του δράση στον επιστημονικό τομέα της Πολιτικής Ιστορίας, την οποία διακονεί με αφοσίωση και επιτυχία, όντας διδάκτορας του επιστημονικού αυτού γνωστικού αντικειμένου.

Παραθέτω το προσωπικό του σχόλιο σε μένα για το μέγεθος του βιβλίου, ότι δηλαδή, εάν χρησιμοποιούσε ολόκληρο το υλικό που συνέλεξε, τότε το ήδη ογκώδες περί ού ο λόγος βιβλίο που παρουσιάζουμε, θα ήταν τουλάχιστον διπλάσιο σε μέγεθος, αλλά υποθέτω ότι κατίσχυσε «το ουκ εν τω πολλώ το ευ». Όμως, το γεγονός αυτό τεκμηριώνει το αντίστοιχα ογκώδες έργο που κατέβαλε ο συγγραφέας για την συλλογή των ιστορικών στοιχείων, την αξιολόγησή τους, την συσχετιστική κριτική τους ανάλυση, το κύριο συμπερασματικό απόσταγμά τους, και τελικά την παρουσίασή τους.

       Ακαδημαϊκότητα

Μια λεπτομέρεια εντυπωσιακή, η οποία προσδίδει στο βιβλίο ιδιαίτερη ακαδημαϊκή αξία, είναι ότι πρόκειται για την συγγραφική επέκταση του διδακτορικού του έργου, το οποίο κρίθηκε με απόλυτη επιτυχία από το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, με βάση τα ακαδημαϊκά δεδομένα της κριτικής αποδοχής ενός πρωτότυπου και καινοτόμου πνευματικού ακαδημαϊκού έργου.

Συγγραφικός λόγος & γραφή

Ο συγγραφικός του λόγος έχει στοιχεία που αιφνιδιάζουν και τα οποία δεν τα συναντά κανείς συχνά στην τρέχουσα καθημερινότητα. Τα πιο εμφανή χαρακτηριστικά του λόγου του είναι:

  1. Η απροϋπόθετη παρρησία, η οποία κατά την γνώμη μου αποτελεί ταυτοτικό χαρακτηριστικό.
  2. Η αυτοδύναμη έκφραση, βασιζόμενη σε διαμορφωμένες θέσεις, οι οποίες εμφορούνται από ανεπιφύλακτη και ισχυρή αυτοπεποίθηση, σε συνδυασμό με έντονο και εμφανές βάθος παιδευτικής υποδομής.
  3. Η θεωρητική και η πρακτική κατάρτιση του συγγραφέα σε αρχές, αξίες, πολιτισμό, και αντιλήψεις ζωής.

      Κριτική του τίτλου του βιβλίου

Δεν μπορώ να μην αναφερθώ σχετικώς αναλυτικά στον τίτλο του βιβλίου, ο οποίος είναι καινοτόμος, ευρηματικός, θεματικά ταιριαστός και με σαρκαστικό χιούμορ. Μου φάνηκε ιδιαίτερα πρωτότυπη και εύστοχη η επιλογή της ατάκας «Το σπαθί μου, Ειρήνη» του κλασικού κινηματογραφικού έργου «Ένας ήρωας με παντόφλες». Όπως θα θυμάστε, ιδίως οι παλαιότεροι, πρωταγωνιστής ήταν ο αθάνατος ηθοποιός Βασίλης Λογοθετίδης, στον ρόλο ενός αποστράτου στρατηγού, με σενάριο και σκηνοθεσία του αξεπέραστου Αλέκου Σακελάριου και μουσική του μοναδικού Μάνου Χατζιδάκη.

         Στόχος του κινηματογραφικού έργου

Στόχος της ταινίας, που ισχύει και σήμερα, είναι η διακωμώδηση ενός βετεράνου στρατηγού, για τον οποίον ετοιμάζεται η τιμητική κατασκευή του ανδριάντα του. Όμως ο πραγματικός σκοπός των επισπευδόντων ήταν να λειτουργήσει ως εργαλείο κατάχρησης και τελικά οικειοποίησης ενός μεγάλου χρηματικού ποσού, από άτομα του περιβάλλοντός του, εν αγνοία του.

Το σενάριο

Εύλογα υποθέτω ότι οι περισσότεροι από μας έχουμε απολαύσει την εκπληκτική ερμηνεία του Λογοθετίδη, με βάση ένα σενάριο, το οποίο αναδείκνυε την περιφρόνηση του κράτους και την αδιαφορία του για την αξιοπρεπή διαβίωση ενός αποστράτου, η οποία φθάνει στο σημείο να απαιτεί ακόμη και το ξεπούλημα του κατά τον ίδιο «ηρωϊκού» του ξίφους και των παρασήμων του, ώστε να βρει τα χρήματα για την επιβίωση της οικογένειάς του, η ένδεια της οποίας έφθασε στο να μην μπορεί να αγοράσει ακόμη και φάρμακα για την θυγατέρα του.

Η τραγικότητα κορυφώνεται όταν γίνεται σαφές ότι η δημιουργία του «ανδριάντα», είχε αποκλειστικά και μόνο παράνομα και ανήθικα οικονομικά κίνητρα, τα οποία δεν είχαν καμιά σχέση με το υποτιθέμενο ένδοξο παρελθόν του απόστρατου στρατηγού, αλλά ήταν απλά ένα κακοποιητικό εφεύρημα για την υφαρπαγή μεγάλου χρηματικού ποσού από τον κρατικό κορβανά.

Τα δύο πρώτα μέρη του τίτλου

Είναι σαφές ότι η περίπτωση αυτή δεν αποτελεί γενικότητα με κάποιες εξαιρέσεις, αλλά αποτελεί μια σαφή εξαιρεσιακή σεναριογραφική επικέντρωση, που αφορά έναν απόστρατο. Βέβαια, ο σαρκασμός και η αντίφαση είναι εμφανή. Υπονοούν την μεγάλη αβελτηρία του κράτους απέναντι στους αποστράτους.

Επί της ουσίας το περιεχόμενο του βιβλίου εκπροσωπείται με πληρότητα από τον υπότιτλο του βιβλίου, δηλαδή «Ο ελληνικός βετερανικός εικοστός αιώνας», ευρισκόμενος όμως πάντα υπό την απειλή της αναξιοπρεπούς και καταθλιπτικής ένδειας.

Το τρίτο μέρος του τίτλου

Το τρίτο μέρος του τίτλου φανερώνει και την βαθιά πολυπλοκότητα του εγχειρήματος του συγγραφέα, ο οποίος έπρεπε να υλοποιήσει τις τρεις δεσμεύσεις του τίτλου του βιβλίου, από το τεράστιο χαοτικό τεκμηριωτικό υλικό, το οποίο κατά κανόνα ανθίσταται σθεναρά στην αποχαοτικοποίηση και δυσκολεύει εξαιρετικά την εντόπιση μοτίβων, τα οποία καταρχήν καταγράφονται και εν συνεχεία μελετούνται, συγκρίνονται και κωδικοποιούνται, ώστε να δημιουργούν αποτελέσματα και συμπεράσματα.

Αξιολογικές θέσεις

Είναι γεγονός ότι ο συγγραφέας τοποθετείται με αυτοπεποίθηση απέναντι στην χαοτικότητα του υπό επεξεργασία τεκμηριωτικού υλικού του. Το γεγονός αυτό, το εκφράζει χωρίς αμφισημίες και απογωνιοποιήσεις, δείχνοντας ότι εννοεί αυτό που πιστεύει και ότι πιστεύει αυτό που εννοεί. Αυτό δεν αποτελεί συνήθη πρακτική του καθημερινού, αλλά κυρίως, του γραπτού και μάλιστα συγγραφικού λόγου.

Σε μια τέτοια διαδικασία βιβλιοκριτικής, με τα παραπάνω χαρακτηριστικά, οφείλει να είναι κανείς εξελεγκτικά νηφάλιος και ισόρροπος αποτιμητής, αποδίδοντας από την μια πλευρά εύσημα, αλλά και από την άλλη όλες τις πιθανόν συμπαρομαρτούσες αβελτηρίες.

Γενική θεώρηση του βιβλίου

Βλέποντας κανείς τα εμφανή σημειολογικά στοιχεία στην πρώτη επαφή με το βιβλίο, καταγράφει τον μεγάλο, αλλά ευανάγνωστο όγκο του (σχεδόν 650 σελίδες), έναν, όπως ειπώθηκε προηγουμένως, πολλά σημαίνοντα τίτλο («Το σπαθί μου Ειρήνη!») και ακόμη έναν υποσημαίνοντα υπότιτλο («Ο ελληνικός βετερανικός εικοστός αιώνας»), καθώς και ένα αναλυτικό επεξηγηματικό αρθρωτό δεύτερο υπότιτλο που περιλαμβάνει,

  1. «Έλλην απόστρατος αξιωματικός.
  2.  Κοινωνική και πολιτική τοποθέτηση, από τον Μεσοπόλεμο στη Μεταπολίτευση.
  3.  Ομόκεντροι και παράκεντροι βετερανικοί κύκλοι». Όλα αυτά δημιουργούν ένα εμφανές αναπεπταμένο συναφές ποικιλόμορφο θεματολόγιο.

Συνδεσιμότητα πρωτογενούς υλικού

 Το αρχικό ερώτημα είναι το πώς συνδέονται όλα αυτά, και ποια είναι η ποσοτική συμμετοχή τους στο τελικό διά ταύτα. Η απορία αυτή μπορεί να λειτουργεί κριτικά και προβληματικά, που θα μπορούσε σε κάποιον επιπολής κριτικίζοντα να ξιφουλκήσει πρόωρα και χωρίς μέτρο. Όμως στην ουσία λειτουργεί μόνο θετικά, ως πειστική πρόκληση ανάγνωσης, για να διαπιστώσει κανείς πώς όλη αυτή η ποσότητα και η εκ πρώτης όψεως χαοτική ποικιλότητα, καταλήγει αναλογικά, καταλογικά, διαλογικά και συλλογικά στο διά ταύτα, δηλαδή στην αλληλεπίδραση, αλλά και στην ετεροεπίδραση, με την εξαιρετικά χρήσιμη κριτική ανάλυση και συσχετιστική συμπερασματολογία.

Κριτική των εργαλείων λόγου

Καταρχήν, εννοιακά και συντακτικά το βιβλίο διαθέτει συνθετική πολυθεματικότητα, αντίστοιχη της κοινωνικής πολυπλοκότητας και αλληλεπίδρασης, την οποία και προσμέτρησε.

Υπάρχουν ετερογενή θέματα, τα οποία όμως, στην ροή του βιβλίου, τελικώς απαρτιώνονται, εννοιολογικά, αιτιολογικά, ερμηνευτικά και τελεολογικά. Τελικώς πράγματι εντυπωσιάζει και ξενίζει η θεματική ετερογένεια, αλλά όμως ξεπληρώνει καταλυτικά η αποκάλυψη της «διαπλοκής» της. Όλα μέσα σε όλα.

Εργαλεία λόγου 1

Ρέουσες έως και χειμαρρώδεις σκέψεις, παρορμητικά άτακτες έως και ανάκατες, με τελικά γοητευτική έως και αποκαλυπτική ισορροπία, αλληλεπίδραση και διαδραστική κατάλυση.

Φιλοσοφικός καταιγισμός, ο οποίος όμως προκαλεί την κάθαρση και την πρακτική ένταξη στην καθημερινότητα, αλλά και στη διαχρονική υπόσταση.

Συνδυασμός ασυνδύαστων, με πολύ εύστοχες επιλογές και πρακτικό, λογικό, αλλά και επαγωγικό ακόμη αντίκρισμα, που αιφνιδιάζει.

Άριστη προσέγγιση πολιτικής ιστορίας και πολιτικής κριτικής, απροδιάθετη, νηφάλια, παρρησιακή, ισόρροπη, επαγωγική, και τελικώς διά λόγου πειστική.

Εργαλεία λόγου 2

Τα λεκτικά εργαλεία είναι άριστης τεχνικής και πολύ υψηλού επιπέδου. Η γλώσσα λαμπυρίζουσα, η δομή άρτια, η σύνταξη εναργής, η ετυμολογία καταλυτική, η ροή γοητευτική, η σαφήνεια αδιασάλευτη, οι έννοιες απαρτιωμένες, η λογική επαγωγική, η ανάλυση-σύνθεση πρακτική τόσο στη μικροανάπτυξη όσο και στη ολική δομή, γραφή με ροή αιτίου-αιτιατού όπου απαιτείται, απροκατάληπτη αυτο- και ετερο- συλλογική κριτική, ιστορική γνώση γεγονότων, φαινομένων, αλλά και επιφαινομένων όσο και υποφαινομένων ως ιστορικά ανάλεκτα, εντελέχεια στον καθορισμένο ορίζοντα, επαγωγική άρθρωση με τεκμηρίωση στα επί μέρους «διά ταύτα», αλλά και αναπάντεχη εμπλοκή όλης της ετερογένειας στο θέμα, με προσέγγιση παράλληλη, ασύμμετρη, αναλογική, αντιδιασταλτική, ιστορική ή και ανιστορική, συμβιωτική ή αβιωτική.

Εργαλεία λόγου 3

Το βιβλίο αποτελεί μια ανατομία αρθρωτή, κεντημένη επάνω σε μια τεράστια τοιχογραφία, με την οποία ανατέμνονται οι επιδραστικές σχέσεις προσώπων, θεσμών, κοινωνίας, αποστράτων, ενώσεων, πολιτικής, πολιτικών και κομμάτων. Εντυπωσιακή είναι η αναλυτική ψυχολογία των αποστράτων και απομάχων, η αναζήτηση της σκοτεινής πλευράς του μέσου ιστορικού προσώπου, η ιδιότητα του βιβλίου ως ένα εξαιρετικό ημερολόγιο γεγονότων. Αιφνιδιάζει η έντεχνη πολιτική συγκριτική καταγραφή, με αφορμή τα των βετεράνων, και ότι η προσέγγιση του βιβλίου γενικότερα, αφορά περισσότερο τις σχέσεις με την κοινωνία και τα κοινά, παρά τις μεταξύ των ενώσεων διαφορές. Από την άλλη πλευρά, περισσότερο τονίζεται το περιβάλλον ποιοτικό κλίμα και οι σχέσεις με τις ενώσεις αποστράτων. Πάντως η αίσθηση του ομιλούντος είναι ότι η εντόπιση μοτίβων συγκλίσεων και αποκλίσεων από την χαοτική κατάσταση των ενώσεων αποτελεί συγγραφικό επίτευγμα.

Εργαλεία λόγου

Με έναν ολιγολεκτικό προσδιορισμό, το βιβλίο είναι έως και συναρπαστικό στη γραφή και στο αποτέλεσμα.

Ως επιμύθιο θα έπρεπε να καταγράψω την απροκατάληπτη προσέγγιση του συγγραφέα στο ιστορικό αντικείμενο, την κριτική συσχέτιση και τέλος την ακόλουθη παρρησιακή παρουσίαση. Θεωρώ όμως ότι η ανακάλυψή τους είναι η κύρια ανταμοιβή του αναγνώστη, ο οποίος μπορεί μετά την εντόπισή τους να ενδιατρίψει σ’ αυτήν, όχι μόνο άμεσα, αλλά και με έμμεσο τρόπο.

Επιμύθιο

Ως επιμύθιο μπορώ να πω ότι εκφράζω την ελπίδα πως κατέγραψα ικανά στοιχεία ώστε να λειτουργήσουν ως κίνητρο ανάγνωσης και συμμετοχής σ’ ένα πραγματικά γοητευτικό και αποκαλυπτικό ταξίδι που προσφέρει το βιβλίο αυτό.

Ομιλητής: Αναστάσιος Μάνθος, Ταξίαρχος Π.Α. ε.α. ιατρός, Ομότιμος καθηγητής Ιατρικής, πρώην Πρύτανης Α.Π.Θ.

Επιμέλεια Ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος

Categories
2025 ΗΜΕΡΙΔΕΣ - ΣΥΝΕΔΡΙΑ

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

  • 2025.11.22
  • ΕΕΥΕΔ

Την Παρασκευή 14 και το Σάββατο 15 Νοεμβρίου 2025 διεξήχθη με μεγάλη επιτυχία, η τρίτη Επιστημονική Διημερίδα της Διακλαδικής Καρδιοχειρουργικής Κλινικής των Ενόπλων Δυνάμεων, στο Αμφιθέατρο του 401 ΓΣΝΑ.

Στην εναρκτήρια τελετή παρεβρέθη ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας κ. Αθανάσιος Δαβάκης (ο οποίος παρέμεινε στο αμφιθέατρο για πάνω από 2 ώρες), ο Διευθυντής ΔΥΓ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Γ. Δημητρακόπουλος, (εκπροσώπησε και τον Α/ΓΕΣ), Καθηγητές Πανεπιστημίου, Πρόεδροι Επιστημονικών Εταιρειών και πλήθος Συναδέλφων Υγειονομικού όλων των κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων, εν ενεργεία και εν αποστρατεία.

Ο Διευθυντής της Καρδιοχειρουργικής Κλινικής Γενικός Αρχίατρος κ. Κωτούλας Χριστόφορος, είχε την ευγενή πρωτοβουλία να τιμήσει τους Συναδέλφους που συνέβαλαν στην ίδρυση και λειτουργία της Κλινικής προβάλλοντας το έργο τής διακλαδικότητας, κατά την εισαγωγική του ομιλία.

Επενέτη και η δεύτερη πρωτοβουλία του κ. Κωτούλα, όπου στην εναρκτήρια διάλεξη με θέμα ο “Στρατιωτικός Ιατρός το 2025” από τον Αρχιπλοίαρχο κ. Α. Μίλκα προκάλεσε ως Πρόεδρείο και σχολιαστές τους κ.κ

  • Παπαγιαννόπουλο Νικόλαο Υποστράτηγο ε.α, Πρόεδρο της Επιστημονικής Ενωσης Υγειονομικών Ενόπλων Δυνάμεων (ΕΕΥΕΔ).
  • Πατσουράκο Φώτη, Γενικό Αρχίατρο εα, Πρόεδρο του Συνδέσμου Αποφοίτων ΣΣΑΣ και τον
  • Ταξίαρχο (ΥΙ) Πουλακίδα Ηλία, Διευθυντή του 401 ΓΣΝΑ.

Ο Αντιπλοίαρχος κ. Α. Μίλκας στην ομιλία του, μετά από μία πολύ
σύντομη ιστορική αναδρομή, έδωσε το στίγμα της Στρατιωτικής Ιατρικής στο έτος 2025. Αναφέρθηκε στα βασικά χαρακτηριστικά που την διέπουν. Αναφέρθηκε στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το Υγειονομικό και τον τρόπο με τον οποίον ασκείται το Ιατρικό επάγγελμα. Αναφέρθηκε τις νέες προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν, όπως τις ανθρωπιστικές αποστολές, την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, την συμμετοχή σε ειρηνευτικές αποστολές, την συνδρομή και υποστήριξη του ΕΣΥ και την μεταναστευτική κρίση που βιώνει η χώρα. Αναφέρθηκε στις νέες συνθήκες που διαμορφώνει η Τεχνική Νοημοσύνη, η Τηλεϊατρική και στην αυξημένη ανάγκη για την αντιμετώπιση του ψυχοκοινωνικού στρες που βιώνουν τα Στελέχη.

Δείτε ολη την ομιλία του κ. Μίλκα : εδώ και τον σχολιασμό από τον Πρόεδρο της ΕΕΥΕΔ κ. Ν Παπαγιαννόπουλου εδώ.

Σημέιωση : Τα παραπάνω Βίντεο σε περίπτωση δυσλειτουργίας μπορείτε να τα δείτε εδώ και εδώ αντίστοιχα.

Φωτογραφικά Στιγμιότυπα από την εκδήλωση :

Χαιρετισμός Προέδρου ΕΕΥΕΔ, κ. Ν. Παπαγιαννόπουλου.

Βραβεύσεις

Βράβευση Σπανού Αναστάσιου, Αντιναύαρχου (ΥΙ) ε.α – Καρδιολόγου, Μέλους της ΕΕΥΕΔ
Βράβευση Ταξιάρχου ε.α, Ηλιόπουλου, Καρδιολόγου.
Βράβευση Υποστρατήγου ε.α Λαζαρίδη Κυριάκου, Καρδιολόγου (Μέλος ΕΕΥΕΔ)
Βράβευση κ. Μωραϊτάκη – Πικρού Ελευθερίας, Αντιπεριφερειάρχου Αττικής. (Αντεπιστέλων Μέλος της ΕΕΥΕΔ)
Βράβευση Δρ. Θάνου Ασκητή, Νευρολόγου Ψυχιάτρου με την κ. Μωραϊτάκη – Πικρού Ελευθερία.

Επιμέλεια Ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος

Categories
2025 ΑΡΘΡΑ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΤΟ ΚΑΡΑΒΟΣΚΥΛΟ Ο ΒΑΖΑΙΟΣ

  • 2025.11.21
  • Λάμπρος Βαζαίος

Στις 26 Σεπτεμβρίου 1943 στο Λακκί της Λέρου, βυθίζεται το ελληνικό αντιτορπιλικό «Βασίλισσα ‘Όλγα», μετά από την επιδρομή των γερμανικών αεροσκαφών που είχαν απογειωθεί από το κατεχόμενο αεροδρόμιο της Ρόδου. Κατά την επιδρομή, ο Κυβερνήτης του πλοίου και άλλα 70 μέλη του πληρώματος σκοτώνονται. Η αεροπορική επίθεση αυτή, με πρώτο θύμα της το αξιόμαχο ελληνικό αντιτορπιλικό, αποτέλεσε και το ξεκίνημα της «Μάχης της Λέρου». Δείτε το σχετικό αφιέρωμα της ΕΡΤ (https://www.ert.gr/…/vythisi-toy-antitorpilikoy-quot…/ #ΕΡΤ Αρχείο_Ιστορία

Στον κατάλογο των νεκρών συναντούμε το όνομα του Δίοπου – Θερμαστή, Στυλιανού Βαζαίου. Εδώ έρχεται η σύμπτωση των ονομάτων να αποκαλύψει ακόμη ένα νεκρό, που δεν περιλαμβάνεται στον παρακάτω κατάλογο. Η ιστορία δημοσιεύτηκε αρχικά στην “ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ” από όπου και η σχετική φωτογραφία του δημοσιεύματος με ιδιόχειρο σημείωμα του Ναυάρχου Μόραλη .

Αργότερα είδε το δως της δημοσιότητας στην Εφημερίδα ΕΦΣΥΝ με τίτλο : Βαζαίος: ο καραβόσκυλος που χάθηκε με το «Βασ. Ολγα».

Γεώργιος Μόραλης Αντιναύαρχος Ε.Α.του Πολεμικού Ναυτικού, Επίτιμος Διοικητής Στόλου, Παλαίμαχος Β` Παγκοσμίου Πολέμου έχει τιμηθεί δύο φορές με τον Πολεμικό Σταυρό Γ΄ Τάξης.

Όταν ο αντιναύαρχος ε.α. Γιώργος Μόραλης (1920-2020) συνάντησε, πριν χρόνια, τον Στρατιωτικό γιατρό, καθηγητή, Λάμπρο Βαζαίο, κάτι του θύμισε το όνομα.

– Βαζαίος, είπατε;

– Μάλιστα, Λάμπρος Βαζαίος.

– Τι μου θυμίσατε τώρα… Καθίστε να σας διηγηθώ μια μικρή ιστορία.

Του διηγήθηκε λοιπόν, με συγκίνηση και τρυφερότητα, ότι Βαζαίος λεγόταν ένας υποκελευστής που υπηρετούσε μαζί του στο αντιτορπιλικό «Βασίλισσα Ολγα» στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Και τον θυμόταν καλά, διότι ο Βαζαίος είχε και τον σκύλο του στο πλοίο, που όλοι τον φωνάζανε κι αυτόν «Βαζαίο». Ήταν ένα γλυκύτατο και ζωηρό σκυλάκι, η χαρά όλου του πληρώματος.

Ο αντιναύαρχος ε.α. Γιώργος Μόραλης στο γραφείο του. Μεταξύ των άλλων φωτογραφιών έχει και αυτή του Βαζαίου με τον «Βαζαίο» του…
Ο Δίοπος Βαζαίος με τον Βαζαίο όρθιο…..

«Όπως γνωρίζετε», συνέχισε ο ναύαρχος, «το “Βασίλισσα Ολγα” βυθίστηκε στο Λακκί της Λέρου, στις 26 Σεπτεμβρίου, μετά από αιφνιδιαστική επίθεση δεκάδων γερμανικών αεροσκαφών.

Πήρε μαζί του στον βυθό 73 άνδρες, με πρώτο τον κυβερνήτη, πλοίαρχο Μπλέσα, 5 αξιωματικούς, 10 υπαξιωματικούς, 54 ναύτες και άλλους 3 Αγγλους ναύτες. Μεταξύ των νεκρών ήταν και ο υποκελευστής Βαζαίος, αλλά και ο σκύλος του, ο “Βαζαίος”».

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

Στα τέλη Απριλίου 1941, λίγες μέρες πριν από τη είσοδο των Γερμανών στην Αθήνα, ο Γιώργος Μόραλης είχε ακολουθησει με το ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΟΛΓΑ, το Στόλο κατά την αποδημία του στη Μέση Ανατολή. Στη Μέση Ανατολή, υπηρέτησε σχεδόν συνεχώς σε αντιτορπιλικά (ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΟΛΓΑ, ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ, ΝΑΥΑΡΙΝΟΝ και ΠΙΝΔΟΣ), μετέχοντας στις συμμαχικές επιχειρήσεις στη Μεσόγειο, περιλαμβανομένων συνοδείας νηοπομπών στην άκρως επικίνδυνη περιοχή του Τομπρούκ (1942), των επιχειρήσεων στη Δωδεκάνησο (Σεπτέμβριος-Νοέμβριος 1943, με το ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ), καθώς και των αποβάσεων στο Άντζιο της Ιταλίας (Ιανουάριος 1944, επίσης με το ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ) και τη Νότια Γαλλία (Αύγουστος 1944, με το ΠΙΝΔΟΣ).

Δείτε το πλήρες βιογραφικό του εδώ


Στο Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας (ΕΛ.Ι.Ν.ΙΣ) υπάρχει ολόκληρη η Ιστορία του Αντιτορπιλικού “Βασιλισσα Όλγα” και τα ονόματα των νεκρών.

Πλωτάρχης Γεώργιος Μπλέσσας

Τα ονόματα των νεκρών

Αξιωματικοί
ΠλωτάρχηςΓεώργιος Μπλέσσας
ΥποπλοίαρχοςΜιχαήλ Γρηγορόπουλος
ΥποπλοίαρχοςΔημήτριος Μπάτσης
Υποπλοίαρχος (Μηχ)Αλέξανδρος Σακίπης
ΣημαοφόροςΝικόλαος Σιμιτζόπουλος
Έφ. ΣημαιοφόροςΙωάννης Δουρής(1)
Επ. Σημαιοφόρος (Οικ.)Παναγιώτης Κονταράτος(2)
Υπαξιωματικοί
Αρχικελευστής ΤηλεγραφητήςΔανιήλ Σγουρός
Κελευστής (Ηλεκ.)Δημήτριος Μαστράκος(2)
Υποκελευστής Α΄ (Πυρ.)Αντώνιος Λιάσκος
Υποκελευστής Α΄ (Τορ.)Γεώργιος Ζήλος
Υποκελευστής Β΄ (Τηλ.)Μάριος Ξενάκης
Υποκελευστής Β΄ (Μηχ.)Δημήτριος Μπέης
Υποκελευστής Β΄ (Μηχ.)Γεώργιος Δούκας
Υποκελευστής Β΄ (Μηχ.)Ελευθέριος Μπαλόκας
Υποκελευστής Β΄ (Μηχ.)Ευθύμιος Πέρρος
Υποκελευστής Β΄ (Μηχ.)Χρήστος Βασιλειάδης
Δίοποι
ΑρμενιστήςΙωάννης Παράβαλος
ΠυροβολητήςΓεώργιος Μπουλιέρης
ΠυροβολητήςΚυριάκος Τσαλαπατάκης
ΠυροβολητήςΓεώργιος Ζαχαράκης
ΠυροβολητήςΓεώργιος Μαραγκός
ΠυροβολητήςΣτέφανος Νταβλιάκος
ΠυροβολητήςΒασίλειος Θεοδοσόπουλος
ΠυροβολητήςΙωάννης Νομικός
ΠυροβολητήςΑνάργυρος Στεργίου
ΠυροβολητήςΒασίλειος Ρίζος
ΠυροβολητήςΛουκάς Παπαδογιαννάκης
ΠυροβολητήςΑντώνιος Ζαραβέλλας(2)
ΠυροβολητήςΙωάννης Χριστόπουλος
ΠυροβολητήςΕυστράτιος Αρβανιτάκης(2)
ΠυροβολητήςΠαναγιώτης Κουντούρης
ΠυροβολητήςΙωάννης Καλαγκιάς
ΠυροβολητήςΚωνσταντίνος Κόκκαλης
ΤορπιλητήςΣτυλιανός Σταματόπουλος
ΤηλεγραφητήςΜιχαήλ Στουραΐτης
ΤηλεγραφητήςΔημήτριος Μαρωνίτης
ΔιαχειριστήςΑθανάσιος Μυλωνάς
ΜηχανικόςΕμμανουήλ Δημητρούλιας
ΜηχανικόςΓεώργιος Κωνσταντινέας
ΜηχανικόςΜαρκος Μένης
ΜηχανικόςΧριστόφος Σουρής
ΗλεκτρολόγοςΣωτήριος Ιατρού
ΗλεκτρολόγοςΑντώνιος Λεονταρίτης
ΗλεκτρολόγοςΙωάννης Παπαγεωργίου
ΘερμαστήςΣτυλιανός Βαζαίος
Ναύτες
ΑρμενιστήςΝικόλαος Παναγιώτου
ΑρμενιστήςΓεώργιος Κάτρης
ΠυροβολητήςΗλίας Βιντιάδης
ΠυροβολητήςΠαναγιώτης Γκέτσος
ΠυροβολητήςΝικόλαος Δημητρίου
ΠυροβολητήςΝικόλαος Διακορώνιας
ΠυροβολητήςΕυτύχιος Καγιαβάς
ΠυροβολητήςΓεώργιος Καλαφάτης
ΠυροβολητήςΙωάννης Κόλλιας
ΠυροβολητήςΧρήστος Αργύρης
ΠυροβολητήςΜιχαήλ Κουντούδης
ΠυροβολητήςΝικόλαος Μαυρομμάτης
ΠυροβολητήςΚων/νος Νικολαΐδης
ΠυροβολητήςΓεώργιος Τσούλος(2)
ΤορπιλητήςΜαρίνος Βόγας
ΤορπιλητήςΕυστάθιος Κριμιτζής
ΜηχανικόςΜάρκος Βιτάλης
ΜιχανικόςΜιλτιάδης Πεπερίδης
ΜιχανικόςΣωκράτης Τσάκος(2)
ΗλεκτρολόγοςΙωάννης Γαρδίας
ΗλεκτρολόγοςΕλευθέριος Τσούμας
ΘερμαστήςΚων/νος Κοχείλας
ΘερμαστήςΓεώργιος Δήμου
ΚαταστρώματοςΧρήστος Τσολάκης
ΕσχαρεύςΜιχαήλ Βάλβης

ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΒΗΜΑ ΕΕΥΕΔ

ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Επιμέλεια ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος

Categories
2025 ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Γενέθλια Τάξης ΣΙΣ 1965 . 12/11/1965

  • 2025.11.13
  • Στέφανος Λιμπέρης
  • Ευριπίδης Παπαθανασίου
  • Μιχάλης Σοϊλεμετζίδης

ΜΙΑ ΞΕΧΩΡΙΣΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΑΞΕΩΣ*

*ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΑ γιατί σηματοδοτεί τα 60 χρόνια από την είσοδό μας στη Σχολή
ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ γιατί για δεύτερη χρονιά την γιορτάζουμε σε δύο συναντήσεις σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα

Εμείς, του 60 οι εκδρομείς
απόμακροι εξ αρχής
εκτός παραδομένου κόσμου εμείς,
ανήλικοι διαρκώς.

Με τους στίχους του Διονύση Σαββόπουλου από το album “Το κουρέμα” να μας αντιπροσωπεύουν, συναντηθήκαμε σε δύο ομάδες, σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα, στις 12 Νοεμβρίου 2025, γιορτάζοντας τα 60 χρόνια της γνωριμίας μας, εκεί έξω από την πύλη της Στρατιωτικής Ιατρικής Σχολής στην Πλατεία Γεμινάδου.
Εβδομήντα δεκαοκτάχρονα και ένας δεκαεφτάρης, ο βενιαμίν μας Απόστολος Τούντας. Όλοι μας γεμάτοι όνειρα και φιλοδοξίες.

Βρεθήκαμε πολλοί. Χαρήκαμε, γελάσαμε, θυμηθήκαμε, συγκινηθήκαμε. Φέραμε στο μυαλό μας αυτούς που δεν είναι πια κοντά μας. Τον Σταύρο, τον Στέλιο, τον Γιώργο, τον Νίκο, τον Σταύρο, τον Παναγιώτη, τον Γιώργο, τον Καλλίστράτο, τον Αντώνη, τον Γιάννη και τον Αντώνη. Αλλά στις καλές και στις αστείες τους στιγμές μόνο. Και έτσι τους αισθανθήκαμε σαν να τους είχαμε κοντά μας, δίπλα μας.

Εκδρομείς, σκέφτηκα και εμείς της δεκαετίας του ’60, μαζί με τον Μίκη, τον Χατζηδάκι, τον Κούν, τον Τσαρούχη, την Μελίνα, τον Μποστ και τόσους άλλους, που σηματοδότησαν “το ροκ του μέλλοντός μας”.

Ο συμμαθητής μας Μιχαήλ Σοϊλεμετζίδης έγραψε και μας αφιέρωσε το παρακάτω έμμετρό του.

ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΤΟΥ ΙΩΒΗΛΑΙΟΥ
ΟΙ ΕΤΑΙΡΟΙ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Ω ουρανία Μοίρα
αιώνια μάντι και πρόξενε ζωής
ποιά δύναμη και ποιό φως του Σύμπαντος
σε οδηγεί, στις αμετάκλητες επιλογές,
με τις πλάνες των ονείρων υποσχέσεις
και τις χρυσές των δρόμων ανταμοιβές;

Τι κι αν είμαστε, της νομοτελείας
και του αδόκητου, το δια ταύτα
τι κι αν είμαστε πεπερασμένοι
στου αέναου χρόνου τη ροή…
Εμείς οι εύκληροι εταίροι
της Στρατιωτικής Ιατρικής,
μία ημέρα των θαυμάτων,
κάνανε το όραμα ζωή
και με της αξιωσύνης τα φτερά,
πετάξαμε στον ορίζοντα
της Ιστορίας, ως ξεχωριστοί.

Το θαυμαστικό αυθυπόστατο της Ύπαρξης,
η διανόηση με πλούτο γνώσεων,
ιχνιλάτησε ιδέες , υιοθέτησε αξίες,
για την ευφρόσυνη πληρότητά μας.

Μοιραστήκαμε με τους ομοταγείς,
και τους ομόψυχους,
τα οράματα και τα βιώματά μας,
τολμήσαμε και αναδείξαμε
τις αλήθειες, που φωτίζουν συνειδήσεις.

Εν τέλει, Εμείς οι Εταίροι,
της Στρατιωτικής Ιατρικής
ταξιδεύοντας στη θάλασσα των Μουσών, βρήκαμε τα Κύθηρα… των ιδεατών,
γιατί ήμασταν εμπνευσμένοι,
στο καράβι των προσδοκιών
και έτσι φτάσαμε αισίως,
στην Αφροδίτης τη γενέτειρα,
όπου δικαιώθηκαμε, στα Κύθηρα
των αιώνιων συμβολισμών

Τι κι αν ο πανδαμάτωρ χρόνος,
όλα τα αλλάζει,
η ιδέα της Στρατιωτικής Ιατρικής,
αιώνια μένει και ως μυστηριακή αύρα,
το θυμικό μεταρσιώνει
και εσαεί μας ενώνει,
στον δρόμο του Ιωβηλαίου… τον δοξαστικό

ΜΣ. Θεράπων Μουσών. Στρατιωτικός Ιατρός. 25/11/2025

Φεύγοντας και από τις δύο συγκεντρώσεις μας (25η από την αποφοίτησή μας!!), τραγουδούσαμε με μπάντα την μυστική της ψυχής μας:
Να μας έχει ο Θεός γερούς, πάντα ν’ ανταμώνουμε, και να ξεφαντώνουμε, βρε, με χορούς κυκλωτικούς κι άλλο τόσο ελεύθερους σαν ποταμούς”.

Ευριπίδης Αθ Παπαθανασίου



ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Από αριστερά, όρθιοι :Βρετάκος Παναγιώτης, Ζαγόρας Δημήτριος, Γεννηματάς Βασίλειος, Γοργογιάννης Δημήτριος, Σοιλεμετζίδης Μιχαήλ, Σταθογιάννης Ευάγγελος, Ελευθεριάδης Ευστάθιος, Κεχαγιάς Σπυρίδων, Παπαθανασίου Ευριπίδης

Από αριστερά, καθισμένοι : Λιμπέρης Στέφανος, Παπαδόπουλος Αναστάσιος, Διαμαντόπουλος Δημήτριος.

Από αριστερά : Γοργογιάννης Δ. Γεννηματάς Β. Παπαδόπουλος Α. Σοιλεμετζίδης Μ. Κεχαγιάς Σ. Παπαθανασίου Ε. Διαμαντόπουλος Δ. Ζαγόρας Δ. Βρετάκος Π. Σταθογιάννης Ε.

ΣΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

ΚΡΑΤΑΤΕ ΓΕΡΑ …. ΤΟ 2045 ΚΑΙ ΤΟ 2065 ΕΙΝΑΙ ΚΟΝΤΑ ……

Από δεξιά Μάνθος Α. Περμεκελλιδης Ι, Φάκος Γ, Βιρβίλης Στ, Παρανός Γ, Δημηρόπουλος.

ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ …..

Ο ΠΡΩΤΟΣ ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 3 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΗ 12/11/1969

…ΚΑΙ Η ΠΡΩΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟ 1976

Ορθιοι από αριστερά : Φάκος Γ. Παπαθανασίου Ε. Βλαχάβας……. Κάτω σειρά : Μάνθος Α. Σταθογιάννης Ε, Σοϊλεμετζίδης Μ. …… Ξαπλωμένος εμπρός Λιμπέρης Στ. (απαιτείται συμπλήρωση ονομάτων)

Η ΕΕΥΕΔ ΕΥΧΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1965 ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΜΕ ΥΓΕΙΑ ΝΑ ΕΟΡΤΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΕΤΕΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΗ.

Επιμέλεια Ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος

Categories
2025 ΕΦΥΓΑΝ

ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ

  • 2025.11.13
  • ΔΣ/ΕΕΥΕΔ

Με θλίψη σάς ανακοινώνουμε, ότι έφυγε από την ζωή, η Ταξίαρχος (ΥΝ) ε.α, Στυλιανή Ιωαννίδου.

Η Στυλιανή Ιωαννίδου διετέλεσε Διευθύνουσα της Νοσηλευτικής Υπηρεσίας στο παλαιό 424 ΓΣΝΕ

Η εξόδιος ακολουθία θα τελεσθεί αύριο Παρασκευή 14 Νοεμβρίου 2025 και ώρα 11.30 στον Ιερό Ναό Αναστάσεως του Κυρίου, στα Κοιμητήρια της Θερμής.

Εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια σε όλους τους συγγενείς , φίλους και Συναδέλφους της, που την γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί της.

Ο Θεός ας την αναπαύσει

ΔΣ/ΕΕΥΕΔ

Categories
2025

ΤΟ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΟ

  • 2025.11.10
  • Λάμπρος Βαζαίος
  • ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΒΗΜΑ ΕΕΥΕΔ

Ήτανε το 1961 που στο Θέατρο Αθηνών ανέβηκε το έργο του Λουϊτζι Πιραντέλλο, «Απόψε Αυτοσχεδιάζουμε». Ο Μάνος Χατζηδάκης έγραψε τους στίχους και την μουσική τραγουδιού που συνόδευε την παράσταση. Η Ζωή Φυτούση μας τραγούδησε τότε, πως ο «Ταχυδρόμος Πέθανε»! «Ήταν παιδί στα δέκα-εφτά», έλεγε «ο αφόρητα ευαίσθητος»(!) στίχος (όπως σχολίασε τότε καλός θεατρικός κριτικός σε εφημερίδα της εποχής). Ας είμαστε ήσυχοι όμως, ας γιορτάσουμε όσο πιο «Χατζηδακικά» μπορούμε τα 100 χρόνια από την γέννηση του! Ας προσέξουμε να μην τον ερεθίσουμε με καμιά άστοχη κουβέντα, δεν ήταν και πολύ υπομονετικόςτα τελευταία του χρόνια! Ιδιαίτερα ας μην τον αφήσουμε να μάθει τι γίνεται σήμερα με τα «Ταχυδρομεία»! Είναι σίγουρο πως παρά την μεγάλη, την μνημειώδη οξυδέρκεια του, δεν ήταν δυνατόν να «προφητεύσει» τότε η έστω να προβλέψει την σημερινή κατάσταση! Είναι ακόμη πιο σίγουρο πως θα στόλιζε, όπως μόνο εκείνος ήξερε, τους «δράστες» όποιοι και αν ήταν, σε όποιο κόμμα και αν σταυλιζόντουσαν

*Στο «Μικρό Φλόκα» της Κοραή, μεσημεράκι ο Χατζηδάκης με τον Νίκο Γκάτσο πίνανε τον καφέ τους κουβεντιάζοντας ήσυχα. Μετά από λίγο ο Κατσαρός με τον Μίλτο Σαχτούρη, πηγαίνοντας για το πατάρι του Λουμίδη, μπήκαν να πουν ένα «γειά», έτσι στα γρήγορα. Ο Χατζηδάκης ρώτησε τον Μιχάλη Κατσαρό όπως το συνήθιζε, «τι γίνεται στον κόσμο Μιχάλη;». Δεν την περίμενε την απάντηση, αυτό φάνηκε από την έκπληξη στα μάτια του.

Κλείνουνε τα μισά Ταχυδρομεία οι άχρηστοι και εκτός από «ξηρασία στο μέλλον» δεν θα μπορούμε να στείλουμε ούτε καρτ-ποσταλ! μουρμούρησε σκοτουριασμένος ο ποιητής, που δεν έπαυε να κουβεντιάζει για όλα με τους Σαδδουκαίους. Κανένας δεν μίλησε, ούτε ζήτησε αμέσως κάποια εξήγηση. Την σιωπή δεν άφησε να μακροημερέψει όμως ο Γκάτσος και σαν πονηρός Πελοπονήσιος, που λέει η Αγάθη Δημητρούκα, ξεκίνησε να μιλάει σημειώνοντας κάτι στο πίσω μέρος του κουτιού των τσιγάρων.

Πότε θα ανθίσουνε τούτοι ο τόποι
Πότε θα’ρθούν καινούργιοι ανθρώποι
Να συνοδεύσουν την βλακεία
Στην τελευταία της κατοικία.

Έγραφε έτσι σκυφτός, μιλώντας με χαμηλή φωνή και πονηρό γελάκι, όπως έκανε όταν του πετύχαινε η ατάκα στην κουβέντα. Ο Χατζηδάκης κάτι σαν…αει στο διάολο όλοι τους χαμένοι, αγράμματοι, αστοιχείωτοι…μουρμούρισε και έσκυψε να δεί καλλίτερα τι έγραφε ο Γκάτσος. Οι δυο νεοφερμένοι χαιρετίσανε και φύγανε χωρίς να δώσουν συνέχεια στην κουβέντα. Δεν ήταν σίγουρο αν ο Σαχτούρης ήτανε τσαντισμένος η χαμένος σε σκέψεις. Πάντως ήταν σαν να μην ήτανε εκεί. ………

*Εκείνη την στιγμή ο Μορφέας κοίταξε το ρολόϊ του και μου χαμογέλασε! «Είναι 3 και τέταρτο της νυκτός (!), ώρα να σηκωθείς, ξέρεις εσύ γιατί! Το όνειρο τελείωσε. Το πρωϊ πια θα δεις τι θα γράψεις για τα Ταχυδρομεία!». Αθόρυβα, με το μπαστουνάκι του όπως το συνήθιζε, αφού έκανε ένα τελευταίο νεύμα χαιρετισμού εξαφανίστηκε! Σε λίγη ώρα ξημέρωσε, οι ώρες περνάνε γρήγορα μετά τα όνειρα!

Έπρεπε να ταχυδρομήσω δύο γράμματα και να πληρώσω τον λογαριασμό της ΔΕΗ. Με περιέργεια ομολογώ ξεκίνησα για το Ταχυδρομείο. Αν και γνώριζα ότι το κατάστημα της περιοχής μου δεν επρόκειτο να κλείσει, ρώτησα σχετικά την υπάλληλο, αφού, με ικανοποίηση και υπομονή περίμενα αρκετά. Είχε πολύ κόσμο και αυτό μου έδωσε την εντύπωση (μάλλον αφέλεια μου) πως ο κόσμος θα εξακολουθήσει να πηγαίνει εκεί που εγώ όλα τα χρόνια χαιρόμουν την προσωπική εξυπηρέτηση από ευγενείς υπαλλήλους. Την χειροποίητη, την ανθρώπινη σχέση τα δυο λόγια που λέγαμε, θέλουν να τα εξολοθρεύσουν περίεργοι CEO, «άριστοι τεχνοκράτες» (τρομάρα τους!) και άλλα παράσιτα (όλοι τους με μισθούς αστρονομικούς για την εποχή μας και τα υπόλοιπα υποζύγια της εργασίας). Αυτό είναι η προσωπική σχέση και δεν θα παραλείψω τον Ταχυδρόμο της Γειτονιάς με την βαρυφορτωμένη τσάντα, ούτε τα γραμματόσημα που μικροί μαζεύαμε. Κάποιοι μάλιστα από μας, μπήκαν στον κόσμο των Συλλεκτών που έχει τόσο ενδιαφέρον. Δεν θα κάνω παρέλαση συγκινησιακών θέσεων, ούτε παρελθοντολογία, ούτε θα αγνοήσω τις αλλαγές που έφερε η ΣύγχρονηΤεχνολογία. Θα αρκεστώ γι’αυτό σε μερικές επιγραμματικές αναφορές για το πως είδα το θέμα από την πλευρά του ενημερωμένου πολίτη.

1) Η Κυβέρνηση λέει ότι δεν έχει την ευθύνη των Ταχυδρομείων. Την έχει μαζί με την ιδιοκτησία τους το Υπερταμείο και λειτουργούν τα ΕΛΤΑ ως ιδιωτικός τομέας πλέον. Ξεχνά όμως η Κυβέρνηση πως τα ΕΛΤΑ είναι υπηρεσία της Δημοσίας Ζωής, με σοβαρό ρόλο στην ζωή του Λαού. Σκέφθηκε άραγε κανείς την Ιστορία τους;

2) Το ΤΑΙΠΕΔ παρά την αθλιότητα που το χαρακτηρίζει, δεν έχει μόνο σκοπό την κατάργηση η την πώληση δημοσίων Υπηρεσιών. Βασικά πρέπει να προσπαθεί να τις εξυγιάνει και μόνο αν αποτύχει να τις εκποιήσει και όχι να τις διαλύσει για να κάνουν μπίζνες πονηρές ιδιωτικές εταιρείες.

3) Οι ιδιωτικές κουριερ αναπτυχθήκανε και είναι κερδοφόρες γιατί; Τα Ταχυδρομεία με το μεγάλο δίκτυο, τις εγκαταστάσεις, την μακρόχρονη εμπειρία κλπ με ευθύνη των διοικήσεων φθάνουν να είναι ζημιογόνα ενώ μπορούσαν και έπρεπε να πρωτοπορούν!

4) Οι διοικήσεις τους μισθοδοτούμενες με ιδιωτικά κριτήρια (!) καταφέρανε το ακατόρθωτο! Χρεοκοπήσανε σχεδόν τα ΕΛΤΑ και τώρα προτείνουν να κλείσουν τα μισά καταστήματα με διάφορα περίεργα σκεπτικά και το μέλλον θεοσκότεινο! Βασικός μισθός Προέδρου (άσε τα διάφορα πριμ) λέγεται ΌΤΙ ΕΊΝΑΙ 13700 τον μήνα! Αλήθεια, το αυτεπάγγελτο το ξεχάσανε οι εισαγγελείς;

5) Δεν ζητά κανένας έλεγχο και απολογισμό των διοικήσεων και κυρίως εμπλοκή της Δικαιοσύνης; Η ανικανότητα και η πιθανή κακόπιστη πρακτική των διοικούντων βγάζουν μάτι!!!

6) Ποια ιδιωτικά συμφέροντα θα εξυπηρετήσουν καλλίτερα τους πολίτες και γιατί; Η Διεθνής Εμπειρία τι λέει;

7) Πάλι απ’ευθείας αναθέσεις σε φιλαράκια, πάλι μίζες πάλι αθλιότητες! Μήπως να ξαναρχότανε η Ρουμάνα Εισαγγελέας;

8) ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ

9) (Να μην ξεχάσουμε την πρόταση ανασύστασης του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου που έκανε πολύ πετυχημένα ο Γιώργος Σταθάκης)

Επιμέλεια ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος

ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΒΗΜΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ

Οι απόψεις που εκφράζονται  στα άρθρα της Ιστοσελίδας μας  ανήκουν αποκλειστικά στον/στη συγγραφέα και δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις θέσεις ή τις απόψεις της συντακτικής επιτροπής ή της ιστοσελίδας συνολικά, εκτός και αν ρητά αναφέτεται ως συντάκτης η ΕΕΥΕΔ ή ΔΣ/ΕΕΥΕΔ.

Categories
2025 ΕΦΥΓΑΝ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΝΤΖΑΒΕΛΟΣ

Με θλίψη σας ανακοινώνουμε ότι έφυγε από την ζωή, ο Συνάδελφος, Υποπτέραρχος ε.α, Ιατρός, Καντζάβελος Α. Δημήτριος.

Ο Δημήτρης Καντζάβελος γεννήθηκε το 1939, με καταγωγή το Μαίναλο Αρκαδίας. Εισήλθε στην Στρατιωτική Ιατρική Σχολή το έτος 1957, με ΑΜ ΣΙΣ 555. Αποφοίτησε το 1963.

Υπηρέτησε στην Πολεμική Αεροπορία. Έλαβε την ειδικότητα της Ουρολογίας. Διετέλεσε Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής του 251 ΓΝΑ και Πρόεδρος της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας.

Εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια σε όλους τους συγγενείς, φίλους και Συναδέλφους του, που τον γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί του.

Ο Θεός ας τον αναπαύσει.

ΔΣ/ΕΕΥΕΔ

Categories
2025 ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ

Η ΕΝΣΤΑΣΗ

  • 2025.11.03
  • Δ. Σακελλαρίου .

ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

ΕΕ Βρυξέλλες 2006

Τον Νοέμβριο του 2006 είχα την τύχη να ταξιδέψω στο Βέλγιο και να επισκεφθώ το Ευρωκοινοβούλιο.

Συνόδεψα έναν μαθητή της Α’ Λυκείου του σχολείου, στο οποίο εργαζόμουν ως διευθυντικό στέλεχος, που είχε κερδίσει το Α’ Βραβείο στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Αφίσας με θέμα τα παιδιά της Αφρικής. Στον διαγωνισμό πήραν μέρος όλοι οι μαθητές της Α΄ Λυκείου από όλες τις χώρες- μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η αφίσα του μαθητή μας απεικόνιζε ένα νεγράκι με μεγάλα βαθουλωτά από την πείνα μάτια και στο σημείο, που έπρεπε να υπάρχει το στόμα του δεν υπήρχε τίποτε.

Θεματολογική αναπαράσταση της Αφίσας

Η εικόνα ήταν σοκαριστική, γιατί όπως μάθαμε αργότερα τα ανήλικα παιδιά δεν έχουν το δικαίωμα να μιλάνε για τις συνθήκες, που ζουν και τις αδικίες, που βιώνουν από τους ενήλικες συγγενείς ή γείτονες τους και όχι μόνον, όταν έχουν μείνει ορφανά, εκτός αν υπάρχει κάποιος ενήλικας, που μπορεί και θέλει να τα υπερασπιστεί απέναντι στις αρχές του τόπου. .Αυτοί οι εθελοντές ονομάζονται “γκουνταμπάνας”, είναι ευυπόληπτοι πολίτες/ οικογενειάρχες, που τα ίδια τα ορφανά, επιλέγουν..

Οι συμμετέχοντες βραβευμένοι μαθητές της ίδιας ηλικιακής ομάδας, ένας από κάθε χώρα της ΕΕ μαζί και οι συνοδοί καθηγητές/καθηγήτριες του σχολείου τους ταξιδέψαμε αεροπορικώς στις Βρυξέλλες για ένα τριήμερο (Παρασκευή, Σαββατο και Κυριακή) τέλος Νοεμβρίου. Τα έξοδα (αεροπορικά εισιτήρια, ξενοδοχεία, φαγητά, δεξιώσεις, ξεναγήσεις) ήταν όλα πληρωμένα από την ΕΕ.

Στην άφιξη μας στο αεροδρόμιο των Βρυξελλών μάς περίμενε ένας εκπρόσωπος της οργανωτικής επιτροπής, ο οποίος μας συνόδεψε και μας τακτοποίησε στο ξενοδοχείο, όπου είχαν κλείσει δωμάτια για μαθητές και συνοδούς. Το βραδάκι, όπως μας ενημέρωσαν, θα υπήρχε μια μικρή δεξίωση, για να γνωριστούμε μεταξύ μας. Η απονομή των βραβείων θα γινόταν την επομένη το πρωί παρουσία του Louis Michel, που ήταν ο υπεύθυνος για τα προγράμματα της ΕΕ, που προορίζονταν για τα παιδιά της Αφρικής ..

Το Σάββατο το πρωί στη μεγάλη αίθουσα του ξενοδοχείου μάς περίμενε ένα συγκρότημα με νέγρους μουσικούς, που μας έπαιξαν σκοπούς από διάφορες χώρες της Αφρικής. Στη συνέχεια τον λόγο πήρε ο Louis Michel, ο οποίος απένειμε τα βραβεία στους μαθητές, έβγαλε ένα μικρό λόγο για τα πεπραγμένα της ΕΕ και τα δικά του προγράμματα, που στόχο είχαν να βελτιώσουν τις συνθήκες διαβίωσης των παιδιών της Μαύρης Ηπείρου και στο τέλος ανακοίνωσε, ότι αυτή η μικρή τελετή και η φιλοξενία στις Βρυξέλλες ήταν μόνο για την απονομή των βραβείων/μεταλλίων, ενώ τελειώνοντας πρόσθεσε, ότι το κανονικό βραβείο τους θα ήταν την Άνοιξη και μίλησε για ένα ταξίδι διαρκείας μιας εβδομάδας σε μια χώρα της Αφρικής, συγκεκριμένα στη Ρουάντα, υπό την αιγίδα της ΕΕ και με όλα τα έξοδα πληρωμένα για όλους τους συμμετέχοντες,

Νωρίς το απόγευμα της ίδιας μέρας επισκεφτήκαμε την Ευρωβουλή, όπου είχε ξενάγηση κι ενημέρωση για τον τρόπο λειτουργείας της. Εννοείται, ότι στην επίσκεψη στην Ευρωβουλή δεν ήταν παρόντες οι Ευρωβουλευτές. Μόνον ο ξεναγός και όλοι εμείς, οι συνοδοί και οι μαθητές.

Ο ξεναγός ήταν ένας Σλοβάκος, υπάλληλος της ΕΕ, ο οποίος μας γύρισε στις διάφορες αίθουσες και μας μίλησε για την ΕΕ. Στην αίθουσα της ολομέλειας μας έδειξε τα έδρανα, που ετοιμάζονταν για τους Ευρωβουλευτές της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, που από την Άνοιξη του 2007 και εξής θα ήταν κι αυτές οι δύο κράτη-μέλη της ΕΕ.

Κάποια στιγμή ο Σλοβάκος ενθουσιασμένος, που μας ξεναγούσε και προερχόμασταν από τις διάφορες χώρες της ΕΕ, απηύθυνε μια ερώτηση στους μαθητές:

“Σε 10 χρόνια από τώρα άλλες δύο ευρωπαϊκές χώρες θα γίνουν μέλη της ΕΕ. Μήπως μπορείτε να μου πείτε ποιες θα είναι αυτές;” Οι μαθητές άρχισαν να αναφέρουν διάφορες χώρες στην τύχη. Ακούστηκαν μεταξύ άλλων η Τουρκία, το Ισραήλ, η Αλβανία κ. α. Στο άκουσμα της Τουρκίας ο Σλοβάκος ενθουσιάστηκε και παρότρυνε τους μαθητές να του αναφέρουν κι άλλες, Οι μαθητές δεν συνέχισαν. Ένιωσαν, ότι δεν μπορούσαν να σκεφτούν κάποιες άλλες. Και τότε ο Σλοβάκος συμπλήρωσε με δυνατή φωνή:

“Η Μακεδονία!”

Ξαφνικά ένιωσα το αίμα ν΄ ανεβαίνει στο κεφάλι μου κι αυθόρμητα έσπρωξα το μπράτσο του μαθητή μου και του είπα, ότι πρέπει άμεσα να σηκωθεί και να διαμαρτυρηθεί: ο Σλοβάκος έπρεπε να πει FYROM, που ήταν η επίσημε θέση της ΕΕ εκείνη την εποχή αναφορικά με τα Σκόπια και όχι Μακεδονία! Ο μαθητής δίσταζε κι όσο κι αν τον πίεσα, εκείνος, ένα παιδί 15 στα 16, ντρεπόταν και δεν σηκώθηκε.

Στο μεταξύ ο Σλοβάκος είχε προχωρήσει την ενημέρωση. Εγώ έβραζα από μέσα μου, αλλά με παρηγορούσε η σκέψη, ότι όπως και να ‘ταν ο Σλοβάκος δεν μπορεί θα επαναλάμβανε το ατόπημα του. Κι εγώ ήμουν έτοιμη!

Πραγματικά σε λίγο ο Σλοβάκος αναφέρθηκε ξανά στα Σκόπια ως Μακεδονία. Σηκώθηκα όρθια τότε και φώναξα δυνατά:

” Objection! (= “Ένσταση!”)

Όλοι οι συνοδοί στράφηκαν προς το μέρος μου με έκπληξη. Ο Σλοβάκος τά ΄χασε προς στιγμήν, αλλά προσπάθησε να είναι ευγενικός: “Τι συμβαίνει;” ρώτησε. Με δυνατή φωνή συνέχισα: ‘Χρησιμοποιήσατε το όνομα Μακεδονία, ενώ θα έπρεπε να πείτε FYROM!”, του απάντησα.
Ο Σλοβάκος κοκκίνισε κι απάντησε: ” Ναι, ξέρετε, έχετε δίκιο, αλλά εγώ νομίζω…” Δεν τον άφησα να συνεχίσει:

” Δεν είστε εδώ να μας πείτε τι νομίζετε! Το καθήκον σας είναι να τηρείτε την επίσημη θέση της ΕΕ κι αυτή είναι να αποκαλείτε τα Σκόπια FYROM και ΟΧΙ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!”

Εκείνος κατακόκκινος προσπάθησε να τα μπαλώσει και το γύρισε στο συναίσθημα: ” Ξέρετε εγώ πιστεύω, ότι οι λαοί πρέπει να ζουν ειρηνικά μεταξύ τους…” και πάλι δεν τον άφησα να συνεχίσει! Του απάντησα:

“Μια χαρά ειρηνικά ζούμε μεταξύ μας, Υπάρχουν Σκοπιανοί, που εργάζονται στην Ελλάδα κι Έλληνες, που εργάζονται, στα Σκόπια. Άλλο αυτό κι άλλο να χρησιμοποιούν ένα ξένο όνομα. Το πραγματικό όνομα της χώρας τους είναι Μπαρντάρσκα Μποναβίνα. Ήταν ο Τίτο ,που αυθαίρετα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο θέλησε ν΄ αλλάξει τό όνομα του κρατιδίου αποσκοπώντας σε μελλοντική έξοδο στη θάλασσα. Δεν υπάρχει χώρα Μακεδονία, Η Μακεδονία είναι μια περιοχή της Βόρειας Ελλάδας. και είναι καθαρά Ελληνική…”

Είπα πολλά κι ήμουν έτοιμη να πω κι άλλα. Με το ζόρι κρατήθηκα να μην του πω, ότι πριν μερικά χρόνια, πριν μπει η χώρα τους στην ΕΕ μύριζαν τα χνώτα τους από την πείνα και τώρα ο Σλοβάκος μας έκανε τον καμπόσο; Ως υπάλληλος της ΕΕ όφειλε να είναι προσεκτικός και να μιλάει σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ και ότι ενώ ως τέτοιος πληρωνόταν και από την Ελλάδα, ήταν σωστό να συμπεριφέρεται έτσι:; Αλλά είπα να μην το χοντρύνω…

Στο μεταξύ οι υπόλοιποι συνοδοί καθηγητές είχαν αρχίσει να μιλάνε μεταξύ τους και να σχολιάζουν τα λεγόμενά μου. Η εκπρόσωπος της Κύπρου από την άλλη άκρη της αίθουσας σήκωσε ενθουσιασμένη τον αντίχειρα του δεξιού της χεριού δείχνοντας, ότι συμφωνούσε απόλυτα μαζί μου.

Στην επόμενη αίθουσα, που μας πήγε για ξενάγηση ο Σλοβάκος, άρχισε και πάλι να μιλάει για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία κι ότι σε 10 χρόνια οι επόμενες δύο χώρες, που θα γίνονταν κράτη-μέλη της ΕΕ, θα ήταν η Τουρκία και η…και η… και κοίταζε γύρω – γύρω στο ακροατήριο να δει πού στεκόμουν. Όταν με εντόπισε, είπε δυνατά: “FYROM, ε; Το είπα καλά;” πρόσθεσε σκάζοντας ένα πλατύ χαμόγελο, στην προσπάθεια του να διορθώσει το ατόπημα του.

“Πολύ καλά το είπατε! Και την επόμενη φορά, που θα αναφερθείτε σ΄ αυτό, σας παρακαλώ, να μη γελάτε! Είμαστε από τη Μακεδονία και μας πονάει!¨”

Το βράδυ στη δεξίωση γνώρισα και τον εκπρόσωπο της Ελλάδας: ένα γεροντοπαλλήκαρο κοντά στα 60 με κοιλιές και προκοίλια,,, Ήρθε κοντά μου με πλατύ χαμόγελο και με αυταρέσκεια συστήθηκε: “Η@@@@@@λος από Καλαμάτα. Ξέρετε ήρθα εδώ για 30 μέρες κι έμεινα 30 χρόνια! Λοιπόν, πώς σας φάνηκε η ξενάγηση σήμερα:” Δεν άντεξα και του είπα: “Σίγουρα θα τσ μάθετε! Αλλά καλύτερα να σας τα πω εγώ! Ξέρετε εγώ σήμερα εκεί μάλωσα! ” “Αλήθεια; Και γιατί; Τι έγινε;¨ με ρώτησε.

Όταν άκουσε τον λόγο, μου είπε “Και πολύ καλά κάνατε κ. Σακελλαρίου:!” Κι εγώ τότε του απάντησα:

“Εγώ καλά ‘έκανα! Εσείς 30 χρόνια εδώ, τι κάνατε;” Εννοείται, ότι δεν πήρα απάντηση,,,

Επιμέλεια Ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος

Categories
2025

28 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940 ΚΑΠΟΙΑ ΠΟΥ ΓΙΝΑΝΕ ΛΙΓΟ ΑΡΓΟΤΕΡΑ !

  • 2025.10.28
  • Λάμπρος Βαζαίος

Η Εθνική Επέτειος έγινε φέτος 85 ετών! Οι «συνομήλικοι» της με προσοχή και κάποια τρυφερότητα την θυμόμαστε κάθε χρόνο, την γιορτάζουμε, λέμε Χρόνια Πολλά, ετοιμάζουμε Ιστορικές Αναδρομές, πανηγυρικούς, παρελάσεις! Θα προσπαθήσω φέτος να προχωρήσω λίγο. Πιστεύω ότι κάποια «χειροποίητα» κομμάτια Ιστορίας, μέσα από δικές μας αναφορές αξίζουν να προστεθούν στην μεγάλη εικόνα της Εθνικής Μνήμης.

Ας μιλήσουμε φέτος για κάποια από όσα γίνανε λίγο μετά τον ενθουσιασμό της 28 ης Οκτωβρίου και τον πόλεμο στα βουνά της Β.Ηπείρου και της Αλβανίας. Λίγες ημέρες πριν την είσοδο των Γερμανών στην Αθήνα, μετά την «Συνθηκολόγηση των Στρατηγών» στο κτίριο του τότε Συντάγματος Χωροφυλακής «Μακρυγιάννη» ήταν ακόμη κρατούμενοι Αξιωματικοί καταδικασμένοι για το Κίνημα του 1935.

Παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις και προσπάθειες, η κυβέρνηση δεν τους επέτρεψε να λάβουν μέρος στον Πόλεμο. Ήταν όλοι τους εμπειροπόλεμοι καλοί αξιωματικοί μάχιμοι και επιτελικοί που τους είχε ενθουσιάσει και συνεπάρει το «πνεύμα του Μετώπου» περισσότερο από πολλούς «άλλους»! Κυκλοφορούσε μάλιστα έντονα η φήμη ότι θα παραδινόντουσαν στους Γερμανούς!

Ο Γιάννης Τσιγάντε όμως και οι συγκρατούμενοι του, δεν είχαν σκοπό να μείνουν άπραγοι περιμένοντας. Με την βοήθεια φίλων, περάστηκαν μέσα στο χώρο κράτησης τσαγκάρικες φαλτσέτες(!) που βοήθησαν(!) τον Τσιγάντε και τους άλλους να ξουδετερώσουν τους σκοπούς χωροφύλακες και εγκαίρως να το σκάσουν! Λίγο αργότερα «εγκαινιάστηκε» το δρομολόγιο Πικέρμι-Ραφήνα με γκαζοζέν και από εκεί με το καϊκι της «Διαφυγής» μέσα από το φλεγόμενο Αιγαίο στον Τσεσμέ! Πρέπει οι εικονιζόμενοι να ήτανε εκ των πρώτων διαφυγόντων, αν όχι οι πρώτοι!

Την ιστορία αυτή διηγείται το λιτό Σκίτσο που παρατίθεται και έχει και αυτό την μικρή του ιστορία. Το 1984 στο 401 Γεν. Στρ. Νοσοκομείο νοσηλευόταν ο Στρατηγός Ανδρέας Βαρδουλάκης. Ο εξαίρετος Δημοκρατικός Αξιωματικός ακούγοντας το όνομα του γιατρού που τον νοσήλευε ρώτησε αν έχει σχέση με τον Συμπολεμιστή του στην Μ.Ανατολή, υπολοχαγό τότε, Σπύρο Βαζαίο! Συγκινήθηκε πολύ όταν έμαθε ότι ο γιατρός του ήταν ο ανηψιός του φίλου και Συναδέλφου του που μικρούλης το 1944 ντυμένος «Ριμινίτης» με ξύλινο τουφέκι και μπερέ(!) τους είχε «υποδεχθεί» στην Πλατεία Συντάγματος! Ήταν τότε που τα Τμήματα του Ιερού Λόχου αποβιβαστήκανε στο Πειραιά και έφθασαν πρώτοι στην Πρωτεύουσα! Έδωσε στον γιατρό ένα σκίτσο.

Στο σκίτσο φαίνονται οι Αξιωματικοί που «φιλοξενούνταν» στα μπουντρούμια της Νίγδης της μυθικής «Κόκκινης Μηλιάς» στην Μ.Ασία.

Κάτω αριστερά διακρίνεται ο Γιάννης Τσιγάντε με το αιώνιο μονονκλ στο αριστερό μάτι! Δεν το αποχωρίστηκε ποτέ ο ευπατρίδης Αξιωματικός, ακόμη και στις πιο δύσκολες και παράξενες στιγμές. Το φορούσε όταν ξεπάστρευε τους Καραμπινιέρους στο διαμέρισμα της στάσης Αγγελοπούλου! Π Προδομένος πολέμησε, μέχρι την τελευταία του σφαίρα, καταφέρνοντας όμως πριν σκοτωθεί να καταστρέψει τα Αρχεία του Μίδα. Τέτοια παλικάρια είχε το Έθνος μας τότε!

Οι περισσότεροι από όσους εικονίζονται είναι αξιωματικοί που δεν πολεμήσανε το «40» γιατί το καθεστώς Μεταξά δεν τους το επέτρεψε, σχεδιάζοντας μάλιστα να τους παραδώσει στους Ναζί. Με κινδύνους και απίστευτες περιπέτειες πήρανε το αίμα τους πίσω, πολεμώντας στην Μ.Ανατολή, στο Ρίμινι και ελευθερώνοντας ένα-ένα τα νησιά! Αυτά μας λέει το σκίτσο που μας άφησαν, μοναδική μαρτυρία και κληρονομιά ακριβή, ο Στρατηγός Ανδρέας Βαρδουλάκης και οι Συμπολεμιστές του! Στο κελί του Γιάννη Τσιγάντε, της φυλακής της Νίγδης βλέπετε δεν υπήρχε, ούτε μπορούσε να υπάρξει, φωτογραφική μηχανή το 1942!!! *

Το σκίτσο και το χειρόγραφο κείμενο που το συνοδεύει :

Αρχές Φεβρουαρίου 1942 στο Στρατόπεδο Συγκεντρώσεως της ΝΙΓΔΗΣ (Ν.Α Τουρκία) την περίφημη Κόκκινη Μηλιά της Ελλην. Στρατιάς ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ. Μείναμε κάτω από άθλιες συνθήκες, περίπου 3 μήνες αφότου είχαμε περάσει “Πουντρούμ” επί ένα μήνα στα παράλια.

Το σκίτσο είναι από το κελί του αείμνηστου ΓΙΑΝΝΗ ΤΣΙΓΑΝΤΕ όπου μαζευόμαστε τα βράδια όταν δεν ήμασταν απομονωμένοι.

Τα ονόματα και οι βαθμοί των εικονιζόμενων.

1. Λοχαγός, απότακτος, ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΣΙΓΑΝΤΕ

2. Επισμηναγός, απότακτος, ΨΥΧΑΣ

3. Λοχαγός ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΚΗΣ

4. Επισμηναγός ΚΟΥΤΡΑΚΟΣ

5. ………… Πλωτάρχης Λ.Σ (Δεν θυμάμαι όνομα)

6. Αντισμήναρχος ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ

7. Υπολοχαγός ΒΑΖΑΙΟΣ

8. Υπολοχαγός ΒΑΡΔΟΥΛΑΚΗΣ


  1. *«Ο ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΣΤΙΣ ΣΤΗΛΕΣ ΤΟΥ ΙΑΝΟΥ» Λ.ΒΑΖΑΙΟΣ ΕΚΔ. ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ


ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ (Προσθήκη από Α. Τασιόπουλο)

Το Κίνημα της 1ης Μαρτίου 1935 ήταν μια αποτυχημένη στρατιωτική εξέγερση με στόχο την αποτροπή της παλινόρθωσης της μοναρχίας και τη διατήρηση του δημοκρατικού πολιτεύματος της Δεύτερης Ελληνικής Δημοκρατίας (1924–1935). Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της πολιτικής αστάθειας του Μεσοπολέμου και είχε καθοριστικές συνέπειες για την πορεία της χώρας. Τη δεκαετία του 1930 η Ελλάδα ήταν διχασμένη μεταξύ Βενιζελικών (Δημοκρατικών), που υποστήριζαν τη Δημοκρατία και Αντιβενιζελικών (Βασιλικών), που επιθυμούσαν την επιστροφή του βασιλιά Γεωργίου Β΄. Η πολιτική κρίση οξύνθηκε μετά τις εκλογές του 1933 και την απόπειρα δολοφονίας του Ελευθερίου Βενιζέλου το ίδιο έτος. Το κίνημα εκδηλώθηκε στις 1 Μαρτίου 1935 από αξιωματικούς του στρατού και του στόλου που ήταν πιστοί στον Βενιζέλο.
Κύριοι οργανωτές ήταν : ο Νικόλαος Πλαστήρας, ο Ελευθέριος Βενιζέλος και άλλοι βενιζελικοί αξιωματικοί, όπως οι Δεμέστιχας, Μανέττας, Τσολάκογλου (τότε υποδιοικητής) κ.ά. Το κίνημα ξεκίνησε από το Ναύσταθμο Σαλαμίνας και επεκτάθηκε σε περιοχές της Κρήτης και της Μακεδονίας, αλλά σύντομα καταπνίγηκε από τις κυβερνητικές δυνάμεις υπό τον στρατηγό Γεώργιο Κονδύλη. Ακολούθησαν Στρατοδικεία, εκτελέσεις και διώξεις βενιζελικών ξιωματικών. Ο ίδιος ο Βενιζέλος διέφυγε στην εξορία (πρώτα στην Κρήτη, κατόπιν στο Παρίσι). Ο στρατός και ο κρατικός μηχανισμός εκκαθαρίστηκαν από βενιζελικούς. Το γεγονός προετοίμασε την παλινόρθωση της μοναρχίας, που επακολούθησε με το δημοψήφισμα του Νοεμβρίου 1935, το οποίο επανέφερε τον βασιλιά Γεώργιο Β΄ στον θρόνο.

Ο Ιωάννης Τσιγάντες (1897–1943), αντισυνταγματάρχης του Πυροβολικού, υπήρξε μια από τις ηρωικότερες μορφές της Ελληνικής Αντίστασης. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής ίδρυσε και ηγήθηκε της μυστικής οργάνωσης «Μίδας 614», που συνεργαζόταν με τη βρετανική υπηρεσία SOE και παρείχε πολύτιμες πληροφορίες στους Συμμάχους. Συνελήφθη από τη Γκεστάπο στην Αθήνα και σκοτώθηκε πολεμώντας στις 29 Ιανουαρίου 1943, αρνούμενος να παραδοθεί. Η θυσία του τον καθιέρωσε ως σύμβολο ανδρείας, πατριωτισμού και αυτοθυσίας για την ελευθερία της πατρίδας.

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής (1941–1944), η Ραφήνα αποτέλεσε βασικό κόμβο του μυστικού δικτύου διαφυγής Ελλήνων στρατιωτικών προς την Τουρκία και τη Μέση Ανατολή. Μέσω μικρών πλοιαρίων, με τη βοήθεια Ελλήνων ψαράδων και πρακτόρων της βρετανικής SOE, δεκάδες αξιωματικοί και αντιστασιακοί διέφυγαν προς τα Δωδεκάνησα και κατόπιν στις ελεύθερες περιοχές της Ανατολής, όπου εντάχθηκαν στον Ελληνικό Στρατό της Μέσης Ανατολής. Το δίκτυο της Ραφήνας, στενά συνδεδεμένο με οργανώσεις όπως η «Μίδας 614» του Ιωάννη Τσιγάντε, υπήρξε κρίσιμος σύνδεσμος μεταξύ της κατεχόμενης Ελλάδας και των Συμμάχων, συμβάλλοντας αποφασιστικά στη συνέχιση του ελληνικού αγώνα εκτός συνόρων.

Categories
2025 ΑΡΘΡΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ

Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΤΙΣ ΠΑΡΑΜΟΝΕΣ  ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

  • 2025.10.26
  • Από τα πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου (Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης, 21-23 Σεπτεμβρίου 2012)

Στις αρχές του 20ού αιώνα η Θεσσαλονίκη διεκδικούσε τη θέση της δεύτερης σημαντικότερης πόλης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ήταν, χωρίς αμφιβολία, η πιο προοδευτική και φιλελεύθερη πόλη και το επίκεντρο των Βαλκανίων. Διοικητικά, ήταν η πρωτεύουσα του βιλαετίου (γενική διοίκηση) Θεσσαλονίκης, το οποίο είχε πληθυσμό 1.100.000 άτομα. Το βιλαέτι χωριζόταν σε τρία σαντζάκια (νομούς): της Θεσσαλονίκης, των Σερρών και της Δράμας. Το σαντζάκι της Θεσσαλονίκης χωριζόταν επίσης σε δεκατρείς καζάδες (επαρχίες), που διαιρούνταν με τη σειρά τους σε ναχιέδες (περιοχές), συνοικίες (αστικές περιοχές), χωριά και τσιφλίκια. Η στρατηγική της θέση στον ομφαλό των Βαλκανίων, ο κοσμοπολίτικος χαρακτήρας της με την παρουσία των διαφόρων εθνοτήτων και των Φραγκολεβαντίνων, η άμεση επαφή της με τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η πλουτοπαραγωγική ενδοχώρα, ο συσσωρευμένος αμύθητος πλούτος ορισμένων οικογενειών, η ισχυρή μεσαία αστική της τάξη και η έντονη καλλιτεχνική, φιλολογική και εκπαιδευτική ζωή την καθιστούσαν μια από τις πιο ενδιαφέρουσες πόλης της ανατολικής Μεσογείου, ένα περιβάλλον γεμάτο ορμή και ζωντάνια.

Η εκτίμηση του πληθυσμού της Θεσσαλονίκης και της κατανομής του στα χρόνια της οθωμανικής διοίκησης ήταν θέμα υποκειμενικό. Οι επιχειρούμενες απογραφές διέφεραν ριζικά μεταξύ τους ανάλογα με το θρήσκευμα, την εθνικότητα ή τους απώτερους σκοπούς εκείνων που διενεργούσαν την απογραφή, απηχούσαν δε πολύ περισσότερο τις απόψεις των απογραφέων παρά την ακριβή εθνολογική κατάσταση. Το 1903 η Διεύθυνση Απογραφής του βιλαετίου εξέδωσε προσαρμοσμένα στατιστικά στοιχεία της απογραφής του 1883 με βάση το θρήσκευμα, από τα ληξιαρχικά στοιχεία των διαφόρων διοικητικών μονάδων. Τα στοιχεία αυτά δημοσιεύτηκαν στη Journal de Salonique στις 2 Μαρτίου 1903. Ο συνολικός πληθυσμός της εντός των τειχών πόλης μαζί με τους ναχιέδες της Καλαμαριάς, ανατολικά της πόλης, και της συνοικίας του Βαρδάρι, δυτικά της πόλης, εκτιμήθηκε στις 125.000. Ο πληθυσμός των εντός των τειχών 77 συνοικιών υπολογίστηκε στις 87.000 (49,50% άνδρες και 50,50% γυναίκες). Η κατανομή με βάση το θρήσκευμα ήταν 51% Εβραίοι, 28% μουσουλμάνοι, 17% Έλληνες, 2% Βούλγαροι και 2% λοιποί. Αξίζει να αναφερθεί ότι στα πρακτικά της Δημογεροντίας (3) στις 25 Ιουνίου 1911 αναγράφεται ότι: «κατά απογραφήν του ορθοδόξου πληθυσμού εις τας επαρχίας των επισκοπών της Ιεράς Μητροπόλεως εδείχθη ότι η πόλις της Θεσσαλονίκης αριθμεί πληθυσμόν 19.121, και η επαρχία Θεσσαλονίκης 48.958». Το 1912 ο πληθυσμός της πόλης εκτιμάται στις 155.000 λόγω της μετανάστευσης πολλών χιλιάδων από τη μακεδονική ενδοχώρα και της σημαντικής επέκτασης της «εκτός των τειχών» πόλης. Η Θεσσαλονίκη, με μουσουλμανικό πληθυσμό γύρω στο 25%, είχε το χαμηλότερο ποσοστό μουσουλμάνων από κάθε άλλη μεγαλούπολη της αυτοκρατορίας (π.χ. Σμύρνη και Βηρυτός 35%, Κωνσταντινούπολη 45%).

Κάθε κοινότητα ή παροικία ζούσε στον δικό της μικρόκοσμο με τις εσωτερικές της διαμάχες και τα δικά της προβλήματα, είχε τους δικούς της τόπους λατρείας, τις δικές της συνοικίες, τα δικά της σχολεία, τα δικά της καφενεία, το δικό της σύστημα κοινωνικής αρωγής (νοσοκομεία, πτωχοκομεία, ορφανοτροφεία κ.ά.), τα δικά της ήθη και έθιμα, τις δικές της γιορτές και αργίες και τους δικούς της κανόνες και διοίκηση. Πού αλλού μπορούσε κανείς να συναντήσει πόλη, όπου τα μαγαζιά των μουσουλμάνων έκλειναν την Παρασκευή, τα μαγαζιά των Εβραίων το Σάββατο και τα μαγαζιά των χριστιανών την Κυριακή; Όλες μαζί όμως είχαν κατορθώσει να ζουν σχετικά αρμονικά, με ανεκτικότητα, αν και, όπως ήταν φυσικό, υπήρχαν προστριβές και έριδες, προερχόμενες τις περισσότερες φορές από προσωπικές αντιζηλίες, επαγγελματικές ή εμπορικές διαφορές αλλά και από εξωγενείς παράγοντες. Το μόνο κοινό σημείο όλων αυτών των κοινοτήτων ήταν το αλισβερίσι και ο μόνος κοινός τόπος συνάντησης τα τσαρσιά, δηλαδή οι αγορές.

Η εβραϊκή κοινότητα αποτελούσε πάνω από το 50% του πληθυσμού και κατ’ εκτίμηση το 1912 αριθμούσε από 65.000 έως 75.000 άτομα. Ως κοινά συνεκτικά χαρακτηριστικά της αναδεικνύονταν η θρησκεία και η ισπανοεβραϊκή γλώσσα. Τα μέλη της ήταν κατά κύριο λόγο Οθωμανοί υπήκοοι, αλλά υπήρχαν και πολλοί με την ιταλική και λιγότεροι με την ισπανική υπηκοότητα. Αξίζει να σημειωθεί ότι από τους 3.000 περίπου Ιταλούς υπηκόους της Θεσσαλονίκης οι 2.000 ήταν Εβραίοι. Είχε γύρω στις 20 πολύ πλούσιες οικογένειες, μια μεσαία τάξη με 1.500 περίπου οικογένειες ενώ πάνω από το 60% ήταν πάμφτωχοι, τελείως αμόρφωτοι και ζούσαν κάτω από άθλιες συνθήκες. Οι πάρα πολύ πλούσιες οικογένειες (π.χ. Αλλατίνι, Φερνάντεζ, Μισραχή, Μορπούργο, Σαούλ Μοδιάνο κ.ά.) είχαν αρχίσει σιγά-σιγά να εκποιούν την περιουσία τους από το 1904 και να μετοικούν σε άλλες ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις.

Εβραία με την παραδοσιακή ενδυμασία της
και με το αγοράκι της στην Καμάρα

Αναμφίβολα, η οικονομική δύναμη της πόλης βρισκόταν κατά πολύ μεγάλο βαθμό στα χέρια των Εβραίων καθώς ήλεγχαν πάνω από το 80% της οικονομίας της πόλης αλλά και της ευρύτερης μακεδονικής ενδοχώρας, περιλαμβανομένης και της Αλβανίας, με πληθυσμό γύρω στα 4.000.000. Η Θεσσαλονίκη τροφοδοτούσε τα δευτερεύοντα αστικά κέντρα και την ύπαιθρο της Μακεδονίας με όλα τα αγαθά και συγχρόνως απορροφούσε σχεδόν όλη την παραγωγή σε αγροτικά προϊόντα (σιτηρά, καπνά, μετάξι κ.ά.) και όλο τον ορυκτό πλούτο για εξαγωγή. Λιγοστές σχετικά οικογένειες ήλεγχαν τη γεωργική παραγωγή, τη βιομηχανία, το εμπόριο, τις τράπεζες, την κεφαλαιακή αγορά, την εκμετάλλευση των πλουτοπαραγωγικών πόρων, αντιπροσώπευαν όλους τους μεγάλους ευρωπαϊκούς οίκους και ήταν μεγαλοϊδιοκτήτες γης και ακινήτων. Οι Εβραίοι τραπεζίτες ήταν οι μεγαλύτεροι δανειστές της αυτοκρατορίας και ειδικά στη μακεδονική ενδοχώρα οι δανειστές των Τούρκων μεγαλοτσιφλικάδων. Συγχρόνως, η μεσοαστική τάξη ήλεγχε το μεταπρατικό εμπόριο, τις εισαγωγές και εξαγωγές, τις ασφαλιστικές εργασίες και πλήθος άλλων δραστηριοτήτων. Οι πρόκριτοι της κοινότητας κατοικούσαν σε πολυτελείς οικίες κατά μήκος της λεωφόρου των Εξοχών (σημερινή οδός Βασιλίσσης Όλγας). Η κοινότητα όμως, παρόλο τον πλούτο της, είχε μία τάξη απόρων γύρω στα 30.000 άτομα, που φυτοζωούσαν κάτω από τρισάθλιες συνθήκες χωρίς το παραμικρό εισόδημα και που η επιβίωσή τους βασιζόταν στην ελεημοσύνη της κοινότητας και των φιλανθρωπικών οργανώσεων. Η φτωχολογιά αυτή κατοικούσε στο κάτω τμήμα της πόλης, που περικλειόταν από τις σημερινές οδούς Προξένου Κορομηλά, Αριστοτέλους, Ερμού και Παλαιών Πατρών Γερμανού. Η εβραϊκή κοινότητα διατηρούσε εξαιρετικές σχέσεις με τις οθωμανικές αρχές της πόλης.

Η ελληνική κοινότητα, που αντιπροσώπευε πάνω από το 20% του συνολικού πληθυσμού, ήταν ιδιαίτερα ομοιογενής με κοινή θρησκεία και γλώσσα, με ισχυρή αστική τάξη και χωρίς τις τεράστιες ταξικές ανισότητες που υπήρχαν στις άλλες κοινότητες. Ορισμένα μέλη της κοινότητας είχαν την ελληνική ή τη ρωσική υπηκοότητα, ενώ υπήρχε και περιορισμένος αριθμός σλαβοφώνων από τα γύρω χωριά καθώς και μεγάλος αριθμός Βλάχων με τη δική τους γλώσσα. Στους κόλπους της υπήρχε σημαντικός αριθμός εμπόρων χονδρικής και λιανικής, καταστηματαρχών, ναυτικών πρακτόρων, ξενοδόχων, εστιατόρων και αντιπροσώπων.

Μεσοαστική ελληνική οικογένεια.

Οι Έλληνες αποτελούσαν τον αμέσως επόμενο οικονομικό παράγοντα της πόλης μετά τους Εβραίους. Συγχρόνως όμως θεωρούνταν πολύ συντηρητικοί, αδιάφοροι προς κάθε τι καινούριο και εκ πεποιθήσεως γεροντοπαλίκαρα, με αποτέλεσμα να τους αποκαλούν «μπαγιάτηδες». Δεν πρέπει, ωστόσο, να παραγνωρίζεται ότι η ελληνική κοινότητα, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη, ένιωθε την παρουσία και την πίεση του κατακτητή. Οι Έλληνες κατοικούσαν στην κεντρική και ανατολική πλευρά της «εντός των τειχών» πόλης, στις συνοικίες του Αγίου Νικολάου, Αγίου Αθανασίου, Παναγούδας, Αγίου Υπατίου, Υπαπαντής και Αγίου Κωνσταντίνου. Στη συνοικία του Αγίου Αθανασίου, ειδικότερα, είχε συγκεντρωθεί και ο μεγαλύτερος αριθμός των βλαχόφωνων Ελλήνων.

Επιφανείς Θεσσαλονικείς στην έπαυλη του Περικλή Χατζηλαζάρου. Από
αριστερά προς τα δεξιά οι: Περικλής Χατζηλαζάρου, Κλέων Χατζηλαζάρου,
Ιωάννης Μπουτάρης και Γεώργιος Κώνστας.

Η μουσουλμανική κοινότητα, που αντιστοιχούσε γύρω στο 25% του πληθυσμού, ήταν η πιο ανομοιογενής. Οι Ντονμέδες (= εξισλαμισμένοι Εβραίοι) αποτελούσαν κάτι λιγότερο από το ήμισυ του πληθυσμού, με γύρω στα 11.000 άτομα· όλοι τους ήταν Οθωμανοί υπήκοοι, με γλώσσα την τουρκική και την ισπανοεβραϊκή και έθιμα κυρίως εβραϊκά. Ήταν κατά κύριο λόγο δημόσιοι υπάλληλοι, έμποροι, διατηρούσαν ορισμένες βιομηχανίες ενώ ήλεγχαν απόλυτα τον τουρκικό τύπο. Ήταν η μόνη κοινότητα που εμφανιζόταν ιδιαίτερα ανταγωνιστική προς την ελληνική και πάντα με αρνητική διάθεση. Δεύτερη σε πληθυσμιακή σειρά ήταν οι Αλβανοί με γλώσσα την αλβανική και την τουρκική, απασχολούμενοι κυρίως στον στρατό, στη χωροφυλακή, ως καβάσηδες και ως περιπλανώμενοι μικρέμποροι. Υπήρχαν επίσης αρκετοί Κιρκάσιοι (που ήρθαν το 1856 μετά τον Κριμαϊκό Πόλεμο και το 1880 μετά τον ρωσοτουρκικό πόλεμο, συγκεντρωμένοι στη συνοικία γύρω από τη μονή Βλατάδων), Βόσνιοι (που ήρθαν το 1878 μετά τη συνθήκη του Βερολίνου), λίγοι Άραβες, Κούρδοι και Αθίγγανοι. Οι Οσμανλήδες, η αρχοντική και εύπορη τάξη, κατοικούσαν στην Άνω πόλη (το μπαΐρι) σε μονοκατοικίες πνιγμένες στο πράσινο και στα νερά, σε πλήρη αντιδιαστολή με την υπόλοιπη πόλη, ενώ σιγά-σιγά μετακινήθηκαν και προς τη λεωφόρο των Εξοχών. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς ήταν ιδιοκτήτες ακινήτων και τσιφλικάδες, που είτε νοίκιαζαν τα χωράφια τους είτε τα καλλιεργούσαν με δικούς τους κολλήγες. Αποτελούσαν επίσης τον κύριο όγκο των δημοσίων υπαλλήλων, ενώ υπήρχε ένας περιορισμένος αριθμός βιομηχάνων, εμπόρων και τραπεζιτών. Η κοινωνική τους ζωή ήταν πολύ περιορισμένη με κέντρο βάρους το τζαμί και τον τεκέ της γειτονιάς.

Το «πολιτισμικό και μορφωτικό» κέντρο των ανδρών ήταν το καφενείο, ενώ οι γυναίκες παρέμεναν κλεισμένες στο σπίτι και κυκλοφορούσαν μόνο με φερετζέ. Ιδιάζοντα ρόλο στη ζωή πολλών μουσουλμάνων είχαν τα θρησκευτικά μυστικιστικά τάγματα, με σημαντικότερα αυτά των Μεβλεβί -τα μέλη του ήταν γνωστά και ως περιστρεφόμενοι δερβίσηδες- των Μπεκτασί και των Μελαμί, όλα με σημαντική παρουσία στη Θεσσαλονίκη. Η βουλγαρική κοινότητα αποτελούνταν από σλαβοφώνους με βουλγαρική συνείδηση, που είχαν εγκατασταθεί μόνιμα στη Θεσσαλονίκη από τη γύρω ύπαιθρο και από τη μακεδονική ενδοχώρα, καθώς και από πολλούς εποχιακούς, όπως μαθητές στα βουλγαρικά σχολεία, εργάτες και υπηρετικό προσωπικό. Ήταν στην πλειονότητά τους χριστιανοί ορθόδοξοι υπαγόμενοι στην Εξαρχία, ενώ υπήρχαν και αρκετοί Ουνίτες. Αριθμητικά, μαζί με τους εποχιακούς, υπολογίζονταν γύρω στις 5.000 με 6.000.

Μεσοαστική μουσουλμανική οικογένεια με τη γυναίκα
πάντα να απουσιάζει από τις φωτογραφίες.

Η σερβική παροικία ήταν ολιγάριθμη με λιγότερα από 500 άτομα, κυρίως Σέρβοι υπήκοοι, χριστιανοί ορθόδοξοι και με γλώσσα τα σερβικά. Οι Αρμένιοι δεν ξεπερνούσαν τους 250 με 300. Διατηρούσαν τη δική τους γλώσσα, ήταν κυρίως χριστιανοί ορθόδοξοι και ορισμένοι μόνο καθολικοί.

Η κοινότητα των Φραγκολεβαντίνων είχε περίπου 3.000 μέλη και αποτελούνταν από Ιταλούς, Γάλλους, Βέλγους, Ολλανδούς, Γερμανούς και Εγγλέζους υπηκόους που ζούσαν μόνιμα στο Λεβάντ (= ανατολική Μεσόγειο). Οι Φραγκολεβαντίνοι είχαν δυσανάλογη δύναμη σε σχέση με τον αριθμό τους, ήταν ως επί το πλείστον έμποροι, αντιπρόσωποι ευρωπαϊκών οίκων, γαιοκτήμονες, διπλωμάτες, ιερείς και ιεραπόστολοι και είχαν μεγάλα προνόμια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, όπως πλήρη φορολογική απαλλαγή, ετεροδικία κ.ά., ενώ συγχρόνως εξυπηρετούσαν τα κάθε είδους συμφέροντα, νόμιμα και μη, των προυχόντων της οθωμανικής άρχουσας τάξης.

Μέλη της φραγκολεβαντίνικης οικογένειας των Άμποτ.

Η περίοδος από το 1878 έως το 1912 χαρακτηρίστηκε από την εισβολή του ευρωπαϊκού καπιταλισμού στη Μακεδονία και ειδικότερα στη Θεσσαλονίκη, που εκφράστηκε με τεράστιες επενδύσεις στους σιδηροδρόμους και σε πολλά αναπτυξιακά έργα, όπως λιμενικές εγκαταστάσεις, δημόσιες συγκοινωνίες με ιπποκίνητα και κατόπιν ηλεκτροκίνητα τραμ, δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης και φωταερίου, ηλεκτροφωτισμό, ακτοπλοΐα, διάνοιξη δρόμων, εξωραϊστικά έργα, αποξηράνσεις ελών κ.ά. Συγχρόνως, έγιναν τεράστιες ιδιωτικές επενδύσεις στο εμπόριο, τη βιοτεχνία, τη βιομηχανία (π.χ. αλευρόμυλοι, κεραμοποιεία, νηματουργεία και υφαντουργεία, βυρσοδεψεία, ζυθοποιίες, πολυκαταστήματα, ξενοδοχεία κ.ά.) και σε πολυτελείς κατοικίες από τα υπερκέρδη που είχαν συσσωρευθεί τις προηγούμενες δεκαετίες.

Η Θεσσαλονίκη, ως συμπρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και με τον έντονο διεθνή χαρακτήρα της, υποσκέλιζε κατά πολύ όλες τις άλλες πόλεις των Βαλκανίων. Ο αριθμός των γενικών προξενείων στη Θεσσαλονίκη ήταν περίπου ίδιος με τον αριθμό των πρεσβειών στην Αθήνα. Οι γενικοί πρόξενοί της ήλεγχαν όλα τα προξενεία των κρατών τους στο ευρωπαϊκό τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και το έργο τους ήταν έντονα πολιτικό, αλλά συγχρόνως και η αιχμή των εμπορικών και οικονομικών συναλλαγών των κρατών τους. Επιπλέον, η Θεσσαλονίκη συνιστούσε το κέντρο βάρους των τάσεων ανανέωσης και εκδημοκρατισμού στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Εδώ δημιουργήθηκε το διευθυντήριο των Νεοτούρκων, καθώς ο Σουλτάνος έδιωχνε από την Κωνσταντινούπολη στη Θεσσαλονίκη όλους τους νεωτερίζοντες και ανυπάκουους αξιωματικούς. Συγχρόνως, μέσα από την εβραϊκή κοινότητα της πόλης ξεπήδησαν οι πρώτες οργανωμένες ιδέες πολιτικής ισότητας και κοινωνικής αξιοπρέπειας.

Η Θεσσαλονίκη ήταν ο συγκοινωνιακός κόμβος ανάμεσα στη νοτιοανατολική Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, όπου κατέληγε το ευρωπαϊκό δίκτυο των σιδηροδρόμων. Το λιμάνι της, που συναγωνιζόταν στη Μεσόγειο το λιμάνι της Μασσαλίας, πραγματοποιούσε το 1/7 του συνολικού εξαγωγικού εμπορίου της αυτοκρατορίας.

Η παραλία και το λιμάνι της Θεσσαλονίκης έσφυζαν από κίνηση.

Το 1911 οι εξαγωγές έφθασαν σε αξία τις 1.428.000 λίρες Αγγλίας, το 26% περίπου του συνόλου των εξαγωγών της Ελλάδας, με κυριότερα προϊόντα τον καπνό και τα δημητριακά. Την ίδια χρονιά οι εισαγωγές ήταν αξίας 4.663.000 λιρών Αγγλίας, το 70% του συνόλου των εισαγωγών της Ελλάδας, με κυριότερα προϊόντα τα κλωστοϋφαντουργικά, τα χημικά, τη ζάχαρη και τον καφέ. Τη μερίδα του λέοντος είχε η Αυστροουγγαρία με ποσοστό 20% και ακολουθούσε η Γαλλία. Η βαλκανική ενδοχώρα ανέπνεε μέσα από τη Θεσσαλονίκη. Σχεδόν όλη η γεωργική της παραγωγή κατέληγε στην πόλη και όλα τα αναγκαία βιομηχανικά και καταναλωτικά προϊόντα ξεκινούσαν απ’ αυτή. Η βιομηχανική και εμπορική της κίνηση την καθιστούσαν ιδιαίτερα ελκυστική στο ξένο κεφάλαιο. Η σιδηροδρομική της σύνδεση με το Βελιγράδι, το Μοναστήρι και την Κωνσταντινούπολη, η κατασκευή πολύ σημαντικών έργων υποδομής, οι μεταρρυθμίσεις στη διοίκηση και η συνακόλουθη έντονη οικονομική ανάπτυξη μεταμόρφωσαν την πόλη. Δημόσιοι υπάλληλοι, ξένοι αξιωματικοί, δημοσιογράφοι όλων των μεγάλων εφημερίδων του κόσμου έδωσαν στην πόλη μια καινούρια διάσταση.

Οι μήνες πριν από την απελευθέρωση ήταν δύσκολοι για τη Θεσσαλονίκη. Ξεφυλλίζοντας τη Μακεδονία και την Παμμακεδονική από την 1η Ιανουαρίου έως την 5η Οκτωβρίου 1912 οδηγούμαστε αβίαστα στο συμπέρασμα ότι η πόλη ήταν σε αναβρασμό και με έξαρση στην εγκληματικότητα. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία αντιμετώπιζε τεράστια εσωτερικά και εξωτερικά προβλήματα που επηρέαζαν τη ζωή στην πόλη.

Η μακεδονική ενδοχώρα έβραζε. Καθημερινά υπήρχαν αναφορές για πολύνεκρες συμπλοκές ανάμεσα στον τουρκικό στρατό και σε ληστροσυμμορίες Βουλγάρων, Ελλήνων και Αλβανών, ανάμεσα στον τουρκικό στρατό και σε ανταρτικές ομάδες Ελλήνων και Βουλγάρων, ανάμεσα σε Έλληνες και Βουλγάρους που επεδίωκαν με κάθε μέσο την επικράτησή τους. Το σοβαρότερο πρόβλημα ήταν οι παρακρατικές συμμορίες Τούρκων (ανάμεσά τους και πολλοί στρατιώτες) που λήστευαν, σκότωναν και τρομοκρατούσαν τους πάντες. Συγχρόνως, σημειώνονταν συχνές εξεγέρσεις στρατιωτικών μονάδων αλλά και μεμονωμένα περιστατικά δολοφονιών, βιασμών, εκβιασμών και απαγωγών. Ο φόβος και η αβεβαιότητα που επικρατούσε στην ενδοχώρα είχε ως αποτέλεσμα τη μεγάλη μείωση της αγροτικής παραγωγής και τη δημιουργία τεράστιων ελλείψεων, γιατί η τροφοδοσία από τη Θεσσαλονίκη είχε σχεδόν διακοπεί εξαιτίας της αναρχίας. Η κυβέρνηση είχε χάσει τελείως τον έλεγχο· η δικαιοσύνη ήταν ανύπαρκτη.

Ο δημοσιογράφος των Times του Λονδίνου Price (236) έγραψε για την περίοδο 1911-1912:

«Οι Τούρκοι ποτέ δεν κατάφεραν να αφομοιώσουν την ιδέα ότι ο Χριστιανός είναι ίσος με τον Μουσουλμάνο. Η ιστορία τους, ο βίος τους και η νοοτροπία τους ήταν αντίθετη με την ιδέα της ισότητας. Ως αποτέλεσμα, όταν ένας Τούρκος δολοφονούσε έναν Χριστιανό ήταν σχεδόν βέβαιο ότι ο δολοφόνος θα παρέμενε ατιμώρητος. […] Η αναρχία είχε κυριεύσει τη Μακεδονία. Η γενική κατάσταση στην περιοχή είχε φθάσει στο απροχώρητο. Υπήρχε παντελής έλλειψη ασφάλειας της ζωής και της περιουσίας. Οι λεηλασίες και οι δολοφονίες ευδοκιμούσαν και οι αρχές ήταν ανίκανες να ελέγξουν την ανομία. Σε μικρή απόσταση από τη Θεσσαλονίκη ο αγροτικός πληθυσμός ήταν τόσο τρομοκρατημένος, που με τη δύση του ηλίου αμπαρωνόταν στο σπίτι του».

Αυτό το τόσο αρνητικό κλίμα επιδεινώθηκε και από την πολιτική κρίση που μάστιζε την αυτοκρατορία. Τον Ιανουάριο του 1912 το Νεοτουρκικό Κομιτάτο, έχοντας χάσει την πλειοψηφία στη βουλή, τη διέλυσε και προκήρυξε εκλογές για την περίοδο Ιανουαρίου-Απριλίου. Για πρώτη φορά οι Έλληνες και οι Βούλγαροι βουλευτές συνέπραξαν με την αντιπολίτευση και υπέγραψαν πρωτόκολλο συνεργασίας, όπου καθορίζονταν οι αξιώσεις κάθε πλευράς ώστε να μη συγκρουσθούν τα συμφέροντά τους. Οι εκλογές του Απριλίου διεξήχθησαν μέσα σ’ ένα όργιο νοθείας και τρομοκρατίας και έμειναν γνωστές ως «οι εκλογές της μαγκούρας». Η Μακεδονία είχε καθημερινά ανταποκρίσεις με τα βίαια γεγονότα που συντάραζαν την ύπαιθρο και τη Θεσσαλονίκη. Από τις 275 έδρες του κοινοβουλίου μόνον έξι κατέληξαν στην αντιπολίτευση. Ήταν η πρώτη φορά μετά την επανάσταση, που το Νεοτουρκικό Κομιτάτο κατόρθωσε να έχει τον απόλυτο έλεγχο της αυτοκρατορίας και έκρινε ασφαλές να μεταφέρει την έδρα του από τη Θεσσαλονίκη στην Κωνσταντινούπολη. Ωστόσο η παντοδυναμία αυτή ήταν εφήμερη, με διάρκεια μόλις τριών μηνών. Στις 28/10 Ιουλίου 1912 παραιτήθηκε ο υπουργός πολέμου Shevket πασάς και η αναστάτωση που ακολούθησε οδήγησε στην παραίτηση της κυβέρνησης. Μεγάλος βεζίρης ανέλαβε ο Γαζής Ahmet Muhtar, στρατιωτικός και διανοούμενος κοινής αποδοχής, ήρωας του ρωσοτουρκικού πολέμου του 1876 και υπουργός πολέμου ο στρατηγός Nazim πασάς. Όλα τα επιφανή μέλη του Κομιτάτου επέστρεψαν άρον-άρον στη Θεσσαλονίκη για ασφάλεια. Η Μακεδονία της 26ης Ιουλίου έγραψε: «Και συγκεντρώθηκαν εις την Θεσσαλονίκην όλοι οι αρχηγοί της μακαρίτιδος ‘Ενώσεως και Προόδου’, οι ‘λάιδερ’ Ταλαάτ, Τζαβίτ και Σερήφ βέηδες, οι έως χθες παντοδύναμοι Εγιούπ Σαμπρή και Ομέρ Νατζή βέηδες και ο έως χθες θεοδύναμος δόκτωρ Ναζήμ βέης. Και έστησαν ενταύθα, εις την αρχικήν των κοιτίδα, το αρχηγείον των. Και θα αρχίσουν τον αγώνα υπέρ ανακτήσεως της Αρχής. Κακόμοιροι κορυφαίοι!».

Μετά τις εκλογές, μέσα σε όλη αυτήν την αναταραχή, ξέσπασε στην Αλβανία η πιο άγρια επανάσταση. Από τον Μάιο του 1912 η Αλβανία έβραζε. Στις 9/22 Ιουλίου 1912 οι Αλβανοί κατόρθωσαν να καταλάβουν την Πρίστινα, ενώ δέκα χιλιάδες αντάρτες μπήκαν στα Σκόπια και παρέμειναν εκεί έως τις 20 Αυγούστου, χωρίς την παραμικρή αντίδραση των αρχών. Στα τέλη του μήνα η νέα κυβέρνηση ενέδωσε σε όλα τα αιτήματά τους και υπέγραψε σύμφωνο ειρήνης.

Πλήθος Εβραίων έξω από τη μεγάλη συναγωγή Talmud Torah.

Ο μεγαλύτερος όμως πονοκέφαλος της αυτοκρατορίας ήταν ο πόλεμος με την Ιταλία. Στις 28 Σεπτεμβρίου του 1911 η Ιταλία επέδωσε διπλωματική νότα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ζητώντας την αναγνώριση της ιταλικής κυριαρχίας στην Τριπολίτιδα και στην Κυρηναϊκή (σημερινή Λιβύη). Οι Ιταλοί έφθασαν μέχρι τα Δαρδανέλια και τον Απρίλιο του 1912 κατέλαβαν τα Δωδεκάνησα. Στις 2 Οκτωβρίου 1912 η Υψηλή Πύλη, μπροστά στο φάσμα του βαλκανικού πολέμου, υπέγραψε αναγκαστικά με την Ιταλία τη συνθήκη του Ouchy στην Ελβετία, παραχωρώντας την Τριπολίτιδα και την Κυρηναϊκή. Οι θετικές επιπτώσεις του πολέμου αυτού για την Ελλάδα ήταν αφενός μεν η εξασθένηση του οθωμανικού στρατού και αφετέρου το τέλος του μποϋκοτάζ των ελληνικών πλοίων και προϊόντων. Οι Οθωμανοί, με την αποχώρηση των ιταλικών ατμόπλοιων, υποχρεώθηκαν να επιτρέψουν την είσοδο των ελληνικών εμπορικών πλοίων στα λιμάνια τους.

Οι επιπτώσεις του πολέμου στη Θεσσαλονίκη ήταν σημαντικές. Ιταλοί υπήκοοι, ανάμεσά τους κυρίως Εβραίοι με ιταλική υπηκοότητα, βρέθηκαν στο στόχαστρο των αρχών. Δεκάδες επιφανείς πολίτες απελάθηκαν, όπως ο αρχιτέκτονας Vitaliano Poselli, ο γιατρός Σιακή και μέλη της οικογένειας Μοδιάνο. Ο ιταλοτουρκικός πόλεμος υπήρξε ορόσημο της παρακμής της εβραϊκής οικονομικής κυριαρχίας στη Θεσσαλονίκη. Η αναστολή πληρωμών από τους δύο κολοσσιαίους οικονομικούς παράγοντες της πόλης, τους οίκους Αλλατίνι και Μοδιάνο, οικογενειών με ιταλική υπηκοότητα, ταρακούνησε τα θεμέλια της τοπικής οικονομίας. Ο αποκλεισμός του ιταλικού μονοπωλίου καπνού από τις αγορές των μακεδονικών καπνών επέφερε σημαντική πτώση των τιμών, ενώ η σηροτροφία υπέστη καθίζηση εφόσον η ιταλική μεταξοβιομηχανία απορροφούσε εξ ολοκλήρου την παραγωγή.

Στην ίδια την πόλη οι ληστείες, οι εμπρησμοί, οι βομβιστικές ενέργειες και οι δολοφονίες ήταν καθημερινό φαινόμενο χωρίς καμία εθνική, φυλετική ή θρησκευτική διάκριση. Πολλές υποθέσεις συντάραξαν για μήνες την τοπική κοινωνία. Μία από αυτές ήταν η δολοφονία του ψευτογιατρού Αντωνάκη. Ο Αντωνάκης είχε ενταχθεί από νωρίς στον Μακεδονικό Αγώνα αλλά μετά την επικράτηση της νεοτουρκικής επανάστασης έγινε σιγά-σιγά όργανο του Κομιτάτου, προδίδοντας Έλληνες πράκτορες, κρυψώνες, αποθήκες όπλων και πυρομαχικών. Το εκτελεστικό της Οργάνωσης Θεσσαλονίκης αποφάσισε τη δολοφονία του και στις αρχές Ιουλίου ο υπαξιωματικός Παναγιώτης Παπατζανετέας, όπως αναφέρει ο ίδιος στα απομνημονεύματά του, τον εκτέλεσε στο σπίτι του, δίπλα στον ναό του Αγίου Κωνσταντίνου σε πάροδο της λεωφόρου Χαμιντιέ. Στις 26 Ιουλίου η πόλη ταρακουνήθηκε από εκρήξεις βομβών στο αυστριακό ταχυδρομείο στον Φραγκομαχαλά και στο ντεπό των τραμ στην ανατολική Θεσσαλονίκη, χωρίς να υπάρξουν ανθρώπινα θύματα. Οι αστυνομικές αρχές ξεχύθηκαν και άρχισαν τις αθρόες συλλήψεις Βουλγάρων στην περιοχή του Βαρδάρι και στον Κιλκίς μαχαλά.

Το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στη Θεσσαλονίκη πλαισίωναν από τον Μάρτιο του 1912 ο Ανδρέας Παπαδιαμαντόπουλος ως γενικός πρόξενος, με υποπρόξενο τον Κωνσταντίνο Ρέντη και διερμηνείς τους Μιλτιάδη Τέρκα και Αναστάσιο Νάλτσα. Στις 12 Ιουλίου ήρθε από το προξενείο Φιλιππούπολης ως διερμηνέας ο Αντώνιος Ζώτος και μέσα στο καλοκαίρι ο Ιωάννης Κονταλέξης ως διευθυντής του προξενείου. Στις 5 Σεπτεμβρίου αναχώρησε για την Αθήνα ο Παπαδιαμαντόπουλος με την οικογένειά του και επανέκαμψε στις 24 Σεπτεμβρίου. Στις 18 Σεπτεμβρίου οι αρχές διέκοψαν την τηλεγραφική επικοινωνία με τις βαλκανικές περιοχές και την αποστολή κωδικοποιημένων μηνυμάτων, ενώ στις 27 Σεπτεμβρίου οι αστυνομικές αρχές ξεκίνησαν την καταγραφή όλων των Ελλήνων, Βουλγάρων και Σέρβων υπηκόων που ζούσαν εκεί. Στις αμέσως επόμενες μέρες πάνω από 500 Έλληνες υπήκοοι πήγαν στο προξενείο για διαβατήρια και αναχώρησαν για τον Βόλο ή τον Πειραιά. Την 3η Οκτωβρίου αναχώρησαν όλοι οι υπάλληλοι των συμμαχικών προξενείων με ρουμανικό ατμόπλοιο για τον Πειραιά. Όπως όμως προκύπτει από έγγραφα του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ), παρέμειναν στη Θεσσαλονίκη οι διερμηνείς Ζώτος και Νάλτσας, αποσπασμένοι στο ρωσικό προξενείο, προσφέροντας σημαντικές υπηρεσίες στον προελαύνοντα ελληνικό στρατό. Αξίζει επίσης να αναφερθεί ότι την 1ηΟκτωβρίου οι ελληνικές τράπεζες Τράπεζα της Ανατολής και Τράπεζα Αθηνών τέθηκαν υπό την προστασία του γαλλικού προξενείου.

Στις 12 Μαΐου 1912 απεβίωσε ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Ιωακείμ Δ΄ Σγουρός και στις 22 Μαΐου το Φανάρι εξέλεξε τον, έως τότε μητροπολίτη Λήμνου, Γεννάδιο, κατά κόσμον Γεώργιο Αλεξιάδη. Ο Γεννάδιος έφθασε στη Θεσσαλονίκη στις 5 Αυγούστου και παρέμεινε στη θέση αυτή έως τον θάνατό του το 1951. Την ελληνική κοινότητα διοικούσε η Δημογεροντία με πρόεδρο τον μητροπολίτη και μέλη τους Ι. Κούσκουρα, Κ. Καμμώνα, Δ. Βόγα, Δ. Χατζόγλου, Α. Ζάχο και Δ. Μπλάτση.

Μέσα στο 1912 στις οθωμανικές αρχές υπήρχαν συχνές ανακατατάξεις λόγω της πολιτικής αναταραχής. Τον Ιανουάριο τοποθετήθηκε βαλής ο Hussein Kâzim πασάς, που παραιτήθηκε μεν τρεις φορές αλλά πάντα επανέκαμπτε, αποχωρώντας τελικά τον Αύγουστο για να τον αντικαταστήσει ο Ferit πασάς, τη θέση του οποίου πήρε τον Σεπτέμβριο ο Nazim πασάς. Τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου του βιλαετίου Θεσσαλονίκης από τον Σεπτέμβριο του 1912 ήταν: ο βαλής Nazim πασάς, ο καδής Ali Hikmet, ο γενικός γραμματέας των αρχείων Emin, ο μουφτής Ahmet, ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Γεννάδιος, ο αρχιραβίνος Ιακώβ Μεΐρ και τα μέλη Ibrahim Edem, Ihsan, Rasim και Ιακώβ Καζές.

Την πρώτη εβδομάδα του Φεβρουαρίου του 1912 έγιναν δημοτικές εκλογές και εκλέχθηκαν ως δημοτικοί σύμβουλοι πέντε μουσουλμάνοι (Ismail Hakki, Hafiz Hasan, Ahmet Rasim, Ali Rasim και Ali Eşref), τρεις Έλληνες (Κωνσταντίνος Χονδροδήμος, Κωστάκης Μέλφος και Κιμπάρογλου) και τρεις Εβραίοι (Ναντίρ Αμπραβανέλ, Μωύς Ασσαέλ και Ελί Μπενουζίλιο). Ένας Βούλγαρος που έβαλε υποψηφιότητα δεν εκλέχθηκε. Πρώτος με 2.571 ψήφους εκλέχθηκε ο Χονδροδήμος και ο βαλής τον διόρισε δήμαρχο ως πλειοψηφίσαντα. Τέσσερις μέρες αργότερα ο Χονδροδήμος υπέβαλε την «παραίτησή» του δηλώνοντας εγγράφως ότι δεν δύναται να αναφέρει τους λόγους που δεν θα του επιτρέψουν να ασκήσει τα καθήκοντά του. Δήμαρχος τοποθετήθηκε ο Ismail μπέης. Στις 20 Ιουλίου ο Ismail μπέης εξαναγκάστηκε σε παραίτηση λόγω του ότι υπήρξε μέλος του Κομιτάτου και στη θέση του τοποθετήθηκε ο Osman Sait.

Η κοινωνική και καλλιτεχνική ζωή στη Θεσσαλονίκη όμως συνεχιζόταν. Η εβραϊκή κοινότητα έφερνε συχνά θιάσους και μουσικά συγκροτήματα από τη Γαλλία και την Αυστρία, ενώ πολύ συχνά διοργανώνονταν σουαρέ στις βίλες των πλουσίων στη λεωφόρο των Εξοχών. Η ελληνική κοινότητα δεν υστερούσε. Στις 28 Μαρτίου 1912 έφθασε στη Θεσσαλονίκη ο θίασος της Μαρίκας Κοτοπούλη για σειρά παραστάσεων στο θέατρο του Λευκού Πύργου. Η Μακεδονία σε τέσσερα συνεχόμενα φύλλα της είχε πρωτοσέλιδη φωτογραφία της καλλιτέχνιδας. Στον θίασο περιλαμβάνονταν οι αδελφές της Κοτοπούλη κυρίες Λούη και Μυράτ με τους συζύγους τους, η Αλκαίου, ο Παπαγεωργίου, ο Καντιώτης, ο Αργυρόπουλος και το ζεύγος Μαρίκου. Μεταξύ των έργων που παρουσίασε ήταν Ο Αντίπαλος του Alfred Capus, Η μικρή σοκολατιέρα του Paul Gavault, Ισραήλ του Henri Bernstein και Η κυρία του Μαξίμ του Georges Feydeau. Το καλοκαίρι ήρθε επίσης ο αθηναϊκός θίασος του Ιωάννη Παπαϊωάννου (κωμικού ηθοποιού του μουσικού θεάτρου και του σημαντικότερου Έλληνα θιασάρχη της οπερέτας) και έδωσε πάνω από 20 παραστάσεις.

Φωτογραφίες του δημοσιογράφου J. Leune βγαλμένες τις πρώτες μέρες μετά την απελευθέρωση της πόλης.

Όψη της παραλίας.
Ο Λευκός Πύργος
Η Καμάρα
Η οδός Σαμπρή πασά, σημερινή Βενιζέλου

Οι ελληνικές εφημερίδες που κυκλοφορούσαν το 1912 ήταν η Μακεδονία του Κωνσταντίνου Βελλίδη, η Νέα Αλήθεια του Ιωάννη Κούσκουρα και από τις 15 Αυγούστου το Εμπρός του Σμυρναίου δημοσιογράφου Αντωνίου Οικονομίδη, μία αμφιλεγόμενη εφημερίδα που σύμφωνα με ορισμένους παράγοντες της ελληνικής κοινότητας χρηματοδοτούνταν από το Νεοτουρκικό Κομιτάτο. Όλες αυτές, όπως ήταν φυσικό, αντιμετώπιζαν σκληρή λογοκρισία. Το τελευταίο φύλλο της Μακεδονίας ήταν στις 5 Αυγούστου 1912 λόγω της καταδικαστικής απόφασης του τουρκικού στρατοδικείου που διέταξε την επ’ αόριστον παύση της εξαιτίας της έντονης αρθογραφίας και της εμπρηστικής ειδησεογραφίας για τη δυναμιτιστική απόπειρα στα Κοτσανά της Στρώμνιτσας με τίτλο «Οι Μουσουλμάνοι σφάζουν». Ο Βελλίδης δέκα μέρες μετά, στις 19 Αυγούστου, έσπευσε να εκδώσει την Παμμακεδονική που κυκλοφόρησε έως την 17η Οκτωβρίου. Αντίθετα, η Νέα Αλήθεια του Ιωάννη Κούσκουρα, παρά τις συνεχείς παρενοχλήσεις των αρχών, συνέχισε να εκδίδεται έως την 21η Οκτωβρίου.

Αξίζει να αναφερθεί η είδηση της Μακεδονίας στο φύλλο της 19ης Μαΐου 1912, μήνες πριν ολοκληρωθούν οι συμμαχικές συνθήκες: «ΤΕΤΡΑΠΛΗ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ Τα ιταλικά φύλλα αναγράφουν την είδησιν ότι οριστικώς συνωμολογήθηκε συμμαχία μεταξύ Ελλάδος, Βουλγαρίας, Σερβίας και Μαυροβουνίου, αφορώσα κοινήν κατά της Τουρκίας ενέργειαν».

ΟΙ ΣΥΜΜΑΧΟΙ: ΕΛΛΑΔΑ (βασιλιάς Γεώργιος Α΄/διάδοχος Κωνσταντίνος) – ΣΕΡΒΙΑ (βασιλιάς Πέτρος) – ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ (τσάρος Φερδινάνδος) – ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟ
(βασιλιάς Νικήτας).


To παραπάνω κείμενο εντοπίστηκε στην Ιστοσελίδα sitestatic.shopster.gr δεν υπάρχει τεκμηρίωση για τον συγγραφέα του. Με σχετική ερώτηση στην Τεχνική Νοημοσύνη (AI), δόθηκε η εξής απάντηση !

Έκανα έρευνα, αλλά δεν βρήκα σαφή τεκμηρίωση μέσα στο PDF ή στις σχετικές ψηφιοποιημένες πηγές για το ποιος ακριβώς έγραψε το κεφάλαιο «Η Θεσσαλονίκη στις παραμονές του 1912» στο τόμο «Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου – Η Θεσσαλονίκη στις παραμονές του 1912». Τα στοιχεία που κατάφερα να εξακριβώσω είναι τα εξής:

Πληροφόρηση που βρήκα

Το PDF (Academia.edu) φέρει τον τίτλο «Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΤΙΣ ΠΑΡΑΜΟΝΕΣ ΤΟΥ 1912 – Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου (Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης, 21-23 Σεπτεμβρίου 2012)». Academia

  • Η επιμέλεια του τόμου αναφέρεται ως Ευάγγελος Χεκίμογλου και «Ε. Μ. Θ.» (πιθανώς «Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης») ως οργανωτικό/εκδοτικό σχήμα. Academia
  • Στο PDF από το Shopster (την εκδοχή που ανέφερες) δεν φαίνεται να υπάρχει εμφανές όνομα συγγραφέα για το συγκεκριμένο κεφάλαιο στην πρώτη σελίδα. sitestatic.shopster.gr
  • Στη βιβλιογραφία που χρησιμοποιείται σε άλλες μελέτες σχετικές με αυτό το συνέδριο, εμφανίζονται διάφορα άρθρα με συγγραφείς για άλλα κεφάλαια του ίδιου τόμου (π.χ. Βασίλης Φούκας γράφει το άρθρο «Το σώμα των εκπαιδευτικών στα σχολεία της Ελληνικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης μέχρι το 1912» στο ίδιο συνέδριο. ResearchGate
  • Το ίδιο συνέδριο τόμος έχει εκδοθεί το 2014 από το Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Academia+1

Εκτίμηση / συμπέρασμα

  • Πιθανόν το κεφάλαιο «Η Θεσσαλονίκη στις παραμονές του 1912» να είναι εισήγηση/μελέτη κάποιου ιστορικού ή ερευνητή που συμμετείχε στο συνέδριο του 2012, αλλά δεν είναι πρωτογενές κείμενο του 1912 — αποτελεί σύγχρονη ανάλυση/ανασύνθεση υλικού για τις παραμονές του πολέμου.
  • Ο συγγραφέας αυτού του κεφαλαίου δεν αναφέρεται ρητά στην πρώτη σελίδα του PDF που είδα.
  • Για να είμαι πιο ακριβής, θα χρειαστεί να δω το ίδιο το έντυπο του συνεδρίου (π.χ. το έντυπο βιβλίο με πίνακα περιεχομένων) ή την αρχή του κεφαλαίου στο έντυπο, όπου συνήθως αναγράφεται το όνομα του συγγραφέα.

eeyed.png

Επιμέλεια Ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος