Με θλίψη σας ανακοινώνουμε ότι στις 12 Ιουλίου 2025, έφυγε από την ζωή ο Συνάδελφος, Κτηνίατρος, Κωνσταντίνος Φουραντζής.
Ο Κ. Φουραντζής γεννήθηκε το 1934 στο Κιλκίς, εισήλθε στο Κτηνιατρικό τμήμα της ΣΙΣ το 1954.
Εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια σε όλους τους συγγενείς , φίλους και Συναδέλφους του, που τον γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί του.
Ο Θεός ας τον αναπαύσει.
ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
Ο Υποστράτηγος (ΥΚ) Φουρατζής Κων.νος υπήρξε σπάνιος άνθρωπος ! Αξιωματικός με υψηλά ιδανικά ! Επιστήμων με ενδιαφέρον για το αντικείμενό του και την εφαρμογή του στο Στρατό !
Εξαίρετος Συνάδελφος !
Κλασσικός οικογενειάρχης με πολύ συναίσθημα !
Πολυσχιδής προσωπικότητα !
Πληθωρική παρουσία και ευχάριστος στην συναναστροφή !
ΚΑΛΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ με ΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗ !
Άφησε ανεξίτηλο στίγμα ,τόσο ως Τμηματάρχης Κτηνιατρικου τμ.ΣΣΑΣ, όσο και ως Διευντης Κτηνιατρικού Σώματος ΔΥΓ/ΓΕΣ.
Για μένα ένας πολύτιμος φίλος !
Θα μου μείνει αξέχαστος για την καλή του καρδιά και τα ειλικρινή του αισθήματα !
Ο Θεός ας τον αναπαύσει.
Κουράγιο στην οικογενειά του.
Να είναι καλά και αγαπημένοι να τιμούν τη μνήμη του .
Συλλυπητήρια και στους Άξκους ΥΚ που έχασαν έναν σπουδαίο Συναδέλφο …
ΤΕΡΨΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
Τα θερμά μου συλλυπητήρια. Τον ζήσαμε σαν τμηματάρχη μας στη Σχολή από το2ο έτος μέχρι τη στιγμή που πήραμε το ξίφος ως Ανθυποκτηνίατροι. Κατόπιν μας καθοδηγούσε σαν δντής κτηνιατρικού του ΓΕΣ/ΔΥΓ στα πρώτα μας χρόνια ως Αξκοί. Άνθρωπος με χιούμορ, προσιτός και σπουδαίο καλλιτεχνικό μυαλό. Είχαμε βέβαια και τις διαφωνίες μας αλλά πάντα σε κόσμιο επίπεδο. Θα μείνει αξέχαστος.
ΚΑΖΑΜΙΑΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ
Παρ ότι ήταν από τους ανθρώπους που μου έκαναν πολύ κακό, λυπάμαι που ένα ακόμα κομμάτι του καλού Υγειονομικού έφυγε.
ΛΥΜΠΕΡΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ
Τα θερμά μου συλλυπητήρια στην οικογένεια του…και στους συμμαθητές του…τον ζήσαμε στη Σχολή, ήταν ένας εξαιρετικός συνάδελφος και άνθρωπος…ο Θεός ας τον αναπαύσει….
ΓΙΑΝΝΑΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Θερμά συλλυπητήρια. Δε θα τον ξεχάσω ποτέ. Ήμουν τελειόφοιτος όταν κατάλαβα πόσο κοντά στους μαθητές ήταν. Έχω προσωπική εμπειρία. Εξαίρετος ως άνθρωπος. Ας είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκέπασε.
ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΗΛ ΟΔΥΣΣΕΑΣ
Εξαίρετος ως στέλεχος του Κτηνιατρικού,ήταν από τους τελευταίους του ηρωικού ΣΚΙ (Σώμα Κτηνιατρικού Ιππονυών) άνθρωπος με λεπτό χιούμορ και διάθεση έτοιμος να βοηθήσει σε κάθε πρόβλημα,καλλιτεχνικός νους.Τον γνώρισα σε δύσκολους καιρούς …ας αναπαυθεί λοιπόν,καλό παράδεισο…..Συλλυπητήρια στους οικείους του.
ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ ΘΩΜΑΣ
Καλό ταξίδι κύριε διευθυντά σπουδών του Κτηνιατρικού της Σ Σ.Α.Σ (Στρατιωτικής Σχολής Αξιωματικών Σωμάτων) όταν σάς πρωτογνωρίσαμε , με την είσοδό μας στην Σ.ΣΑ.Σ το έτος 1982-83 ως αρχηγός της 1ης τάξης Κτηνιατρικού . Ως αρχηγός του 1ου ετους Κτηνιατρικού της σχολής , με τους συμμαθητές μου (ΥΚ) Γεωργόπουλο Λεωνίδα, (ΥΚ) Εμμανουήλ Γεώργιο και (ΥΚ) Σιδηροπουλο Ιωάννη , εμεις οι “καπνεργάτες” …όπως μάς αποκαλούσατε , σάς αποχαιρετάμε με σεβασμό και εκτίμηση , για όλα όσα μας προσφέρατε , στά πρώτα βήματα της σταδιοδρομίας μας, στήν Κτηνιατρική οικογένεια του Ε.Σ
Σας ευχαριστούμε.
Καλό Παράδεισο
ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ
Θερμά συλλυπητήρια στην οικογένεια του. Ο Θεός να αναπαύσει την ψυχή του. Εξαίρετος συνάδελφος, πολύ αγαπητός, φιλικός και με ιδιαίτερη αίσθηση του χιούμορ. Συνυπηρετήσαμε στη Δνση Σπουδών της ΣΣΑΣ, αρχές της δεκαετίας του 1980 και παρά την διαφορά βαθμών που είχαμε, ήταν ιδιαίτερα προσιτός τόσο με τους μικρότερους Αξκους όσο και με τους μαθητές. Καλό του ταξίδι.
Στο παλιό Γ’ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ (στο Καραμπουρνάκι) υπήρχε ανοικτός χώρος εμπρός στο Διοικητήριο με την πινακίδα “ΠΛΑΤΕΙΑ ΕΠΙΚΤΗΝΙΑΤΡΟΥ ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑ ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗ“. Πρώτη φορά την αντίκρυσα το 1973, σαν Μαθητής της ΣΣΑΣ. Κανείς μας δεν γνώριζε ποιος ήταν ο Αποστολίδης, ποιά ήταν η ιστορία του, γιατί υπήρχε αυτή η τιμητική πινακίδα, αλλά και κανείς μας δεν ενδιαφέρθηκε να ψάξει. Ο πρώτος που ενδιαφέρθηκε και με επιμονή άρχισε να ψάχνει στοιχεία ήταν ο Ταξίαρχος (ΥΚ) ε.α Κωνσταντίνος Τερψίδης.
Όπως ο ίδιος μου διηγήθηκε, αρχικά οι πληροφορίες ήταν ελάχιστες, μέχρι την ανακάλυψη του βιβλίου “The Lucky Child” του 2010, γραμμένο από την συγγραφέα Μαριάνα Αποστολίδη (κόρη του Αγαμέμνονα). Το βιβλίο αυτό είχε σαν θέμα την ζωή της Οικογένειας Αποστολίδη, πριν και μετά τον πόλεμο και έδωσε τα πρώτα στοιχεία για εντοπισμό της οικογένειάς του.
Με την βοήθεια της ομογένειας στον Καναδά, ύστερα από ένα κενό 75 χρόνων από τον θάνατο του Αποστολίδη, η οικογένεια βρέθηκε και ήλθε σε επαφή με τον κ. Τερψίδη, Διοικητή τότε, του Γ’ Κτηνιατρικού Νοσοκομείου. Μεταξύ των άλλων του παρέδωσε το Πολεμικό Ημερολόγιο του. Ήταν γραμμένο με κοινό μολύβι, σε ημερολόγιο – σημειωματάριο της φαρμακευτικής εταιρείας Bayer – που απευθυνόταν σε κτηνιάτρους (Taschenbuche fur Tierärzte) και αφορούσε το χρονικό διάστημα 2 Νοε.1940 μέχρι 30 Απρ. 1941, όταν ήταν Διευθυντής Κτηνιατρικής Υπηρεσίας του Γ΄ΣΣ και υπηρετησε σε αυτή τη θέση μέχρι την κατάρρευση του μετώπου.
Το “Ημερολόγιο” δωρήθηκε ως μόνιμο έκθεμα στο Μουσείο Στρατιωτικής Κτηνιατρικής Υπηρεσίας στη Λάρισα.
Το ημερολόγιο του “ταλαιπωρημένο” από τις συνθήκες του μετώπου και τις δεκαετίες που πέρασαν, ήταν σε πολλά σημεία του δυσανάγνωστο.
Με μοναδική ικανότητα ο Γενικός Αρχίατρος Γεώργιος Βουρβουλάκης “αποκρυπτογράφησε” το χειρόγραφο κείμενο. Ελάχιστες ήταν οι λέξεις που δεν αναγνωρίστηκαν (ούτε από τα συμφραζόμενα).
Σήμερα στο Βιβλίο παρουσιάζεται η εξαιρετική ερευνητική δουλειά των Συναδέλφων. Στην μία σελίδα υπάρχουν φωτογραφίες σελίδων του ημερολογίου και στην άλλη το κείμενο. Με ξεχωριστή επιμέλεια οι συγγραφείς προσθέτουν χρήσιμες πληροφορίες και διευκρινήσεις στα αναγραφόμενα του ημερολογίου.
Όπως αναφέρεται στο Βιβλίο :
“Το ημερολόγιο του Αγαμέμνονα Αποστολίδη δεν διεκδικεί δάφνες ιστορικότητας. Αν και καταγράφονται κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία σχετικά με τις περιοχές, τους ανθρώπους και τις καταστάσεις τα οποία αντιμετωπίζει κατά το διάστημα αυτών των 6 μηνών από τον Νοέμβριο μέχρι και τον Απρίλιο 1940-41, τα περισσότερα από αυτά είναι είτε ήδη γνωστά είτε πολύ καλά μελετημένα. Η πραγματική, όμως, αξία του ημερολογίου έγκειται σε δύο στοιχεία. Το πρώτο είναι ότι η περιγραφή των γεγονότων γίνεται από έναν σχετικά χαμηλόβαθμο, αλλά καλλιεργημένο και με ιδιαίτερη αίσθηση του καθήκοντος ανθρώπου, ο οποίος μάχεται από το μετερίζι του ώστε να φανεί άξιος της στιγμής. Το δεύτερο σημαντικό στοιχείο είναι ότι ρίχνει φως σε πτυχές της ιστορίας του υγειονομικού, οι οποίες συνήθως χάνονται στη λήθη, καθώς δεν προσφέρουν το ενδιαφέρον το οποίο προσφέρουν οι «μάχιμες»ιστορίες αγωνίας και έντασης.”
Θα προσθέσω και το τρίτο στοιχείο, είναι το “άρωμα εποχής“, δηλαδή μικρά περιστατικά, χωρίς ίσως ιστορική αξία, δείχνουν τις συνθήκες που επικρατούσαν στο μέτωπο. Το άρωμα εποχής μπορεί να μας το μεταφέρει μόνο ένας αυτόπτης μάρτυρας.
Το Βιβλίο – Ημερολόγιο μας δίνει την δυνατότητα να σκιαγραφήσουμε τον χαρακτήρα, ενός εξαιρετικού αξιωματικού του Υγειονομικού. Μερικά αποσπάσματα από το Ημερολόγιο.
Στο Μέτωπο υφίσταται την σκληρές συνθήκες, χωρίς παράπονο ή μεμψιμοιρία, το θεωρεί απλά αναμενόμενο.
7/11/1940 …..Μικρά Σόφια – χωριό κατεστραμμένο από το 1903 – εντός χαράδρας – ένθα βασιλεύει και διαπιστούται η μιζέρια – καλό νεόκτιστο σχολείο και μεγάλη εκκλησία – παραμονή δεν προβλέπεται μακρά και άνετος – από την ώρα της αφίξεως μας μας πιάνει η βροχή και ο χειμωνιάτικος αέρας – τουρτουρίζω την νύκτα κάτω από τη μάλλινη βελέντζα του σπιτιού γιατί οι αποσκευές δεν κατόρθωσαν να φθάσουν εγκαίρως – Παρ’ όλα αυτά και το ψωμοτύρι που αποτελεί το δείπνον δεν είναι άσχημο και περισσεύει.
14/11/1940 …. Όλη την ημέρα ακατάπαυστος ήχος κανονιών, βόμβος αεροπλάνων – με αγωνία ρωτούμε να μάθωμε νέα και με αγαλλίαση και ικανοποίηση πληροφορούμεθα κατάληψιν υψωμάτων και σύλληψη αιχμαλώτων – άλλο τίποτα το εξαιρετικόν – φαγί βακαλάος με πατάτες άψητες και φακές το βράδυ με μιαρά μαμούδια – η πείνα όμως και η όρεξις εξουδετερώνει τα πάντα.
25/11/1940 Κρυσταλλοπηγή – χωριό ελεεινό, λασπώδες, σχετικώς αφιλόξενο λόγω των τάσεων των κατοίκων προς την βουλγαροφιλίαν – [Πάντως] στο δωμάτιο που μένουμε με τον Λοχαγ.{…..λο} με σπασμένα τζάμια – την νύκτα διαβολεμένο κρύο τυλιγμένοι στις κουβέρτες δεν εννοούμε να ζεσταθούμε με πιάνει τρεμούλα ρυθμική και τρίξιμο των δοντιών νευρικό μέχρι σπασίματος.
Εξυμνά τους απλούς Στρατιώτες για την αντοχή και τον ηρωισμό τους και κατακρίνει τους Αξιωματικούς που δεν κάνουν την δουλειά τους.
2/11/1940 (πορεία προς το Μέτωπο) ……σχετική αταξία και αδράνεια ιδία αξιωματικών !! εις στιγμάς όπου θα έπρεπε να είναι όλοι φωτιά παρασυρόμενοι τουλάχιστον από τον ενθουσιασμόν του λαού και των οπλιτών.
26/11/1940. φθάνω στην Κορυτσά στην θρυλική αυτή πολη με πολύ καλήν εμφάνισιν αλλά από της πρώτης στιγμής διακρίνω την επικρατούσαν αταξίαν μεταξύ των στρατιωτών μας και την κακήν αυτών εμφάνισιν. Διαπιστώνω έλλειψιν επιβλέψεως των από τους αξιωματικούς και αυτό με θλίβει εξαιρετικά διότι εύρισκα θιγομένην την εθνικήν μας υπερηφάνειαν εις τα όμματα νεοκαταληφθέντος [κόσμου].
7/12/1940. Πήγα σήμερον στο νοσοκομείο [ανθρω] είδα τραυματίας τους έδωσα σιγάρα τους εμίλησα – αθλιότης και ανεπάρκεια εντός του νοσοκομείου * – οι στρατιώται υποφέρουν και δεν τους προφθαίνουν και οι πραγματικοί αυτοί ήρωες, ελάχιστα παραπονούνται μπράβο τα παιδιά θαυμάζω τη ράτσα μας εν τω προσώπω τους – αν όλοι εξετέλουν σαν κι αυτούς με αυταπάρνησιν και ανιδιοτέλειαν το καθήκον τους, η Ελλάς πάντα θα εμεγαλούργη. (* Το νοσοκομείο φαίνεται ότι οργανώθηκε καλύτερα μετά τις 7 Ιανουαρίου, οπότε και ιδρύθηκε Στρατιωτικό Νοσοκομείο τύπου Α και χωρητικότητας 500 κλινών με διευθυντή τον Αρχίατρο Κωνσταντίνο Σταθόπουλο (Αρχείο ∆ΙΣ Φ.605/Α/125)).
Πιστεύει πως οι Γερμανοί δεν θα επιτεθούν στην Ελλάδα.
27/3/1941 : Άκρατος ενθουσιασμός με το πραξικόπημα των Σέρβων πιστεύουμε ότι δεν κινδυνεύουν τα πλευρά μας και ότι δεν είναι δυνατόν η Γερμανία, η μεγάλη αυτή δύναμις να αποφασίσει να μας κτυπήσει από της πλάτης – ατιμία ανανδρεία αναξία λαού με παραδόσεις και αισθήματα ανδρικά.
….. Φθάνουμε στις 6/4/41. Το άγγελμα καταφθάνει η Γερμανία εκήρυξε τον πόλεμον κατά της Γιουγκοσλαβίας και της Ελλάδος.
7-8/4/1941 : Η Ελλάς ανθίσταται τα παληκάρια μας κάμουν και πάλιν το καθήκον τους – οι Σέρβοι έσπασαν αφήκαν ακάλυπτο το δεξιό μας – αφήνουν δίοδο στους Γερμανούς – φρίκη και έτσι στις 9 μαθαίνουμε ότι κατέλαβαν τη Θ/κη. Δεν πανικοβαλλόμεθα αλλά με κατέχει η αγωνία και η θλίψις διότι αξίζαμε καλλιτέρας τύχης – το αποδείχνουμε – το ομολογούν οι Γερμανοί, οι οποίοι μπορεί να είναι ότι είναι αλλά ξεύρουν να εκτιμούν την παληκαριά – οι Ιταλοί εδώ την παθαίνουν και πάντα σωρεία αιχμαλώτων καταβαίνουν.
Θλίβεται για τους αφανείς ήρωες του μετώπου τα Μόνοπλα.
…..Εγώ τι κάμνω; Προσπαθώ φωνάζω για να εξοικονομήσω λίγο χόρτο για τα αλογάκια μου τα καϋμένα είναι τα πρώτα που υφίστανται πάντας τας στερήσεις του πολέμου.
11/4/41 Αγωνιώδης ολίγον ημέρα, μελαγχολική δε, μας κάνει εμφάνιση της Από το πρωί χιονίζει με το τσουβάλι εώς το μεσημέρι έχει ασπρίσει όλος ο τόπος. – περιμένουμε – Διώχνω όσα άλογα έμειναν από το απόσπασμα και όσα έρχονται από το άλλο – Τυφεκίζω και μερικά τι αχαριστία προς αυτά; Έτσι είναι ο κόσμος νοσηρότητα, ιδιοτέλεια κακεντρέχεια αχαριστία! Μας εξυπηρέτησαν τα καϋμένα όσο μπόρεσαν και στο τέλος ανάπηρα πια τα σκοτώνουμε.
Θλίψη και οργήγια τις αναίτιες καταστροφές
23/4/41 Αναζήτησις καταλύματος – μετά δυσκολίας ανευρίσκομε ένα δωμάτιο με λίγο σκεπάσματα – στρωματσάδα. Το μεσημέρι και το βράδυ αιφνίδια αναχώρησις διά Τρίκαλα. Διανυκτερεύουμε εις τις πολυθρόνες ενός κατεστραμμένου από τους βομβαρδισμούς ξενοδοχείου. Τι ειρωνεία να κοιμάσαι μέσα σε συντρίμμια. Δείγματα της νέας κατάστασης της Ευρώπης και του πολιτισμού του 20ου αιώνος.
24/4/41 Τρίκαλα ……. η καταστροφή φαίνεται πληρεστέρα με την έλλειψιν των πάντων τα ωραιότερα μέγαρα της ωραίας πόλεως έχουν καταστραφεί. Τι βανδαλισμός. Τι τους έφταιγαν όλα αυτά;
…….η συνέχεια στο Βιβλίο.
Η ΕΕΥΕΔ εκφράζει τα συγχαρητήρια της προς τους Συγγραφείς (και Μέλη της) κ.κ Κ. Τερψίδη και Γ. Βουρβουλάκη . Είναι μια εξαιρετική εργασία, προϊόν μακρόχρονης έρευνας. Το Βιβλίο τους ανέσυρε από την αφάνεια και την λήθη τον Επικτηνίατρο Αγαμέμνωνα Αποστολίδη, ήταν μια οφειλόμενη τιμή. Το μικρό αυτό Βιβλίο είναι μια ιδιωτική έκδοση που θα μπορούσαμε να την χαρακτηρίσουμε και ως Συλλεκτικό Βιβλίο.
Στο Αλβανικό Μέτωπο, ως Επικτηνίατρος και Διευθυντής της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας του Γ Σώματος Στρατού. Αριστερά ο Λοχαγός Εμμ. Ματθαιάκης. Στα δεξιά άγνωστος Λοχαγός, πιθανώς ο Γ. Τσιτσιγιάννης.
Μέσα από την παρουσίαση του Βιβλίου, δώσαμε την ευκαιρία στα Μέλη, τους Φίλους της ΕΕΥΕΔ και τους αναγνώστες μας να έχουν μια πρώτη επαφή με την ιστορία ενός ξεχασμένου Υγειονομικού Αξιωματικού.
Το τέλος
Ξεφεύγοντας από τα στενά πλαίσια της παρουσίασης ενός Βιβλίου θα την ολοκληρώσουμε, μεταφέροντας αυτούσιο κείμενο από το Βιβλίο που αναφέρεται στο άδικο και σκληρό τέλος της ζωής ενός ανθρώπου που πίστευε στην ενότητα του λαού, του Έθνους.
“Κατά τη διάρκεια της κατοχής, ο Αποστολίδης συμμετείχε ενεργά στην αντίσταση κατά των Γερμανών και Βουλγάρων κατακτητών, ως μέλος της Εθνικής Οργάνωσης Πληροφοριών – Δολιοφθορέων της Πανελληνίου Απελευθερωτικής Οργάνωσης (ΠΑΟ).
Παράλληλα, ως ένα από τα ιδρυτικά μέλη του συλλόγου κτηνιάτρων Θεσσαλονίκης, παρέμενε ενεργός κτηνίατρος, είτε δεχόμενος περιστατικά στο σπίτι του (επί της συμβολής οδού Βασ. Όλγας και 25ης Μαρτίου) είτε παρέχοντας δωρεάν τις υπηρεσίες του στον δοκιμαζόμενο από την κατοχή αγροτικό πληθυσμό των περιαστικών οικισμών.
Στις 27 Ιουλίου 1944 επισκέφθηκε το σπίτι ενός κτηνοτρόφου στα περίχωρα της πόλης προκειμένου να ξεγεννήσει την αγελάδα του, όπου και διανυκτέρευσε. Την επόμενη μέρα, Παρασκευή 28 Ιουλίου 1944, συνοδευόμενος από τον κτηνοτρόφο επέστρεφε με το κάρο στο σπίτι του, όταν τους σταμάτησαν κάποιοι νεαροί και του ζήτησαν να τους ακολουθήσει για να δει το άρρωστο άλογό τους. Το περιστατικό αλλά και η ταυτότητα των ανδρών έβαλαν σε υποψίες τον κτηνοτρόφο, ο οποίος συμβούλεψε τον Αποστολίδη να τους αγνοήσει. Ο Αποστολίδης, όμως, πιστός στο καθήκον του, έδιωξε το φίλο του και τους ακολούθησε στο χωριό Μαντζάρηδες, σήμερα Νέα Ραιδεστός Θεσσαλονίκης. Εκεί, σε έναν σταύλο, έπεσε σε ενέδρα τεσσάρων ανδρών, οι οποίοι τον δολοφόνησαν άγρια και τεμάχισαν το πτώμα του για να μη βρεθεί ποτέ. Κάποιοι από τους δολοφόνους συνελήφθησαν μετέπειτα, ομολόγησαν ότι τα κίνητρα ήταν αμιγώς πολιτικά και καταδικάστηκαν από τη δικαιοσύνη για το στυγερό τους έγκλημα.”
eeyed.png
Αν υπάρχουν αναγνώστες της Ιστοσελίδας που ενδιαφέρονται να προμηθευτούν το Βιβλίο (κόστος μικρότερο των 10 Ε), ας το δηλώσουν στο email της ΕΕΥΕΔ (eeyed.contact@gmail.com) ή με σχόλιο στην Ιστοσελίδα. Αν συγκεντρωθεί ικανοποιητικός αριθμός παραγγελιών, η ΕΕΥΕΔ θα συντονίσει την εκτύπωση και διανομή.
Ομιλίατου ΕυάγγελουΒασιλείου , στο Μνημόσυνο των εκτελεσθέντων, υπό των Βουλγάρων στις 10-6-1944, Βιταστιανών ως εκπρόσωπος Συγγενών Εκτελεσθέντων.
Ο Ευάγγελος Β. Βασιλείου γεννήθηκε στο χωριό Κρηνίδα Σερρών (Βιτάστα) στις 21 Οκτωβρίου 1940. Εισήλθε στην στην Στρατιωτική Ιατρική Σχολή το 1958 (ΑΜ 631). Αποφοίτησε το 1965. Είναι Γενικός Αρχίατρος ε.α. και έχει την ειδικότητα του παθολόγου – καρδιολόγου. Έχει συγράψει το βιβλίο : Ο εθνομάρτυρας Άγιος Μητροπολίτης Δράμας – Σμύρνης Χρυσόστομος.
Ο Ε. Βασιλείου είναι Μέλος της Επιστημονικής Ένωσης Υγειονομικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Θα ήθελα να ευχαριστήσω, μέσα από την καρδιά μου, την Κοινότική Αρχή του χωριού μας, γιατί εδω και αρκετά χρόνια, έχει καθιερώσει κάθε χρόνο αυτή την εκδήλωση τιμής και μνήμης για τους εκτελεσθέντες από τα Βουλγαρικά στρατεύματα κατοχής, συγχωριανούς μας, την αποφράδα εκείνη μέρα της 10 – Ιουνίου 1944.
Η Κρητική μαντινάδα λέει:
«Πρέπει τις ρίζες, τα κλαδιά, ποτέ να μη ξεχνούνε, γιατί αυτές αν ξεραθούν κι’ εκείνα θα χαθούνε.»
Κι’ αυτό που κάνουμε, σήμερα, είναι να ποτίζουμε, τις ρίζες αυτές, με το αθάνατο νερό της τιμής και της μνήμης, όπως αρμόζει στους εκτελεσθέντες ήρωες του χωριού μας.
Οι εορτές αυτές Τιμής και Μνήμης δεν έχουν σκοπό να καλλιεργήσουν το μίσος, αλλά την αγάπη και την αδελφοσύνη των Λαών, γιατί ποτέ δεν υπήρξε στο DNA του Έλληνα η εκδίκηση και το μίσος.
Θα ήθελα σήμερα, να μοιραστώ μαζί σας, μερικές σκέψεις που με βασανίζουν και με μαστιγώνουν, σε όλη μου τη ζωή, από τότε που, μόλις τριών χρονών, έμεινα ορφανός.
Και η ορφάνια δεν έχει ημερομηνία λήξεως. Προσπαθώ να μαντέψω, τι σκεφτόταν ο πατέρας μου, και μαζί με Αυτόν και άλλοι συνεκτελεσθέντες, όταν συνελήφθησαν και ανακρίθηκαν για μια ολόκληρη νύχτα, στο υπόγειο της Κοινότητας, όταν πήραν το δρόμο για τον Κρανίου Τόπο της εκτέλεσης έξω από το χωριό ΣΣ Αγκίστα, δίπλα στον Αγγίτη Ποταμό. Όταν, σ’ όλη την διάρκεια της διαδρομής των πέντε χιλιομέτρων, φώναζαν τα ονόματα των αγαπημένων τους προσώπων, που εγκατέλειπαν για πάντα. Όταν ο καλικέλαδος Ιεροψάλτης Ιωάννης (Γιουβάνης) Ναλμπάντης, τους έψαλε, την νεκρώσιμη ακολουθία τους, ζωντανους και όταν τέλος στήθηκαν, απέναντι στα βουλγαρικά πολυβόλα, πριν παραδώσουν την ψυχή τους στην Ιστορία και την Αιωνιότητα.
Όλοι όσοι τους είδαν και τους παρακολούθησαν, κατά την παραπάνω πορεία και τα είπαν σε εμένα, όπως ο πρώτος εξάδελφος της Μάννας μου, ο Απόστολος Σίμου, που το σπίτι του ήταν πάνω στο δρόμο, και η Αικατερίνη Τσιντάρη από το χωριό ΣΣ Αγκίστα, που άκουσε ζωντανά την νεκρώσιμη ακολουθία, που έζησε 101 χρόνια και που στα τελευταία χρόνια της ζωής της, την είχα ασθενή.
Όλοι αυτοί ομολόγησαν ότι όλοι οι μελοθάνατοι,ανεξαιρέτως, βάδισαν προς το μαρτύριο, με υψηλό φρόνημα, και με ψηλά το κεφάλι.
Η φωνή του Γιουβάνι Ναλμπάντη, φωνή αηδονιού όπως την χαρακτήρισαν οι ίδιοι οι Βούλγαροι, μπορεί να σίγησε μετά το κροτάλισμα των Βουλγαρικών πολυβόλων, αλλά η φωνή της ψυχής και της θυσίας των συγχωριανών μας ηρώων, φτάνει μέχρι σήμερα και ακούγεται ανάμεσά μας.
:Στους θιασώτες της λογικής, εντός πολλών εισαγωγικών, που δυστυχώς ήταν και ο μεγαλύτερος αδερφός του πατέρα μου, που μου έλεγε ότι : “Κακώς ο πατέρας μου συμμετείχε στην αντίσταση ενάντια στο Βούλγαρο κατακτητή” απαντούσα ότι: “ Καλά έκανε γιατί κάθε συμβιβασμός ή υποταγή στον Βούλγαρο θα ήταν ανίερη, επαίσχυντη και προδοτική”
Αυτοί που τα έλεγαν αυτά αγνοούσαν, ότι οι Βούλγαροι δεν ήρθαν ως κατακτητές, αλλά ως προσαρτητές της Ιερής Ελληνικής Μακεδονικής Γης, στη Βουλγαρία Γι’ αυτό και αντίθετα με τους άλλους κατακτητές (Γερμανούς, Ιταλούς) θέλανε να εκβουλγαρίσουν την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη που πάντα την θεωρούσαν δική τους μέσω του αφελληνισμού, των διώξεων και των εκτελέσεων, της καθιερώσεως της Βουλγαρικής γλώσσας και της Εξαρχικής Εκκλησίας.
Σκεφτείτε λοιπόν ένα μικρό προσφυγόπουλο που σε ηλικία μόλις 3 (τριών) χρόνων, το 1914, μετά τον διωγμό της Στράντζας της Ανατολικής Θράκης έρχεται με την οικογένειά του στην Μητέρα Ελλάδα, για να βρει θαλπωρή, γιατί αισθάνεται Έλληνας. Αν, η οικογένειά του δεν το αισθανόταν θα έμειναν εκεί,
Έρχονται λοιπόν οι Βούλγαροι το 1941 και του λένε : “Εδώ δεν είναι Ελλάδα, είναι Βουλγαρία και ή γίνεσαι Βούλγαρος και μένεις ή φεύγεις” τι πρέπει να κάνει;
Το δίλημμα που τίθεται είναι σαφές ή θα υποταχθεί ή θα αντιδράσει.
Αποφασίζει ν’ αντισταθεί και Αυτός που μπαίνει σε αυτόν τον αγώνα μπαίνει με υπογραφή Θανάτου.
Έτσι, χωρίς εκείνη τη στιγμή να το γνωρίζει, υπηρετεί το δόγμα που λέει ότι υπάρχει θάνατος που οδηγεί στη ζωή και ζωή που οδηγεί στα θάνατο. Προτίμησαν λοιπόν Αυτός και οι συνεκτελεσθέντες τον έντιμο και ηρωικό Θάνατο που οδηγεί στη ζωή παρά την ανέντιμη ζωή που οδηγεί στο Θάνατο.
Για αυτό και σήμερα 81 χρόνια μετά οι ήρωες Αυτοί ζουν ανάμεσά μας και τιμούμε τη θυσία τους.
Οι γιορτές αυτές μνήμης και τιμής πρέπει να είναι γιορτές αναστοχασμού, όλων μας και πρέπει να συμβάλλουν στην ενότητα μας γύρω από τις αξίες και τα ιδανικά για τα οποία θυσιάστηκαν οι συγχωριανοί μας.
Ποτέ δεν πρέπει να γίνονται αντικείμενο διχασμού των πολιτών ή εξυπηρέτησης άλλων σκοπιμότήτων.
Έτσι η θυσία τους πέρα τον άλλων πρέπει να συμβάλλει στο ενωτικό πνεύμα του Λαού όπως έλεγε ο Αριστοτέλης αλλά και ο θαυμαστής του Κάρολος Μαρξ, που αποκαλούσε τον Αριστοτέλη “Μέγαν νουν της Ανθρωπότητος” : “Όταν οι Έλληνες είναι ενωμένοι δεν έχουν να φοβηθούν, κανέναν”
Η ομόνοια των Ελλήνων είναι το ισχυρότερο, αποτρεπτικό όπλο απέναντι σε Αυτούς που επιβουλεύονται την ανεξαρτησία και την ελευθερία της Πατρίδας μας.
Η μνήμη είναι η τροφή των λαών. Οι λαοί που ξεχνούν την ιστορία τους κινδυνεύουν κάποια στιγμή να τους ξεχάσει και Αυτή.
Όσοι ξεχνούν είναι βλάκες και μόνο όσοι, δεν ξεχνούν και συγχωρούν, είναι μεγαλόψυχοι και σοφοί. Και αυτό συνάδει με το ήθος τον πολιτισμό και τον χαρακτήρα των Ελλήνων.
Και μία και αναφερόμαστε στην συλλογική μνήμη της ιστορίας του χωριού μας, θα ήθελα να επισημάνω μια ουσιώδη παράληψη. Υπάρχουν 98 συγχωριανοί μας πού οδηγήθηκαν κατά την δεύτερη Βουλγαρική κατοχή (1916- 1918) όμηροι, γνωστοί ως ντρουντουβάκια, σε στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας, στη Βουλγαρία αφήνοντας εκεί, τα κόκαλά τους. Νομίζω ότι και Αυτοί δικαιούνται ένα μνημείο, με τα ονόματά τους και μία εκδήλωση κάθε χρόνο μνήμης και τιμής.
Με τους τρεις ηρωικούς σταθμούς στην ιστορία του χωριού μας (1913) – (1916-1918) και 1944 θα μπορεί να υπερηφανεύεται ότι “Στην Βιτάστα, η νέα γενιά, παραδίδει στην άλλη, των αγώνων, του μαρτυρίου και της Θυσίας την σκυτάλη.
Αυτή τη μέρα θα πρέπει να φέρουμε στη μνήμη μας και να αποτίσουμε τον οφειλόμενο φόρο τιμής στις χήρες που άφησαν, πίσω τους οι εκτελεσθέντες, μαζί με τα ορφανά τους.
Αν οι εκτελεσθέντες είναι οι ήρωες της κατοχής, οι γυναίκες τους είναι οι ηρωίδες της ζωής. Έγιναν πρότυπα ανδρείας και δεν άφησαν τη λύπη να τις καταβάλει.
Σημειώνω ότι καμία δεν ξαναπαντρέυτηκε όλες έμειναν πιστές, τιμώντας, μέχρι θανάτου την μνήμη των συζύγων και όλες ανεξαιρέτως θυσιάστηκαν στο βωμό της οικογένειας .
Εφάρμοσαν σε όλο του το μεγαλείο το δόγμα της θεολογίας, της πραγματικής Μάννας που λέει ότι : “Αν για το παιδί, η Μάννα είναι μέρος της ζωής του, για τη Μάννα όμως το παιδί είναι όλη της η ζωή”
Έτσι ανέθρεψαν κατά τον καλύτερο τρόπο, τα παιδιά τους και δημιούργησαν πρότυπες οικογένειες, σε πολύ δύσκολες εποχές και συνθήκες.
Εμείς οι απόγονοι των εκτελεσθέντων ηρώων, πρώτης, δεύτερης και τρίτης γενιάς είμαστε περήφανοι για τη θυσία των προγόνων μας, γιατί δεν συμβιβάστηκαν με τις σκλαβιά, αγωνίστηκαν εναντίον του Βουλγάρου κατακτητή για την ελευθερία της Πατρίδας μας, της Αγίας Ελληνικής Μακεδονικής Γης και θυσιάστηκαν γι’ Αυτό, τιμώντας τον θάνατο που οδηγεί στη ζωή και την αθανασία.
Το ιστορικό βάρος της θυσίας τους, που άφησαν σε εμάς τους απογόνους τους, έχουμε χρέος να το μεταλαμπαδεύσουμε, στις επόμενες γεννιές.
Όταν εκτελέστηκε ο πατέρας μου ήμουν, μόλις τρισήμιση χρόνων Δεν τον γνώρισα δεν τον θυμάμαι καθόλου και ποτέ δεν είπα την ιερή λέξη “Πατέρα”. Ήταν ο νεότερος των εκτελεσθέντων, τριαντατριών χρονών.
Εμείς, τα ορφανά, δεν είχαμε να αντιμετωπίσουμε μόνο, την ορφάνεια που βάρυνε σαν ταφόπλακα τις καρδιές μας, αλλά είχαμε να αντιμετωπίσουμε και τις προλήψεις, τις δεισιδαιμονίες και τις προκαταλήψεις της, τότε, εποχής.
Σ’ επίρρωση των ανωτέρω καταθέτω την ακόλουθη προσωπική εμπειρία που έζησα.
Είμαστε το έτος 1950. Είμαι 10 χρονών παντρεύεται, η αδελφή της Μάννας μου, η αγαπημένη μου Θεία μου, η Ασπασία.
Το αρχοντικό του παππού και της γιαγιάς μου, του Στέργιου και της Νότας Παπαγαβριήλ η πλημυρίζει από ευτυχία και χαρά συμμετέχω και εγώ. Σύμφωνα με το έθιμο, κάποιο παιδί, πρέπει να βάλει το παπούτσι της νύφης, για να σηματοδοτήσει την γονιμότητα του ζευγαριού. Δείχνουν εμένα, κι’ εγώ περιχαρής επιχειρώ να βάλω το παπούτσι της νύφης. Εκείνη τη στιγμή πετάγεται μια συγχωριανή μας και, θα έλεγα με μίσος με σπρώχνει φωνάζοντας : “Πάρτε το παιδί αυτό από εδώ είναι σημαδεμένο ορφανό”. Καταλαβαίνει κανείς μετά από αυτό τι σημαίνει στην ψυχή, αυτού του Παιδιού.
Έτσι λοιπόν σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες εμείς : “Τα σημαδεμένα ορφανά, κατά τον προσφιλή χαρακτηρισμό της συχωριανής μας, μαζί με τις χαροκαμένες Μάννες μας αγωνιστήκαμε, μέρα και νύχτα, για να ορθοποδήσουμε και το κατορθώσαμε σε καιρούς χαλεπούς και δυσχείμερους. Στον αγώνα αυτό, είχαμε συμπαραστάτη την Παναγία, την μεγάλη πονεμένη Μάννα του κόσμου από την οποία αντλούσαμε δύναμη και κουράγιο. Θυμάμαι, τη Μάννα μου, που ήτανε και εγγονή ιερέως, κάθε βράδυ πριν κοιμηθεί να προσεύχεται μπροστά στο εικόνισμα της Παναγίας, το καντηλάκι του οποίου, δεν έσβηνε ποτέ.
Σε στιγμές λοιπόν μελαγχολικής νοσταλγίας και οδυνηρής περισυλλογής, έγραψα το παρακάτω ποίημα, που θέλω να το μοιραστώ μαζί σας, για να καταλάβετε πως αισθάνεται ένα ορφανό παιδί, που δεν γνώρισε πατέρα και που γι’ Αυτό, Αυτή η λέξη είναι παντελώς άγνωστη.
Άγνωστη Λέξη
Πατέρα δεν είπα ποτέ,
στη ζωή μου όλη,
γιατί μου το στέρησε Αυτό,
του Βούλγαρου το βόλι
–
Μπαμπά, φωνάζαν τα παιδιά,
κι εγώ πληγωνόμουνα βαθειά,
κλεινόμουν, μέσα στον οντά,
κι’ είχα τα δάκρυα παρηγοριά.
–
Το δάκρυ είναι ο βουβός πόνος στις ψυχής,
που προσπαθεί να τον απαλύνει,
είναι ο αχώριστος σύντροφος της ζωής,
που, από κάθε ρύπο την ξεπλένει.
—
Είμαι σίγουρος πως θα ρθει η ώρα κι’ η στιγμή,
που η ψυχή μου θα σκίσει τον αιθέρα να συναντήσει του γονιού, μου τη μορφή
και τότε θα πω τη λέξη την ιερή,
που την στερήθηκα πολύ: “Πατέρα”
Θα ήθελα να τελειώσω με μία συγκινητική ιστορία που δείχνει όλο το ηθικό μεγαλείο της Ελληνικής ψυχής.
Στην Κρήτη μία Μάννα, που τον μοναχογιό της, τον πήραν οι Γερμανοί και τον εκτέλεσαν στη Γερμανία, άναβε, κάθε μέρα τα καντήλια στους τάφους των Γερμανών στο Γερμανικό Νεκροταφείο.
Όταν ένας Γερμανός επισκέπτης περιηγητής την ρώτησε γιατί το κάνει αυτό απάντησε : “ Και αυτά τα παιδιά έχουν Μάννες που τα κλαίνε. Πιστεύω και για αυτό ελπίζω, εύχομαι και προσεύχομαι να βρεθεί η Γερμανίδα μάννα που θα ανάψει το καντήλι στο τάφο και το δικού μου παιδιού”.
Αυτή είναι η μεγάλη η μοναδική η ανεπανάληπτη Ελληνική ψυχή, για την οποία όχι μόνο αξίζει να ζεις αλλά και να θυσιαστείς.
Ας είναι Αιωνία η Μνήμη
των συγχωριανών μας μαρτύρων
που τιμάμε σήμερα.
ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΑΠΟ ΕΕΥΕΔ
Η ΜΑΝΑ ΤΗΣ ΒΙΤΑΣΤΑ
Ανάρτηση στο Μετα 30/3/2021 από “Βιτάστα Σερρών”
“Να θυμίσουμε ότι το γλυπτό τοποθετήθηκε στο προαύλιο της κοινότητας το 1930 και είχε παραγγελθεί στη Θεσσαλονίκη (1928) πιθανότατα στο γλύπτη Πέτρο Μοσχίδη από τον τότε πρόεδρο της κοινότητας Λυσίμαχο Παπάζογλου. Η ανέγερση των μνημείων ήταν απόφαση της κυβέρνησης Βενιζέλου για τον εορτασμό των 100 χρόνων από την επανάσταση του 1821. Η μικρασιατική περιπέτεια ανέβαλε την πρωτοβουλία αυτή, την οποία επανέφερε ο Βενιζέλος όταν επανεξελέγη το 1928.
Είναι ταφικό μνημείο που εκφράζει την ψυχή της Βιτάστας στα χρόνια εκείνα. Ας μην ξεχνάμε ότι στα ύστερα χρόνια της τουρκοκρατίας, στους βαλκανικούς πολέμους, στην πρώτη βουλγάρικη κατοχή (1916 – 1918), στη μικρασιατική εκστρατεία αλλά και στις οικογένειες των προσφύγων που έφθασαν στο χωριό από το Πόντο και τη Μικρά Ασία χάθηκαν εκατοντάδες ψυχές. Δεν υπήρχε οικογένεια στο χωριό χωρίς νεκρό. Οι Μάνες, οι Γυναίκες, οι Αδερφάδες και οι Κόρες της Βιτάστας ζούσαν μαυροφορεμένες. Αυτόν τον πόνο προσπάθησε να αποδώσει ο καλλιτέχνης.
Η Μάνα που κλαίει τα παιδιά της είναι το κορυφαίο τοπόσημο της Βιτάστας. «Αν ανοίξεις τούτο το άγαλμα κανείς δεν έχει δει τα αγάλματά που κλείνει μέσα του…» έλεγε ο Αλκιβιάδης στο εγκώμιο για το δάσκαλο του. Πράγματι αν ανοίξει την ψυχή αυτής της Μάνας – σύμβολο που όλοι σεβόμαστε, θα δεις τις ψυχές των προγόνων μας, την ψυχή της Βιτάστας.
Μια ακόμη εκδρομή της ΕΕΥΕΔ, αυτή την φορά στην Σικελία. Στη Σικελία όπου το αποτύπωμα της Αρχαίας Ελλάδα είναι ανεξίτηλο. Ήταν ένα ταξίδι μαγευτικό, μια βουτιά στην ιστορία. Ένα ταξίδι που μας γέμισε συγκίνηση, θαυμασμό, περηφάνεια…Ένα ταξίδι που ζωντάνεψε ιστορίες από το παρελθόν μιας Ελλάδας, που έπαιξε σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη και στην κουλτούρα των κατοίκων του πανέμορφου αυτού νησιού, που αποτέλεσε ένα μεγάλο και σπουδαίο κομμάτι της Magna Grecia. Δ.Σ
Λόγω της μεγάλης διάρκειας της εκδρομής, 8 ημέρες, αναπόφευκτα η παρούσα ανάρτηση είναι μεγάλη. Για την διευκόλυνση του αναγνώστη μπορείτε με click πάνω στις παρακάτω λέξεις κλειδιά και στο ευρετήριο να μεταφερθείτε στις αντίστοιχες ενότητες ή θέματα.
Η Κατάνια (ιταλικά: Catania) είναι μια από τις σημαντικότερες και πιο ζωντανές πόλεις της Σικελίας, με πλούσια ιστορία, εντυπωσιακή μπαρόκ αρχιτεκτονική και άμεση σύνδεση με το ηφαίστειο Αίτνα. Το ενεργό ηφαίστειο Αίτνα δεσπόζει βόρεια της πόλης και αποτελεί το πιο ψηλό και ενεργό ηφαίστειο της Ευρώπης (3.300+ μ.). Η πόλη έχει χτιστεί και ξαναχτιστεί αρκετές φορές λόγω ηφαιστειακών εκρήξεων και σεισμών. Η μαύρη πέτρα από λάβα έχει χρησιμοποιηθεί σε πολλά δημόσια και ιδιωτικά κτήρια, για τον λόγο αυτό η Κατάνια λέγεται “Μαύρη Πολή”
Το Σύμβολο της Πόλης — “Liotru”. Σύμφωνα με τον τοπικό θρύλο, συμβολίζει τη δύναμη και την προστασία από τις φυσικές καταστροφές της Αίτνας. Στην Piazza del Duomo, υπάρχει περίφημο άγαλμα του μαύρου ελέφαντα (Liotru). Liotru είναι παραφθορά του ονόματος “Ηλιόδωρος”.
Φτιαγμένος από λάβα και με αιγυπτιακό οβελίσκο στην πλάτη του, ο ελέφαντας είναι το έμβλημα της πόλης.
Επίσκεψη στο ηφαίστειο της Αίτνας, στον κρατήρα Silvestri
Αναχώρηση για την Κεφαλού, το γραφικό ψαροχώρι, και περιπατητική ξενάγηση.
Το απόγευμα άφιξη στο Παλέρμο, Βόλτα στο ιστορικό κέντρο της πόλης
Το ηφαίστειο της Αίτνας (ή Etna) είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά και ιστορικά ηφαίστεια του κόσμου — το μεγαλύτερο και πιο ενεργό ηφαίστειο της Ευρώπης και ένα από τα πιο μελετημένα στον πλανήτη. Έχει ύψος 3.324 μ. (αλλάζει συνεχώς λόγω εκρήξεων και κρατήρων). Το 2013 η Αίτνα ανακηρύχθηκε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, για τη γεωλογική, οικολογική και επιστημονική της αξία.
Έχει τέσσερις κύριους κρατήρες στην κορυφή και επιπλέον, πλευρικά ανοίγματα από τα οποία η λάβα κυλά κατά μήκος των πλαγιών. Οι τελευταίες σημαντικές εκρήξεις:
2021–2024: Πολλές εκρήξεις στάχτης και λάβας
2001, 2002-2003, 2017: Μεγάλης κλίμακας εκρήξεις
Η ανάβαση μας στα 2.000 μέτρα έγινε μέσα από τα κατάφυτα προάστια της πόλης με πολλές διάσπαρτες βίλες. Ο καιρός ήταν συννεφιασμένος και δροσερός επάνω. Επίσκεψη στους Κρατήρες Silvestri που είναι δύο παλιοί κρατήρες λάβας (ένας μεγαλύτερος και ένας μικρότερος), που σχηματίστηκαν κατά την ηφαιστειακή έκρηξη του 1892. Είναι ο πιο προσιτός κρατήρας για επισκέπτες που δεν επιθυμούν να ανέβουν στα ψηλότερα και ενεργά σημεία. Παρέχει ασφαλή εμπειρία “μέσα σε ηφαίστειο”, χωρίς εξοπλισμό ή οργανωμένη ομάδα.
Τέλος, η πόλη Κεφάλου η Τσεφαλου. Ο καθεδρικός ναός εντυπωσιακός, το μεσαιωνικό πλυσταριό εντυπωσιακό, εκβάλλει στη θάλασσα και πολύ ωραίο γεύμα. Μετά αναχώρηση για Παλέρμο.
Η Κεφαλου (ιταλικά: Cefalù) είναι μια από τις πιο γραφικές και ιστορικές πόλεις της Σικελίας, χτισμένη στις βόρειες ακτές του νησιού, δίπλα στη θάλασσα Τυρρηνική, περίπου 70 χλμ. ανατολικά του Παλέρμου. Είναι διάσημη για το μεσαιωνικό της χαρακτήρα, τον Νορμανδικό Καθεδρικό Ναό της και τις χρυσαφένιες παραλίες της. Ιδρύθηκε από τους αρχαίους Σικελούς ή τους Έλληνες με το όνομα Kephaloidion.
Ανέπτυξε στρατηγική σημασία κατά τη βυζαντινή και αραβική περίοδο, αλλά η χρυσή εποχή της ήταν υπό τους Νορμανδούς, ειδικά τον Ρογήρο Β’ τον 12ο αιώνα.
Καθεδρικός Ναός Κεφαλού (Duomo di Cefalù). Χτίστηκε από τον Ρογήρο Β’ το 1131, σε νορμανδικό-βυζαντινό ύφος. Ξεχωρίζει για τα εντυπωσιακά ψηφιδωτά, με το εμβληματικό Χριστό Παντοκράτορα. Ο ναός είναι Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, ως μέρος των Arab-Norman Palermo and the Cathedral Churches of Cefalù and Monreale.
Τα Λουτρά της Διάνης (Lavatoio Medievale) είναι ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα μεσαιωνικά μνημεία της Κεφαλού, χτισμένο ακριβώς μέσα στον ιστό της πόλης, πολύ κοντά στη θάλασσα. Πρόκειται για δημόσιο πλυσταριό που χρησιμοποιούνταν από τον Μεσαίωνα έως και τον 19ο αιώνα!
Είναι χτισμένα πάνω από φυσική υπόγεια πηγή. Ονομάστηκε “της Διάνης” από την ελληνορωμαϊκή θεά του κυνηγιού, των νερών και της αγνότητας, Διάνα (Diana) – πιθανή αναφορά σε προχριστιανική ιερότητα του χώρου. Βρίσκεται κάτω από πέτρινη αψίδα και κατηφορική σκάλα που οδηγεί σε υπόγεια αίθουσα.
Διαθέτει 13 πέτρινες λεκάνες για πλύσιμο ρούχων, Μαρμάρινες “ρίγες” όπου έτριβαν τα ρούχα. Πολλαπλά στόμια ροής νερού, που τροφοδοτούνται από τον ποταμό Cefalino, ο οποίος ρέει υπόγεια και εκβάλλει λίγα μέτρα μακριά, στη θάλασσα. Το δάπεδο είναι κατασκευασμένο από μαύρη λάβα, ενώ η αίθουσα έχει ημικυκλικές καμάρες.
Σύμφωνα με τον τοπικό θρύλο, ο ποταμός Cefalino γεννήθηκε από τα δάκρυα μιας ντόπιας κοπέλας, που σκότωσε τον εραστή της και μετανόησε πικρά. Οι αέναες ροές του νερού εκφράζουν αυτή την αιώνια λύπη…
Το Παλέρμο (Palermo) είναι η πρωτεύουσα της Σικελίας και μία από τις πιο συναρπαστικές πόλεις της Ιταλίας — ένα ζωντανό μείγμα πολιτισμών, ιστορίας, τέχνης και γαστρονομίας, με έντονα ίχνη από Φοίνικες, Καρχηδόνιους, Ρωμαίους, Άραβες, Νορμανδούς και Ισπανούς.
Μπήκαμε από την Κεντρική Πύλη του Παλέρμο (Porta Nuova) – επιβλητική πύλη με εντυπωσιακά διακοσμητικά και γοτθικά στοιχεία και μέσω ενός πάρκου, φτάσαμε στον καθεδρικό του Παλέρμο. Η πόλη έχει προστάτιδα την Αγία Ροζαλία, που ομοίωμα της σε άρμα είναι δίπλα στο ναό καθώς ετοιμάζονται για την γιορτή της τον Ιούλιο.
Κεντρική Πύλη του Παλέρμο (Porta Nuova)
Ο Καθεδρικός Ναός του Παλέρμο (στα ιταλικά: Cattedrale di Palermo, επίσημα: Santa Maria Assunta) είναι ένα από τα σημαντικότερα και πιο εντυπωσιακά μνημεία της Σικελίας, με ιστορία που αντικατοπτρίζει την ποικιλόμορφη πολιτισμική ταυτότητα της περιοχής. ναρξη κατασκευής: 1185. Ανεγέρθηκε από τον Αρχιεπίσκοπο Γουόλτερ Οφ Μίλα (Walter of the Mill), Άγγλος ευγενής στην αυλή των Νορμανδών βασιλέων. Είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου (Santa Maria Assunta). Η περιοχή ήταν τόπος λατρείας από ρωμαϊκά χρόνια (ίσως υπήρχε παγανιστικός ναός). Τον 6ο αιώνα υπήρχε χριστιανικός ναός, που μετατράπηκε σε τζαμί την περίοδο της αραβικής κυριαρχίας. Μετά τη Νορμανδική κατάκτηση, ο ναός ξανακαθαγιάστηκε και ανοικοδομήθηκε. Η σημερινή μορφή του καθορίστηκε κυρίως τον 18ο αιώνα, αλλά διατηρεί στοιχεία όλων των φάσεων.
Το εσωτερικό του Ναού.
Η Μεσημβρινή γραμμή (Meridiana), Γραμμή Χαραγμένη στο δάπεδο του ναού (18ος αιώνας) που λειτουργεί ως ηλιακό ρολόι, δείχνοντας το μεσημέρι κάθε μέρας μέσω φωτεινής κουκκίδας.
Μεσημβρινή γραμμή (Meridiana)
Το Αγαλματίδιο της Παναγίας με το Παιδί στο παρεκκλήσι της Παναγίας (σμιλευμένο από τον Γκάγκινι). Ο Gagini ήταν καταξιωμένος αναγεννησιακός γλύπτης με έδρα το Παλέρμο και έχει σημαντική συμβολή στο εσωτερικό διάκοσμο της κρύπτης του ναού .
Στην μια πλευρά της αυλής του ναού, υπάρχει λύκειο με κατεύθυνση τις ανθρωπιστικές σπουδές. Τα παιδιά που φοιτούν σε αυτό διδάσκονται νέα ελληνικά και υπάρχουν προγράμματα ανταλλαγών με ελληνικά σχολεία.
και συνεχίζουμε την ξενάγηση στο ιστορικό κέντρο του Παλέρμο……
στο “Θέατρο του Ήλιου“
Quattro Canti (επίσημα: Piazza Vigliena)
Η πλατεία βρίσκεται στο απόλυτο κέντρο του ιστορικού Παλέρμο, στο σημείο τομής των δύο κύριων δρόμων της παλιάς πόλης. Η πλατεία έχει οκταγωνικό σχήμα, αλλά η καρδιά της αποτελείται από τέσσερις ημικυκλικές προσόψεις που είναι απολύτως συμμετρικές, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση τετραγώνου με καμπύλες. Κάθε πρόσοψη περιλαμβάνει: Τρία επίπεδα:
Κάτω μέρος: Κρήνες με γλυπτά που αναπαριστούν τις τέσσερις εποχές
Μεσαίο επίπεδο: Αγάλματα των ισπανών αντιβασιλέων της Σικελίας
Άνω επίπεδο: Αγάλματα των τεσσάρων πολιούχων αγίων του Παλέρμο (Αγία Χριστίνα, Αγία Νινφα, Αγία Ολιβία και Αγία Αγάθα)
Κατασκευάστηκε μεταξύ 1608–1620 από τον αρχιτέκτονα Giulio Lasso κατά την ισπανική κυριαρχία στη Σικελία. Η πλατεία είναι γνωστή και ως “Θέατρο του Ήλιου“, επειδή ο ήλιος φωτίζει διαδοχικά κάθε πρόσοψη στη διάρκεια της ημέρας.
Στο Συντριβάνι της Ντροπής
Fontana Pretoria (επίσης γνωστή ως «Συντριβάνι της Ντροπής – Fontana della Vergogna»). Βρίσκεται στην Piazza Pretoria, στο ιστορικό κέντρο του Παλέρμο, μπροστά από το μοναστήρι και την εκκλησία των καλογραιών του Αγίου Αικατερίνης (Chiesa di Santa Caterina d’Alessandria). Αρχικά κατασκευάστηκε το 1554 στη Φλωρεντία από τον αναγεννησιακό αρχιτέκτονα Francesco Camilliani. Το 1574 αγοράστηκε από τον Δήμο του Παλέρμο και μεταφέρθηκε κομμάτι-κομμάτι στη Σικελία. Η συναρμολόγησή του κράτησε αρκετά χρόνια, με προσαρμογές ώστε να ενσωματωθεί στη νέα αστική δομή. Πρόκειται για εντυπωσιακό αναγεννησιακό σιντριβάνι, με σπειροειδή ρυάκια, πολλαπλά επίπεδα, και περισσότερα από 50 αγάλματα. Τα αγάλματα απεικονίζουν:
Ολύμπιους θεούς (Δίας, Απόλλωνας, Ερμής κ.ά.)
Νύμφες
Γυμνά σώματα σε φυσιοκρατική στάση
Μυθικά πλάσματα
Το σιντριβάνι τοποθετήθηκε ακριβώς μπροστά από το μοναστήρι των καλογραιών και για αυτό ονομάστηκε «Σιντριβάνι της Ντροπής». Οι γυμνές μορφές θεωρήθηκαν ανάρμοστες και σκανδαλώδεις, ιδίως για τα ηθικά ήθη της εποχής. Οι ντόπιοι το αποκαλούσαν Fontana della Vergogna επειδή οι μοναχές φέρονται να έριχναν πέπλα ή κουρτίνες στα παράθυρα για να μη βλέπουν την “ακολασία”.
Το σιντριβάνι ήταν περιφραγμένο για έργα και μη προσβάσιμο.
Επισκεφθήκαμε το μοναστήρι, όπου τώρα δεν υπάρχουν μοναχές, αλλά ένα εργαστήριο ζαχαροπλαστικής που κάνουν πολύ ωραία γλυκά, απ’ ότι μας είπαν, αλλά είχε ουρά και δεν περιμέναμε. Πήγαμε απέναντι για καφέ. Οι άντρες στο καφέ. Οι γυναίκες στο περίφημο παζάρι (Mercato di Ballarò) που είναι καθημερινό.
Mercato di Ballarò
Το Παζάρι εκτείνεται πίσω από τον Καθεδρικό Ναό του Παλέρμο μέχρι την Piazza Carmine.
Δρόμοι γεμάτοι φωνές & ζωή: μικροπωλητές που τραγουδούν τιμές (παραδοσιακή σικελική πρακτική, το λεγόμενο abbanniata).
Πρόχειρο φαγητό (street food):
Pane ca meusa (ψωμάκι με σπλήνα)
Arancine (τηγανητές ρυζοκροκέτες)
Panelle e crocchè (ρεβυθοκεφτέδες με πατάτα)
Είναι ένα από τα παλαιότερα αραβονορμανδικά παζάρια της Σικελίας. Υφίσταται από τον 10ο αιώνα, με έντονα στοιχεία αραβικής αγοράς (souq) – στενά σοκάκια, υφάσματα πάνω από τα κεφάλια, άρωμα μπαχαρικών.
Monreale
Στη συνέχεια, ανεβήκαμε στο Μόνρεαλ, ένα εκπληκτικό ναό με 6.500 τ.μ. ψηφιδωτά, φτιαγμένα από βυζαντινούς τεχνίτες.
Το Μονρεάλε (Monreale) είναι μια ιστορική πόλη στη Σικελία, κοντά στο Παλέρμο, γνωστή κυρίως για τον Καθεδρικό Ναό της, ένα από τα σημαντικότερα και εντυπωσιακότερα δείγματα νορμανδικής αρχιτεκτονικής στην Ιταλία. Βρίσκεται περίπου 8 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από το Παλέρμο, πάνω σε έναν λόφο με πανοραμική θέα στον “Κάμπο του Παλέρμο” (Conca d’Oro). Το Μονρεάλε ιδρύθηκε κατά την περίοδο της Νορμανδικής κυριαρχίας στη Σικελία (11ος–12ος αιώνας), όταν η περιοχή ήταν ένα χωνευτήρι νορμανδικής, αραβικής, βυζαντινής και λατινικής πολιτισμικής επιρροής.
Ο Καθεδρικός αντανακλά αυτή την πολυπολιτισμική σύνθεση, με αρχιτεκτονικά και διακοσμητικά στοιχεία από διαφορετικές παραδόσεις.
Καθεδρικός Ναός του Μονρεάλε (Duomo di Monreale): Ο ναός χτίστηκε από τον Γουλιέλμο Β΄ της Σικελίας (William II) τον 12ο αιώνα (1174–1189) και είναι διάσημος για τα ψηφιδωτά του σε βυζαντινό ύφος που καλύπτουν πάνω από 6.000 τ.μ.. Είναι μέρος της λίστας Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO (μαζί με άλλα νορμανδο-αραβικά μνημεία στο Παλέρμο και το Τσεφαλού).
Στο εσωτερικό του, τα ψηφιδωτά απεικονίζουν σκηνές από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι η εικόνα του Παντοκράτορα Χριστού στην κόγχη του ιερού.
Μια γεμάτη ημέρα, λίγη ξεκούραση στο ξενοδοχείο και φύγαμε για το μοναδικής τέχνης περίφημο Teatro Massimo. Aπεξω τύχαμε σε δύο φωτογραφήσεις γάμων.
Teatro Massimo
Το Teatro Massimo είναι ένα από τα σπουδαιότερα αρχιτεκτονικά και πολιτιστικά στολίδια του Παλέρμο — και το μεγαλύτερο θέατρο όπερας στην Ιταλία και το τρίτο μεγαλύτερο της Ευρώπης, μετά την Όπερα του Παρισιού και τη Βιέννη. Βρίσκεται στην Piazza Verdi, στην καρδιά του Παλέρμο. Σχεδιάστηκε σε νεοκλασικό στυλ από τον αρχιτέκτονα Giovanni Battista Filippo Basile και ολοκληρώθηκε από τον γιο του, Εrnesto Basile. Οι εργασίες άρχισαν το 1875 και τα εγκαίνια έγιναν στις 16 Μαΐου 1897 με την όπερα Falstaff του Verdi.
Η πρόσοψη είναι εμπνευσμένη από τους δωρικούς ναούς της Σικελίας (Σέλινο, Σεγέστα).Η επιβλητική σκάλα εισόδου και τα λεοντοφόρα αγάλματα είναι από τα πιο φωτογραφημένα σημεία της πόλης. Υπάρχει θηλυκή φιγούρα στην είσοδο που υποτίθεται “κρατάει το στόμα της κλειστό”. Σύμφωνα με τοπική παράδοση, αυτό συμβολίζει ότι “η τέχνη πρέπει να μιλά, ενώ η πολιτική να σιωπά” – αιχμή για τις πολιτικές συγκρούσεις της εποχής.
Το Θέατρο είναι γνωστό από τον κινηματογράφο . Η τελική σκηνή του “The Godfather Part III” (Ο Νονός III, 1990) γυρίστηκε στο Teatro Massimo. Εκεί όπου παίζεται η Καβαλερία Ρουστικάνα και διαδραματίζεται η τραγική αποκορύφωση της ταινίας.
Την ώρα που τελείωνε η ξενάγηση, έπιασε φωτιά η κουζίνα και η υπάλληλος του θεάτρου σύστησε διακριτικά στην ξεναγό να φύγουμε από άλλη έξοδο, όπως κι έγινε.
Η ξενάγηση συνεχίστηκε στην πίσω πλευρά του θεάτρου όπου είναι το αρχηγείο των carabinieri. Εκεί υπάρχει ένας τοίχος με όλους τους ένστολους που έπεσαν θύματα της Μαφίας.
Il Muro della Legalità
Ο Τοίχος της Νομιμότητας ή Τοίχος της Μνήμης
Είναι ένας συμβολικός χώρος μνήμης στο Παλέρμο, αφιερωμένος στα θύματα της μαφίας — και ιδιαίτερα σε αστυνομικούς, καραμπινιέρους, δικαστές και άλλους ένστολους που έδωσαν τη ζωή τους πολεμώντας τη Cosa Nostra.
Μετά τον δείπνο καταλήξαμε στην εξαιρετική προβλήτα όπου κάθε ώρα λειτουργούν τα μουσικά συντριβάνια. Παίζουν τρία τραγούδια και τα νερά αλλάζουν χρώματα.
Μια μέρα που ο χρόνος της έχασε την πραγματική του διάσταση. Τόσες πολλές εικόνες πληροφορίες που το μυαλό αδυνατεί να τις ταξινομήσει.
Από Παλέρμο οδεύσαμε στο Έριτσε (ιταλ. Erice) ένα Μεσαιωνικό χωριό με πολύ απότομες ανηφόρες, ιδανικό για τεστ κόπωσης, αντίστοιχα επικίνδυνες κατηφόρες και στο ψηλότερο σημείο θέα που σου κόβει την ανάσα.
Το Έριτσε είναι μία πανέμορφη μεσαιωνική πόλη που βρίσκεται στην κορυφή του όρους Έρις (περίπου 750 μ. υψόμετρο) στην επαρχία του Τράπανι, στη δυτική Σικελία. Παλαιότερα ήταν γνωστή ως Eryx και έχει αρχαιοελληνική και φοινικική ιστορία. Από την αρχαιότητα, ήταν σημαντικός λατρευτικός τόπος της θεάς Αφροδίτης Ερυκίνης (η λατινική Venus Erycina). Οι Ρωμαίοι αργότερα συνέχισαν τη λατρεία αυτή.
Castello di Venere – Κάστρο της Αφροδίτης, του 12ου αιώνα, χτισμένο στα ερείπια του αρχαίου ναού της θεάς. Αυτό το κάστρο βρίσκεται στα ερείπια του αρχαίου ναού της θεάς Αφροδίτης. Η στρατηγική του θέση πάνω από την πόλη και τη θάλασσα προσφέρει εκπληκτική θέα στα περιβάλλοντα τοπία που δυστυχώς δεν αποτυπώθηκε στην παρακάτω φωτογραφία.
Torretta Pepoli : Βρίσκεται σε απόκρημνο βράχο λίγο χαμηλότερα από το Castello di Venere, σε ένα σχεδόν “κρυφό” σημείο κάτω από τα τείχη της παλιάς πόλης του Έριτσε. Κατασκευάστηκε τον 19ο αιώνα από τον κόμη Agostino Pepoli, έναν διανοούμενο, αρχαιολόγο, συλλέκτη και προστάτη των τεχνών από το Τράπανι. Ο Pepoli δημιούργησε την Torretta ως καταφύγιο για στοχασμό, γραφή και συζητήσεις γύρω από τον πολιτισμό και την τέχνη.
Torretta Pepoli
Το κτίσμα στη παρακάτω φωτογραφία είναι ο Καθεδρικός Ναός της Παναγίας της Ανάληψης (Chiesa Madre – Duomo dell’Assunta). Βρίσκεται λίγο έξω από την κύρια είσοδο της παλιάς πόλης του Έριτσε, κοντά στο Torre di Federico (τον παλιό πύργο-καμπαναριό). Χρονολογία κατασκευής: 1314, επί βασιλείας του Φρειδερίκου Γ’ της Αραγονίας. Χτίστηκε πιθανότατα με υλικά από τον αρχαίο ναό της Αφροδίτης και αποτέλεσε χριστιανικό “αντίβαρο” στον παγανιστικό ναό.
Ο Σελινούντας (λατινικά: Selinus, ιταλικά: Selinunte) είναι ένας από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Σικελίας και γενικά του αρχαίου ελληνικού κόσμου. Είναι κοντά στο σημερινό χωριό Marinella di Selinunte, στην επαρχία Τραπάνι. Ιδρύθηκε το γύρω στο 628 π.Χ. από Έλληνες αποίκους της Μεγάρων Νίσαιας (Μεγαρείς). Πήρε το όνομά του από το φυτό σέλινο, που φύτρωνε άφθονο στην περιοχή (σέλινο = selinon στα αρχαία ελληνικά). Ήταν παράκτια πόλη, με δύο λιμάνια και ισχυρό εμπόριο. Ο Σελινούντας αναπτύχθηκε σε ισχυρή αποικία και είχε διαμάχες με άλλες ελληνικές πόλεις της Σικελίας (όπως τον Σεγεστά). Το 409 π.Χ. καταστράφηκε από τους Καρχηδονίους υπό τον Αννίβα (τον πρόγονο του γνωστού στρατηγού), με χιλιάδες νεκρούς και αιχμαλώτους. Παρότι ανοικοδομήθηκε μερικώς, ποτέ δεν ανέκτησε την παλιά του αίγλη.
Ο Σελινούντας είναι σήμερα ένας από τους μεγαλύτερους αρχαιολογικούς χώρους της Ευρώπης, με έκταση περίπου 270 στρέμματα.
Ο ναός που φαίνεται στις φωτογραφίες είναι ο Ναός E, γνωστός και ως Ναός της Ήρας (Temple E). Βρίσκεται στην Ανατολική Λόφο της αρχαίας πόλης και είναι Δωρικού ρυθμού, με 6 κίονες μπροστά και 15 στα πλαϊνά. Κατασκευαστηκε περίπου το 460–450 π.Χ. Είναι πιο καλόδιατηρημένος στους λόφους, χάρη σε αναστήλωση το 1957–59 με ανασύσταση αυθεντικών του στοιχείων .
Πριν και μετά την αναστήλωση του 1957
Μια ενδιαφέρουσα αλλά κουραστική ημέρα τελειώνει, στο ξενοδοχείο στον Ακράγαντα και κλίνει με δείπνο που παρέθεσε το Γραφείο Ταξιδιών του κ. Λυμτσιουλη.
Άφιξη και απογευματινή περιπατητική ξενάγηση στην Ορτυγία
Αρχαιολογικό Πάρκο του Αγκριτζέντο
Ο Αρχαιολογικός Χώρος της Κοιλάδας των Ναών (Valle dei Templi) στην Αγριτζέντο της Σικελίας είναι ένας από τους μεγαλύτερους και πιο καλοδιατηρημένους αρχαιολογικούς χώρους της Μεσογείου και της Ευρώπης. Εκτείνεται σε περίπου 1.300 ha, καλύπτοντας την αρχαία πόλη της Ακράγας, τα ιερά της, νεκροταφεία και το τοπίο γύρω . Έχει αναγνωριστεί ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO από το 1997 .
Το πάρκο φιλοξενεί σημαντικά μνημεία, μεταξύ των οποίων:
Ναός του Ολυμπίου Διός (Olympeion): ο μεγαλύτερος δωρικός ναός που ξεκίνησε το 480 π.Χ., αλλά παρέμεινε ημιτελής. Σήμερα διακρίνεται από ογκώδεις τεράστιους «τελαμώνες» κάποιοι από τους οποίους αποκαταστάθηκαν πρόσφατα μετά από 20ετή ανασκαφή και εργασίες .
Ναός του Ολυμπίου Διός
Ερείπια του Ναού του Ολυμπίου Διός (Tempio di Zeus Olimpico)
Τεράστιοι «Τελαμώνες» (γνωστοί ως Atlantes ή Telamons) στήριζαν την οροφή του Μεγάλου Ναού του Ολυμπίου Διός στην Κοιλάδα των Ναών του Ακράγαντα. Ήταν ανθρωπόμορφα στηρίγματα, κάθε ένα ύψους περίπου 7,6–8 μέτρα, σκαλισμένα σε ισχυρό ασβεστοψαμμίτη. Σύμφωνα με αρχαίες περιγραφές, υπήρχαν 38 Telamones ανάμεσα στις δωρικές ημι-κολώνες του ναού. Ένας από αυτούς τους Telamones ανασυντέθηκε από περίπου 90 θραύσματα και στήθηκε όρθιος στις αρχές του 2024 στο αρχαιολογικό πάρκο. Στηρίζεται σε ατσάλινη κατασκευή 12 m για να αντέχει στον χρόνο και σε σεισμούς. Ονομάζεται συχνά “ο γίγαντας–τηλωνέας” και έχει εξελιχθεί σε ορόσημο της Κοιλάδας των Ναών .
Ναός της Ομόνοιας (Concordia): ένας από τους καλύτερα σωζόμενους δωρικούς ναούς, μετατράπηκε σε χριστιανική εκκλησία τον 6ο αι. μ.Χ. en.wikipedia.org.
Ναός της Ομόνοιας (Concordia)
Ναός της Ήρας (Juno), Ηρακλή, Διόσκουρων (Κάστορα & Πολυδεύκη), Ήφαιστου, Ασκληπιού κ.ά. Ο Ναός της Ήρας στο Αρχαιολογικό Πάρκο του Αγκριτζέντο είναι ο Ναός Δ (Tempio di Hera) στην Κοιλάδα των Ναών — διαφορετικός από τον Temple E της Σελινούντας. Βρίσκεται στην ανατολική άκρη της Κοιλάδας των Ναών (Valle dei Templi). Xρονολογείται περίπου στο 460–450 π.Χ. Έχει δωρικό σχεδιασμό, με 6×13 κίονες. Αναστηλώθηκε μερικώς το 20ό αιώνα. Πιθανολογείται ότι ήταν αφιερωμένος στην Ήρα, λόγω αρχαιολογικών ευρημάτων (όχι με βεβαιότητα).
Ναός της Ήρας
Ο Ναός της Ήρας
Η βίλα που φαίνεται είναι ιδιωτική από κάποιον που είχε μέσον και την έκτισε μέσα στο πάρκο
Το πάρκο των Δικαίων
Το πάρκο των Δικαίων δίπλα στα τείχη με αναμνηστικές πλάκες
Συναντήσαμε απέριττες πινακίδες με ονόματα αυτών που έπεσαν στον πόλεμο κατά της Μαφίας και γενικότερα στην εκτέλεση του καθήκοντος. Θα αναφερθούμε εδώ στα ονόματα δύο αδέκαστων δημόσιων λειτουργών που η δράση τους οδήγησε την Μαφία να τους δολοφονήσει. Ας τους τιμήσουμε και εμείς με μια μικρή αναφορά.
Το όνομα του Πιερσάντι Ματαρέλα (Piersanti Mattarella) και του αδελφού του, Σέρτζιο Ματαρέλα (Sergio Mattarella) – ο πρώτος δολοφονημένος πρόεδρος της Σικελικής Περιφέρειας και ο δεύτερος μετέπειτα πρόεδρος της Ιταλικής Δημοκρατίας – είναι στενά δεμένες με την πολιτική, την αντίσταση στη Μαφία και την ηθική αναγέννηση της Σικελίας. Δείτε περισσότερα στο τέλος της ανάρτησης εδώ
Ο Giovanni Falcone (1939–1992) ήταν ένας από τους πιο εμβληματικούς και γενναίους δικαστές-εισαγγελείς της Ιταλίας, που αφιέρωσε τη ζωή του στον αγώνα κατά της Μαφίας, και πλήρωσε γι’ αυτό με τη ζωή του. Θεωρείται παγκόσμιο σύμβολο του αγώνα για δικαιοσύνη και αντιμαφιόζικη δράση. Δείτε περισσότερα στο τέλος της ανάρτησης εδώ
ΗΟρτυγία
ΗΟρτυγία (Ortigia) είναι ένα μικρό νησί που αποτελεί το ιστορικό κέντρο της πόλης Συρακούσες (Siracusa) στη Σικελία, στη νότια Ιταλία. Είναι ένας τόπος με τεράστια ιστορική, αρχαιολογική και πολιτισμική σημασία. Γεωγραφικά: Είναι ένα μικρό νησί συνδεδεμένο με την ηπειρωτική πόλη των Συρακουσών με δύο γέφυρες.Ιστορικά: Ήταν ο τόπος ίδρυσης των αρχαίων Συρακουσών από Έλληνες αποίκους το 734 π.Χ. από την Κόρινθο. Το όνομά της, Ορτυγία, πιθανώς προέρχεται από τη λέξη ορτύκι (είδος πουλιού), καθώς λέγεται ότι το νησί είχε αφθονία αυτών των πτηνών. Ορτυγία σχετίζεται και με την ελληνική μυθολογία. Λέγεται ότι εκεί κατέφυγε η Αρέθουσα, νύμφη που μεταμορφώθηκε σε πηγή από την Άρτεμη για να ξεφύγει από τον ποταμό Αλφειό. Ο μύθος “Αλφειος και Αρέθουσα εδώ. Η Πηγή της Αρέθουσας υπάρχει ακόμα στο νησί και είναι από τα πιο χαρακτηριστικά του αξιοθέατα. Εκεί γεννήθηκε η Άρτεμις, σύμφωνα με κάποιες παραδόσεις (αντί για τη Δήλο).
Η σημερινή εμφάνισή της πηγής είναι αποτέλεσμα ανακατατάξεων — κυρίως τον 19ο αιώνα, όταν τα ισπανικά τείχη κατεδαφίστηκαν το 1847 και δημιουργήθηκε η σημερινή πλατεία-μπελεβέδερ γύρω από την πηγή . Πριν από αυτό, το 1540, είχε ενσωματωθεί στις οχυρώσεις που οργάνωσε ο Κάρολος V
Οι δύο (2) γέφυρες και η Ξεναγός μας η. κ. Βασιλική Βούρδα
Αυτές ήταν οι δύο γέφυρες προς κι από το νησί. Ακολουθεί ο ναός του Απόλλωνα μέσα στο νησί.
Στην παραπάνω φωτογραφία είναι τα ερείπια του Ναού του Απόλλωνα (Tempio di Apollo), του παλαιότερου ελληνικού ναού στη Σικελία. Κτίστηκε περίπου αρχές 6ου αιώνα π.Χ. (γύρω στο 580 π.Χ.) και ήταν πιθανώς αφιερωμένος αρχικά στον Απόλλωνα, αν και ορισμένοι ερευνητές προτείνουν και την Άρτεμη.
Ψηφιακή αναπαράσταση του Ναού με την βοήθεια της Τεχνικής Νοημοσύνης
Πηγή της Αρέθουσας
Ο Μύθος : Η Αρέθουσα, μία όμορφη ναϊάδα, λούζεται σε ποταμό, όταν εμφανίζεται ο θεός-ποταμός Άλφειος, παθιασμένος μαζί της. Τη διώκει, αλλά η θεά Άρτεμις τη μεταμορφώνει σε πηγή νερού για να τη σώσει γεμίζοντας το πέπλο της με σύννεφα. Το θέμα προέρχεται από στις Μεταμορφώσεις Οβιδίου, όπου περιγράφεται πως η Αρέθουσα μετατρέπεται σε πηγή στην Ορτυγία της Σικελίας, ενώ τα ύδατα του Άλφειου ενώνονται μαζί της κάτω από τη θάλασσα.
Πηγή της Αρέθουσας Ένας φοίνικας τεράστιος αναπτύσσεται μέσα στην πηγή και φυτά Πάπυρος.
Πηγή της Αρεθούσας
Μετά το όμορφο δειλινό, κατά μόνας, απολαύσαμε το δείπνο στα καταστήματα της περιοχής.
Την επόμενη ημέρα ολοκληρώθηκε η ξενάγηση στην Ορτυγία με την επίσκεψη στον Καθεδρικό Ναό. Αν και απρόσκλητοι στον Γάμο που γινόταν εκεί, προσέφεραν λουλούδια στις κυρίες της Ομάδας μας.
Aerial view of Ortigia Island and Siracusa city at sunset. Landmark in Sicily, Italy.
Οι Συρακούσες (ιταλικά: Siracusa, αρχ. ελληνικά: Συράκουσαι) είναι μία από τις πιο ιστορικές και σημαντικές πόλεις της Μεγάλης Ελλάδας (Magna Graecia), στη νοτιοανατολική Σικελία. Ήταν μία από τις ισχυρότερες αρχαίες ελληνικές πόλεις και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στον αρχαίο ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο.
Ιδρυτές της ήταν Κορίνθιοι άποικοι το 734 π.Χ. Κατέστει Ισχυρή ελληνική πόλη-κράτος με αποικίες (όπως η Ακράγας, η Καμάρινα κ.ά.). Κατά τον 5ο–4ο αι. π.Χ. ήταν αντίπαλος της Αθήνας και της Καρχηδόνας. Πρωταγωνιστεί στην εκστρατεία των Αθηναίων στη Σικελία (415–413 π.Χ.), όπου οι Αθηναίοι υπέστησαν καταστροφική ήττα. Την πόλη κατέκτησε ο Ρωμαίος στρατηγός Μάρκελλος το 212 π.Χ. Ήταν πατρίδα του Αρχιμήδη, του μεγάλου μαθηματικού και εφευρέτη.
Το Ξενοδοχείο μας : Grand Hotel Villa Politi. Παλιό ξενοδοχείο, με υπερηφάνεια μας χάρισαν και μια συλλεκτική κάρτα που εικονίζει την διαμονή του Churchill σε αυτό, το 1955. Δίπλα του ήταν ένα εγκαταλεiμένο μοναστήρι που είχε λατομείο, που είναι στην αυλή του Ξενοδοχείου.
Φωτογραφία με την άφιξη του Chorchild to 1955
Επίσκεψη στο Αρχαιολογικό πάρκο των Συρακουσών
Οι Συρακούσες διέθεταν, μαζί με την Αθήνα και την Αλεξάνδρεια, μια από τις πιο σημαντικές θεατρικές σκηνές του αρχαίου κόσμου. Η ύπαρξη ενός θεάτρου στις Συρακούσες καταγράφεται ήδη σε πηγές από τον 5ο αιώνα π.Χ.
Το θέατρο που είναι σήμερα διαθέσιμο χρονολογείται από τα ελληνιστικά χρόνια, με αρκετές μεταγενέστερες προσθήκες, κυρίως από τη ρωμαϊκή εποχή. Είναι το πιο επίπεδο θέατρο του αρχαίου κόσμου, δεδομένου ότι η απόσταση ανάμεσα στην ορχήστρα και το τελευταίο διάζωμα είναι μόνο 19 μέτρα. Η δεύτερη ιδιαιτερότητα του θεάτρου αυτού, η οποία είναι ορατή δια γυμνού οφθαλμού, είναι οι βραχώδεις σπηλιές πίσω από το τελευταίο διάζωμα. Το αρχαίο θέατρο, ανακαινισμένο, με όχι τόσο καλή ακουστική, φιλοξενούσε την παράσταση Λυσιστράτη εκείνο το βράδυ.
Μέσα στο αρχαιολογικό πάρκο, βρίσκονται και τα περίφημα λατομεία των Συρακουσών (Latomia del Paradiso, Latomia di S. Venera, Latomia Intagliatella). Ήταν, ήδη γνωστό από την αρχαιότητα ότι, το κατασκευαστικό υλικό εξορύσσονταν από βαθιά στη γη και με δεδομένη την υγρασία που υπάρχει εκεί, ήταν ευκολότερη η επεξεργασία του. Αυτό επέβαλε την εκσκαφή λατομείων τα οποία σήμερα έχουν την όψη τεράστιων σπηλαίων. Ένας μη ειδικός εύκολα θα μπορούσε να ξεγελαστεί και να τα θεωρήσει φυσικά. Μερικά από αυτά κατέρρευσαν στον μεγάλο σεισμό του 1542.
Οι αρχαίες Συρακούσες απέκτησαν με τα χρόνια πολύ μεγάλη δύναμη και… μπήκαν στο μάτι των Αθηνών. Έτσι το 415 π.Χ. προκλήθηκε η Σικελική Εκστρατεία με ολέθρια αποτελέσματα για τους Αθηναίους. Περί τους 7.000 αιχμαλώτους φυλακίστηκαν από τους Συρακούσιους στα λατομεία δίπλα στο ελληνιστικό θέατρο και αφέθηκαν να πεθάνουν από ασιτία και κακουχίες. Όσοι γλύτωσαν πωλήθηκαν ως δούλοι.
Παντού υπάρχουν σύγχρονα αγάλματα εμπνευσμένα από τους αρχαίους.
ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΗ ΝΟΤΟ
Η Νότο (Noto) είναι μια πανέμορφη και ιστορικά σημαντική πόλη στη νοτιοανατολική Σικελία, στην Ιταλία. Φημίζεται κυρίως για την εξαιρετική της μπαρόκ αρχιτεκτονική, σε τέτοιο βαθμό που έχει χαρακτηριστεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO (μαζί με άλλες πόλεις της περιοχής Βαλ ντι Νότο).
Porta Reale (Βασιλική Πύλη). Αψίδα που λειτουργεί ως είσοδος στην παλιά πόλη.
Καθεδρικός Ναός του Νότο (Cattedrale di San Nicolò)
Εντυπωσιακός μπαρόκ ναός με χαρακτηριστική πρόσοψη. Ανακαινίστηκε μετά από κατάρρευση του τρούλου το 1996
Palazzo Ducezio
Δημαρχείο, απέναντι από τον καθεδρικό, με κομψό μπαρόκ στυλ
Via Nicolaci
Δρόμος με εντυπωσιακά μπαλκόνια, γνωστός για το Infiorata di Noto. Στο δρομάκι αυτό κάθε Μάιο στρώνουν τον δρόμο με ροδοπέταλα, που έχουν σχέδια μόνιμα κι ο κόσμος περνάει από το πεζοδρόμιο.
Στο λιμάνι της Σικελικής Μεσινας για να περάσουμε απέναντι στο Ρήγιο, σήμερα Ρέτζιο Με το καράβι Charontas !!.
Η Μεσίνα (Messina) είναι μια ιστορική πόλη στη βορειοανατολική άκρη της Σικελίας, ακριβώς απέναντι από το στενό της Μεσίνας, που τη χωρίζει από την ηπειρωτική Ιταλία (Καλαβρία). δρύθηκε τον 8ο αιώνα π.Χ. από Χαλκιδείς Έλληνες αποίκους με την αρχική ονομασία Ζάγκλη. Αργότερα μετονομάστηκε Μεσσήνη (προς τιμή της Μεσσήνης της Πελοποννήσου).Ήταν σημαντικό λιμάνι και εμπορικό κέντρο στη Μεγάλη Ελλάδα (Magna Graecia). Έγινε ρωμαϊκή το 241 π.Χ. και διατήρησε τη σημασία της. Σεισμοί και πανούκλες την ταλαιπώρησαν (ιδιαίτερα το 1908, με τεράστιες καταστροφές). Περαστικοί από την Μεσίνα, με υπόδειξη της ξεναγού είδαμε μέσα από το λεωφορείο το άγαλμα του Ποσειδώνα στην Fontana del Nettuno στην Πιάτσα Ουνιτά ντ’ Ιτάλια στη Μεσίνα της Σικελίας. Ο Ποσειδώνας κρατάει τρίαινα, ενώ Σκύλα και Χάρυβδη είναι δεμένα κάτω από τα πόδια του – απεικονίζοντας τη νίκη της πόλης επί των θαλασσίων δυνάμεων . Περισσότερες πληροφορίες για το μνημείο στις παραπομπές εδώ
Το “Ρήγιο” (ή Ρήγιον, στα αρχαία ελληνικά) είναι το αρχαίο όνομα της σημερινής πόλης Ρέτζιο ντι Καλαβρία (Reggio di Calabria) στη νότια Ιταλία, απέναντι από τη Σικελία, στις ακτές του Στενού της Μεσσήνης.
Το Ρήγιο ιδρύθηκε ως ελληνική αποικία γύρω στον 8ο αιώνα π.Χ. από Χαλκιδείς αποίκους. Ήταν μία από τις πόλεις της “Μεγάλης Ελλάδας”, της περιοχής της Κάτω Ιταλίας που αποικίστηκε από Έλληνες. Λόγω της θέσης του κοντά στο στενό της Μεσσήνης, είχε εμπορική και στρατιωτική σημασία. Πολιτισμός: Η πόλη γνώρισε πολιτιστική και καλλιτεχνική άνθηση κατά την κλασική περίοδο. Αργότερα περιήλθε υπό ρωμαϊκή κυριαρχία.
Σήμερα η Ρέτζιο Καλάμπρια είναι σύγχρονη πόλη της Ιταλίας με σημαντική ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά.
Επίσκεψη στο φημισμένο Αρχαιολογικό Μουσείο
Το μουσείο φιλοξενεί τα αγάλματα των Πολεμιστών του Ριάτσε είναι δύο αρχαιοελληνικά χάλκινα αγάλματα ανδρών πολεμιστών που ανακαλύφθηκαν το 1972 στον βυθό κοντά στην πόλη Ριάτσε (Riace) της Καλαβρίας, στη νότια Ιταλία. Αποτελούν μερικά από τα σημαντικότερα σωζόμενα παραδείγματα αρχαιοελληνικής χαλκοτεχνίας. Δείτε την παραπομπή στο τέλος της ανάρτησης εδώ
Πενταδάκτυλο
Η εκδρομή στο χωριό Πενταδάκτυλο, είναι ίσως το “καλύτερο” από όσα μέρη επισκεφθήκαμε.
Είναι ένα μικρό χωριό με ελληνόφωνη παράδοση και τυπικά ελληνόφωνο όνομα: το Pentedattilo (Καλαβρέζικα: Pentadàktylo, ελληνικά: Πενταδάκτυλο), το οποίο αποτελεί συνοικισμό του δήμου Melito di Porto Salvo, στη νότια Καλαβρία, περίπου 19 km νοτιοανατολικά από τη Ρέτζιο ντι Καλαβρία
Το Pentedattilo βρίσκεται 250 μ. υψόμετρο, στην κορυφή του όρους Monte Calvario—ένας βραχώδης σχηματισμός που μοιάζει με μεγάλη πένα με πέντε δάκτυλα, απ’ όπου και το όνομα.
Ίδρυθηκε περίπου το 640 π.Χ. από Χαλκιδείς, ως ελληνική αποικία της Μεγάλης Ελλάδας. Ήταν ακμάζουσα πόλη σε ελληνιστική, ρωμαϊκή και βυζαντινή εποχή, αλλά κατέρρευσε από σεισμούς και αλλεπάλληλες κρίσεις – κυρίως μετά το 1783, όταν εκατοντάδες κάτοικοι μεταφέρθηκαν πιο χαμηλά .
Το παλιό χωριό εγκαταλείφθηκε εντελώς περί το 1971, και οι κάτοικοι μετεγκαταστάθηκαν πιο χαμηλά ή στο γειτονικό Melito και ανακηρύχθηκε “χωριό–φάντασμα” (ghost town), αλλά από τη δεκαετία του 1980 ξεκίνησε μια αργή αναβίωση μέσω εθελοντικών έργων αποκατάστασης, καλλιτεχνικών δράσεων και τουρισμού .
Φέρονται να κατοικούν ελάχιστοι σήμερα (περίπου 40 άτομα σύμφωνα με τη γερμανική Βικιπαίδεια) de.wikipedia.org. ή μόνο 3 σύμφωνα με την εκεί ενημέρωσή μας.
Ελληνόφωνη παράδοση — Grecanica : Το χωριό είναι μέρος της λεγόμενης Ελληνικής Καλαβρίας (“Bovesia” ή “Grecanica”), όπου μιλιέται το αρχαιοελληνικό-βυζαντινό ιδίωμα γνωστό ως grecanicohermesmagazine.it. Στο Pentedattilo φαίνεται ότι είχε κάποια μορφή ελληνόφωνης ομιλίας μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα, αλλά σήμερα η γλώσσα έχει σχεδόν απολεσθεί . Έχουν ανοίξει εργαστήρια τέχνης, καλλιτεχνικά καταλύματα και ένα μικρό εστιατόριο/καφέ, με πρωτοβουλίες από εθελοντές και ντόπιους .
Μας περίμενε στην είσοδο το επταμελές χορευτικό συγκρότημα La Gynestra, με μάνα και κόρη να συμμετέχουν.
Τελευταία ημέρα επίσκεψη – ξενάγηση στην Ταορμίνα με :
Περιπατητική ξενάγηση
Ξενάγηση στο Αρχαίο Ελληνικό Θέατρο
Μεταφορά στο αεροδρόμιο της Κατάνια
Αναχώρηση για Αθήνα
Η Ταορμίνα (Taormina) είναι μια πανέμορφη και ιστορική πόλη της Σικελίας, χτισμένη αμφιθεατρικά σε έναν λόφο με θέα το Ιόνιο Πέλαγος και με φόντο το επιβλητικό ηφαίστειο Αίτνα. Βρίσκεται στη νοτιοανατολική ακτή του νησιού, ανάμεσα στις πόλεις Μεσσήνη και Κατάνια.
Ιστορική αναδρομή
Αρχαιότητα: Η περιοχή κατοικήθηκε αρχικά από τους Σικελούς, έναν από τους αυτόχθονες λαούς της Σικελίας. Το 734 π.Χ., Έλληνες από τη Χαλκίδα και τη Νάξο ίδρυσαν την πόλη Ταυρομένιον (Tauromenion), το οποίο εξελίχθηκε σε σημαντική ελληνική αποικία.
Ελληνιστική και Ρωμαϊκή εποχή: Η πόλη γνώρισε άνθηση και διατηρούσε ισχυρούς δεσμούς με τον ελληνικό πολιτισμό. Κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, η Ταορμίνα διατήρησε την αίγλη της και εξελίχθηκε σε σημαντικό πολιτιστικό και πολιτικό κέντρο.
Μεσαίωνας και Νεότεροι Χρόνοι: Με την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, η πόλη πέρασε από Βυζαντινούς, Άραβες, Νορμανδούς και Ισπανούς. Κάθε περίοδος άφησε το δικό της αποτύπωμα στην αρχιτεκτονική και στον χαρακτήρα της πόλης.
Σύγχρονη εποχή: Από τον 19ο αιώνα και μετά, η Ταορμίνα έγινε πόλος έλξης για καλλιτέχνες, συγγραφείς και ταξιδιώτες. Σήμερα είναι ένα από τα πιο δημοφιλή τουριστικά θέρετρα της Ιταλίας.
Η Ταορμίνα είναι ένας συνδυασμός ιστορίας, φυσικής ομορφιάς και πολιτισμού – ένας ζωντανός καθρέφτης της πολυκύμαντης ιστορίας της Μεσογείου. Μερικά στιγμιότυπα από την περιηγησή μας : Αρχαίο Ελληνικό Θέατρο: Ίσως το πιο εμβληματικό μνημείο της πόλης. Κατασκευάστηκε από τους Έλληνες και ανακατασκευάστηκε από τους Ρωμαίους. Από εκεί η θέα προς την Αίτνα και τη θάλασσα είναι μαγευτική.
Πηγή : Βικιπαιδεία
Ανεβήκαμε στον λόφο, στην παλιά πόλη, κάτω δύο κόλποι με σπίτια και ξενοδοχεία..
Περίπατος ξενάγηση στα Μεσαιωνικά σοκάκια, τις εκκλησίες, τα παλάτια την Κόρσο Ουμπέρτο (Corso Umberto), τον κεντρικό δρόμο με καταστήματα, καφέ και μπαρ. Ας δούμε μερικές φωτογραφίες από την ξενάγησή μας.
Το φουστάνι με τη ζακέτα κοστίζουν …3.950 ευρώ!
Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ
Η Αίτνα στο βάθος
Η εκδρομή μας στη Σικελίκα έφτασε στο τέλος της, αφήνοντάς μας γεμάτους εικόνες, εμπειρίες και συναισθήματα που δύσκολα περιγράφονται με λόγια ή εικόνες. Επιστρέψαμε γεμάτοι με αναμνήσεις στιγμών που θα μείνουν για πάντα χαραγμένες στη μνήμη μας. Κάθε προορισμός, κάθε γεύση, κάθε χαμόγελο που ανταλλάξαμε, ακόμη και κάποιες άσχημες στιγμές, έγιναν κομμάτι μιας όμορφης ιστορίας που θα θυμόμαστε για καιρό. Μέχρι την επόμενη απόδραση…
Η Βασιλική Βούρδα κατάγεται από τον Ελληνόπυργο Καρδίτσας και τα τελευταία ~20 χρόνια μένει μόνιμα στην Κάτω Ιταλία, στο Ρήγιο της Καλαβρίας.
Σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και έκανε μεταπτυχιακό στον σχεδιασμό Μουσείων και Αρχαιολογικών Πάρκων στο Università Mediterranea του Ρηγίου.
Εργάζεται ως ξεναγός σε ειδικές ιστορικές διαδρομές στην Καλαβρία . Διδάσκει νεοελληνικά (και διαδικτυακά) στο Πανεπιστήμιο Dante Alighieri, ενώ πρωτοστάτησε στη δημιουργία του πρώτου εξεταστικού κέντρου πιστοποίησης ελληνομάθειας στην Καλαβρία.
Το 2015, μαζί με τον σύζυγό της Τζιανλούκα Πορτσίνο, ίδρυσαν το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού «Ελληνομάθεια», με έδρα το Ρήγιο και στόχο τη διάδοση και ενίσχυση της ελληνικής παιδείας στην ελληνική Καλαβρία με στόχους:
Εκμάθηση νέας και αρχαίας ελληνικής,
Μαθήματα ελληνικών παραδοσιακών χορών,
Σεμινάρια αρχαίου θεάτρου, κινηματογραφικές και πολιτιστικές διαλέξεις,
Υπηρεσίες μετάφρασης/διερμηνείας
Σε συνεργασία με Superfast Ferries, το 2018 διοργάνωσε σεμινάρια με μεγάλη συμμετοχή, ενώ 14 μαθητές από την Villa San Giovanni παρακολουθούν μαθήματα εξ αποστάσεως για πιστοποίηση A1
Το 2024 κυκλοφόρησε το παιδικό βιβλίο: «Οι μικροί αρχαιοναύτες ταξιδεύουν στην ελληνική Καλαβρία» (εκδόσεις Οσελότος).
Έχει τιμηθεί από τον Σύνδεσμο Συγγραφέων & Δημοσιογράφων Τουρισμού (επίκληση: «συνέχισε το έργο σου…») και από το Ινστιτούτο Ελληνικού Πολιτισμού. Είναι ενεργή σε εκδηλώσεις με θέμα τον πολιτισμό και τον ελληνο-ιταλικό διάλογο, π.χ. για τον «ξεχασμένο ελληνισμό» της Κάτω Ιταλίας.
Πρόεδρος της Σικελικής Περιφέρειας – Δολοφονήθηκε από τη Μαφία
Γεννήθηκε στο Παλέρμο το 1935. Γιος του Μπερνάρντο Ματαρέλα, Χριστιανοδημοκράτη πολιτικού. Εξελέγη πρόεδρος της Περιφέρειας της Σικελίας το 1978 με το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (DC). Στόχος του ήταν να καθαρίσει την τοπική αυτοδιοίκηση από μαφιόζικες επιρροές και διαφθορά. Εφάρμοσε διαφανείς διαγωνισμούς, έλεγχο δημοσίων δαπανών, καινοτόμα χωροταξικά σχέδια. 6 Ιανουαρίου 1980
Δολοφονήθηκε μπροστά στην οικογένειά του, στο αυτοκίνητο του, στο Παλέρμο. Τη δολοφονία διέταξε η Κόζα Νόστρα (Cosa Nostra) επειδή απειλούσε τον έλεγχο της Μαφίας στα δημόσια έργα. Ο δολοφόνος του αποδείχθηκε ότι ήταν μέλος ομάδας με εντολή από τον Σαλβατόρε Ρίινα (Totò Riina). Χαρακτηρίστηκε «ο Άλντο Μόρο της Σικελίας» — άνθρωπος αρχών που πλήρωσε με τη ζωή του τη σύγκρουση με το παρακράτος και τη Μαφία.
Ο ΣΕΡΤΖΙΟ ΜΑΤΑΡΕΛΑ (1941– ) Νομικός, πολιτικός, πρόεδρος της Ιταλικής Δημοκρατίας (2015–2022 & 2022–) είναι Αδελφός του Πιερσάντι. Μετά τη δολοφονία του αδελφού του, παραιτήθηκε από την πανεπιστημιακή του καριέρα και μπήκε στην πολιτική. Υπηρέτησε ως Υπουργός Παιδείας, Άμυνας και Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης. Το 2015 εξελέγη Πρόεδρος της Δημοκρατίας – ηγετική μορφή σε δύσκολες περιόδους (κορωνοϊός, κυβερνητική αστάθεια) . Η θητεία του χαρακτηρίζεται από εντιμότητα, σεμνότητα και θεσμική ακεραιότητα. Πολλοί τον θεωρούν «συνείδηση του έθνους».
Συμβολική σημασία στη Σικελία. Ο Πιερσάντι έγινε σύμβολο ηθικής αναγέννησης στη Σικελία. Πλατείες, σχολεία και δρόμοι φέρουν το όνομά του. Κάθε χρόνο στις 6 Ιανουαρίου, ο Σέρτζιο Ματαρέλα τιμά τον αδελφό του στη θέση της δολοφονίας, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας και αντιμαφιόζων δικαστών. Μαζί αντιπροσωπεύουν τη Σικελία που αντιστέκεται και δεν σκύβει κεφάλι στη Μαφία.
Giovanni Falcone
Ο Giovanni Falcone (1939–1992) ήταν ένας από τους πιο εμβληματικούς και γενναίους δικαστές-εισαγγελείς της Ιταλίας, που αφιέρωσε τη ζωή του στον αγώνα κατά της Μαφίας, και πλήρωσε γι’ αυτό με τη ζωή του. Θεωρείται παγκόσμιο σύμβολο του αγώνα για δικαιοσύνη και αντιμαφιόζικη δράση.Γέννηθηκε στις 18 Μαΐου 1939 στο Παλέρμο, Σικελία. Ήταν Εισαγγελέας στην Εισαγγελία του Παλέρμο. Ειδικεύτηκε στο οργανωμένο έγκλημα και έγινε κορυφαίος ερευνητής της Cosa Nostra.
Χρησιμοποίησε χρηματοοικονομικές έρευνες (follow the money) για να αποκαλύψει δίκτυα ξεπλύματος χρήματος. Δημιούργησε μαζί με τον Paolo Borsellino τη θρυλική “Antimafia Pool”, μια ομάδα δικαστών που συνεργάζονταν στενά για να σπάσουν τη Μαφία, χωρίς μυστικά μεταξύ τους. Με βάση τις καταθέσεις του Tommaso Buscetta (πρώην μαφιόζου που «έσπασε τη σιωπή»), ο Falcone έστησε τη μεγαλύτερη δίκη στην Ιταλική Ιστορία, το Maxi Processo. Συνολικά 475 μαφιόζοι κατηγορήθηκαν – πάνω από 300 καταδικάστηκαν. Για πρώτη φορά η Cosa Nostra αναγνωρίστηκε επισήμως ως ιεραρχημένη εγκληματική οργάνωση από την ιταλική δικαιοσύνη.
Στις 23 Μαΐου 1992, η Μαφία ανατίναξε την εθνική οδό A29 κοντά στο Καπάζι, έξω από το Παλέρμο, ενώ ο Falcone ταξίδευε με τη σύζυγό του Francesca Morvillo και τη συνοδεία του. Σκοτώθηκαν ο ίδιος, η σύζυγός του και τρεις άνδρες της ασφάλειας (Montinaro, Schifani, Dicillo). Η έκρηξη περιείχε 500 κιλά εκρηκτικά και προκάλεσε παγκόσμιο σοκ.
Paolo Borsellino
Δύο μήνες μετά, δολοφονήθηκε και ο Paolo Borsellino, επίσης δικαστής και φίλος του. Το κύμα οργής που προκλήθηκε από τις δολοφονίες ανάγκασε την Κυβέρνηση να προβεί σε μεγάλες μεταρρυθμίσεις στην ιταλική νομοθεσία και ενίσχυση της αντιμαφιόζικης δράσης.
Τιμής ένεκεν:
Το αεροδρόμιο του Παλέρμο ονομάζεται “Falcone–Borsellino”.
Υπάρχουν αγάλματα, σχολεία και πλατείες προς τιμήν του σε όλη την Ιταλία.
Η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στις 23 Μαΐου, με χιλιάδες μαθητές και πολίτες να συμμετέχουν σε πορείες κατά της Μαφίας.
Διάσημο απόφθεγμα του: “Οι άνθρωποι φοβούνται την ευθύνη. Εγώ όχι.”
Το άγαλμα του Ποσειδώνα στη Μεσίνα είναι ένα ιστορικό και καλλιτεχνικό μνημείο – ένα δείγμα του 16ου αιώνα που συνδυάζει μέσα από γλυπτικά στοιχεία θάλασσα, μύθο και πολιτικό μήνυμα. Σήμερα δεσπόζει με θέα στο πέρασμα της Σικελίας, στηρίζοντας τη σύνδεση της πόλης με το υγρό της στοιχείο.
Το πρωτότυπο του άγαλμα του Ποσειδώνα στο Μουσείο της Μεσίνας.
Δημιουργήθηκε το 1557 από τον Giovanni Angelo Montorsoli, μαθητή του Μιχαήλ Άγγελου, χρηματοδοτήθηκε από τη Σύγκλητο της Μεσίνα. Ο Ποσειδώνας κρατάει τρίαινα, ενώ Σκύλα και Χάρυβδη είναι δεμένα κάτω από τα πόδια του – απεικονίζοντας τη νίκη της πόλης επί των θαλασσίων δυνάμεων. Αρχικά στρεφόταν προς την πόλη (σήμα προσφοράς του πλούτου της θάλασσας), αλλά το 1934 μεταφέρθηκε και γύρισε με πρόσωπο στη θάλασσα, τιμώντας την ναυτική κληρονομιά . Τα πρωτότυπα του Ποσειδώνα και της Σκύλα, αποκατεστημένα μετά από ζημιές (π.χ. από κανονιοβολισμούς το 1848), φυλάσσονται στο Museo Regionale Interdisciplinare (MuMe) στη Μεσίνα της Σικελίας, το ένα αντίγραφο του Ποσειδώνα έγινε από τον Gregorio Zappalà (1856) και της Σκύλα από τον Letterio Subba (1858).
Οι Πολεμιστές του Ριάτσε (ιταλικά: Bronzi di Riace) είναι δύο αρχαιοελληνικά χάλκινα αγάλματα ανδρών πολεμιστών που ανακαλύφθηκαν το 1972 στον βυθό κοντά στην πόλη Ριάτσε (Riace) της Καλαβρίας, στη νότια Ιταλία. Αποτελούν μερικά από τα σημαντικότερα σωζόμενα παραδείγματα αρχαιοελληνικής χαλκοτεχνίας. Κατασκευάστηκαν τον 5ο αιώνα π.Χ., περίπου το 460–450 π.Χ. Έχουν ύψος περίπου 2 μέτρα. Είναι κατασκευασμένα με Χαλκό (με λεπτομέρειες από ασήμι, χαλκό, ελεφαντόδοντο και πέτρα στα μάτια και δόντια). Σώζονται σχεδόν ακέραιοι. Ανακαλύφθηκαν στις 16 Αυγούστου 1972 από ερασιτέχνη δύτη, τον Στέφανο Μαρίο, σε βάθος περίπου 8 μέτρων κοντά στο Ριάτσε Μάρινα, στην Καλαβρία.
Τα δύο αγάλματα διαφέρουν μεταξύ τους
Ο Πολεμιστής Α (ή Riace A) έχει πιο νεανικά χαρακτηριστικά, θεωρείται πιθανώς ο νεότερος.
Ο Πολεμιστής Β (ή Riace B) φαίνεται μεγαλύτερος σε ηλικία, με πιο ώριμα και «βαριά» χαρακτηριστικά.
Στάση: Ίσως κρατούσαν δόρατα και ασπίδες (χαμένα πλέον), σε ηρωική, αυστηρή στάση.
Είναι σπάνια παραδείγματα σωζόμενων χάλκινων αγαλμάτων της αρχαιότητας, καθώς τα περισσότερα έχουν χαθεί ή λιώσει στο πέρασμα των αιώνων. Εκφράζουν ιδανικά την έννοια του καλοκάγαθου πολίτη-πολεμιστή και του ιδανικού ανδρικού κάλλους. Δείχνουν την τεχνική αρτιότητα των αρχαίων Ελλήνων στη χύτευση χαλκού και την αποτύπωση της ανθρώπινης ανατομίας.Η ακριβής προέλευσή τους δεν είναι γνωστή, αλλά πιθανές θεωρίες:
Δημιουργήθηκαν σε αττικό ή πελοποννησιακό εργαστήριο (ίσως Άργος ή Αθήνα).
Επρόκειτο να μεταφερθούν προς Ρώμη όταν ναυάγησε το πλοίο που τα μετέφερε.
Μετάφραση της πινακίδας που συναντήσαμε στην είσοδο του Πενταδάκτυλου :
Το όνομα Pentedattilo προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις “πέντε” + “δάκτυλος” επειδή το χωριό βρίσκεται στους πρόποδες ενός βράχου που έχει το σχήμα γιγαντιαίου χεριού.
Πρόκειται για μια μικρή λοφώδη περιοχή λίγα χιλιόμετρα από τις ακτές του Melito di Porto Salvo. Αναφέρεται για πρώτη φορά στον βίο του Αγίου Ηλία του Νέου, γραμμένο τον 10ο αιώνα. Η τοποθεσία του είχε αξιοσημείωτη στρατηγική σημασία, ιδιαίτερα κατά τις συγκρούσεις μεταξύ Βυζαντινών της Καλαβρίας και Αράβων της Σικελίας.
Ο Μελιτέζος ιστορικός Κωνσταντίνος πιστεύει ότι τον 4ο αιώνα μ.Χ., στη μαρίνα του Πενταδάκτυλου υπήρχε ρωμαϊκή πολιτεία με το όνομα Decastadium, στοιχείο που υποδεικνύει την ύπαρξη πληθυσμού ήδη από τότε.
Το castrum (οχυρό) του Πενταδάκτυλου κατακτήθηκε από τους Νορμανδούς και, κατά την Ανδεγαυική περίοδο (εκτός από μια σύντομη κατοχή από τους Αλμογάβαρους το 1283), ανήκε πρώτα στη μονή του Αγίου Παγκρατίου της Σκίλλας, έπειτα στους αρχιμανδρίτες της μονής του Σωτήρος της Μεσσήνης.
Το 1447, ο καστελάνος Ιάκωβος ντε Λιτίτσια απέτυχε να κατακτήσει φεουδαρχικά το Πενταδάκτυλο. Η γη του Πενταδάκτυλου πέρασε στην κατοχή της οικογένειας Φρανκοπέρτα, κατόπιν στους Αλβέρτι (πρωταγωνιστές της σφαγής του 1686) και τελικά στους Κλεμέντι-Φιλαντζέρι.
Από θρησκευτικής πλευράς, διατήρησε την ανατολική λειτουργική παράδοση για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι Αγία Ούρσουλα, Πιέτρο Βιτάλι και ο Πάπας Αγάθων σχετίζονται με την περίοδο αυτή και θεωρούνται ότι κατάγονται από την περιοχή.
Κατά την ιερή επίσκεψη του 1595 στη Βικαριά του Πενταδάκτυλου, ο αρχιεπίσκοπος Αννίμπαλε Ντ’Αφλίττο περιέγραψε πολυάριθμες εκκλησίες, μεταξύ των οποίων τον ενοριακό ναό του Αγίου Κωνσταντίνου, της Αγίας Κανδελόρας με παράρτημα μοναστηριού Δομινικανών μοναχών, και της Παναγίας της Χάριτος.
Το 1655 έγινε η οριστική μετάβαση στη λατινική λειτουργία (καθολική). Σύμφωνα με το «Ορθολογικό Γεωγραφικό Λεξικό» του 1800, το Πενταδάκτυλο είχε ακμάζουσα αγροτική παραγωγή: σιτάρι, όσπρια, βοοειδή, πρόβατα, χοίρους, και περίπου 900 εγγεγραμμένους κατοίκους, εκτός από τους κατοίκους των γειτονικών χωριών Χωρίο και Μελίτο.
Το 1811 το Πενταδάκτυλο έγινε δημοτικό διαμέρισμα του νέου δήμου Μελίτο ντι Πόρτο Σάλβο, καθώς ο πληθυσμός μεταφέρθηκε κοντά στη μαρίνα. Το παλιό χωριό άρχισε να φθίνει, λόγω μετανάστευσης προς τη Βόρεια Ιταλία, τη Γαλλία, τον Καναδά και τις Η.Π.Α.
Το τελειωτικό πλήγμα ήρθε στα τέλη της δεκαετίας του 1960, όταν το χωριό κρίθηκε ακατάλληλο για κατοίκηση και οι τελευταίοι κάτοικοι μεταφέρθηκαν στο νέο κέντρο.
Ελληνόφωνη παράδοση — Grecanica : Το χωριό είναι μέρος της λεγόμενης Ελληνικής Καλαβρίας (“Bovesia” ή “Grecanica”), όπου ομιλείται το αρχαιοελληνικό-βυζαντινό ιδίωμα γνωστό ως grecanicohermesmagazine.it. Στο Pentedattilo φαίνεται ότι είχε κάποια μορφή ελληνόφωνης ομιλίας μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα, αλλά σήμερα η γλώσσα έχει σχεδόν απολεσθεί . Έχουν ανοίξει εργαστήρια τέχνης, καλλιτεχνικά καταλύματα και ένα μικρό εστιατόριο/καφέ, με πρωτοβουλίες από εθελοντές και ντόπιους .
Η Σικελία είναι γεμάτη από αρχαίους ελληνικούς μύθους, αφού υπήρξε κέντρο του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού (Μαγνα Γραἰκια / Magna Graecia). Πολλοί θεοί και ήρωες συνδέονται με το νησί. Εδώ είναι μερικοί από τους σημαντικότερους μύθους που σχετίζονται άμεσα με τη Σικελία:
1. Δήμητρα και Περσεφόνη (Enna)
Κεφαλή Περσεφόνης, Γλυπτό από τη Σικελία (420 π.Χ.) Συλλογή Μπάρελ στη Γλασκόβη του Ηνωμένου Βασιλείου
Η Περσεφόνη (Κόρη) αρπάζεται από τον Άδη κοντά στο Έννα, όπου υπήρχε ιερό της Δήμητρας. Ο μύθος εξηγεί την εναλλαγή των εποχών, καθώς η Περσεφόνη ζει 6 μήνες στον Άδη (χειμώνας) και 6 μήνες με τη Δήμητρα (άνοιξη/καλοκαίρι). Το ιερό της Δήμητρας στη Σικελία ήταν από τα πιο ιερά εκτός Ελλάδας.
2. Αρέθουσα και Άλφειος (Ορτυγία, Συρακούσες)
Ο ποταμός Άλφειος, από την Πελοπόννησο, ερωτεύεται τη νύμφη Αρέθουσα. Η Αρέθουσα καταφεύγει στη Σικελία και μεταμορφώνεται σε πηγή στην Ορτυγία (Συρακούσες), με τον Άλφειο να ενώνεται υπόγεια με τα νερά της.
3. Οδυσσέας και ο Κύκλωπας Πολύφημος (Αίτνα / Ακράγας)
Ο Πολύφημος κατοικούσε στη Σικελία, στους πρόποδες της Αίτνας. Ο Οδυσσέας τον τυφλώνει για να διαφύγει, γεγονός που οδηγεί στην οργή του Ποσειδώνα.
4. Ακύλλας και Γαλάτεια (Ακράγας – σημερινό Αγκριτζέντο)
Ο Κύκλωπας Πολύφημος ερωτεύεται τη Γαλάτεια, μια θαλάσσια νύμφη, αλλά αυτή αγαπά τον Ακύλλα (Άκις). Πολύφημος σκοτώνει τον Άκι, και η Γαλάτεια τον μεταμορφώνει σε ποτάμι — τον Άκι ποταμό (που υπάρχει ακόμη στην ανατολική Σικελία).
5. Ήφαιστος και τα εργαστήρια του στην Αίτνα
Ο Ήφαιστος φέρεται να είχε τα εργαστήριά του μέσα στο ηφαίστειο Αίτνα, όπου κατασκεύαζε τα όπλα των θεών με τη βοήθεια των Κυκλώπων. Ο θόρυβος από τις εκρήξεις θεωρείται αποτέλεσμα της εργασίας τους.
6. Δαίδαλος στην Καμική
Μετά τη φυγή του από την Κρήτη, ο Δαίδαλος λέγεται πως κατέφυγε στη Σικελία, όπου βρήκε καταφύγιο στην Καμική (δυτική Σικελία) και κατασκεύασε οχυρώσεις για τον βασιλιά Κώκαλο.
7. Η Σκύλλα και η Χάρυβδη
Η Χάρυβδη θεωρείται ότι βρισκόταν στα στενά της Μεσίνας, ανάμεσα στη Σικελία και την Καλαβρία. Ο Οδυσσέας περνά ανάμεσά τους, επιλέγοντας να χάσει λίγους άνδρες στη Σκύλλα παρά να βυθιστεί στη Χάρυβδη.
Οι αποικίες των αρχαίων Ελλήνων στην Ιταλία και τη Σικελία – 37,5 % το ελληνικό DNA στους Σικελούς!
Το φαινόμενο του αποικισμού υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα στην ιστορία του αρχαίου ελληνικού κόσμου και εκδηλώθηκε σε δύο περιόδους. Δείγματα αποικισμού υπάρχουν ήδη στην ύστερη χαλκοκρατία, με τους Μυκηναίους και τους Μινωίτες να κυριαρχούν στον χώρο της Ανατολικής Μεσογείου μαζί με τους Φοίνικες. Η κάθοδος των Δωριέων και των συγγενικών τους φύλων κατά τον 11 π.Χ. αιώνα, προκάλεσε πολλές μετακινήσεις και αναταραχή στον ελληνικό χώρο. Έτσι κατά τον 10ο π.Χ. αιώνα πολλοί εγκατέλειψαν τον ελλαδικό χώρο και εγκαταστάθηκαν σε ολόκληρη την παράλια περιοχή της Μ. Ασίας και τα γειτονικά της νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Τον 8ο π.Χ. αιώνα ξεκίνησε η δεύτερη φάση του ελληνικού αποικισμού, που ήταν πιο οργανωμένος καθώς κατευθυνόταν από τις κυβερνήσεις των πόλεων (μητροπόλεις) και είχε επίσημο χαρακτήρα.
Ξεκινάμε, όχι με χρονολογική σειρά, με τις αποικίες των αρχαίων Ελλήνων στην Κάτω Ιταλία………..
Δείτε ολόκληρο το σχετικό άρθρο του “Πρώτου Θέματος” εδώ
Στους ξεναγούς μας, τον κ. Λυμτσιούλη για την χαρισματική του ξενάγηση και στην εξαιρετική κ. Βασιλική Βούρδα που με την ξενάγησή της, έδωσε νόημα στα όσα όμορφα είδαμε.
Στην κ. Α.Π που συνεισέφερε τα μέγιστα με φωτογραφίες κείμενα και οδηγίες στην συγγραφή του παρόντος άρθρου. (Κατόπιν επιθυμίας της δεν αναφέρουμε το όνομά της.)
Στην Ομάδα μας που παρά το κουραστικό πρόγραμμα υλοποίησε πιστά το πρόγραμμα.
Στον Πρόεδρο της ΕΕΥΕΔ κ. Νίκο Παπαγιαννόπουλο που οργάνωσε την εκδρομή, αλλά ένα πρόβλημα υγείας τον καθήλωσε στην Θεσσαλονίκη και ζει την εκδρομή μέσα από αυτή την ανάρτηση.
Στους Συναδέλφους και Φίλους που μας έστειλαν υλικό για την ανάρτηση αυτή και για το λεύκωμα που ετοιμάζουμε, κ.κ
Στο ψηφισθέν κατά πλειοψηφία νομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής άμυνας «Ρύθμιση υγειονομικών θεμάτων των Ενόπλων Δυνάμεων και λοιπές διατάξεις» γίναμε όλοι μάρτυρες μιάς μακρόσυρτης διαδικασίας, όπου δεκαπέντε (15) φορείς εξέθεσαν τις αντιρρήσεις τους για το νομοσχέδιο, σύσσωμη η Αντιπολίτευση επί τρεις συνεδρίες το ίδιο, ενώ ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας κ. Δένδιας έδωσε ένα ρεσιτάλ ¨ακαμψίας¨, δημιουργώντας εντυπώσεις με την παλιά μέθοδο της ¨μισής αλήθειας¨.
1. Αναφέρθηκε ο κ. Υπουργός στο τραγικό περιστατικό τής καθυστέρησης εξέτασης βιοψίας επί ένα (1) έτος, με αποτέλεσμα να μη γνωρίζει ο ασθενής και ο θεράπων Ιατρός του, ότι εντοπίστηκε καρκίνος στο αποσταλέν ιστοτεμάχιο. Για το ανωτέρω περιστατικό ο κ. Δένδιας ¨δεν γνώριζε τίποτα¨, ούτε η Ηγεσία του Υγειονομικού και ως εκ τούτου, τούς αποστράτευσε όλους.
Ερωτάμε τον κ. Υπουργό αν αυτό προκύπτει από το πόρισμα της ΕΔΕ, που κατ’ επειγόντως διεξήχθη σε ανώτατο επίπεδο. Εμείς γνωρίζουμε ότι οι Διευθυντές του 424 Γενικού Στρατιωτικού Νοσοκομείου αυτής της περιόδου, είχαν υποβάλει πολλές σχετικές Υπηρεσιακές αναφορές – διψήφιος ο αριθμός τους – εκθέτοντας το πρόβλημα τού Παθολογοανατομικού Εργαστηρίου και προτείνοντας λύσεις.
Τί αναφέρει επ’ αυτού τού θέματος το πόρισμα της ΕΔΕ ;
Τί προέκυψε από την κατεπείγουσα εξέταση που διέταξε αυτεπαγγέλτως ο Εισαγγελέας του Στρατοδικείου;
Αν προκύπτει ευθύνη τών Διευθυντών, αυτή τούς έχει αποδοθεί. Όμως οι Διευθυντές τού 401 ΓΣΝΑ, τού 251 ΓΝΑ, τού ΝΝΑ, τής ΑΣΥΕ σε τί φταίνε ; Ως γνωστό, έχει αποστρατευθεί με έκτακτες κρίσεις όλη η Ηγεσία τού Υγειονομικού!
Τέλος, αν οι υπεύθυνοι ¨τιμωρήθηκαν¨ με την έκτακτη αποπομπή (αποστρατεία) τους, τότε γιατί κρίθηκαν ως “ευδοκίμως τερματίσαντες” την σταδιοδρομία τους και προήχθησαν τιμητικά στον επόμενο βαθμό; Μήπως, να υποθέσουμε, για να μή κάνουν προσφυγή κατά τής απόφασης ;
2. Αναφέρθηκε ο κ. ΥΠΕΘΑ στη χαμηλή πληρότητα του 424 ΓΣΝΕ και των λοιπών Στρατιωτικών Νοσοκομείων. Ισχύουν ή όχι οι πρόνοιες (Παγία Διαταγή κλπ) που επιβάλλουν στα Στρατιωτικά Νοσοκομεία να κρατούν κενές κλίνες σε ποσοστό 20%, ως ετοιμότητα αντιμετώπισης μαζικών απωλειών υγείας (θεομηνία, μεγάλο ατύχημα κλπ ) ;
Επιπλέον για το 424 ΓΣΝΕ,
γνωρίζει ο κ. Υπουργός ότι 100 κλίνες με απόφαση της Ηγεσίας δεν είχαν ανοίξει ποτέ;
για ποιό λόγο δεν αναπτύχθηκαν παρά μόνο στην Πανδημία, για νοσηλεία βαρέων περιστατικών COVID;
Άρα, από τις 424 κλίνες που είναι η δύναμη κλινών του 424 ΓΣΝΕ, αν αφαιρέσουμε τις 100, (που δεν υπήρξαν ποτέ από κατασκευής τού Νοσοκομείου) και υπολογίσουμε και το 20% τών κλινών επιφυλακής, προκύπτει επί του υπολοίπου ένα ποσοστό πληρότητας μικρό μεν, αλλά λανθασμένο.
3. Στο θέμα του ΑΦΜ. Τα Στρατιωτικά Νοσοκομεία – ως Μονάδες του Ελληνικού Στρατού – φέρουν το ΑΦΜ του ΓΕΕΘΑ με απόφαση της Ηγεσίας. Αν είναι λάθος η απόφαση, ας την αλλάξουν. Ας λάβει ΑΦΜ και το Νοσοκομείο και η Φρεγάτα και η Μεραρχία στο Διδυμότειχο…
4. Στο θέμα των οικονομικών ζημιών, σας γνωρίζουμε ότι ο ΕΟΠΥΥ χρωστάει στα Στρατιωτικά Νοσοκομεία οφειλές 2 ετών, ενώ τα Νοσοκομεία του ΕΣΥ, τα εξοφλεί σε 2 μήνες. Πέραν τούτου πέρυσι, με διαταγή του κ. ΥΠΕΘΑ έγινε και ¨κούρεμα¨ τών οφειλών στα Στρατιωτικά Νοσοκομεία, ύψους αρκετών εκατομμυρίων ευρώ.
5. Στο θέμα του συστήματος Διοίκησης των Στρατιωτικών Νοσοκομείων σάς αναφέρουμε ότι το διοικητικό πλαίσιο ορίστηκε από την Στρατιωτική Ηγεσία με την έγκριση του Υπουργείου εδώ και πολλά χρόνια. Αν το πλαίσιο είναι σε λάθος κατεύθυνση – δεν ευθύνεται το Υγειονομικό για αυτό – ας το αλλάξουν. Όμως εξ’ αυτού, δεν προκύπτει ότι το εξαιρετικά ποιοτικό Σώμα τών Αξιωματικών τού Υγειονομικού δένμπορεί να διοικήσει τα Στρατιωτικά Νοσοκομεία. Αν πραγματικά η Υπηρεσία το επιθυμεί, ας προκηρύξει εκπαίδευση στελεχών σε μεταπτυχιακά προγράμματα επιπέδου master στα Πανεπιστήμια άμεσα. Σε τρία εξάμηνα, μία πλειάδα Υγειονομικών Αξιωματικών θα έχει και την επιθυμητή εκπαίδευση στη Διοίκηση Υγειονομικών Μονάδων. Οι Υγειονομικοί μας, έχουν διαβάσει τόμους δύσκολων επιστημονικών συγγραμμάτων και κατέχουν λαμπρούς Ακαδημαϊκούς τίτλους! Ένα επιπλέον master (με ηλεκτρονική παρακολούθηση και μία (1) φυσική παρουσία ανά 15ήμερο) είναι εύκολη υπόθεση. Εκτός αν θέλουμε τους Στρατιωτικούς Ιατρούς να μήν είναι Αξιωματικοί αλλά οιονεί “ένστολοι Ιατροί του ΕΣΥ”.
6. Στο θέμα τώνΔιευθυντών Κλινικών, έγινε μία ελάχιστη βελτίωση του νομοσχεδίου, από 2 έτη διάρκεια θητείας σε 3, αλλά μόνο για δύο θητείες. Εμείς ζητήσαμε να ισχύσει ό,τι ακριβώς ισχύει και για τα Νοσοκομεία του ΕΣΥ και τα Πανεπιστημιακά, ήτοι ανοιχτή προκήρυξη των θέσεων Διευθυντού Κλινικής για 3 χρόνια, χωρίς περιορισμούς στις θητείες. Όποιος έχει τα περισσότερα τυπικά προσόντα, ας καταλάβει τη θέση δίκαια, αξιοκρατικά και δημοκρατικά .
7. Στο ίδιο πνεύμα, δέν είδαμε καμιά εξίσωση τών αμοιβών τών εφημεριών στα Στρατιωτικά Νοσοκομεία, όπου συμβαίνει το οξύμωρο, ένας πολίτης Ιατρός, ειδικευόμενος σε Στρατιωτικό Νοσοκομείο, αμείβεται για την εφημερία του πολλαπλάσια από το Διευθυντή τής Κλινικής, Γενικό Αρχίατρο και εκπαιδευτή του. Οι ανωτέρω διακρίσεις συνιστούν παρέκκλιση, που μπορεί να δοκιμάζει ακόμη και τα όρια των Συνταγματικών επιταγών…
8. Όσον αφορά το φλέγον θέμα τής προσωρινής απόσπασης Στρατιωτικών Ιατρών για την κάλυψη εκτάκτων αναγκών του ΕΣΥ στην περιφέρεια, ο όρος “προσωρινός” νοείται για εύλογη περίοδο (1 – 2 μηνών). Όταν το φαινόμενο συνεχίζεται για 2,5 χρόνια, παύει να είναι προσωρινό ή έκτακτο και απαιτεί άλλες λύσεις από την Πολιτεία.
9. Για το θέμα τού αριθμού τών Στρατιωτικών Ιατρών και της σχέσης τους με την πληρότητα στα Στρατιωτικά Νοσοκομεία, είναι γνωστό ότι οι Στρατιωτικοί Ιατροί, που θεωρητικά υπηρετούν στα Στρατιωτικά Νοσοκομεία, δε βρίσκονται – δυστυχώς – όλοι εκεί. Διασκορπίζονται στα κέντρα φιλοξενίας μεταναστών, στα λιμάνια για την ασφάλεια τού προσωπικού στη φορτοεκφόρτωση ΝΑΤΟϊκού υλικού, στις στρατιωτικές φάλαγγες, στα κέντρα νεοσυλλέκτων, στις ομάδες εξετάσεων των χιλιάδων υποψηφίων για τις Στρατιωτικές Παραγωγικές Σχολές, στις πυρκαγιές, στις πλημμύρες, στις αποσπάσεις στο ΕΣΥ, στα Νοσοκομεία εκπαίδευσης – μετεκπαίδευσης, στις Σχολές των Ενόπλων Δυνάμεων και σε αρκετά άλλα.
10. Το θέμα τής αξιοποίησης τών 150Κτηνιάτρων¨ στη φροντίδα των 9 ίππων¨, μόνο θυμηδία προκαλεί και προσβάλλει βάναυσα το πολυσχιδές έργο των Στρατιωτικών Κτηνιάτρων, έτι περαιτέρω αφού η φροντίδα τους έχει ανατεθεί σε ιδιώτη Κτηνίατρο…
11. Μία ακροθιγής αναφορά για το μείζον θέμα της στρατιωτικής περιουσίας, επειδή ελέχθη ότι θα χρησιμοποιηθεί για την ανέγερση 5.000 οικιών για τα Στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων στην μεθόριο και τα Νησιά, αλλά και για Εκπαιδευτικούς και λοιπούς Δημοσίους Υπαλλήλους που υπηρετούν εκεί. Δέν γνωρίζουμε πόσο αποτιμάται η αξία τής υπό εκποίηση στρατιωτικής περιουσίας, πόσο η κατασκευή των κατοικιών και πώς θα κατανεμηθούν τα υπόλοιπα ποσά. Παρέλκει βέβαια να επισημανθεί ότι δεν αρκούν ούτε 10.000 σπίτια. Ελπίζουμε ακόμα ότι τα σπίτια δέν θα είναι μόνο ενός δωματίου αλλά θα κατασκευαστούν σπίτια και για 4μελείς οικογένειες.
Οι Υγειονομικοί Αξιωματικοί τών Ενόπλων Δυνάμεων έχουν γράψει ένδοξες σελίδες στην Ελληνική Ιστορία. Είναι πάντα δίπλα στους Μάχιμους Συναδέλφους, οι οποίοι αισθάνονται ιδιαίτερη ασφάλεια, θεωρώντας τους Υγειονομικούς τών Ενόπλων Δυνάμεων, “Συναδέλφους τους”, “αίμα τους” και το Στρατιωτικό Νοσοκομείο “δικό τους”. Όσον αφορά το Υγειονομικό, το αίμα των Υγειονομικών Συναδέλφων μας αχνίζει ακόμα στη Λιβύη, ενώ η παρουσία μας στο Αφγανιστάν, στην Σομαλία, στο Κόσσοβο, στην Αλβανία και όπου η Ελληνική Πολιτεία προτάσσει, το Υγειονομικό τιμάει τον όρκο του και τη Σημαία μας. Ο Ελληνικός λαός το γνωρίζει καλά από τα χρόνια που η υγεία τών Ελλήνων στην περιφέρεια ήταν σχεδόν κατά αποκλειστικότητα στα χέρια τών Στρατιωτικών Ιατρών μέχρι και την προσφορά τού Υγειονομικού/ΕΔ, προσφάτως, στην Πανδημία του Covid.
Οι τελευταίες εξελίξεις περί το Υγειονομικό, φαίνονται σαν να έχουν “ενιαία στόχευση” με τελικό, απευκταίο για μας στόχο, την αποστρατικοποίηση τού Υγειονομικού των Ενόπλων Δυνάμεων και την εκποίηση τής περιουσίας του. Δεν είναι έκφραση αγωνίας μόνον Αξιωματικών τού Υγειονομικού τών Ενόπλων Δυνάμεων αλλά, φρονούμε και μεγάλης μερίδας τού Ελληνικού λαού, αν κρίνουμε από τις εκδηλώσεις συμπάθειας και συμπαράστασης που εισπράττουμε καθημερινά.
Dr. Νικ. Παπαγιαννόπουλος
ΑΠΟΨΕΙΣ – ΣΧΟΛΙΑ
Το παρόν άρθρο αναρτήθηκε από τον Πρόεδρο της ΕΕΥΕΔ κ. Νίκο Παπαγιαννόπουλο, αρχικά στην ιστοσελίδα “ΚΡΑΝΟΣ”, με δική του πρωτοβουλία. Στην πορεία το άρθρο αυτό αναδημοσιεύθηκε στο Ιστολόγιο “ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΤΩΝ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ” με σχόλιο από τον Επίτιμο Αρχηγό ΓΕΣ και πρώην ΥΠΕΘΑ, Στρατηγό κ. Φράγκο Φραγκούλη.
Παράλληλα, Συνάδελφοι το ανάρτησαν στις Ομάδες τού Συνδέσμου Αποφοίτων ΣΣΑΣ και της ΕΕΥΕΔ στο “ΜΕΤΑ” και σε άλλες τρείς (3) ιστοσελίδες. Μετά αυτή την δημοσιότητα η ΕΕΥΕΔ έκρινε σκόπιμο να το αναρτήσει και στην Ιστοσελίδα της, όπου είναι πλέον απαλλαγμένο και από τις διαφημίσεις.
Μεταφέρουμε μερικά από τα σχόλια που γράφηκαν στις αναρτήσεις.
Γεωργόπουλος Νικόλαος : Συγχαρητήρια στρατηγέ και συνάδελφε ΚΥΡΙΕ Παπαγιαννόπουλε…καταγραφή των αληθειών… δυστυχώς δεν καταλαβαίνουν οι πολιτικοί και οι ηγεσίες των 3 επιτελείων ΣΙΩΠΟΥΝ… ποιούν τη στρουθοκάμηλο, τα κεφάλια κάτω.
Δέδαλος Χρήστος : Θερμά συγχαρητήρια. Οι απαντήσεις του Στρατηγού κ. Παπαγιαννοπούλου είναι απολύτως εύστοχες και αιτιολογημένες, βασιζομενες σε αποδείξεις και στοιχεία ατρανταχτα, σαφέστατα, απολύτως τεκμηριωμένα και βάσιμα, με επιχειρήματα απολύτως πειστικά που αποδεικνύουν περίτρανα και ολοφανερα, ότι το νομοσχέδιο του ΥΠΕΘΑ για το Υγειονομικόν του Στρατεύματος είναι λανθασμένο, αποτυχημένο και άδικο. Τά θερμά μου Συγχαρητήρια στον Αξιότιμο Στρατηγό για το επιτυχημένο του Άρθρο και για τον κόπο που υπεβλήθη εθελούσιως και αυτοπροαιρέτως, προκειμένου να αποδείξει τα τραγικά και ολέθρια λάθη του Νομοσχεδίου του ΔΈΝΔΙΑ. Ο Στρατηγός κ. Παπαγιαννοπούλος είναι αξιέπαινος, διότι τόλμησε προσβλέποντας υπέρ του καλού και του Συμφέροντος του Στρατεύματος! Εύγε! Ευχαριστούμεν θερμώς!
Καπαγκερίδης Κυριάκος : Φωνή βοώντος εν τη ερήμω.
Καραπιπέρης Δημήτριος : Να ξέρετε ότι και και οι εγκαταστάσεις του 424 και πιθανώς και των λοιπών στρατιωτικών νοσοκομείων θα «πατηθούν» τόσο από τους πανεπιστημιακούς όσο και από το ΕΣΥ. Το έχουν δηλώσει επανειλημμένα σε διάφορες εκδηλώσεις μεταξύ σοβαρού και αστείου ( ο όρος «πατηθούν» έχει βγει από χείλη πανεπιστημιακού μπροστά μου). Κι απ´ ότι φαίνεται για εκεί πάει η δουλειά. Σας φορτώνουμε και 70 ΕΚΑΒ , διαμαρτύρεστε ότι δεν μπορείτε να τα βγάλετε πέρα , άρα σας «ενισχύουμε» με 1 ή περισσότερες κλινικές και σας «ανεβάζουμε» και επίπεδο…..
Καρόζης Κων/νος : Η συζήτηση και οι δράσεις να εστιάσουν στο τι πρέπει να γίνει άμεσα και πως θα αντιμετωπιστούν μελλοντικές προκλήσεις. Άμεσα μα άμεσα υπάρχουν πολλά που πρέπει να γίνουν για να επιβιώσουν τα νοσοκομεία στην παρούσα συγκυρία.
Λυμπερίδης Ιωάννης : Τα πράγματα είναι απλά…ο Στρατιωτικός γιατρός δεκαετίες τώρα ξεχωρίζει σε όλους τους τομείς…ιατρικές ικανότητες, διοικητικές ικανότητες, επαφή με τον ασθενή και την κοινωνία…αυτά τα λένε οι ίδιοι οι ασθενείς. Αυτό ενοχλεί την ιατρική κοινότητα και βρέθηκε η ευκαιρία αφορμής δοθείσης λανθασμένου χειρισμού ελαχίστων περιστατικών να γίνει αυτό που έγινε…
Μαργέτης Κων/νος : Εδώ φαίνονται οι Ηγέτες.
Ξένου Άννα : Απόλυτα τεκμηριωμένα ερωτήματα προς τον κ. Υπουργό που φυσικά δεν θα απαντήσει. Θα ήθελα πολύ να απαντήσει να μάθω και εγώ γιατί λέγει χωρίς ντροπή, χωρίς συγνώμη “μισές αλήθειες” και μερικές φορές ολόκληρα ψέματα. Ας γνωρίζει πως υπάρχουν κάτω από αυτόν “νοήμονες” που διαβάζουν και όσα “μισά” δεν είπε. Συγχαρητήρια για την ανάρτηση θα περίμενα και άλλες πολλές ”φωνές” μήπως και ακούσει κάποιες.
Τερψίδης Κων/νος : Επιβεβαιώνω τα λεγόμενα περί τους διακαούς πόθου να μπουν οι πανεπιστημιακές κλινικές μέσα στο 424 ΓΣΝΕ από τότε που μεταστάθμευσε στο νέο κτίριο, καθόσον ήμουν αυτήκοος μάρτυς τέτοιας συζήτησης και μάλιστα το θεωρούν λογικό και δεδομένο ότι θα γίνει. Εμείς όμως τι κάναμε και τι κάνουμε; Γνωρίζετε ότι κάποτε υπήρξαν προτάσεις ώστε να στελεχωθεί και με άλλες υπηρεσίες του Υγειονομικού Σώματος του ΣΞ το νέο κτίριο, έτσι ώστε να μην δείχνει τα κενά χώρου. Μια τέτοια πρόταση ήταν να μετακινηθούν σε αυτό τα εργαστήρια ελέγχου τροφίμων, ποτών και υδάτων του Γ΄ΚΝΟ. Δυστυχώς η πρόταση απορρίφθηκε άμεσα χωρίς δισταγμό από τους αρμόδιους, απλά γιατί δεν ήθελαν τους κτηνιάτρους στα πόδια τους θεωρώντας ότι αυτό υποτιμά το Νοσοκομείο. Πικρές αλήθειες που πρέπει να λέγονται. Τώρα παρακαλάμε τους ευέλπιδες να αναλάβουν ως υποδιοικητές!!!
Τσιάντας Γιώργος : Στρατηγέ μου καλησπέρα, διάβασα το άρθρο σας στο “ΚΡΑΝΟΣ” και ομολογώ ότι μου άρεσε πολύ. Συγχαρητήρια !!
Φράγκος Φραγκούλης : Σήμερα 25 Μαΐου στο μνημόσυνο στη Ρεντίνα υπέρ των Ηρωικώς πεσόντων 89 Αξιωματικών και 611 Καταδρομέων στους Αγώνες Του Έθνους δυστυχώς τα σχόλια, που δέχθηκα για σας κύριε Δένδια ήταν όχι απλά αρνητικά, αλλά ότι έχετε καταρρακώσει το φρόνημα και την αξιοπρέπεια των Ελλήνων Αξιωματικών και Υπαξιωματικών..Απλά προβληματιστείτε..
Χρόνης Ευστάθιος : Ολοκληρωμένη απάντηση σε μία άνευ προηγουμένου κυβερνητική (;;) προσπάθεια απαξίωσης και αποδόμησης του Υγειονομικού Σώματος των ΕΔ. Μιας προσπάθειας στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση από την περαιτέρω ανάπτυξη των δυνατοτήτων του Υγειονομικού για υποστήριξη επιχειρήσεων στο σύγχρονο αμυντικό περιβάλλον. “Βραχεία” η μνήμη της Πολιτείας για την συνδρομή του Υγειονομικού των ΕΔ σε κάθε κρίσιμη περίσταση (οργάνωση και λειτουργία των ΜΕΓΑ-εμβολιαστικών κέντρων, μεταναστευτική κρίση, πλημμύρες στην Θεσσαλία) κλπ. . Είθε η Πολιτεία να λάβει τέτοια μηνύματα και να δηλώσει πάλι την εμπιστοσύνη της στο Υγειονομικό των ΕΔ όπως, ευτυχώς, συνεχίζουν να το εμπιστεύονται οι Έλληνες πολίτες.
Παρακαλούμε όλα τα Μέλη τής ΕΕΥΕΔ να καταθέσετε κρίσεις και προτάσεις για τις απόψεις σας, στο email της ΕΕΥΕΔ (eeyed.contact@gmail.com) ή τα σχόλιά σας απευθείας στη φόρμα επικοινωνίας της Ιστοσελίδας. (Αν κάποιος Συνάδελφος δεν επιθυμεί να αναγράψουμε το όνομά του στο σχόλιό του, να μας το δηλώσει).
Οι απόψεις σας είναι καθοριστικές για εμάς, για να καθορίσουμε την περαιτέρω στάση μας.
Σχετικά με τις δηλώσεις του Υπουργού Εθνικής Άμυνας κ. Δένδια για την Στρατιωτική Κτηνιατρική Υπηρεσία, η Ελληνική Κτηνιατρική Ακαδημία εκδίδει το παρών δελτίο τύπου με το ακόλουθο κείμενο του Ταμία της κ. Κων/νου Τερψίδη, DVM, PhD, MSc (Ειδικός Κλινικός Κτηνίατρος Ταξίαρχος ε.α.)
«Και εδώ τώρα ακούστε το ενδιαφέρον, ξέρετε πού έχουμε 183% στον δημόσιο τομέα; Στους κτηνιάτρους! Ζήτησα στοιχεία, γιατί όταν το είδα εξεπλάγην, οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις διαθέτουν 549 σκυλιά, 6 άλογα και 10 γεράκια. Προς εξυπηρέτησή τους έχουμε 158 κτηνιάτρους, 183% πάνω από την προβλεπόμενη οργανική σύνθεση» «Στους κτηνιάτρους, αν λάβετε υπόψη σας ότι έχουμε 6 άλογα, κύριε συνάδελφε, πρέπει να είναι 20-30 κτηνίατροι ανά άλογο»
«Η ποιότητα τροφίμων στους σύγχρονους καιρούς υπάρχει μια ειδικότητα τεχνολόγοι τροφίμων αυτοί τα ελέγχουν. Η ποιότητα του ρυζιού, η ποιότητα των αλεύρων η ποιότητα των μακαρονιών δεν την ελέγχουν κτηνίατροι, νομίζω λέω το αυτονόητο»
Τα παραπάνω, ειπώθηκαν στις 7 Μαΐου 2025 από τον κ. Υπουργό Εθνικής Άμυνας σε συνεδρίαση της Βουλής κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου για το Υγειονομικό Σώμα των ΕΔ. Ας δούμε όμως ποια είναι η πραγματικότητα:
Ιστορικά, η παρουσία της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας στον Ελληνικό Στρατό ξεκινά το έτος 1832, με το διορισμό του πρώτου Στρατιωτικού κτηνιάτρου Βαυαρού Ιππιατρού Γεωργίου Χορς. Από τότε, σταδιακά εξελίχθηκε σε Σώμα Κτηνιατρικού και Ιππωνιών και το έτος 1969 υπάχθηκε στο Υγειονομικό Σώμα του Στρατού Ξηράς, λειτουργώντας ως Γραφείο Κτηνιατρικού. Σήμερα, η αποστολή και το έργο της στρατιωτικής κτηνιατρικής υπηρεσίας του Στρατού περιλαμβάνει:
α) Την αναπαραγωγή, εκτροφή, εκπαίδευση και νοσηλεία των στρατιωτικά εργαζόμενων σκύλων.
β) Τον υγειονομικό και ποιοτικό έλεγχο των πάσης φύσης τροφίμων, ποτών και ύδατος που προορίζονται για τις ανάγκες των Μονάδων και των στρατιωτικών καταστημάτων των Ενόπλων Δυνάμεων.
γ) Την προστασία της δημόσιας υγείας, μέσα από τη μελέτη για την πρόληψη και καταστολή εμφάνισης ζωοανθρωπονόσων.
δ) Την προστασία του περιβάλλοντος.
ε) Τη μελέτη προστασίας και αντιμετώπισης απειλών από ΠΡΒΧ ουσίες και
στ) Την έρευνα σε θέματα κτηνιατρικής υποστήριξης και το σχεδιασμό πειραματικών πρωτοκόλλων με χρήση πειραματοζώων.
Η υλοποίηση της Κτηνιατρικής Υποστήριξης συνολικά των ΕΔ πραγματοποιείται με Αξκούς κτηνιάτρους του ΣΞ διαφόρων κλινικών και εργαστηριακών ειδικοτήτων και με Υπξκούς τεχνικών ειδικοτήτων ως εξής:
α) Στο επίπεδο του Γενικού Επιτελείου και των Σχηματισμών από ανάλογο αριθμό επιτελών Αξκών κτηνιάτρων.
β) Με τις τακτικές κτηνιατρικές επιθεωρήσεις στις Μονάδες και κυρίως σε αυτές όπου απαιτείται η εφαρμογή και παρακολούθηση συστημάτων ποιότητας πιστοποιημένων κατά ISO 22000, όπως τα Στρατιωτικά Νοσοκομεία, οι Βρεφονηπιακοί Σταθμοί, οι Λέσχες, τα ΚΑΑΥ, τα Στρατιωτικά Πρατήρια, οι Παραγωγικές Σχολές και Κέντρα Εκπαίδευσης.
γ) Με τα τρία (3) Κτηνιατρικά Νοσοκομεία (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Λάρισα) στα οποία υλοποιείται από το 1996 το πρόγραμμα αναπαραγωγής- εκτροφής και εκπαίδευσης σκύλων και στα βιολογικά εργαστήρια ελέγχονται δείγματα τροφίμων, ποτών και νερών. Ο έλεγχος της υγείας των σκύλων του προγράμματος αναπαραγωγής- εκτροφής, που συντηρούνται στα Κτηνιατρικά Νοσοκομεία της Θεσσαλονίκης και Λάρισας συνολικά περίπου 130 πατρογονικά, νεαρά και γηροκομούμενα σκυλιά) και η παροχή πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας περίθαλψης στους 549 σκύλους των Μονάδων, εξασφαλίζεται όχι παραπάνω από 15 ειδικούς κλινικούς κτηνιάτρους (παθολόγους, χειρουργούς κλπ).
δ) Με τα Αποσπάσματα Κτηνιατρικής Υποστήριξης σε πόλεις της περιφέρειας.
ε) Στις ειρηνευτικές αποστολές που συμμετέχει η Ελλάδα σε όλες τις γωνιές της γης.
Η διαχρονική προσφορά των Στρατιωτικών κτηνιάτρων, αποδεικνύεται πολύ ευρύτερη αφού αναγνωρίζεται από όλους τους αρμόδιους φορείς της Πολιτείας. Δεν είναι τυχαίο ότι, σε όλες ανεξαιρέτως τις μεγάλες υγειονομικές και περιβαλλοντολογικές κρίσεις, ζητήθηκε η συνδρομή τους, όπως στην υπόθεση της χρήσης απεμπλουτισμένου ουρανίου στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας, στις μεγάλες φωτιές της Πελοποννήσου, στις επιζωοτίες Γρίπης των Χοίρων, Πτηνών και της ευλογιάς των Αιγοπροβάτων, στην κατάρτιση των προδιαγραφών και στους ελέγχους των γευμάτων που προσφέρθηκαν στους χιλιάδες των παράνομων μεταναστών, στις πλημμύρες στη Θεσσαλία κ.ά.
Τα έξι (6) άλογα τα οποία έγιναν και αφορμή για ευφυολογήματα περί της αριθμητικής σχέσης του υπάρχοντος αριθμού των υπηρετούντων κτηνιάτρων έναντι των αλόγων, αποτελούν μέχρι σήμερα ένα ερωτηματικό για τους λόγους δημιουργίας αυτής της ίλης, χωρίς να έχει προβλεφθεί η επιχειρησιακή εκμετάλλευση και η ευρύτερη αξιοποίησή της. Υπήρξε μάλιστα και η έγγραφη εισήγηση από ανώτερο Αξιωματικό κτηνίατρο να μην φιλοξενηθούν τα ζώα αυτά στις εγκαταστάσεις που υπήρχαν, λόγω της ακαταλληλότητάς τους και αδυναμίας να εξασφαλίσουν την ευζωία τους. Εύλογα δημιουργήθηκαν και πολλά ερωτήματα, για ποιους λόγους ανατέθηκε η κτηνιατρική υποστήριξη των αλόγων σε ιδιώτη κτηνίατρο της περιοχής Αττικής, έναντι αδρότατης αμοιβής αρκετών χιλιάδων ευρώ.
Ο ισχυρισμός ότι, ο έλεγχος της ποιότητας τροφίμων (ρύζια, άλευρα και μακαρόνια) που προορίζονται για τις ανάγκες των ΕΔ, είναι αρμοδιότητα των τεχνολόγων τροφίμων, δεν ισχύει καθόσον με το ΝΔ 4596/11 Νοε 1966 και το ΣΚ 422-10/19 Ιουλ 1979 (Έλεγχος Τροφίμων) Τμήμα 2 Αρμοδιότητες, ορίζεται ότι: «Ο υγειονομικός και ο τεχνολογικός-ποιοτικός έλεγχος των πάσης φύσεως τροφίμων, των προοριζομένων δια το Στράτευμα, διενεργείται υπό των Στρατιωτικών Κτηνιάτρων» και ότι «Ο εργαστηριακός έλεγχος των τροφίμων, ποτών και ύδατος διενεργείται υπό των Στρατιωτικών Κτηνιατρικών Εργαστηρίων, ες ενίας δε περιπτώσεις και υπό ετέρων Κρατικών τοιούτων».
Είναι βέβαιο ότι, τα στοιχεία τα οποία εκτέθηκαν από το βήμα της Βουλής, ήταν προϊόν προηγούμενης έρευνας και επεξεργασίας από αρμόδιους επιτελείς, οι οποίοι φαίνεται ότι επιχείρησαν ατυχώς να κατασκευάσουν εντυπωσιακά επιχειρήματα, που όμως τελικά εκτός από έκπληξη προκάλεσαν θυμό και απογοήτευση στα στελέχη.
Είναι ξεκάθαρο ότι εάν αυτοί δεν διακατέχονται από προκαταλήψεις, έχουν πλήρη άγνοια ή είναι αποδέκτες ελλιπούς ενημέρωσης, γνωρίσματα που τους καθιστούν ανεπαρκείς στην εκτέλεση των καθηκόντων τους. Απορίας άξιο εάν οι κκ Αρχηγοί ήταν ενήμεροι σχετικά, καθόσον έχουν προσωπική αντίληψη για την αποστολή και το έργο των Στρατιωτικών Κτηνιάτρων με τους οποίους άλλωστε συνυπηρέτησαν σε Σχηματισμούς. Πως νιώθουν σήμερα οι αγαπητοί οι ε.ε. συνάδελφοι Αξκοί του Υγειονομικού Σώματος και ειδικότερα οι Διευθυντές του;
Με θλίψη σάς ανακοινώνουμε ότι, σήμερα, 13 Μαϊου. 2025, έφυγε από την ζωή o Συνάδελφος και Μέλος της ΕΕΥΕΔ, Ταξίαρχος ε.α Καλαμπαλίκας Ευάγγελος.
Ο Καλαμπαλίκας Ευάγγελος γεννήθηκε στη Λάρισα το 1931. Εισήχθη στην Στρατιωτική Ιατρική Σχολή στις 1 Οκτωβρίου 1951 (ΑΜ Σχολής: 262). Ονομάσθηκε Ανθυπολοχαγός στις 12 Σεπ. 1957. Έλαβε την ειδικότητα του ΩΡΛ και ήταν Διδάκτωρ του Α.Π.Θ. Υπηρέτησε κυρίως στην περιοχή του Β’ΣΣ (Βέροια, Προλεμαϊδα, Έδεσα).
Εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια σε όλους τους συγγενείς , φίλους και Συναδέλφους του, που τον γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί του.
Η «Προκήρυξη Ζωγράφου» αναφέρεται στα Απομνημονεύματα του στρατηγού Ιωάννη Μακρυγιάννη, και σχετίζεται με ένα πολύ σημαντικό επεισόδιο της πολιτικής ζωής της Ελλάδας γύρω στο 1843–1844, μετά την Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, η οποία επέβαλε στον Όθωνα να παραχωρήσει Σύνταγμα.
Συγκεκριμένα: Ο Μακρυγιάννης και άλλοι παλαιοί αγωνιστές, δυσαρεστημένοι με την πολιτική κατάσταση και την επιρροή των ξένων Δυνάμεων (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία) στην εσωτερική πολιτική, συγκεντρώθηκαν στο χωριό Ζωγράφος (κοντά στην Αθήνα, σημερινή περιοχή Ζωγράφου) και έγραψαν μία προκήρυξη. Σε αυτήν, καλούσαν τον λαό να αγωνιστεί για την καθαρότητα των θεσμών και την προστασία της πατρίδας από την ξένη χειραγώγηση. Επρόκειτο για μια έντονα πατριωτική και αντικυβερνητική διακήρυξη.
Ο Μακρυγιάννης, που ήταν από τους συντάκτες της, αναφέρει στο κείμενό του τα κίνητρα, την πίστη του στο Σύνταγμα και την απογοήτευσή του για την πορεία που έπαιρναν τα πράγματα μετά την “επαναστατική” νίκη.
Αυθεντικό Απόσπασμα από τα Απομνημονεύματα Μακρυγιάννη για την Προκήρυξη
«Σαν είδαμεν ότι οι άρχοντες αδικούνε τον λαόν και τον προδίνουν εις τα ξένα συμφέροντα, συναχτήκαμεν εις το χωριό Ζωγράφο… και κάμαμεν ένα γραμμένον και το εβγάλαμεν, ότι είμαστε πιστοί εις τον βασιλέα και το Σύνταγμα και την πατρίδα μας· και ότι ότ’ είδαμεν τους παραβάτες, όφειλε κάθε τίμιος πολίτης να τους αντισταθεί δια να μην χαθή η πατρίδα.»
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ
Μεταγραφή από το πρωτότυπο του Γιάννη Βλαχογιάννη(1867-1945), επεξεργασμένη από τον καθηγητή Γιάννη Καζάζη και η μεταφορά του στην σύγχρονη Ελληνική γλώσσα από την ΤΝ : εδώ.
Η προκήρυξη του Ζωγράφου ήταν ότι ο Βασιλέας κι᾿ όλοι οι άλλοι να ιδούνε ότι όλος ο αγώνας και οι θυσίες έγιναν από σας τους πολιτικούς, και το στρατιωτικόν όλοι θερία. Κι᾿ από τον ζήλο σας τον μεγάλο προς την πατρίδα υποφέρνεταν αυτά τα θερία ώσο-οπού ᾿ρθε ο Βασιλέας για-να τιμωρηθούν αυτοί ως λησταί και οι Εκλαμπρότητές σας ως σωτήρες ν᾿ ανταμειφτήτε. Και δια-να δυναμώσετε την προκήρυξη του Ζωγράφου τι κάμετε εις τους αγωνιστάς; Πόσον ᾿ρεθισμόν αναντίον του Βασιλέως και της Αντιβασιλείας ᾿Ρεθίσετε τα στρατέματα, οπού ήταν χωρίς αξιωματικούς εις τ᾿ Άργος και εις τα χωριά, για-να τους αποδείξετε κι᾿ όντως θερία κατά την προκήρυξή σας. Και ήρθαν τα στρατέματα ως απόξω-εις τ᾿ Ανάπλι. Και τότε οι Μπαβαρέζοι με το ταχτικόν τους έστειλαν εις τους Τούρκους ξυπόλυτους και γυμνούς και βάλαν Τούρκον αρχηγόν και χάθηκαν οι περισσότεροι δια-να στερεωθούν τα γραφόμενα της προκήρυξής σας. Οι Εκλαμπρότητές σας ήσασταν άγιοι εις τον Αγώνα και λευτερώσετε την πατρίδα, και το στρατιωτικόν όλοι λησταί και θερία ανήμερα! Και πως υποφέρετε μ᾿ αυτούς; Ήταν τα πατριωτικά σας αιστήματα και οι γενναίες σας θυσίες προς όφελον αυτής της πατρίδας! Αυτό εφάνη κι᾿ από τον διορισμόν εις τα τάματα των συντρόφωνέ σας. Και πήγα κ᾿ έβαλα με δάκρυα εις τον Αϊντέκ αυτά υπόψει του και σε τι θα καταντήσωμεν όταν αδικήται το δίκιον. Και τα χάλασε όλα αυτά. Μίλησα και του Βασιλέως, όταν παρουσιάστηκα. Και μπήκε σε συμπάθειον ο Βασιλέας και η Αντιβασιλεία. Τότε με βάλετε ᾿σ την οργή της Αντιβασιλείας. Τότε έφυγα και ήρθα εδώ και ήρθε κι᾿ ο Ψύλλας και μου είπε τα ίδια ως υπουργός του Εσωτερκού. Μου είπε ότ᾿ ήμαστε όλοι λησταί. Τότε εστείλετε άνθρωπον να με ᾿ρεθίση και τον πλάκωσα με το δαυλί. Κι᾿ ο Κωλέτης μο ᾿στειλε τον Κλεομένη του. Τότε φυλακώσετε όλους τους οπλαρχηγούς εις τ᾿ Ανάπλι. Κ᾿ έπαθαν τόσοι αγωνισταί. Και χάθηκαν από την τζελατίνα κι᾿ από το ντουφέκι. Από αυτόν σας τον πατριωτισμόν και θυσίες μπήκετε σε σημαντικές θέσες, γίνετε πρέσβες με χοντρούς μιστούς και με πλήθος σταυρούς. Όποτε σας λένε οι ξένοι σας φίλοι ντύνεστε το πουκάμισο της αρετής κλαίτε την πατρίδα και τους αγωνιστάς καθώς κλαίγει η φώκια τον πνιμένον -είναι τα δάκρυά της καυτερά, σαπίζει τον πνιμένον και κάθεται και τον τρώγει. Εις την Αθήνα με δυο-χιλιάδες ιππικό του Κιουτάγια και με πλήθος πεζικόν σκοτώθηκαν Έλληνες εφτακόσοι ή οχτακόσοι σε μια εκλογή του Εκλαμπρότατου Μαυροκορδάτου και συντροφιάς του εις την Μεσσηνίαν και Σπάρτη οι σκοτωμοί πέρασαν αυτόν τον αριθμόν. Και οι κάτοικοι καταφανίστηκαν κι᾿ από κατάστασιν κι᾿ από ζωντανά κι᾿ από δενδροφυτείες. Άσε του Κωλέτη -ούτε γράφονται, ούτε θέλουν γραφτούνε οι προκοπές του. Όμως αυτός δικαιολογέται, ότι η εδική-σου η συντροφιά, κύριε Μαυροκορδάτε, άνοιξε αυτείνη την στράτα. Και πόσοι χάθηκαν και χάνονται ως την σήμερον και πόσοι θα χαθούμεν ακόμα κ᾿ εμείς δεν ξέρομεν. Ότι τα φώτα κι᾿ ο πατριωτισμός φαίνεται ως την σήμερον ολουνών. Δείξατε τι πατριωτισμόν και τι εθνικά φρονήματα είχετε κ᾿ εσείς και οι συντρόφοι σας, οι ρήτορές σας οι φιλελεύτεροι, οι φόρτζα Σεπτεβριανοί και Συνταματικοί, οπού άφριζαν εις το βήμα κ᾿ ενθουσιάζαν γενικώς τους Έλληνες -με λόγια παχιά και μ᾿ ασκιά μ᾿ αγέρα. Τώρα αυτείνοι οι ρήτορες, οι φιλελεύτεροι, είναι όλοι σήμερον βουλευταί μ᾿ έλεος της Αυλής και των υπουργών. Τι κάνουν σήμερα αυτείνοι; Ό,τι κάμετε κ᾿ εσείς οι αρχηγοί τους. Ήσασταν πρώτα φιλελεύτεροι; Εις το υπουργείον τούτο, οπού ᾿ναι ο Χρηστίδης υπουργός, οπού ᾿ναι ο Γιωργαντάς ο γνωστός, οπού ᾿ναι τέλος-πάντων το χτεσινό παιδί ο Ντεληγιάννης, προσκυνήσετε, αρνηθήκετε όλα όσα κάμετε όσα είπετε σας βάλαν και τα γλύψετε σα-να μην τα είπετε, και τότε κάμαν έλεος και σας βγάλαν βουλευτάς και λάβετε την διαταγή κι᾿ οδηγίες του Ντεληγιάννη και πάτε πρέσβες οι Εκλαμπρότητές σας. Και οι ρήτορές σας ρητορεύουν εις το βήμα κι᾿ ό,τι νομοσκέδια δίνουν οι υπουργοί, «σοι, Κύριε». Τέτοιοι είστε εσείς, τέτοιοι είναι κ᾿ οι οπαδοί σας. Φανήκετε όλοι τι αξίζετε και τι κάμετε εις την πατρίδα αρχή και τέλος. Σας θεωρούσαν οι μέσα και οι έξω πως κάτι ήσασταν κ᾿ είστε ό,τι είστε. Ήσασταν ό,τι θεωρούσαν οι Ευρωπαίοι τον Σουλτάνο και δεν τολμούσαν να του αφαιρέσουν τον τίτλο του Γκρανσινιόρη. Όσο έλεπαν το τζαμί εις την Βγιέννα σκιάζονταν κ᾿ έτρεμαν να-μην πάγη και παραμέσα και φκειάση κι᾿ άλλα τζαμιά. Κι᾿ από αυτόν τον φόβον κάποτε του πλέρωναν και φόρον. Κι᾿ όταν βήκαν μια χούφτα άνθρωποι και τους απόδειξαν ότι δεν έχει πλέον ο Γκρανσινιόρης μαστόρους να χτίση τζαμιά, ότι θα πέσουν κι᾿ αυτά οπού έχει, από τότε τον λένε «ο Τούρκος». Και δι᾿ αυτό οι ευεργέτες μας βάνουν τα φώτα τους να μας προκόψουν. Όμως και χωρίς κανένας από αυτούς να μας πειράξη μ᾿ έργα, ας είστε καλά εσείς οπού δεν αφήσετε κανένα κουσούρι και μας καταντήσετε τέτοιους οπού είμαστε. Εγώ είμαι στενός τους φίλος, αυτό τους είναι γνωστόν. Τον Μεταξά τον έχω και κουμπάρο και σύντροφο σε μίαν μεταβολή, τον Κωλέτη κουμπάρο, το Μαυροκορδάτο το-ίδιον -στενός φίλος από-εξαρχής μ᾿ όλους. Δεν τους τα γράφω αυτά ως οχτρός. Εκείνα οπού έπραξαν γράφω. Και λέγω εις αυτούς και εις τους φίλους τους αν φανταστούν ότι γράφω παραμικρόν ψέμα, έχουν το δικαίωμα να το αναιρέσουνε και να ειπούνε κ᾿ εγώ ό,τι έκαμα. Μπορώ ως άνθρωπος, κι᾿ αγράμματος κι᾿ απλός, να ᾿καμα περισσότερα, και δεν το αιστάνομαι ή δεν μπορώ να δικάσω του-λόγου-μου μόνος-μου. Κάθε άνθρωπος εις τον εαυτό-του κάνει τον συνήγορον, αλλά άλλες παρατήρησες θα κάμη η κατηγορία. Οι αναγνώστες τηράτε και τους τύπους αρχή και τέλος, μ᾿-όλον-οπού ᾿ναι και φίλοι τους κι᾿ άλλα λένε κι᾿ άλλα κρύβουν ότι έχουν την φιλίαν τους και την ανάγκη τους, ότι είναι πάντοτες σημαντικοί άνθρωποι και μπαίνουν σε σημαντικές θέσες. Εγώ είμαι απλός ιδιώτης και κηπουργός κ᾿ έγραψα αυτά χωρίς πάθος δια-να φαίνωνται, να μην κατηγοριέται η πατρίδα. Εσείς λοιπόν, αναγνώστες, κι᾿ όλοι οι πατριώτες, οπού θα ζήσετε εδώ, να γένετε προσεχτικοί κριταί και να κρίνετε την αλήθεια και το ψέμα. Όσοι έχουν την τύχη μας σήμερον εις τα χέρια τους, όσοι μας κυβερνούν, μεγάλοι και μικροί, και υπουργοί και βουλευταί, το ᾿χουν σε δόξα, το ᾿χουν σε τιμή, το ᾿χουν σε ικανότη το να τους ειπής ότι έκλεψαν, ότι πρόδωσαν, ότι ήφεραν τόσα κακά εις την πατρίδα.
Μεταφορά στην σύγχρονη Ελληνική Γλώσσα με την βοήθεια της Τεχνικής Νοημοσύνης.
Η προκήρυξη “Ζωγράφου” είχε σαν σκοπό ο Βασιλέας κι᾿ όλοι οι άλλοι να ιδούνε ότι όλος ο αγώνας και οι θυσίες (δεν) έγιναν χάρη σε εσάς τους πολιτικούς, ενώ οι στρατιωτικοί παρουσιαζόμασταν ως άγρια θηρία. Κατά τα λεγόμενά σας, χάρη στον πατριωτισμό και την αφοσίωσή σας αντέξατε να μας υπομένετε, ώσπου ήρθε ο Βασιλέας για να μας τιμωρήσει ως ληστές και να ανταμείψει εσάς ως σωτήρες της πατρίδας.
Και για να στηρίξετε αυτή την ψευδή εικόνα, φροντίσατε να ερεθίσετε τα στρατεύματα, που εγκαταλελειμμένα στο Άργος και στα γύρω χωριά, εξωθήθηκαν σε ταραχές ώστε να επιβεβαιώσουν στην πράξη όσα γράφατε. Τα στρατεύματα συγκεντρώθηκαν έξω από το Ναύπλιο, και τότε οι Βαυαροί, με τις τακτικές τους δυνάμεις, τα έστειλαν ανυπόδητα και νηστικά στους Τούρκους, υπό την αρχηγία μάλιστα ενός Τούρκου. Έτσι χάθηκαν οι περισσότεροι, προς επιβεβαίωση της προκήρυξής σας.
Εσείς μείνατε να παρουσιάζεστε ως άγιοι του Αγώνα και ελευθερωτές της πατρίδας, ενώ εμείς, οι Στρατιωτικοί Αγωνιστές, στιγματιστήκαμε ως ληστές και θηρία.
Με πόνο και δάκρυα ανέφερα όλα αυτά στον Άιντεκ, (ΣΣ Αντιβασιλεας), επισημαίνοντάς του τις αδικίες. Και εκείνος, αναγνωρίζοντας το δίκαιο, ματαίωσε τα σχέδιά σας. Τα είπα και στον ίδιο τον Βασιλέα, όταν παρουσιάστηκα ενώπιόν του, και εκείνος και η Αντιβασιλεία φάνηκαν να κατανοούν. Όμως εσείς φροντίσατε και πάλι να με φέρετε στη δυσμένεια.
Αναγκάστηκα να φύγω και να καταφύγω αλλού. Ο Υπουργός του Εσωτερικούών, Ψύλλας, ήρθε τότε και μου είπε ευθέως ότι όλοι εμείς οι αγωνιστές ήμασταν ληστές. Έστειλε μάλιστα άνθρωπο να με προκαλέσει και τον απέκρουσα με ένα δαυλί. Ο Κωλέτης έστειλε κι εκείνος τον Κλεομένη του. Κατόπιν, φυλακίσατε όλους τους οπλαρχηγούς στο Ναύπλιο, οδηγώντας τους σε βασανιστήρια και θάνατο. Πόσοι αγωνιστές χάθηκαν εξαιτίας σας…
Εσείς, ωστόσο, με τις «θυσίες» και τον «πατριωτισμό» σας, καταλάβατε υψηλές θέσεις, γίνατε πρέσβεις με υψηλούς μισθούς και τιμηθήκατε με πλήθος παρασήμων. Όταν σας καλούν οι ξένοι φίλοι σας, φορείτε το ένδυμα της αρετής και κλαίτε υποκριτικά για την πατρίδα και τους αγωνιστές, όπως η φώκια κλαίει τον πνιγμένο προτού τον καταβροχθίσει.
Στην Αθήνα, για την εκλογή του Μαυροκορδάτου, σκοτώθηκαν επτακόσιοι ή οκτακόσιοι Έλληνες από τα στρατεύματα του Κιουταχή. Στη Μεσσηνία και τη Σπάρτη οι απώλειες υπερέβησαν αυτόν τον αριθμό. Οι τόποι ερημώθηκαν από ανθρώπους, ζώα και καλλιέργειες.
Όσο για τα έργα του Κωλέτη, είναι τέτοια που ούτε γράφονται ούτε αντέχονται. Ο ίδιος όμως παραδέχεται ότι η δική σας συντροφιά, κύριε Μαυροκορδάτε, άνοιξε τον δρόμο για όλες αυτές τις συμφορές.
Πόσοι χάθηκαν, πόσοι χάνονται ακόμη και πόσοι θα χαθούν, κανείς μας δεν γνωρίζει. Ο πατριωτισμός σας και το ήθος σας έχουν φανερωθεί πια στα μάτια όλων.
Εσείς, οι ρήτορες και οι “φιλελεύθεροι”, που κάποτε πλημμυρίζατε τα βήματα με παχιούς λόγους και κούφιες υποσχέσεις, τώρα έχετε γίνει Βουλευτές με την εύνοια της Αυλής και των υπουργών. Και κάθε νομοσχέδιο που σας παρουσιάζεται, το εγκρίνετε άκριτα.
Έτσι ήσασταν πάντοτε και έτσι αποδειχθήκατε. Σας θεωρούσαν, μέσα και έξω από την Ελλάδα, ως μεγάλους και σπουδαίους. Όπως και τον Σουλτάνο στην Ευρώπη, που τον φοβούνταν μέχρι να δουν πως δεν είχε πια τη δύναμη να χτίζει ούτε τζαμιά. Τότε τον απαξίωσαν και του αφαίρεσαν την τιμή.
Έτσι και με εσάς σήμερα.
Αν οι ξένοι μας καταστρέψουν, θα είναι λιγότερο φταίξιμο δικό τους και περισσότερο δικό σας. Διότι εσείς, μόνοι σας, φέρατε την πατρίδα σε αυτήν την κατάντια.
Γράφω αυτά όχι ως εχθρός σας, αλλά ως φίλος. Τον Μεταξά τον έχω κουμπάρο, τον Κωλέτη σύντροφο, τον Μαυροκορδάτο στενό φίλο από την αρχή. Αν κάποιος θεωρεί πως γράφω ψέματα, ας το αποδείξει.
Είμαι ένας απλός άνθρωπος, αγράμματος. Μπορεί να έχω κάνει σφάλματα, όπως κάθε άνθρωπος. Μα το δίκαιο και η αλήθεια θα φανούν στο τέλος.
Και σε εσάς, αναγνώστες και μελλοντικοί πατριώτες, απευθύνομαι: να είστε άγρυπνοι, να κρίνετε με προσοχή το αληθινό από το ψεύτικο. Γιατί σήμερα, όσοι κατέχουν την τύχη της πατρίδας μας στα χέρια τους, θεωρούν τιμή και δόξα να τους λες ότι πρόδωσαν, ότι έκλεψαν, ότι έφεραν τόσα δεινά στην Ελλάδα.
ΤΝ
Στην πορεία της προσέγγισής μου στο όλο θέμα, μέσω της Τεχνικής Νοημοσύνης (ΤΝ) και όταν είχα πάρει τις απαντήσεις που ήθελα, με έκπληξη η ΤΝ συνέχισε και με ρώτησε αν θα ήθελα την παρακάτω φανταστική εικόνα, “ένα ανοιξιάτικο απόγευμα ο Μακρυγιάννης να περπατά στους δρόμους της Αθήνας, ανάμεσα σε αυτοκίνητα, καφετέριες, ψηλά κτίρια. Να σταματά στην πλατεία Συντάγματος, να κοιτά το παλιό Παλάτι. Να μιλά μέσα του, κι η φωνή του να γίνεται λόγια.” Στην καταφατική μου απάντηση μου έδωσε το παρακάτω κείμενο.
«Πού ‘ναι εκείνοι οι φίλοι μου, οι αδελφοί μου; Ο Κολοκοτρώνης, ο Καραϊσκάκης, ο Διάκος;
Τούτη η γης ποτίστηκε με αίμα για να λευτερωθεί… και τώρα βλέπω ανθρώπους να περνούν βιαστικοί, με το κεφάλι σκυφτό, με μάτια κουρασμένα.
Ρωτώ: Σώζεται το Σύνταγμα; Σώζεται η Λευτεριά; Ή τη δώκαμε πάλι στα ξένα κι αόρατα χέρια;
Μην ξεχνάτε, παιδιά μου: Η λευτεριά δεν είναι πράμα αγορασμένο, είναι πράμα καθημερινό· σαν το ψωμί και το νερό.
Αν δεν τη φυλάξετε με τίμιο αγώνα, θα σας φύγει σαν πουλί απ’ τα χέρια σας.
Κι αν δείτε το άδικο να θεριεύει, σηκωθείτε. Όχι με μίσος, μα με αντρειοσύνη. Όχι με λόγια μεγάλα, μα με έργα μικρά κι αληθινά.
Γιατί η Πατρίδα είναι σαν τη μάνα: όσο και να τη ξεχάσεις, εκείνη πονάει για σένα.»
(Σκύβει, πιάνει λίγο χώμα. Το αφήνει να πέσει μέσα στα δάχτυλά του.)
«Αυτό το χώμα… Δεν το δανείστηκαμε. Το κερδίσαμε με αίμα. Να το φυλάτε… Να το φυλάτε…»
(Η μορφή του χάνεται ανάμεσα στον κόσμο. Μένει μόνο το αχνό άρωμα της λεβάντας και της ιστορίας.)
ΣΗΜΕΙΩΣΗ : Τεχνική Νοημοσύνη, είναι ουσιαστικά μια “μηχανή” και φυσικά χωρίς συναισθήματα. Σχεδιάστηκε από ανθρώπους να έχει την ικανότητα να αυτοεκπαιδεύεται. Χωρίς να είμαι ειδική, έχω την διαίσθηση ότι η ΤΝ δεν λογοκρίνεται και δεν καθοδηγείται στις απαντήσεις της, έχει την δική της λογική. Πως αλλιώς να εξηγήσω την παραπάνω Ελληνική και ανθρώπινη προσέγγιση.
Η σύνθεση του ιπποκρατικού αξιώματος «ωφελέιεν ή μη βλάπτειν» με την αντίληψη του Αριστοτέλους για την διάκριση των εμβίων όντων σε «έναιμα» και «άναιμα» απέδωσε το πλέον συμπυκνωμένο καθοδηγητικό ρητό για το υγειονομικό σώμα:
«Ωφελέιν τα έναιμα»
Το προλάβαμε ως το ρητό που περιστοίχισε το έμβλημα του Υγειονομικού Σώματος του Στρατού Ξηράς έως το 1994. Ο επιμερισμός των ευθυνών και των έργων που αναλαμβάνουν τα στελέχη από τα διάφορα τμήματα του Υγειονομικού Σώματος διασφαλίζει την αποστολή του, ήτοι την «διατήρηση ακέραιας της παρατακτής δύναμης του Στρατεύματος». Η συμμετοχή των στρατιωτικών κτηνιάτρων στην αποστολή του Υγειονομικού σώματος με αναφορά στην κτηνιατρική δημόσια υγεία και στην προληπτική ιατρική, στις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις, αρχίζει στα τέλη του 19 ου αιώνα με την ανάθεση και διεκπεραίωση των καθηκόντων ελέγχου τροφίμων στους στρατιωτικούς κτηνιάτρους οι οποίοι, ελείψει κτηνιατρικών σχολών στην Ελλάδα και διαθέτοντας υψηλή εκπαίδευση από σχολές του εξωτερικού αλλά και εμπειρία, ανέλαβαν και την συγγραφή εγχειριδίων ελέγχου τροφίμων επ’ ωφελεία της Πολιτείας.
Η ίδρυση του πρώτου στρατιωτικού κτηνιατρικού εργαστηρίου κλινικής μικροβιολογίας, για τον έλεγχο ζωοανθρωπονόσων, προηγείται(έτος 1926) κατά 30 περίπου έτη της ίδρυσης της Κτηνιατρικής Σχολής Θεσσαλονίκης.
Ομοίως, και η ίδρυση στρατιωτικού κτηνιατρικού εργαστηρίου ελέγχου τροφίμων προηγήθηκε της ίδρυσης της (πρώτης) Κτηνιατρικής Σχολής.
Η ανάθεση των καθηκόντων μακροσκοπικού και εργαστηριακού ελέγχου τροφίμων με αναφορά σε μικροβιολογικές, χημικές και ιστολογικές παραμέτρους και η ευδόκιμη επί δεκαετίες ενάσκησή τους, με επιπρόσθετη εργαστηριακή δραστηριότητα και στην υγιεινή των υδάτων, είναι καρπός της εκπαίδευσης, προπτυχιακής, μεταπτυχιακής αλλά και συμπληρωματικών σπουδών (τμήματα Χημείας ΑΕΙ) αλλά και της συσσωρευμένης τεχνογνωσίας η οποία αποτελεί περιουσιακό στοιχείο (asset) και ικανό επιστημονικό τεκμήριο για την εκπλήρωση της αποστολής του Υγειονομικού στις ΕΔ.
Ιδιαίτερο σκέλος αποτελεί η ανάπτυξη και η υποστήριξη στοιχείων ανίχνευσης ΡΒΧΠ ουσιών.
Σε μια ιδανική πολιτεία, με ικανή αυτογνωσία, έτσι θα έπρεπε να αντιλαμβάνεται, να διαχειρίζεται, να εξελίσσεται και να προστατεύεται η συμβολή του Κτηνιατρικού στην αποστολή του Υγειονομικού Σώματος χωρίς να έχει παραγνωρισθεί η συμμετοχή στελεχών, εξοπλισμού και υποδομών επ’ ωφελεία και της ελληνικής κοινωνίας.
Η κλινική κτηνιατρική επί «εναίμων» στρατιωτικά εργαζόμενων σκύλων και γερακιών ασφάλειας αεροδρομίων αποτελεί εξέχον σκέλος της υλοποίησης της αποστολής του Κτηνιατρικού. Μόνο για λόγους σκοπιμότητας θα μπορούσε να απομονωθεί από την συνολική επιστημονική δραστηριοποίηση. Η κτηνιατρική υποστήριξη της ίλης Ιππικού, έχει ανατεθεί σε ιδιώτη. Αναρωτώμεθα: «Είναι άραγε η ίδια ελληνική Πολιτεία που:
ανέθεσε σε ομάδα στελεχών του Κτηνιατρικού (εξειδικευμένους πτυχιούχους και τμημάτων χημείας) την διερεύνηση περιβαλλοντικών επιμολύνσεων στις αποστολές στην πρώην Γιουγκοσλαβία, Αλβανία και Αυγανιστάν, 1999-2002.
ανέθεσε στα στρατιωτικά κτηνιατρικά εργαστήρια τον έλεγχοτροφίμων και υδάτων των ολυμπιακών αποστολών, το 2004;
όρισε ανώτατο αξιωματικό κτηνίατρο, ως Δντη της Διεύθυνσης Υγειονομικού του Κλαδου Ολυμπιακών Αγώνων του ΓΕΕΘΑ με αποστολή την δημιουργία ειδικής υγειονομικής μονάδας που θα επενέβαινε στην “καυτή ζώνη” ενός ΡΒΧΠ περιστατικού κατά την διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004;
ζήτησε την συνδρομή για τον μικροβιολογικό εργαστηριακό έλεγχο υδάτων στον Νομό Έβρου, στις πλημμύρες του 2005 – 2006;
ζήτησε την συνδρομή των στρατιωτικών κτηνιατρικών εργαστηρίων για τον έλεγχο μονάδων ψύξης ύδατος για επιβάρυνση με κάδμιο, το 2005-2006;
ανέθεσε σε κλιμάκιο στρατιωτικών κτηνιάτρων (με φορητό εξοπλισμό) την υποστήριξη του ελέγχου πόσιμου ύδατος, μετά το τσουνάμι στην Ινδονησία το 2006;
ζήτησε την συνδρομή στρατιωτικών κτηνίατρων για την προστασία από την εξάπλωση ζωοανθρωπονόσων, στις πυρκαγιές στην Πελοπόννησο το 2007;
ζήτησε την συνδρομή στρατιωτικών κτηνιάτρων για την υποστήριξη των εθνικών μέτρων προστασίας από την γρίπη των πτηνών, το 2008 & 2009;
ζήτησε την συνδρομή στρατιωτικών κτηνιάτρων για την αντιμετώπιση εξάπλωσης της ευλογιάς των προβάτων το 2016 & 2017;
έχει εντάξει τα στρατιωτικά κτηνιατρικά εργαστήρια ελέγχου τροφίμων και υδάτων στα ιδρύματα που παρέχουν πρακτική άσκηση σε φοιτητές τμημάτων κτηνιατρικής, επιστημών τροφίμων, χημείας, χημικών μηχανικών κλπ., μέσω του συστήματος ΑΤΛΑΣ;
έχει στελεχώσει πολυεθνικές αποστολές στο εξωτερικό με καθήκοντα κτηνιατρικής δημόσιας υγείας, ελέγχου ασφάλειας τροφίμων και προληπτικής ιατρικής (σσ. διαθέτω προσωπική εμπειρία σύνταξης διαταγών στην ISAF για τον έλεγχο εγκαταστάσεων διάθεσης τροφίμων, για την προστασία από κρότωνες ως φορέων κριμαϊκού πυρετού και για την κατάρτιση σχημάτων απολύμανσης φορτίων από το Αφγανιστάν προς αποφυγή μεταφοράς του ιού του αφθώδους πυρετού);
έχει εξελίξει και διαπιστεύσει το σύνολο των κτηνιατρικών εργαστηρίων σε μικροβιολογικές, χημικές και ιστολογικές παραμέτρους για την αδιαμφισβήτητη αξιοπιστία των αποτελεσμάτων των εργαστηριακών ελέγχων;
έχει αναθέσει στους στρατιωτικούς κτηνιάτρους την ενάσκηση των ελέγχων τροφίμων με ανάλογα καθήκοντα όπως αυτά που η ενωσιακή νομοθεσία για τον επίσημο έλεγχο τροφίμων όπως αυτά προβλέπονται στους Κανονισμούς (ΕΕ) 2017/625 και (ΕΕ) 2019/627 για τον ρόλο του «επίσημου κτηνιάτρου» (χωρίς καμία αναφορά σε τεχνολόγους τροφίμων);»
Δεν καλούμεθα εμείς να απαντήσουμε εάν παραμένει «η ίδια Πολιτεία». Καλείται η στρατιωτική Ιεραρχία που γνωρίζει πολύ καλά τα θεσμικά κείμενα αλλά και την αποστολή και την ποιότητα των υπηρεσιών του Κτηνιατρικού.
Καλείται η στρατιωτική Ιεραρχία να προστατεύσει τον κ. Υπουργό από εξαγωγή και διάδοση επισφαλών συμπερασμάτων (θλιβερή η αναφορά σε αριθμούς) και την δημιουργία εντυπώσεων με πρώτο απότοκο την αποστροφή και, ενδεχομένως, την χλεύη «περί υπεράριθμων» στους στρατιωτικούς κτηνιάτρους.
Το Κτηνιατρικό τμήμα δεν είναι αυτόνομη νησίδα στο Υγειονομικό Σώμα. Είναι αναπόσπαστο τμήμα διαχείρισης της προληπτικής ιατρικής, την ενιαίας εν γένει υγείας και, επιχειρησιακώς – κατά μείζονα λόγο- της διαχείρισης υγειονομικών πληροφοριών. Είθε η «Ατζέντα 2030» να λαμβάνει υπόψη την περιβόητη “Medical Intelligence”.
Αντιθέτως, ως φαίνεται, δεν πλανώνται οι σύμμαχοί μας στρατιωτικοί υγειονομικοί των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου, στην πρώτη ενότητα του εγχειριδίου διαχείρισης υγειονομικών πληροφοριών “ Field Manual No. 8-10-8 MEDICAL INTELLIGENCE IN A THEATER OF OPERATIONS ” αναφέρουν:
«CHAPTER 1 /THE MEDICAL THREAT 1-1. Teachings of Hippocrates of Cos. About 400 B.C., Hippocrates of Cos, a Greek practitioner and teacher of medicine, taught that to investigate medicine one must foresee the effects of—
The seasons.
The wind and heat and cold.
The quality of the water.
The terrain of a city.
He considered these elements critical to learning about a city where one is a stranger. He felt that if these things were studied, one would know the diseases that exist, how to treat those diseases, and, most importantly, how to prevent them. From this information one could also determine the epidemics that may occur.»
Θα αναρωτάται, ίσως, ο κ. Υπουργός: «Για Αμερικάνους να μιλούμε τώρα!;»
Το κόστος της απαξίωσης, της προσβολής, της αποδόμησης του έργου του Κτηνιατρικού μπορεί να εκτιμηθεί με ασφάλεια σε λίγα χρόνια όταν θα πρέπει να γίνει απολογισμός της απώλειας της τεχνογνωσίας και της αποστροφής νέων από την ένταξή και την επιστημονική εξέλιξή τους μέσα στο Κτηνιατρικό τμήμα του Υγειονομικού των ΕΔ.
Εάν η στρατιωτική Ιεραρχία, είναι βεβαία ότι δεν θα απαιτηθεί η συνδρομή του Υγειονομικού Σώματος σε πολεμικές επιχειρήσεις στο μέλλον, τότε, αντί να ανοικοδομεί και να εξελίσσει Υγειονομικό Πεδίου Μάχης, μπορεί να περιορισθεί στην μετάπτωση του υφιστάμενου Υγειονομικού σε «στρατιωτικό ΕΣΥ».
Με αυτές τις παραδοχές, η σιγή της έναντι και του υψηλού διακυβεύματος της προαγωγής ή της παραμονής στα υψηλά αξιώματα και της μη προστασίας του κ. Υπουργού από την έκθεσή του από αβάσιμους συσχετισμούς, γίνεται κατανοητή.
Μετά τιμής Ευστάθιος Ν. Χρόνης Κτηνίατρος-Μικροβιολόγος Ταξίαρχος ε.α.
«Και εδώ τώρα ακούστε το ενδιαφέρον, ξέρετε πού έχουμε 183%; 183% στον δημόσιο τομέα; Στους κτηνιάτρους! Ζήτησα στοιχεία, γιατί όταν το είδα εξεπλάγην, οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις διαθέτουν 549 σκυλιά, 6 άλογα και 10 γεράκια. Προς εξυπηρέτησή τους έχουμε 158 κτηνιάτρους, 183% πάνω από την προβλεπόμενη οργανική σύνθεση» «Στους κτηνιάτρους, αν λάβετε υπόψη σας ότι έχουμε 6 άλογα, κύριε συνάδελφε, πρέπει να είναι 20-30 κτηνίατροι ανά άλογο» «Η ποιότητα τροφίμων στους σύγχρονους καιρούς υπάρχει μια ειδικότητα τεχνολόγοι τροφίμων αυτοί τα ελέγχουν. Η ποιότητα του ρυζιού, η ποιότητα των αλεύρων η ποιότητα των μακαρονιών δεν την ελέγχουν κτηνίατροι, νομίζω λέω το αυτονόητο»
Τα παραπάνω, ειπώθηκαν στις 7 Μαΐου 2025 από τον κ. Υπουργό Εθνικής Άμυνας σε συνεδρίαση της Βουλής κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου για το Υγειονομικό Σώμα των ΕΔ. Μου προξένησε ιδιαίτερη εντύπωση ότι, οι εν λόγω υπουργικές διαπιστώσεις, προκάλεσαν πολύ μεγαλύτερο θόρυβο από αυτό καθαυτό το νομοσχέδιο, το οποίο παρεμπιπτόντως δεν ρυθμίζει τίποτα που να αφορά την κτηνιατρική υπηρεσία. Τα σχετικά αποσπάσματα των συνεδριάσεων της Βουλής ήδη έχουν ήδη γίνει viral στα ΜΜΕ και στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης. Ας δούμε όμως ποια είναι η πραγματικότητα:
Ιστορικά, η παρουσία της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας στον Ελληνικό Στρατό ξεκινά το έτος 1832, με το διορισμό του πρώτου Στρατιωτικού κτηνιάτρου Βαυαρού Ιππιατρού Γεωργίου Χορς. Από τότε, σταδιακά εξελίχθηκε σε Σώμα Κτηνιατρικού και Ιππωνιών και το έτος 1969 υπάχθηκε στο Υγειονομικό Σώμα του Στρατού Ξηράς, λειτουργώντας ως Γραφείο Κτηνιατρικού.
Σήμερα, η αποστολή και το έργο της στρατιωτικής κτηνιατρικής υπηρεσίας του Στρατού περιλαμβάνει:
α) Την αναπαραγωγή, εκτροφή, εκπαίδευση και νοσηλεία των στρατιωτικά εργαζόμενων σκύλων,
β) Τον υγειονομικό και ποιοτικό έλεγχο των πάσης φύσης τροφίμων, ποτών και ύδατος που προορίζονται για τις ανάγκες των Μονάδων και των στρατιωτικών καταστημάτων των Ενόπλων Δυνάμεων,
γ) Την προστασία της δημόσιας υγείας, μέσα από τη μελέτη για την πρόληψη και καταστολή εμφάνισης ζωοανθρωπονόσων,
δ) Την προστασία του περιβάλλοντος,
ε) Τη μελέτη προστασίας και αντιμετώπισης απειλών από ΠΡΒΧ ουσίες και
στ) Την έρευνα σε θέματα κτηνιατρικής υποστήριξης και το σχεδιασμό πειραματικών πρωτοκόλλων με χρήση πειραματοζώων. Για την υλοποίηση του έργου αυτού, εμπλέκεται σημαντικός αριθμός Αξιωματικών στρατιωτικών κτηνιάτρων αποφοίτων της ΣΣΑΣ, ειδικό τεχνικό προσωπικό από μόνιμους και εθελοντές υπαξιωματικούς όπως εκπαιδευτές σκύλων, παρασκευαστές εργαστηρίων, συνοδοί στρατιωτικά εργαζόμενων σκύλων και βέβαια ένας μεγάλος πληθυσμός εκπαιδευμένων σκύλων φρουρών, περιπόλων συνόρων, καταδεικτών, ειδικών επιχειρήσεων, ανιχνευτών ουσιών και εκρηκτικών καθώς και πατρογονικών σκύλων των Μονάδων αναπαραγωγής.
Από τα παραπάνω γίνεται καταφανές ότι, στο επίπεδο του Γενικού Επιτελείου και των Σχηματισμών η διοίκηση, ο σχεδιασμός, η επιχειρησιακή αξιοποίηση και η επίλυση των ιδιαίτερων προβλημάτων Κτηνιατρικής Υποστήριξης, απαιτούν την ύπαρξη ανάλογου αριθμού επιτελών Αξκών κτηνιάτρων. Η υλοποίηση της Κτηνιατρικής Υποστήριξης συνολικά των ΕΔ πραγματοποιείται:
α) Με τις τακτικές κτηνιατρικές υγειονομικές επιθεωρήσεις στις Μονάδες και κυρίως σε αυτές όπου η κρισιμότητα της εξασφάλισης της υγιεινής διατροφής και ύδρευσης απαιτούν την εφαρμογή και παρακολούθηση συστημάτων ποιότητας πιστοποιημένων κατά ISO 22000, όπως τα Στρατιωτικά Νοσοκομεία, οι Βρεφονηπιακοί Σταθμοί, οι Λέσχες, τα ΚΑΑΥ, τα Στρατιωτικά Πρατήρια, οι Παραγωγικές Σχολές και Κέντρα Εκπαίδευσης,
β) Με τα τρία (3) Κτηνιατρικά Νοσοκομεία (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Λάρισα) στα οποία υλοποιείται από το 1996 το πρόγραμμα αναπαραγωγής- εκτροφής και εκπαίδευσης σκύλων και στα βιολογικά εργαστήρια ελέγχονται δείγματα τροφίμων, ποτών και νερών και
γ) Με τα Αποσπάσματα Κτηνιατρικής Υποστήριξης σε πόλεις της περιφέρειας,
δ) Με την εμπλοκή των κτηνιάτρων σε όλες τις ειρηνευτικές αποστολές που συμμετέχει η Ελλάδα σε όλες τις γωνιές της γης. Κάθε δομή παροχής Κτηνιατρικής Υποστήριξης, είναι Στελεχωμένη με Αξκούς κτηνιάτρους του ΣΞ διαφόρων κλινικών και εργαστηριακών ειδικοτήτων και με Υπξκούς τεχνικών ειδικοτήτων. Επιπλέον, όταν το αιτηθούν υποστηρίζονται οι σκύλοι εργασίας της ΕΛ.ΑΣ, του Πυροσβεστικού Σώματος, του Λιμενικού Σώματος-ΕΛ.ΑΚΤ και άλλων υπηρεσιών.
Η διαχρονική προσφορά των Στρατιωτικών κτηνιάτρων, αποδεικνύεται πολύ ευρύτερη αφού αναγνωρίζεται από όλους τους αρμόδιους φορείς της Πολιτείας. Δεν είναι τυχαίο ότι, σε όλες ανεξαιρέτως τις μεγάλες υγειονομικές και περιβαλλοντολογικές κρίσεις, ζητήθηκε η συνδρομή τους, όπως στην υπόθεση της χρήσης απεμπλουτισμένου ουρανίου στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας, στις μεγάλες φωτιές της Πελοποννήσου, στις επιζωοτίες Γρίπης των Χοίρων, Πτηνών και της ευλογιάς των Αιγοπροβάτων, στην κατάρτιση των προδιαγραφών και στους ελέγχους των γευμάτων που προσφέρθηκαν στους χιλιάδες των παράνομων μεταναστών, στις πλημμύρες στη Θεσσαλία κ.ά.
Είμαι βέβαιος ότι, τα στοιχεία τα οποία εξέθεσε ο κ. Υπουργός από το βήμα της Βουλής, ήταν προϊόν προηγούμενης έρευνας και επεξεργασίας από αρμόδιους επιτελείς, οι οποίοι φαίνεται ότι επιχείρησαν να κατασκευάσουν εντυπωσιακά επιχειρήματα, που όμως τελικά εκθέτουν τον κ. Υπουργό απέναντι στα στελέχη του, που εκτός από εμβρόντητοι έμειναν και απογοητευμένοι.
Ο καθημερινός έλεγχος της υγείας του πληθυσμού των σκύλων του προγράμματος αναπαραγωγής-εκτροφής, που συντηρούνται στα Κτηνιατρικά Νοσοκομεία της Θεσσαλονίκης και Λάρισας συνολικά περίπου 130 πατρογονικά, νεαρά και γηροκομούμενα σκυλιά) και η παροχή πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας περίθαλψης στους 549 σκύλους των Μονάδων, εξασφαλίζεται όχι παραπάνω από 15 ειδικούς κλινικούς κτηνιάτρους (παθολόγους, χειρουργούς κλπ). Οι υπόλοιποι συνάδελφοι (πλην αυτών που τώρα ευρίσκονται σε εκπαιδευτικές άδειες απόκτησης ειδικότητας) στελεχώνουν τις άλλες δομές και υπηρεσίες παροχής κτηνιατρικής υποστήριξης όπως και τις προβλεπόμενες για αυτούς επιτελικές θέσεις. Υπόψη ότι η κύρια δύναμη στρατιωτικών κτηνιάτρων ανήκει στο ΣΞ και ακολουθούν κατά φθίνοντα αριθμό η ΠΑ και το ΠΝ. Είναι άξιο απορίας, πως προέκυψαν τα στοιχεία της υπερστελέχωσης και της ποσοστιαίας υπέρβασης σε σχέση με την προβλεπόμενη (ποιας εποχής;) οργανική δύναμη.
Τα έξι (6) άλογα τα οποία έγιναν και αφορμή για ευφυολογήματα περί της αριθμητικής σχέσης του υπάρχοντος αριθμού των υπηρετούντων κτηνιάτρων έναντι των αλόγων, αποτελούν μέχρι σήμερα ένα ερωτηματικό για τους λόγους δημιουργίας αυτής της ίλης, χωρίς να έχει προβλεφθεί η επιχειρησιακή εκμετάλλευση και η ευρύτερη αξιοποίησή της. Υπήρξε μάλιστα και η έγγραφη εισήγηση από ανώτερο Αξιωματικό κτηνίατρο να μην φιλοξενηθούν τα ζώα αυτά στις εγκαταστάσεις που υπήρχαν, λόγω της ακαταλληλότητάς τους και αδυναμίας να εξασφαλίσουν την ευζωία τους. Εύλογα δημιουργήθηκαν και πολλά ερωτήματα, για ποιους λόγους ανατέθηκε η κτηνιατρική υποστήριξη των αλόγων σε ιδιώτη κτηνίατρο της περιοχής Αττικής, έναντι αδρότατης αμοιβής αρκετών χιλιάδων ευρώ.
Ο ισχυρισμός ότι, ο έλεγχος της ποιότητας τροφίμων (ρύζια, άλευρα και μακαρόνια) που προορίζονται για τις ανάγκες των ΕΔ, είναι αρμοδιότητα των τεχνολόγων τροφίμων, δεν ισχύει καθόσον με το ΝΔ 4596/11 Νοε 1966 και το ΣΚ 422-10/19 Ιουλ 1979 (Έλεγχος Τροφίμων) Τμήμα 2 Αρμοδιότητες, ορίζεται ότι
«Ο υγειονομικός και ο τεχνολογικός-ποιοτικός έλεγχος των πάσης φύσεως τροφίμων, των προοριζομένων δια το Στράτευμα, διενεργείται υπό των Στρατιωτικών Κτηνιάτρων» και ότι «Ο εργαστηριακός έλεγχος των τροφίμων, ποτών και ύδατος διενεργείται υπό των Στρατιωτικών Κτηνιατρικών Εργαστηρίων, ες ενίας δε περιπτώσεις και υπό ετέρων Κρατικών τοιούτων».
Με απλά λόγια, ο έλεγχος της υγιεινής των τροφίμων αποτελεί μία ιατρική πράξη και συνοδεύεται από κτηνιατρική γνωμάτευση σχετικής με την ασφάλεια ή μη της υγείας του καταναλωτή. Οι τεχνολόγοι τροφίμων, δύνανται να πραγματοποιούν σειρά εργαστηριακών αναλύσεων (πέραν αυτών που ανήκουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα των χημικών), εκδίδοντας μόνο το αποτέλεσμα χωρίς τη δυνατότητα γνωμάτευσης επί της ασφάλειας και των τυχόν επιπτώσεων σε βάρος της υγείας των καταναλωτών.
Ομολογώ την αδυναμία μου να κατανοήσω τους λόγους και τα κίνητρα μιας τέτοιας τοποθέτησης η οποία, με τον άκομψο τρόπο που έγινε, προσβάλει και απαξιώνει το έργο επιστημόνων Αξιωματικών του Υγειονομικού Σώματος και συγκεκριμένα των Στρατιωτικών Κτηνιάτρων, φορέων της μακρόχρονης ιστορίας και παράδοσης του ενδόξου Κτηνιατρικού Σώματος, με προσφορά και θυσίες αίματος στελεχών του σε όλους τους αγώνες του έθνους. Αναρωτιέμαι, εάν οι αρμόδιοι επιτελείς που ενημέρωσαν τον αξιότιμο κ. Υπουργό έχουν άγνοια, ελλιπή ενημέρωση ή λειτουργούν κατόπιν κακής πρόθεσης.
Άραγε, οι σεβαστοί κκ Αρχηγοί οι οποίοι έχουν προσωπική αντίληψη για την αποστολή και το έργο των Στρατιωτικών Κτηνιάτρων με τους οποίους συνυπηρέτησαν σε Σχηματισμούς, υιοθετούν τις θέσεις αυτές; Πως νιώθουν σήμερα αγαπητοί οι ε.ε. συνάδελφοι Αξκοί του Υγειονομικού Σώματος και ειδικότερα οι Διευθυντές του;
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΟΥΣΚΟΥΚΗ . Διδάκτωρ Εφαρμοσμένης Φιλοσοφίας, Συντονιστής του Προγράμματος «Εφαρμοσμένης Αναλυτικής και Συστημικής Φιλοσοφίας » στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας .
Ο άνθρωπος διατρέχει ένα μεταίχμιο ανάμεσα στο σήμερα και στο αύριο, το οποίο οδηγεί σε θεμελιώδεις βιοτεχνολογικές, τεχνολογικές και κοινωνικές αλλαγές. Νευροεπιστήμες, βιοτεχνολογία, τεχνητή νοημοσύνη, μηχανική μάθηση, γνωσιακές επιστήμες, η συνδεσιμότητα ανθρώπου με μηχανές, η ψηφιακή ιατρική και οι αλγόριθμοι συνιστούν θεμελιώδη τεχνοεπιστημονικά πεδία του μεταανθρώπου και της βιοπολιτικής του σώματος, αναπροσδιορίζοντας τον άνθρωπο.
Η ψηφιακή στροφή στη φύση του ανθρώπου και της ανθρωπότητας αποτελεί ήδη μια πραγματικότητα. Η μεταανθρωπολογική συνθήκη περιγράφει την τεχνοεπιστημονική σύζευξη ανθρώπου και μηχανής, την ανακατασκευή του ανθρώπινου σώματος μέσω προσθετικών μελών, την εικονική τεχνητή πραγματικότητα και την πολλαπλότητα των ταυτοτήτων.
Στην εποχή βιοηθικής και νευροηθικής διακυβέρνησης της υγείας, η βιοεξουσία ρυθμίζει το σώμα, τη ζωή, τη νόηση και τη βούληση του ανθρώπου. Η βιοπολιτική του διαδικτύου προτείνει τη διακυβέρνηση του σώματος (η και η βιοκυβερνητική του σώματος), προτάσσοντας την ανάγκη μιας νέας ψηφιακής ηθικής. Οι μετανεωτερικές ιατρικές πρακτικές, η εξατομικευμένη ιατρική, η αλγοριθμική πρόβλεψη και η χρήση τεχνητής νοημοσύνης στην ιατρική πράξη διαμορφώνουν τις συνθήκες της μεταανθρώπινης εποχής.
Η πολιτική της υγείας μεταβάλλεται ριζικά. Τη γενική ιατρική τη διαδέχεται η εξατομικευμένη, η ιατρική ακρίβειας, η προγνωστική ιατρική και η νευροπρογνωστική ιατρική. Η παραδοσιακή ιατρική πράξη και η κλινική εξέταση υποκαθίστανται σταδιακά από την τηλεϊατρική και τα big data. Η υγεία γίνεται υπόθεση πρόληψης, αυτοπαρακολούθησης, αυτοφροντίδας και εξατομικευμένης παρέμβασης.
Η νέα τεχνοεπιστημονική βιοηθική αναπτύσσεται και ηθικά ερωτήματα ανακύπτουν: Ποια ηθική θα ακολουθεί η τεχνητή νοημοσύνη στον ιατρικό αλγόριθμο; Ποιοι θα έχουν πρόσβαση στα προσωπικά δεδομένα; Ποιος θα αποφασίζει για τη βούληση του ανθρώπου όταν αυτή χειραγωγείται από αλγόριθμους;
Στην «ψηφιακή στροφή» της βιοηθικής προκύπτουν νέα ευάλωτα και αβοήθητα/τροποποιημένα άτομα με γνωστικά και συναισθηματικά ελλείμματα, υποκαθιστώντας άτομα με ηθική και πολιτική ευθύνη. Η ψηφιακή μεταανθρωπολογική ηθική απαιτεί την κατανόηση της ανθρώπινης φύσης και της βούλησης, προκειμένου να μην μετατραπεί η υγεία από κοινωνικό και ανθρωπιστικό δικαίωμα σε εργαλειακή υπηρεσία. Η νέα βιοπολιτική της υγείας – όπως έχει επισημάνει ο Michel Foucault – διαμορφώνει ένα νέο πλαίσιο κυριαρχίας των σωμάτων, υποκειμενικοτήτων και κοινωνικών σχέσεων.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει τη δύναμη να υποκαταστήσει ή να αντικαταστήσει ανθρώπινες λειτουργίες, π.χ., διαγνωστικές ικανότητες, αλλάζει τη μορφή των δεδομένων που συλλέγονται, τη χρήση τους και τη μορφή της ιατρικής φροντίδας. Η υγεία μετατρέπεται σε τεχνικό αγαθό, υπόκειται σε ψηφιακές διαδικασίες, ρυθμίζεται με τεχνητά μέσα.
Οι διασυνδεδεμένες συσκευές (wearables), τα υποδερμικά εμφυτεύματα και οι ευφυείς αλγόριθμοι μετασχηματίζουν το σώμα. Σύμφωνα με μελέτες, σχεδόν το 25% των ενηλίκων χρησιμοποιούν wearable συσκευές για την παρακολούθηση της υγείας τους, ενώ το 30% έχει ήδη εγκαταστήσει εφαρμογές σχετικές με την υγεία. Ο ψηφιακός ασθενής του 21ου αιώνα είναι ένας υβριδικός ασθενής.
Το νέο ανθρώπινο σώμα γίνεται ένα μετα-σώμα που ρυθμίζεται από τις ψηφιακές τεχνολογίες, υπόκειται στη νευροδιαχείριση, στην τεχνητή νοημοσύνη και στην αλγοριθμική πρόβλεψη.
Η πολιτική υγείας της Ε.Ε. προτάσσει την τεχνολογική καινοτομία και τη μετάβαση στην ψηφιακή υγεία, την τεχνητή νοημοσύνη και την πρόληψη.
Λαμβάνοντας υπόψη την ανάπτυξη της νευροεπιστήμης, της τεχνητής νοημοσύνης και της νευροηθικής, η νέα μεταανθρώπινη συνθήκη απαιτεί τη συγκρότηση μιας βιοηθικής της ευθύνης. Επομένως, η μετάβαση από τον παραδοσιακό άνθρωπο στον μετάνθρωπο συνιστά μια ριζική βιοπολιτική μεταβολή, η οποία επιτάσσει τη φιλοσοφική, επιστημονική και πολιτική αναστοχαστικότητα.
Ξεφυλλίζοντας το Βιβλίο του Λάμπρου Βαζαίου ” Ο Οδυσσέας στις Πύλες του Ιανού” βρήκα αναφορές στην Γυάρο του 1967. Ουσιαστικά το Βιβλίο είναι μια προσωπική, Βιωματική ιστορία. Η ανάγνωσή του, μας εισάγει με μοναδικό τρόπο στο “άρωμα” της εποχής εκείνης. Τα γεγονότα είναι εύκολο να τεκμηριωθούν και να παρουσιασθούν, το άρωμα της εποχής δύσκολο αν δεν το έχεις ζήσει. Πρόσωπα, συμπεριφορές, συναισθήματα, ασήμαντα γεγονότα της καθημερινής ζωής, συνθέτουν “το άρωμα της εποχής” που κάνει το Βιβλίο αυτό μοναδικό.
Είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε, πως Συνάδελφοι μας βρέθηκαν και εκεί που γράφτηκε ακόμη μια σελίδα της ιστορίας της εποχής μας. Θεωρείστε την παρούσα ανάρτηση μια “Παρουσίαση Βιβλίου” με προβολή λίγων μόνο χαρακτηριστικών αποσπασμάτων.
Ο Συγγραφέας συμπυκνώνει τα όσα βίωσε με την φράση :
“ Στις σελίδες μνήμης και ζωής ξεχωριστή θέση πήρε ο χρόνος που πέρασα στα στρατόπεδα της Γυάρου και της Λέρου.”
Ας δούμε λίγα στοιχεία
Η 21η Απριλίου 1967 βρίσκει δύο νεαρούς Υπιάτρους Τάξης ΣΙΣ 1959 που πρόσφατα στις 28/2/1966, είχαν αποφοιτήσει από την ΣΙΣ, τους :
Νικόλαο Γιαννόπουλο και τον
Λάμπρο Βαζαίο
Υπηρετούσαν στο στην Αθήνα στο 401 ΓΣΝΑ. και 430 ΓΣΝ αντίστοιχα. Ας δούμε μερικά χαρακτηριστικά, μικρά, αποσπάσματα από το Βιβλίο του κ. Λάμπρου Βαζαίου.
Πότε ξεκίνησε η αποστολή :
Την νύκτα της 21ης προς 22 Απριλίου επείγον σήμα του ΓΕΣ, όριζε δύο κατώτερους υγειονομικούς Αξιωματικούς (τελικά σε εμένα και τον Γιαννόπουλο έπεσε ο κλήρος!) ως ιατρικούς υπεύθυνους του μέλλοντος να δημιουργηθεί από την Χωροφυλακή στρατοπέδου κρατουμένων. Με μικρή ομάδα οπλιτών νοσοκόμων και υλικό εκστρατείας, συγκεντρωθήκαμε στη Σχολή Χωροφυλακής και από εκεί μεταβήκαμε στην Αμφιάλη όπου τότε μόνο πληροφορηθήκαμε τον σκοπό και τον προορισμό της κίνησης. Απερίγραπτη προχειρότητα και ανοργανωσιά που τελικά ταξίδεψαν κι’ αυτές μαζί μας στην Γυάρο
Ποιες ήταν η πρώτες εντυπώσεις από την άφιξη στη Γυάρο :
Το ταξίδι τέλειωσε με κάτι που δεν έχω ακόμη αποφασίσει αν θα το ονομάσω άφιξη, αποβίβαση ξεμπαρκάρισμα η κάτι άλλο! Μας υποδέχθηκε η σιωπή της απόλυτης ερημιάς. Την πληγώνανε όμως οι παραφωνίες του αέρα που δεν είχε ποτέ, από κτίσεως κόσμου μάλλον, πάψει να φυσάει και η αντιαισθητική ή καλλίτερα εφιαλτική εικόνα των ερειπίων που υποδυόντουσαν καταλύματα. Το νησί, όπως έλεγαν τότε, τα τελευταία χρόνια είχε χαρακτηρισθεί ναυτικό φρούριο και απαγορευόταν αυστηρά ακόμη και η προσέγγιση οπουδήποτε σκάφους, οι δε παλιοί μικροϊδιοκτήτες-κτηνοτρόφοι*** είχαν απομακρυνθεί οριστικά. Ήταν τα «κτίρια» που θα στέγαζαν όλους μας, αυτούς που τους ετοιμάζαμε «υποδοχή» και εγκατάσταση, αλλά και όλους εμάς, τους «άλλους κατοίκους» του νησιού. Οι συνθήκες και οι δυσκολίες ήταν κοινές για όλους και οι διαφορές μάλλον θεωρητικές. Μετά δύο-τρεις μέρες άρχισαν να φθάνουν «αυτοί» που θα καταλαμβάνανε όλα τα κτίρια, τίς παλαιές φυλακές, και τους όρμους που άρχισαν να γεμίζουν με αντίσκηνα. Ήταν οι κρατούμενοι που μεταφερόντουσαν από τους χώρους συγκέντρωσης στον τόπο τελικού προορισμού, στην Γυάρο.
Ποιοι και τι ήταν λοιπόν οι κρατούμενοι αυτοί;
Αρκεί μόνο ο επίσημος τίτλος της «ιδιότητας» τους για να τα καταλάβουμε όλα. Σπάνια «επίσημος τίτλος» έδωσε με τόση ευκρίνεια την ταυτότητα της κατάστασης.πάντα!): Ήταν λοιπόν (στην βαλσαμωμένη καθαρεύουσα του επαρχιακού στρατώνα και Αστυνομικών Αρχών!».
«Πολίτες τελούντες υπό πειθαρχημένην διαβίωσιν παρά των Στρατιωτικών -και Αστυνομικών Αρχών!
Ανάλογος ήταν και ο τίτλος της δικής μου παρουσίας
:«Προϊστάμενος της Υγειονομικής Υπηρεσίας του Στρατοπέδου πολιτών τελούντων υπο πειθαρχημένην διαβίωσιν παρά των Στρατιωτικών και Αστυνομικών Αρχών”
Ποια ήταν η υποδομή στην Γυάρο.
Στον γενικό σύνολο των 7800 κρατουμένων που «φιλοξένησε» το νησί οι γυναίκες ήταν 250 – 300. Στο κεντρικό κτιριακό συγκρότημα, σε εσωτερική ακτίνα ήταν ο χώρος που τους δόθηκε. Το υπόλοιπο «στέγασε» άνδρες κρατούμενους. Το κτίριο των φυλακών που είχε κτισθεί για να στεγάσει τους καταδικασμένους πολιτικούς κρατουμένους την δεκαετία του ’50, είχε όπως έλεγαν χωρητικότητα 1500 ατόμων και τους χώρους της φρουράς, των γραφείων της Διοίκησης και τα αναγκαία βοηθητικά τμήματα. Η κατάσταση των εγκαταστάσεων, όταν φθάσαμε, ήταν επιεικώς εφιαλτική. Είχε μείνει το κτίριο επί δεκαετίες κενό εκτεθειμένο σε άγριες καιρικές συνθήκες χωρίς καμία συντήρηση. Οι παλιοί κρατούμενοι διηγούντο πως ο εργολάβος που είχε αναλάβει την κατασκευή του είχε κάνει τόσες κακοτεχνίες και είχε τέτοια απόκλιση από τους προϋπολογισμούς που δικάστηκε και εξέτισε μέρος η και ολόκληρη την ποινή του στο ίδιο κτίριο. Είχε κτίσει ο αθεόφοβος κάνοντας τα χαρμάνια με νερό της Θάλασσας! Η υγρασία και η φθορά των τοίχων (ο σοβάς για τον τότε κατασκευαστή φαίνεται πως δεν είχε ακόμη εφευρεθεί!), ήταν απερίγραπτες, τα τζάμια των κουφωμάτων ας μην τα ψάξουμε, ενώ δεν υπήρχαν δάπεδα και οι τουαλέτες είχαν ακολουθήσει την μοίρα του κτιρίου, όλα σε διάλυση ή κατά περίπτωσιν καταργημένα……………
Πως άρχισε η Οργάνωση του Νοσοκομείου
………Να μιλήσω λοιπόν καλλίτερα για τα αγριοκούνελα που μας κοιτούσαν με περιέργεια και για τα χταπόδια που βοσκούσαν αμέριμνα κοντά στην ακρογιαλιά. να περιγράψω το γιουρούσι για την κατάληψη του κτιρίου με τον ξεθωριασμένο Ερυθρό Σταυρό στο υπέρθυρο. Ήταν «μικροκαταδρομική» ενέργεια των νοσοκόμων μας γιατί το κτίριο φαινόταν να έχει πλεονεκτήματα και οι χωροφύλακες είχαν αρχίσει να το καλοκοιτάζουν. Έτσι κατακυρώθηκε η «ιδιοκτησία» του Νοσοκομείου της Γυάρου στο Υγειονομικό του Στρατού Ξηράς!
Σημείωση Συντάκτη : Είναι φοβερό βάρος, τεράστια ευθύνη, να ανατίθεται η αποστολή της οργάνωσης της υγειονομικής υποστήριξις του χώρου όπου θα εκτοπιζόταν μερικές χιλιάδες πολιτών μετά το πραξικόπημα. Βαρύ φορτίο στις πλάτες δύο νέων Συναδέλφων με ελάχιστη ή και καθόλου εμπειρία στην περίθαλψη πολιτών, με ποικίλα προβλήματα λόγο ηλικίας, φύλου κτλ. Στην πορεία του Βιβλίου μαθαίνουμε πως αναντικατάστατη – πολύτιμη ήταν οι συμβολή των εκτοπισμένων Υγειονομικών.
Μια συγκλονιστική σκηνή από την αποβίβαση των πρώτων εκτοπισμένων.
Ήταν οι πρώτοι που έφθαναν στο νησί και ήταν φανερή η απορία και η αγωνία τους. Ήταν ανώνυμο το πλήθος εκείνη την ώρα και ομολογώ πως σφίχτηκε η καρδιά μου στο θέαμα της σιωπηλής κοόρτης που σάλευε ανεβαίνοντας. Οι φρουροί μιλούσαν και συμπεριφερόντουσαν «προσεκτικά» ιδιαίτερα ήπια και μαλακά οδηγώντας στο πλάτωμα μπροστά από την πύλη του κτιρίου. Ήταν φανερό πως τους είχε τους επηρεάσει το κλίμα της στιγμής. Στεκόμουν παράμερα σε κάποιο σημείο της τσιμεντένιας μικρής προβλήτας και αναρωτιόμουν αν θα μπορούσε να καταγράψει κάποιος την σκηνή, αν θα εύρισκα κάποια φιγούρα που να ταίριαζε, που να ήταν χαρακτηριστική. Πολύ σύντομα ο προβληματισμός μου απαντήθηκε. Έχει μείνει στην μνήμη μου ο ήχος της χαμηλής, της θλιμμένης φωνής που μονολογούσε δίπλα μου, στην άκρη του χωματόδρομου χωρίς να με έχει προσέξει. Ήταν ένας μικρόσωμος αδύνατος άνθρωπος φανερά εξαντλημένος, με τσαλακωμένα φθαρμένα ρούχα που δεν κρύβανε την ανέχεια, την ένδεια αυτού που τα φορούσε. Κρατούσε, μάλλον κουβαλούσε ένα ταλαιπωρημένο τσουβάλι με τα υπάρχοντα του. Τέτοιο λυπημένο, τέτοιο θλιμμένο πρόσωπο δεν έχω ξαναδεί μέχρι σήμερα. Μονολογούσε κάπως έτσι.…….«γιατί μας το κάνατε αυτό; …τι θα γίνουμε τώρα;». Ήταν κλάμα στεγνό χωρίς δάκρυα, δεν ήταν φόβος (αυτός είχε ξεπεραστεί στον Ιππόδρομο), ήταν μόνο το παράπονο και η απόγνωση του αδύναμου αυτού πλάσματος που το είχαν βαφτίσει εχθρό του Έθνους, αντίπαλο του Κράτους, πολέμιο της κοινωνίας! Έμεινα θυμάμαι ακίνητος, ο χωροφύλακας που ήταν πιο κει γύρισε άναυδος και με κοίταξε ψάχνοντας βοήθεια, ζητώντας σιωπηλά «οδηγίες». Μένοντας ενώ άφωνος τον άκουσα με χαμηλή καθησυχαστική φωνή να δίνει κάποιες οδηγίες στον άνθρωπο μας, σαν να ντρεπόταν γι’ αυτό που έκανε. Έκανα θυμάμαι λίγη ώρα για να βρω την στοιχειώδη κινητικότητα της όρθιας στάσης.
Τον άνθρωπο αυτόν δεν τον ξαναείδα, δεν έμαθα ποτέ το όνομα του, όμως δεν έφυγε από την μνήμη μου όλα αυτά τα χρόνια. Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να του αφιερώσω αυτό το κείμενο όπως του είχα τάξει μυστικά εκείνο το πρωινό στην Γυάρο! Όλοι οι άλλοι είχαν το όνομά και τις ιστορίες τους γραμμένες ή άγραφες, εκείνος όμως έμεινε μόνος. Έμεινε για να κουβεντιάσει με την πίκρα της ανημποριάς του φτωχού, ανώνυμου ανθρώπου που τον συνθλίβει η δύναμη που ξεχειλίζει από την χύτρα της εξουσίας!
Μικρές Ιστορίες :
Ακολουθούν μικρές ιστορίες, με πρωταγωνιστές επώνυμους και ανώνυμους κρατουμένους. Είναι δύσκολο να επιλέξω μερικές και να τις παρουσιάσω. Περιορίζομαι σε λίγες χαρακτηριστικές ιστορίες μόνο :
Η Ξενάγηση
Ξεναγώντας με (η Μαίρη Πινίου) λοιπόν στον χώρο των γυναικών, στον τρόπο σκέψης και στις στάσεις ζωής, μου έδειξε πως δεν ήταν αποδεκτός κανένας «μοντερνισμός» που θα μπορούσε να μεταφραστεί σε μικροαστική παρέκκλιση! Η καθημερινότητα έπρεπε να βεβαιώνει ανεπίληπτη υπακοή και συμμόρφωση με τα πρότυπα που έβαζε η κομματική καθοδήγηση. Οι ρόμπες κλαρωτές, φανελένιες η μη, λαϊκής αισθητικής του συνοικισμού ή χωριάτικης κοπής, ήταν περισσότερο αποδεκτές από τα παντελόνια που ήταν πολύ σπάνια. Η Μαίρη πάντως αντέδρασε από την πρώτη στιγμή και προσπάθησε όπως έλεγε να ξορκίσει την δαιμονοποίηση του όποιου ίχνους φιλαρέσκειας μπορούσε να επιβιώσει σε συνθήκες Γυάρου!
Υποστήριξη Διαβητικών
Από κοντά, πανταχού παρούσα η αεικίνητη Ευαγγελία Μουρτζίκου, η Βαγγελιώ που είχε καταφέρει με το έτσι θέλω χωρίς καυγά όμως, να κυκλοφορεί όλες τις ώρες, σε όλους τους χώρους. Ήταν από τα τυπικά «προϊόντα» της παλιάς παραδοσιακής Σχολής Αδελφών. Προϊσταμένη των ιατρείων του πολυιατρείου «Ευαγγελισμός» του Πειραιά είχε την πολύτιμη στόφα της τυπικής, αυστηρής, λιγομίλητης και εξαιρετικά αποτελεσματικής Αδελφής (ο όρος νοσηλεύτρια δεν εφευρεθεί ακόμη!). Παλιά «καραβάνα» της διωκόμενης Αριστεράς γνώριζε από πρώτο χέρι πρόσωπα και πράγματα και σίγουρα το ιατρικό ιστορικό όσων είχαν χρόνια προβλήματα. Μόλις έφθασε με την πρώτη μεταγωγή γυναικών, ήρθε και βρήκε, μάλλον «παρουσιάστηκε», τονίζοντας πως γνωριζόμαστε γιατί η κοινωνία του κεντρικού Πειραιά είναι περιορισμένη και όλοι γνωρίζονται με όλους! Αμέσως χωρίς χρονοτριβή κατέγραψε τους διαβητικούς του στρατοπέδου και άρχισε το κυνηγητό της ινσουλίνης και του ελέγχου, σε συνθήκες Γυάρου πάντα, των επιπέδων του σακχάρου και της τροποποίησης, όσο γινόταν, του συσσιτίου των διαβητικών. Από το πρωί μέχρι το βράδυ τριγύριζε το στρατόπεδο ελέγχοντας τις θεραπείες και όχι μόνο των διαβητικών. Το 1967 οι σύριγγες μιας χρήσης ήταν ακόμη πολύ σπάνιες στην καλλίτερη περίπτωση, (εγώ πάντως μόνο από ιατρικές διαφημίσεις τις είχα ακούσει) και οι ταινίες μέτρησης του σακχάρου μάλλον δεν είχαν ακόμη εφευρεθεί! Τι σχολιασμό να κάνω εδώ, Η Ευαγγελία πάντως αν και δεν ήταν, από καιρό μάλιστα, στην πρώτη νεότητα και η υγεία της δεν ήταν η καλλίτερη τα κατάφερε μέχρι τέλους, κερδίζοντας την εμπιστοσύνη και την εκτίμηση όλων.
Κάποιοι από από το Υγειονομικό προσωπικό.
Στην τακτοποίηση και διαχείριση των φαρμάκων και των υλικών του ιατρείου, πολύτιμος συνεργάτης, στάθηκε ο Νίκος Πάτρας, αρχαίος συνδικαλιστής φάρμακο-υπάλληλος , κλασσικός σχολαστικός φαρμακοτρίφτης όπως τον λέγαμε τότε. Ιδιαίτερα σφιχτός και οικονόμος, μιλούσε συνεχώς για σπατάλη που συνεχώς την υποπτευόταν και χορηγούσε μουρμουρίζοντας, ένα-ένα τα χάπια στους ασθενείς(αυτό γινόταν συνέχεια και προκαλούσε παράπονα και γκρίνιες!). Βοηθούσε και η φαρμακοποιός Ντίνα Σάρου στην γυναικεία αχτίνα μαζί με την Ηρώ Χατζή και την Μαίρη Πίντου που κάλυπταν ιατρικά τον χώρο. Κοντά τους και η Ελένη Ιωαννίδου η συμπαθής οδοντίατρος, αφού ανέρρωσε στο «Νοσοκομείο» του Στρατοπέδου από τα εκτεταμένα αιματώματα που της είχε προκαλέσει το ξυλοκόπημα με το οποίο την φιλοδώρησαν στην Ασφάλεια του Πειραιά όταν την συνέλαβαν.
Μοναδικό παιδί στη Γυάρο
Στην Ακτίνα των γυναικών είχε εγκατασταθεί μαζί με την μητέρα του ο Μάκης, ένα αγοράκι 5-6 ετών αν θυμάμαι καλά. Η Άννα Σολωμού είχε φέρει μαζί το παιδί της που ήταν ο μόνος ανήλικος «φιλοξενούμενος» του νησιού! Ή μητέρα του, βιβλιοθηκονόμος στο ΤΕΕ και κομματικό στέλεχος δήλωσε ότι δεν υπήρχε άλλη λύση παρά να φέρει τον μικρό μαζί της. Ήταν περίεργη κατάσταση μεταξύ κάποιας πραγματικής η όχι αδυναμίας φιλοξενίας του παιδιού από συγγενικό πρόσωπο και της πολιτικής αξιοποίησης του θέματος για να έρθει σε δύσκολη θέση η δικτατορική κυβέρνηση. Οι διαδικασίες που δρομολογήθηκαν τότε από όλες τις πλευρές, στο διάστημα που το παιδάκι έμεινε στην Γυάρο δεν με έπεισαν και δεν με βρήκαν καθόλου σύμφωνο. Έμεινα έξω από κάθε ανάμειξη στο θέμα, που σχετικά σύντομα ευτυχώς, έληξε με την συναίνεση της μητέρας να πάει το παιδί στην γιαγιά του που πολύ πρόθυμα ανέλαβε την ευθύνη του. Έμεινα με τις αντιρρήσεις και τις επιφυλάξεις μου και χάρηκα που δεν χρειάστηκε να αναμιχθώ σε καμία φάση της ιστορίας και ακόμη περισσότερο που το παιδάκι αρκετά σύντομα πήγε με την γιαγιά του.
Ποια ήταν τα συναισθήματα η στάση του Συγγραφέα, Στρατιωτικού Ιατρού στα όσα βίωνε ;
Πιεστικές απαγορεύσεις, πρωτόγονες αντιθέσεις και εξορκισμοί «δαιμόνων,αφόρητη κοινοτυπία και το εμφανέστερο, η περίφημη «μη παιδεία» ήταν αυτά που συνάντησα στους χώρους που βρέθηκα αργότερα. Ανήκα χωρίς να ρωτηθώ, στον πυρήνα της τότε εξουσίας και υπηρετούσα σε χώρο που τιμωρούσε την αντίθετη άποψη. Με το ένστικτο μου μόνο και από την αρχή πήρα θέση στην μέση. Δεν μπορούσα να ενταχθώ αυτόματα και να δεχθώ άκριτα ό,τι διακινιόταν φωναχτά από παντού, άλλοτε ως εντολές, διαταγές και φαντασιώσεις της εξουσίας, άλλοτε ως θεωρίες, σοφίσματα, και ψυχολογικοί αριβισμοί της «άλλης» πλευράς. Ήθελα να δω, να ακούσω, να γνωρίσω, να μελετήσω να καταλάβω. Δύσκολος δρόμος με κίνδυνο να απορρίψεις το ένα την ώρα που σε απωθούσε το άλλο. Ήταν και δεν έπαψε να είναι, σοβαρή η πιθανότητα να βρεθεί έτσι κανείς απομονωμένος και κακά τα ψέματα, η ζωή είναι πολύ σκληρή ποινή για να την εκτίσεις μόνος!
Ο Πειρασμός να συνεχίσω την παράθεση αποσπασμάτων είναι μεγάλος. Όμως αρκετά “κακοποίησα” το Βιβλίο…. Αναζητείστε το..
Σαν Πραξικόπημα της 21ης Απριλίου είναι γνωστή η βιαία ανατροπή της Κυβέρνησης Παναγιώτη Κανελλόπουλου την 21η Απριλίου του 1967 από ομάδα ανόμων αξιωματικών υπό την ηγεσία των συνταγματάρχη Πυροβολικού Γεωργίου Παπαδόπουλου, ταξίαρχου Τεθωρακισμένων Στυλιανού Παττακού και συνταγματάρχη Πυροβολικού Νικόλαου Μακαρέζου, με τη συμμετοχή στρατιωτικών μονάδων της Αττικής. Με το πραξικόπημα καταλύθηκε στην Ελλάδα το δημοκρατικό πολίτευμα και επιβλήθηκε στρατιωτική δικτατορία, που διάρκεσε με εναλλαγή διαφόρων κυβερνήσεων μέχρι την 24η Ιουλίου 1974. Η Ελλάδα έζησε μια εφτάχρονη και πάνω κατάπτυστη δικτατορία που οδήγησε την Ελλάδα στο Μεσαίωνα.
Οι ηγέτες του πραξικοπήματος προέρχονταν από την οργάνωση ΕΕΝΑ και αυτεπικαλούντο «επαναστάτες» που επαίρονταν, για το δήθεν αναίμακτο στρατιωτικό πραξικόπημα. Το νέο καθεστώς ανέστειλε το Δημοκρατικό σύστημα, που είχε επικρατήσει στην Ελλάδα από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στο μεγαλύτερο μέρος της σύγχρονης μέχρι τότε Ελληνικής Ιστορίας. Αυτό το καθεστώς λειτούργησε, αυταρχικά ως μη κομματικό σύστημα με το όνομα «Επανάσταση της 21ης Απριλίου 1967»!!! Επιβάλλοντας τον στρατιωτικό νόμο, στο όνομα του βασιλιά – σατράπη Κωνσταντίνου, που είχε καταλύσει κάθε έννοια συνταγματικής νομιμότητας σε όλη τη χώρα και αναλαμβάνοντας συνταγματικές, εκτελεστικές και νομοθετικές εξουσίες, άρχισε να εκδίδει νομοθετικά διατάγματα κάνοντας χρήση ενός ισχυρισμού της «επαναστατικής νομιμότητας». Αυτή την δήθεν νομιμότητα ήλθε να αναγνωρίσει στη Μεταπολίτευση η Ανωτάτη Δικαιοσύνη.
Όλοι όμως, πλήν των φασιστών υπερασπιστών της χούντας, μετά την αποκατάσταση της ελευθερίας την 23η Ιουλίου 1974 ήθελαν να δουν τον Παπαδόπουλο, τον Παττακό, τον Ιωαννίδηκαι την παρέα τους να καταδικάζονται με τη μεγαλύτερη δυνατή ποινή. Ο Άρειος Πάγος δέχθηκε ως στιγμιαίο το έγκλημα της εσχάτης προδοσίας των πραξικοπηματιών, προσδιορίζοντας το για τη στιγμή της κατάλυσης της δημοκρατίας.
Όλα όσα ακολούθησαν ήταν συνέπεια του αδικήματος και επομένως προστατεύονταν από την πιθανότητα δίωξης μια σειρά στελεχών (υπουργών κ.ά.), που είχαν υπηρετήσει το δικτατορικό καθεστώς από κυβερνητικές θέσεις· παρέμενε έτσι στο απυρόβλητο ένας σημαντικός αριθμός προσώπων. Με βάση αυτή την απόφαση οι πρωταίτιοι του πραξικοπήματος καταδικάστηκαν σε θάνατο, ποινή την οποία ο Καραμανλής μετέτρεψε σε ισόβια κάθειρξη.
Αποδόθηκε δικαιοσύνη; Η απάντηση είναι όχι και αυτό προκύπτει από το γεγονός πως από ένα ολόκληρο στρατιωτικό καθεστώς, που διατήρησε με τα όπλα την εξουσία για επτά χρόνια καταδικάστηκαν μόλις 18 άνθρωποι.
«Επανάστασις επικρατήσασα δημιουργεί δίκαιον» ένας κοινός τόπος των εγχειριδίων δημοσίου δικαίου, που υποστηρίχθηκε από τους πραξικοπηματίες. Όμως: «Μόνη η επανάστασις, εφ’ όσον επικρατήσει, όχι όμως και το πραξικόπημα ακόμη και αν επικρατήση, δημιουργεί δίκαιον»! Συνεπώς η «επανάστασις», εν αντιθέσει προς το πραξικόπημα, δημουργεί μετά την επικράτησή της δίκαιον εν τη εννοία της ικανότητας εισαγωγής κανόνων, οίτινες ισχύουν μόνο ως κανόνες δικαίου και όχι ως βίαιαι διευθετήσεις ανάλογοι προς τας εισαγωγείς υπό της ληστρικής συμμόρφωσης». (Ανδρουλάκης Νικ.)
Προσωπική Μαρτυρία.
Για την πολυσυζητουμένη δικτατορία αναφέρομαι σε ένα γεγονός, το οποίο έζησα σαν νέος αξιωματικός ιατρός Τάγματος. Αν δεν ήταν ο Σπαντιδάκης αρχηγός του ΓΕΣ και ο τότε βασιλιάς Κωνσταντίνος θα είχε αποφευχθεί η επάρατη δικτατορία.
Τον Φεβρουάριο του 1967 υπηρετούσα στον 19 ΛΥΣΠ (Λόχο Υγειονομικού Συντάγματος Πεζικού) στη Βυρώνεια Σερρών. Το χωριό βρίσκεται 4 χιλιόμετρα δυταικά του Νέου Πετριτσίου, κοντά στη διάβαση μεταξύ των οροσειρών του Μπέλλες και Αγκίστρου και αποτελεί την είσοδο στην Ελλάδα του Στρυμώνα. Την εποχή εκείνη στη Βυρώνεια στρατωνίζοταν το 19 Σύνταγμα Πεζικού, το 602 Τάγμα Πεζικού, η 116 ΜΠΠ, ο 19 ΛΒΟ, ο 19 ΛΥΣΠ και ο 812 ΛΕΜ. Μεγάλος αριθμός αξιωματικών και στρατιωτών σε ένα μικρό χωριό, που μαστιζόταν από την μετανάστευση.
Η διαμονή στο χωριό ήταν δύσκολη, αφού δεν υπήρχε τίποτε άλλο, για διασκέδαση παρά ένας κινηματογράφος που λειτουργούσε μόνο τα Σαββατοκύριακα. Έτσι οι περισσσότεροι αξιωματικοί μαζευόμαστε στη Στρατιωτική Λέσχη που βρίσκοταν σε ένα ενοικιασμένο κτίριο. Οι συζητήσεις περιστρεφόντουσαν κυρίως σε ποδοσφαιρικά ζητήματα, ενώ οι περισσσότεροι αξιωματικοί, που ήσαν ανύπαντροι, ή ζούσαν χωρίς τις οικογένειές τους ερχόντουσαν στη Λέσχη μόνο, για φαγητό. Υπήρχαν μερικοί αξιωματικοί, που πολιτικολογούσαν και έδειχναν τον «αντικομμουνισμό» τους. Ένας από αυτούς ήταν ο Λοχαγός Σταυρόπουλος Κων., που συνεχώς έβριζε τον Παπανδρέου και έλεγε, ότι έχει επαφές με το ΓΕΣ και άλλους οπαδούς της μελλοντικής δικτατορίας. Έπαιρνε μερικούς δοκίμους (ΔΕΑ) με τούς οποίους κάθε βράδυ σε όλο το διάστημα πρίν τον Φεβρουάριο πήγαιναν σε διάφορα χωριά, αλλά δεν ξέρουμε σε ποια και τι κάνανε. Έλεγε πώς πήγαιναν, για να βρούν τις φιλενάδες τους.
Η πολιτική κατάσταση ήταν εκκρηκτική. Κυβέρνηση ήταν του Παρασκευόποθυλου, που είχε αποστολή να οδηγήσει τη χώρα σε εκλογές στα τέλη Μαΐου 1967.
Ένα πρωινό του Φεβρουαρίου, ενώ βρισκόμουνα έξω από το μικρό κτήριο του ΛΥΣΠ, ακριβώς από ένα μικρό κτιριάκι, στο οποίο ήταν το γραφείο του υποδιοικητού της 116 ΜΠΠ βγήκε ο Διοικητής της 6ης Μεραρχίας Πεζικού – με έδρα το Κιλκίς – στην οποία υπήγετο το 19 Σ. Π. Ο στρατηγός ξαναήλθε στο στρατόπεδο, άλλη μια φορά μετά 2 ή 3 ημέρες. Υοδιοικητής της 116 ΜΠΠ ήταν ο λοχαγός Π/Β Βασίλειος Πετροπουλάκης και διοικητής ο Ταγματάρχης Ιωάννης Σακκάς της τάξεως του 1948.
Υποδιοικητής του Τάγματος ήταν ένας ταγματάρχης που προέρχοταν όχι από τη Σχολή Ευελπίδων, ο Θανάσης Ευθυμιόπουλος, που γνώριζε πολλά πράγματα και ήταν ενημερωμένος σε ό,τι αφορούσε τα στρατιωτικα πράγματα της εποχής. Τον ρώτησα τι συμβαίνει και ο στρατηγός έρχεται συχνά στο στρατόπεδο. Μετά από 3 μέρες μου είπε, ότι θα έχουμε σύντομα δικτατορία. Όταν τον ρώτησα από που το ξέρει, μου είπε, ότι ο Σταυρόπουλος πλησίασε τον Πετροπουλάκη και προσπάθησε να τον μυήσει σε μια οργάνωση, που σχετίζεται με μελλοντική δικτατορία. Του είπε, ότι η κατάσταση είναι κρίσιμη και πρέπει να συμβάλουν όλοι να αποφευχθεί ο κίνδυνος. Άφησε να εννοηθεί ότι, η κίνηση αποσκοπούσε να δημιουργηθεί ένα καθεστώς σαν της 4ης Αυγούστου. Μάθαμε αμέσως ότι ο Πετροπουλάκης μη θέλοντας να μπλέξει σε παραστρατιωτικές οργανώσεις – τότε γινότανε η δίκη του ΑΣΠΙΔΑ – ανέφερε το γεγονός στο διοικητή του Σακκά και εκείνος στο στρατηγό Ανδρέα Βαρδουλάκη. Ο Βαρδουλάκης, για το λόγο αυτό ερχότανε στη Βυρώνεια κάνοντας ο ίδιος εξέταση -άτυπη ανάκριση, χωρίς κανέναν άλλο.
Όπως ανέφερε στη δίκη των πρωταιτίων της δικτατορίας καταθέτοντας ο Βαρδουλάκης, ζήτησε από τον Πτεροπουλάκη να γράψει αναλυτικά τά, όσα είχαν συμβεί. Ο Πετροπουλάκης τα έγραψε σε 15 σελίδες.
Μάθαμε, ότι ο Σταυρόπουλος προσπάθησε εκτός του Πετροπουλάκη να προσηλυτίσει και τον υπολοχαγό Αλευρομέγειρο (τον σημερινό απόστρατο αντιστράτηγο), διοικητή τότε του 19 ΛΒΟ.
Εδώ κάνω μια παρέκβαση, για να γίνει κατανοητό. Γράφει ο Μπονάνος στο βιβλίο του «Η Αλήθεια», για τά όσα προηγήθηκαν από τα γεγονότα αυτά, που αποτελούν επιβεβαίωση των όσων παρουσιάζουμε.
«Μίαν ημέραν του Φεβρουαρίου 1967 και ενώ ευρισκόμην εις την Λέσχην Αξιωματικών (σ. Της Έδεσσας), που εστεγάζετο επίσης επίσης στο κτίριον του Στρατηγείου της Μεραρχίας διά να γευμαρίσω, είδα εισερχόμενον εις την Λέσχην τον συμμαθητήν μου [αντι]συνταγματάρχην Λαδάν, συνοδευόμενον υπό του Διοικητου του λόχου ΕΣΑ της Μεραρχίας Λοχαγού Γερασίμου Ματάτση.
Ο Ματάσης μου ανέφερεν, ότι ο Λαδάς ήλθεν, ως διευθυντής της διευθύνσεως ΕΣΑ του ΓΕΣ, διά να επιθεωρήσει τον Λόχο ΕΣΑ της Μεραρχίας. Πρέπει να ειπώ, ότι με εξένισεν η απρέπεια του Λαδά[1], ο οποίος ώφειλε κατά τα ισχύοντα να παρουσιασθεί εις τον Μέραρχον, ή εις τον Υποδοικητήν της Μεραρχίας, ή αν ούτοι απουσίαζον εις τον Επιτελάρχην της Μεραρχίας και να αναφέρει τον σκοπόν της επισκέψεώς του. Πολύ περισσσότερον έπρεπε να έχη ειδοποιηθή η Μεραρχία διά σήματος περί του σκοπού της αφίξεώς του Λαδά, πράγμα που όμως δεν συνέβη. Παρ’ ότι ηνωχλήθην εκάλεσα αμφοτέρους εις το τραπέζι μου.
Όταν ο Λαδάς ανεχώρησε συνεζήτησα το θέμα με τον Μέραρχον Ντενίσην, ο οποίος δεν έδωσε συνέχειαν, παρ’ ότι οι αξιωματικοί, που φέρονται με τον τρόπον που συμπεριφέρθη ο Λαδάς τιμωρούνται.
Μετ’ ολίγας ημέρας, περί τας αρχάς Μαρτίου 1967 η Μεραρχία εξετέλει άσκησιν και το στρατηγείον της είχε καταυλισθεί υπό σκηνάς εις ένα λόφον έξω της πόλεως. Κατά την διάρκειαν της ασκήσεως επεσκεφθη το Στρατηγείον ο Υποδιευθυντής του 3ου Επιτελικού γραφείου του ΓΕΣ συμμαθητής μου και αρχηγός της τάξεώς μου της Σχολής Ευελπίδων (Τάξις 1940) συνταγματάρχης Πυροβολικού Γεώργιος Παπαδόπουλος. Ούτος είχεν ιδιαιτέραν συνομιλίαν με τον Μέραρχον Ντενίσην και εν συνεχεία με επεσκέφθη εις την σκηνήν μου. Είμεθα συμμαθηταί και αυτό, όπως γνωρίζουν όλοι οι αξιωματικοί δημιουργεί πάντοτε κάποιον δεσμόν…
Μέ τον Παπαδόπουλον συνεζήτησα επί πολλήν ώραν. Αι απόψεις μας περί της καταστάσεως τώς χώρας συνέπιπταν…
Ο Παπαδόπουλος έφυγε, όταν ετερματίσθη η συζήτησίς μας».
Είχε ήδη αναφερθεί στό Διοικητή της 6ης Μεραρχίας υποστράτηγο Βαρδουλάκη η οργανουμένη συνωμοσία και γνώστης αυτής ήταν και ο Σωματάρχης διοικητής του Β΄ Σώματος Στρατού, αντιστράτηγος Μανέττας Ιωάννης. Γνώστης της αναφοράς του Πετροπυλάκη ήταν και ο επιτελάρχης του Σώματος, ο οποίος ενημέρωσε τούς συνωμότες, για το γεγονός και για τον λόγο αυτό επισκέφθηκαν το Κιλκίς ο Παπαδόπούλος με τον Καραμπέρη και επίσης ο Παττακός. Θέλανε να πληροφορηθούν μέχρι που είχε φτάσει η γνώση της συνωμοσίας. Γράφει στη συνέχεια ο Μπονάνος.
«Ο Παπαδόπουλος έφυγε, όταν ετερματίσθη η συζήτησή μας, αλλά τον επανείδα αμέσως. Πράγματι μετ’ ου πολύ, περί τας αρχάς Απριλίου επεσκέφθη εκ νέου την Μεραρχίαν. Είχε και πάλιν μακράν ιδιαιτέραν συνομιλίαν με τον Ντενίσην εις το γραφείον του Μεράρχου και εν συνεχεία επεσκέφθη και εμέ στο γραφείον μου[2]. Ομολογώ, ότι εξεπλάγην.
– Πάλι εδώ τον ηρώτησα.
– Ήλθα να σας ιδώ…
Βεβαίως είχα αντιληφθή τι συνέβαινε. Η επίσκεψις του Λαδά αρχικώς και αι αλλεπάλληλοι επισκέψεις του Παπαδόπουλου, αι κατ’ ιδίαν και επί ώρας συζητήσεις με τον Υποστράτηγον Ντενίσην αποτέλουν ενδείξεις, αλλά δεν είχα ενημέρωσιν…
Αλλ’ η εντύπωσίς μου, ότι «κάτι ετοιμάζεται» κατέστη τώρα βεβαιότης. Προσεπάθησα λοιπόν να πληροφορηθώ κάτι από τον Μέραρχόν μου. Αλλ’ ο Ντενίσης, όταν του υπέβαλα σχετικάς ερωτήσεις κατελήφθη υπό νευρικότητος και ουσιατικώς δεν μου απήντησε». Ο Μπονάνος ερμηνεύει την νευρικότητα του Ντενίση, στό, ότι δεν του είχαν εμπιστοσύνη.
Όμως μετά από αυτή την αναφορά του Μπονάνου γίνεται πασιφανέστατο, ότι ο Παπαδόπουλος θα συζητούσε μαζί με τον Ντενίση την διαρροή της πληροφορίας, για το προετοιμαζόμενο πραξικόπημα.
Όπως κατέθεσε στη δίκη των πραξικοπηματιών ο διοικητής της 6ης Μεραρχίας, μετά από μια συγκέντρωση Διοκητών Μονάδων στο Κιλκίς τον πλησίασε ο Διοικητής της 116 ΜΠΠ (Μοίρας Πεδινού Πυροβολικού) Ταγματάρχης της τάξεως του 1948 Γιάννης Σακκάς (πιστεύω μέλος της ομάδας του Αρναούτη) και του ανέφερε τά, όσα του είχε αναφέρει ο υποδιοικητής της Μοίρας λοχαγός Βασίλης Πετροπουλάκης, για την απόπειρα του Λοχαγού Κώστα Σταυρόπουλου να τον μυήσει στην συνωμοσία, για την ανατροπή του κοινοβουλευτικού κεθεστώτος, κάτι που ο Σταυρόπουλος διακήρυττε φανερά καθημερινώς σχεδόν στη Στρατιωτική Λέσχη της Βυρώνειας. Προσωπικά εγώ τον είχα ακούσει κατ’ επανάληψη να αναφέρεται στο καθεστώς του Μεταξά και ότι πρέπει επί τέλους να ακουστούν και πάλι τα κανόνια. Έβριζε με χυδαία λόγια τον Γεώργιο Παπανδρέου και προσπαθούσε να προκαλέσει την αγανάκτηση των νεαρών δοκίμων αξωματικών, για τον επερχόμενο εν όψει των εκλογών κίνδυνο του κομμουνισμού. Συνέβη να αναφέρεται σε αξιωματικούς, που αργότερα απεδείχθη, ότι ήσαν από εκείνους που συμμετέσχον στίς συλλήψεις στην Αθήνα και αναδείχτηκαν επί δικτατορίας. Ο Βαρδουλάκης κατά τα μέσα Ιανουαρίου βρίσκοταν συχνά στη Βυρώνεια λόγω της ασκήσεως επί χάρτου της μεραρχίας (ΤΑΑΣ) του έτους 1967. Αργότερα στην επιθεώρηση του ως μεράρχου μίλησε με θέρμη, για τον βασιλιά.
Επικρατούσε κάποιος αναβρασμός γιατί γινόντουσαν προσπάθειες να αλλάξει το πνεύμα των κατοίκων του χωριού, που στην πλειονότητά τουσή σαν άτομα δημοκρατικών φρονημάτων. Είχε έλθει σύσταση στους αξιωματικούς να λέμε στο χωριό, όπου βρισκόμαστε ή σε γνωστούς μας «μα επί τέλους δεν υπάρχει κάποιος λοχίας;»
Ο Βαρδουλάκης κατέθεσε ότι είπε ο Πετροπουλάκης, για τις προσπάθειες του Σταυρόπουλου να μυήσει και τον υπολοχαγό Αλευρομέγειρο, διοικητή τότε του 19 ΛΒΟ. Ο Αλευρομάγειρος όταν κλήθηκε από τον διοικητή της Μεραρχίας να αναφέρει αν ίσχυαν τα όσα ανέφερε ο Πετροπουλάκης, κατέθεσε, ότι πραγματικά ο Σταυρόπουλος είχε προσπαθήσει να τον μυήσει, πλήν δεν έδωσε καμμιά σημασία, γιατί ο Στυρόπουλος διακρινότανε για τις μεγαλαυχίες του.
Ο Βαρδουλάκης, αφού πήρε την αναφορά – μνημόνιο του Πετροπουλάκη ενημέρωσε τον Σωματάρχη αντιστράτηγο Μανέττα Ιωάννη. Επειδή επρόκειτο, για συνωμοτική οργάνωση, πολύ σωστά ο Βαρδουλάκης δεν ακολούθησε τον φυσικό τρόπο εξιχνίασης της υπόθεσης, αλλά έδρασε απολύτως μυστικά. Μετέβη και παρέδωσε το μνημόνιο του Πετροπουλάκη, που ήταν γραμμένο σε κόλλες διαγωνισμού – και επειδή ο Σωματάρχης έλειπε στην Αθήνα – στον επιτελάρχη του σώματος ταξίαρχο Γιάνναρη, όπως είπε στο δικαστήριο καταθέτοντας, «η κρίσις μου, σχόλιόν μου είναι, ότι εις αυτάς τας εγκληματικάς και επομένως απιθάνους κινήσεις αναζητήσατε Γεώργιον Παπαδόπουλον. Και έφυγα».
Σέ ερώτηση του προέδρου του εφετείου εφέτη Ντεγιάννη, γιατί συσχέτισε τον Παπαδόπουλο με την προσπάθεια του Σταυρόπουλου να μυήσει αξιωματικούς στο ετοιμαζόμενο κίνημα η απάντηση του Βαρδουλάκη υπήρξε καταλυτική:
«Διότι έκαμα μίαν εκτίμησιν, υπεισήλθεν η τέχνη του στρατηγού, που λέμε. Βεβαίως παραδέχομαι, ότι ήτο μία εκτίμησις, η οποία εβασίσθη σε σπίθες, αν θέλετε στοιχείων …», Στο στρατό συνεζητείτο τότε η δικτατορία, που θα γινότανε από αξιωματικούς που ήσαν μέλη της ΕΕΝΑ.
Ο Βαρδουλάκης στο δικαστήριο ανέλυσε εν εκτάσει τά, όσα έλεγε ο Σταυρόπουλος, συγκρίνοντάς τα με τις απόψεις του Παπδόπουλου. «Συνέπιπτεν ιδίως αυτή η αξιοκρατία. Τα είχα ακούσει και από τον Παπαδόπουλον, επίσης και από ορισμένες μισοκουβέντες, τις οποίες έλεγαν αξιωματικοί, οι οποίοι παρουσιάζοντο εις την Μεραρχίαν διωχθέντες, που ανεκάλυπτα εις το βλέμμα των μίαν πικρίαν, μίαν απαγοήτευσιν, διότι τούς αδικούσαν και τούς παραμέριζαν και τούς κακομεταχειρίζοντο και έβγαινε κάποια ομάς, κάποια κίνησις. Επίσης από οικογένειες, τις οποίες είχαν κρατούμενες εις το Γουδί τότε, με το θέμα το πεποιημένον, όπως πιστεύω εγώ, του «ΑΣΠΙΔΑ», έβγαινε, ότι εις το ΚΕΤ (σημ. Διοικητής ο Παττακός), όπου τούς φυλάγανε κλπ. Κάτι συνέβαινε, κάποια κίνησις…
Μετά από το σαμποτάζ του Έβρου, ενώ είχε γίνει ένας τόσο θόρυβος εναντίον του Παπαδοπούλου, έβλεπα, ότι ενώ έλειπε πάντοτε από τις Μονάδες, που είχε ελάχιστον χρόνον δι’ αυτές, να μετατίθεται και να γυρίζη πάντοτε εις το Κέντρον κατά στάδια εις την Λάρισαν εις θέσεις δευτέρου γραφείου κλπ. Αυτά και άλλα πιθανόν να είναι οι σπίθες…»
Στή συνέχεια ο μέραρχος κατέθεσε, ότι μετά δυό τρείς μέρες ο σωματάρχης βεβαίωσε, ότι το υπόμνημα δόθηκε στα χέρια του τότε αρχηγού του ΓΕΣ Σπαντιδάκη. Σε ερώτηση του προέδρου είπε, ότι δόθηκε στα χέρια του Σπαντιδάκη, ο οποίος έλαβε γνώση των όσων διατρέχανε. Στίς 6 Μαρτίου κλήθηκε στη Θεσσαλονίκη από τον διευθυντή του γραφείου του Σπαντιδάκη συνταγματάρχη Ιωάννη Λάζαρη, για υπηρεσιακά θέματα. Και του έδωσε έγγραφο του Σπαντιδάκη, στο οποίο του έγραφε, ότι κατόπιν ερεύνης διαπιστώθηκε, πως δεν υπάρχει υπόσταση στά όσα ανέφερε ο Πετροπουλάκης. Ποιός και πότε έκανε την έρευνα; Έγινε σαφώς προσπάθεια συγκάλυψης.
Στή συνέχεια αναφέρει ο Βαρδουλάκης, ότι αφού την έρευνα την έκανε ο ίδιος και μόνο ο υποδιοικητής της Μεραρχίας του γνώριζε το γεγονός, τότε κάποιος ήταν ο πληροφοριοδότης των συνωμοτών. Από ακριτομύθειες είχαμε πληροφορηθεί, ότι πληροφοριοδότης ήταν μάλλον ο επιτελάρχης του Σώματος, χωρίς να είναι απόλυτο.
Τό ζήτημα είχε αρχίσει να γίνεται περίπλοκο γιατί η συμπεριφορά των συνωμοτών περίεργη. Όπως ανέφερε ο Βαρδουλάκης μετά από μερικές ημέρες επισκέφθηκε τη μεραρχία ο Παττακός, με πρόσχημα, ότι είχε έλθει, για να επισκεφθεί δήθεν κάποιους συγγενείς του, που είχε εκεί. Μιλώντας αργότερα ο Βαρδουλάκης με τον Παττακό ο τελευταίος του απεκάλυψε, ότι είχε έλθει, για τον σκοπό αυτό.
Συνεχίζοντας ο Βαρδουλάκης την κατάθεσή του είπε:
«Εις τας 14/3, όταν ήμουν εις άσκησιν μάχης, έξω από το Κιλκίς, την οποίαν διηύθυνα, ήλθαν απροσδόκητα και κατά τρόπον μη προβλεπόμενον από τον κανονισμόν, ο Γεώργιος Παπαδόπουλος με τον Γκαντώνα. Εκ των υστέρων διαπιστώνω, ότι ήλθαν, για τον ίδιο σκοπό. Ο Γκαντώνας υπηρετούσε τότε εις την ΚΥΠ Θεσσαλονίκης. Ήτο απροσδόκητος η επίσκεψις, διότι έπρεπε να έχω ειδοποιηθή. Και ήτο αντικανονική, διότι έπρεπε να είχε ειδοποιηθή και το Σώμα Στρατού. Και θα έπρεπε να γίνεται επί τη βάσει διατυπώσεων, διότι ο Παπαδόπουλος ήτο επιτελής του 3ου ΕΓ του ΓΕΣ. Βεβαίως εγω ανέφερον το περιστατικόν εις τον Διοικητήν του Β΄ Σώματος Στρατού.
Ο Γκαντώνας ερωτώμενος από τον Πρόεδρο του Εφετείου επιβεβαίωσε την επίσκεψη, αλλά δικαιολογούμενος είπε, ότι συναντήθηκε τυχαία με τον Παπαδόπουλο στο Κιλκίς.
Για το περιστατικό, που αναφέρουμε ερωτώμενος από τον εισαγγελέα ο διοικητής του Β΄ Σώματος Στρατου αντιστράτηγος Ιωάννης Μανέττας, αν έκανε ανακρίσεις είπε: «Ο επιτελάρχης μου μου ανέφερεν, ότι ο διοικητής της 6ης Μεραρχίας υποστράτηγος Βαρδουλάκης του έδωσεν ένα υπόμνημα προχειρογραμμένο, όπου ανεφέρετο, ότι ο λοχαγός Σταυρόπουλος απετάθη εις ένα ταγματάχη (σ. επρόκειτο, για λοχαγό) και του εζήτει… του έλεγε, ότι τα κανόνια πρέπει να τα κρατήση, για τον στρατό μονιασμένο, διά να μπορέσει να κρατήσει μίαν κατάστασιν και ο στρατός να μπορέσει να επιβάλει μίαν εθνικήν άποψιν, έστω και χωρίς τον βασιλέα. Αυτό το επήρα εις τα χερια μου από τον Γιάνναρη. Ο Γιάνναρης ήταν ο επιτελάρχης μου, του το έστειλε ο Βαρδουλάκης., όταν το επήρα εις τα χέρια μου και το εδιάβασα αναρωτήθηκα γιατί δεν έκανε ανάκρισιν ο μέραρχος. Μου απήντησεν, διότι έχομεν διαταγήν διά τον ΑΣΠΙΔΑ. Η διαταγή του Γενικού Επιτελείου Στρατου ήτο, ότι κάθε τι σχετιζόμενον με τον ΑΣΠΙΔΑ να υποβάλλεται εις το ΓΕΣ, ώστε αυτό να γνωρίζη και να διδη τας λύσεις.»
Ο εισαγγελέας του είπε, ότι αυτό το περιστατικό δεν σχετιζότανε με τον ΑΣΠΙΔΑ και ο Μανέττας απάντησε. «Αλλά απεδόθη εις τον ΑΣΠΙΔΑ. Ὀταν λέγη όμως «αξιοκρατία χωρίς τον βασιλέα» αυτήν την άποψιν εξέφρασεν ο επιτελάρχης.»
Ο Μανέττας συμφώνησε με την άποψη του εισαγγελέα, ότι η έκτίμηση αυτή ήταν λανθασμένη και ότι επρόκειτο, για προσπάθεια μύησης στην συνωμοσία της ομάδας του Παπαδόπουλου. Στη συνέχεια ο Μανέττας αναφέρει τις ενέργειες στίς οποίες προέβη. Έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί της κινήσεως έγιναν γνώστες τόσο ο Σπαντιδάκης, όσο και ο Κωνσταντίνος. Παραθέτουμε το σημείο αυτό της κατάθεσής του, από το οποίο προκύπτει, ότι στην όλη υπόθεση καταβλήθηκε προσπάθεια αποκρύψης της, άσχετα, αν αργότερα όλοι γίνανε τιμητές του πραξικοπήματος. Πιστεύω, ότι αν ο Κωνσταντίνος είχε κάνει την δικτατορία, όλοι αυτοί θα ήσαν θιασώτες της. Να η κατάθεση του Μανέττα.
«Όταν κατέβηκα εις την Αθήνα, επήγα εις τον αρχηγόν του επιτελείου και του λέγω «ιδού». Μου απαντά «θά κάμω αμέσως ανάκρισιν». Ο Σπαντιδάκης το εκράτησε και μου είπε, ότι θα ειδοποιήσει και τον Μέραρχον Βαρδουλάκην. Ύστερα από μερικές ημέρες, όταν έφυγα από την Αθήνα ηρώτησα τον Βαρδουλάλην τι έγινε. Εκείνος μου απήντησε, ότι ετακτοποίθηκε αυτό το θέμα. Του είχε στείλει τον Λάζαρην, δεν ξέρω ακριβώς κάποιον αξιωματικόν. Ο μέραρχος μου είπε είχε τακτοποιηθή το θέμα. Όπως διαβασα αργότερα, ο Σπαντιδάκης ανεφέρθη εις τον βασιλέα. Αυτό δεν το ηξεύρω. Το γεγονός πάντως είναι, ότι μία τέτοια κίνησις περιήλθεν εις γνώσιν του αρχηγού του ΓΕΣ, ο οποίος κατηύθυνε όλες αυτές τις περιπτώσεις». Σε ερώτηση του εισαγγελέα, για την επίσκεψη του Παπαδόπολου και Γκαντώνα στο Κιλκίς απάντησε, ότι δεν το γνώριζε.
Εδώ πρέπει να αναφερθεί, ότι οι πολιτικοί μολονότι ειδοποιήθηκαν εδήλωσαν, ότι «έχουν γνώσιν οι φύλακες». Απάντηση που δόθηκε σε μένα, όταν τηλεφώνησα στη Θεσσαλονίκη στα γραφεία της Ε.Κ. ανωνύμως την 10η Απριλίου 1967 λέγοντάς τους, «ειδοποιείστε στην Αθήνα, ότι θα γίνει κίνημα. Να λάβουν τα μέτρα τους». Το πρωί της 21ης Απριλίου ο Πετροπουλάκης μου είπε, «τους ειδοποίησα. Δεν με άκουσαν».
Ποιό ήταν το μέλλον των αξιωματικών που ενεπλάκησαν στο ζήτημα; Ο Βαρδουλάκης αποστρατεύτηκε τον τοποθέτησαν Νομάρχη Λάρισας και αρνήθηκε τη θέση. Ο Πετροπουλάκης απετάχθη, στον Αλευρομέγειρο επιβλήθηκε ποινή 6μηνης αργίας. Το Σακκά τον μεταθέσανε και προσπάθησαν να τον μπλέξουν σε κάποιο ανύπαρκτο ποινικό ζήτημα. Το 602 Τάγμα Πεζικού το μεσημέρι της 21ης Απριλίου μεταστάθμευσε στην Κοζάνη, διότι (άκουσον, άκουσον!!!) θα δεχθούμε επίθεση από την Γιουγκοσλαβία.
Ο Ντενίσης, που πιστεύω, ότι ήταν γνώστης της συνωμοσίας, γιατί δεν εξηγείται, όπως αναφέρει ο Μπονάνος η μακρά συνεργασία του πρίν την 21η Απριλίου με τον Παπαδόπουλο. Πρέπει ο Παπαδόπουλος να είχε έλθει στο Β΄ Σώμα Σρατού, για να πληροφορηθεί, αν το μελλοντικό κίνημα είχε προδοθεί.
Εκτός από τα παραπάνω, που δεν επιδέχονται καμμιάς αμφισβήτησης, αναφέρομαι σε δυό περιστατικά, που δείχνουν την μικρόνοια και αμετροέπεια των πραξικοπηματιών. Πρώτο. Διοικητής του Συντάγματος των Ευευλπίδων ήταν ο Δημ. Ιωαννίδης ο μετέπειτα δικτάτορας της δεύτερης δικτατορίας. Είχε το θράσος να βγάλει τους ευέλπιδες στην Αθήνα για να δείξει την ευμμετοχή τους στο πραξικόπημα, σε αντίθεση με τους Ικάρους και Ναυτικούς Δοκίμους. Το δεύτερο αίσχος αφορούσε στην Στρατιωτική Ιατρική Σχολή (ΣΙΣ), που με απόφαση του τότε διοικητής της παρέλασε το πρωί της 21ης Απριλίου στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Το γεγονός αυτό μεγάλος αριθμός ανθρώπων το σχολίασε δυσμενώς. Όπως πληροφορήθηκα για να συμβεί αυτό έλαβαν μέρος αξιωματικοί του Γ΄ Σώματος Στρατού, μερικοί μαθητές της Σχολής και ο Διοικητής της Σχολής, που αργότερα για τις προσφορές του στο πραξικόπημα αμείφθηκε με τη θέση του «Υφυπουργού» της δικτατορίας.
Επρόκειτο για «Επανάσταση», ή Πραξικόπημα;
Οι απολογητές-υμνολόγοι της χούντας και οι οπαδοί της διατείνονται ότι, το καθεστώς τους ήταν επανάσταση, για να σώσει την Ελλάδα από τον επαπειλούμενο κομμουνιστικό κίνδυνο. Το ζήτημα αυτό έχει λυθεί από την Βουλή των Ελλήνων κατά τη συζήτηση της ψηφίσεως του ψηφίσματος για την δίωξη των στασιαστών και είναι σαφώς πραξικόπημα. Είπε ο εισηγητής της πλειοψηφίας:
«Ότι την 21ην Απριλίου 1967, εγένετο στυγνόν πραξικόπημα μη έχον καμμίαν σχέσιν με επανάστασιν, είναι αναμφισβήτητον, το γνωρίζει ο Ελληνικός Λαός, το γνωρίζουν και τα μέλη της Εθνικής Αντιπροσωπείας. Ό,τι συνέβη την νύκτα της 21ης Απριλίου, συνέβη, όχι από μίαν ομαδικήν κίνησιν και εκδήλωσιν λαϊκών μερίδων, αλλά απλώς από μίαν μικράν, πολύ μικράν ομάδα Ελλήνων αξιωματικών, είναι δυνατόν να φθάνουν μέχρι 50, να φθάνουν μέχρις 100, οι οποίοι, καταχρώμενοι των καιρίων θέσεων τας οποίας είχον καταλάβει εις το στράτευμα και ειδικώτερον εις το Γενικόν Επιτελείον Στρατού και τα Σώματα Στρατού, επάτησαν το γνωστό κουμπί, το οποίον ελέγετο «Σχέδιον Προμηθεύς» και χωρίς να γίνη καμμία εκδήλωσις άλλη, έγιναν κύριοι της εξουσίας. Ο τρόπος της ενεργείας δεν υπάρχει καμμία αμφιβολία ότι, υπήρξε τρόπος απατηλός και έτσι εν μια και μόνη νυκτί, μέσα εις ολίγας ώρας, όπως αργότερον έλεγον οι ίδιοι καυχόμενοι, χωρίς να μάτωση ουδέ μύτη, έγιναν κύριοι της εξουσίας, την οποίαν εκράτησαν επί 7,5 χρόνια.
Ποιος ήτο ο σκοπός των; Αναμφισβήτητα δεν υπήρξεν ιδεολογικός σκοπός, δεν υπήρξαν στόχοι κοινωνικοί, ή οικονομικοί, αλλά η ομάδα αυτή των ολίγων αξιωματικών και των συνεργατών των η κλίκα, όπως εχαρακτηρίστηκε προσφυώς από τον αξιότιμον Πρόεδρον της Κυβερνήσεως, απέβλεψεν αποκλειστικώς εις την εξυπηρέτησιν, ιδίων αυτών προσωπικών συμφερόντων και εις την ικανοποίησιν της αμέτρου φιλοδοξίας των. Κατά συνέπειαν, δεν είναι δυνατόν και δεν έπρεπε να απασχολήσει την Εθνικήν Αντιπροσωπείαν, αν αυτό το οποίον τότε έκαναν οι κύριοι, ήτο ή όχι πραξικόπημα. Ήτο πραξικόπημα στυγνής μορφής και περί αυτού δεν υπάρχει αμφιβολία…
Διά να υπάρξη Επανάστασις, αξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι χρειάζονται ωρισμέναι προϋποθέσεις, κυρίως χρειάζεται η ύπαρξις συμμετοχής του Λαού…
Περαιτέρω, διά να υπάρξη Επανάστασις χρειάζεται οπωσδήποτε να προϋπάρχει της κινήσεως της Επαναστάσεως μία συγκεκριμένη πολιτική ιδεολογία. Οι κύριοι αυτοί με το κίνημα το οποίον έκαμαν την 21ην Απριλίου, όχι μόνον δεν είπον ότι, επιδιώκουν να πραγματοποιήσουν κάποιαν νέαν ιδεολογίαν, αλλά αντίθετα, δικαιολογούμενοι ότι, επρόκειτο να γίνουν επεισόδια εις την Θεσσαλονίκην, από την πολιτικήν προεκλογικήν συγκέντρωσιν, ισχυρίστηκαν ότι, έκαμαν πραξικόπημα, διά να κατοχυρώσουν το καθεστώς, που υπήρχε, την υφισταμένην κατάστασιν, την καθεστηκυίαν τάξιν, όπως έχει καθιερωθεί να λέγεται…
Τέλος, διά να υπάρξη Επανάστασις είναι ανάγκη οι δημιουργοί της να έχουν προδιαγεγραμμένους ωρισμένους κοινωνικούς σκοπούς και να θέλουν εναντίον της υφισταμένης μέχρι τότε καταστάσεως, να κάνουν κάποιαν αλλαγήν, να κάνουν κάποιαν μεταβολήν…»
Συνεπώς η Δημοκρατία εις τον τόπον μας δικαίω, ουδέποτε κατελύθη και η γενική αρχή είναι, ότι ουδέποτε η Δημοκρατία δικαίω καταλύεται εφ’ όσον τούτο δεν πηγάζει από την θέλησιν του Λαού, ελευθέρως εκδηλουμένην.
Το θέμα του στιγμιαίου, ή διαρκούς εγκλήματος είχε τεθεί στη Βουλή στη συζήτηση της 13ης και 14ης Ιανουαρίου 1975, κατά την ψήφιση του άρθ. 2 του Δ΄ Ψηφίσματος. Με δεδομένο ότι κατά το ομόφωνα ψηφισθέν άρθρ. 1 του ψηφίσματος, το στασιαστικό κίνημα της 21ης Απριλίου, αλλά «η εκ τούτου προελθούσα κατάστασις μέχρι της 23ης Ιουλίου 1974», αποτέλεσαν πραξικόπημα, ετέθη από την αντιπολίτευση το ζήτημα του χαρακτηρισμού της αναλήψεως υπουργικών καθηκόντων ως αξιόποινης πράξης.
Στη συζήτηση αυτή ο βουλευτής Αθανάσιος Κανελλόπουλος έθεσε πρώτος το θέμα αν η εσχάτη προδοσία είναι διαρκές αδίκημα. Επειδή, κατά την άποψη του, επρόκειτο περί διαρκούς αδικήματος, δεν ετίθετο θέμα να αναφερθεί ρητά στο ψήφισμα ότι, η ανάληψη υπουργικού αξιώματος ήταν αξιόποινη πράξη. Το ζήτημα στη συνέχεια έθεσε μετ’ επιτάσεως ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο οποίος εδήλωσε ότι δεν επιθυμούσε να κριθούν οι σφετεριστές με καινούργιο νόμο, αλλά με βάση τη νομοθεσία η οποία ίσχυε, όταν καταλύθηκε η έννομη τάξη. Πρόσθεσε όμως: «Δεν νομίζω ότι είναι δυσχερές το Σώμα να διευκρινίση ότι, εδώ υπάρχει συνεχιζόμενον πραξικόπημα. Τουλάχιστον η εσχάτη προδοσία η οποία αφορά την ανατροπήν της εννόμου τάξεως του πολιτεύματος της χώρας, αυτό το αδίκημα, αλλά και η στάσις, είναι τα δύο αδικήματα, επισημαίνω όμως την εσχάτην προδοσίαν η οποία αφορά κατ’ εξοχήν τον πολίτην Πρωθυπουργόν, Υπουργόν, Γενικόν Γραμματέα, θα πρέπει να θεωρηθή από το σώμα ότι εστρέφετο εναντίον του νομίμου πολιτεύματος και ότι απετέλεσε διαρκές αδίκημα μέχρι την 23η Ιουλίου 1974… το να μη θεωρούμε ενόχους επι ίση μοίρα με εκείνους, οι οποίοι το προπαρεσεύασαν, τους πρωταιτίους δηλαδη του πραξικοπήματος. Υπάρχει τέτοια αντίφασις…Η διώξις των Υπουργών, Υφυπουργών και Γενικών Γραμματέων αποτελεί, ναι ή όχι αδίκημα κ, Υπουργέ με την έννοια του άρθρου 1 ως συμμετόχων εις το συνεχιζόμενο πραξικόπημα;»
Αρχικά στην περιγραφή των όσων είχαν προηγηθεί του πραξικοπήματος και των όσων συνέβησαν είναι οι απόψεις του Παν. Κανελλόπουλου όπως αυτές φαίνονται στην παρακάτω παρατιθέμενη αλληλογραφία του με τον Καραμανλή.
Στην επιστολή του Παναγιώτη Κανελλόπουλου προς τον Καραμανλή φανερώνεται ο πραγματικός Κανελλόπουλος και όχι ο Κανελλόπουλος ο αρχηγός της ΕΡΕ, τον οποίο τα διάφορα φασιστοειδή της ΕΡΕ προσπαθούσαν προδικατατορικά να παρασύρουν σε ακραίες καταστάσεις. Η επιστολή αυτή προέρχεται εκ του αρχείου του Καραμανλή.
«16 ΙΟΥΝΙΟΥ 1969. Ο Π. Κανελλόπουλος απευθύνει στον Καραμανλή βαρυσήμαντη επιστολή, την πρώτη μετά την επιβολή της δικτατορίας, η οποία και αποτελεί εμπεριστατωμένη έκθεση, ταυτόχρονα, των δραματικών γεγονότων, που σηματοδότησαν την επιβολή του δικτατορικού καθεστώτος και των προβληματισμών και διλημμάτων, που συνέχονται με την αντιμετώπιση της τρέχουσας καταστάσεως. Πιστεύουμε ότι, αυτή πλησιάζει περισσσότερο από κάθε άλλη περιγραφή στα προηγηθέντα της 21ης Απριλίου 1967.
«Αγαπητέ μου Πρόεδρε, Πολύ ευχαρίστως ανταποκρίνομαι εις την επιθυμίαν Σου, την οποίαν μου διεβίβασεν ο Αλέκος. Έχουν περάσει δύο έτη και σχεδόν τρείς μήνες από την 17η Μαρτίου Ι967, που Σου έστειλα την τελευταίαν επιστολήν μου. Από την ημέραν εκείνην συνέβησαν τόσα πολλά! τα γνωρίζεις. Γνωρίζεις και όσα προηγήθησαν. Θα διατυπώσω, επομένως, τας σκέψεις μου επί της καταστάσεως, όπως έχει σήμερον και επί του πρακτέου, ή άσχετα από το τι ημπορούμε να πράξωμεν εμείς, περί των πιθανών εις το προσεχές, ή απώτερον μέλλον εξελίξεων. Δεν θεωρώ, όμως άσκοπον να ειπώ μερικά λόγια υπό μορφήν απλών νύξεων περί του παρελθόντος και δή και περί εκείνου, που προηγήθη αμέσως της νυκτός της 20ής προς την 21ην Απριλίου 1967. Έχει κάποιαν ουσιώδη σημασίαν και η προϊστορία αυτή…………
Ο Κανελλόπουλος είναι σαφής στα όσα λέγει στην για την προσπάθεια του βασιλιά και των φασιστών να θεωρήσουν ότι, κινδυνεύει το καθεστώς και να προκαλούν προβοκατόρικες ενέργειες, που αποδίδανε στους κομμουνιστές. Ενέργειες ανθρωπαρίων τύπου Παττακού.
Η Επιστολή είναι ένα ιστορικό αρχείο. Λόγω του μεγέθους δεν είναι δυνατόν να προβληθεί στην παρούσα ανάρτηση. Η ΕΕΥΕΔ την τοποθέτησε στην Ηλεκτρονική της Βιβλιοθήκη. Αξίζει να την μελετήσετε. Εδώ
[1] Όπως μου είχε πεί λίγες μέρες μετά την 21η Απριλίου, φίλος υπολοχαγός, Διοικητής του Λόχου ΕΣΑ Κοζάνης, ο Λαδάς τον Φεβρουάριο είχε επισκεφθεί και την έδρα του Α΄ Σ. Σ. στη Κοζάνη.
[2] Ο Ντενίσης ήταν γνώστης της συνωμοσίας και ένθερμος οπαδός της αμέσως προήχθη σε αντιστράτηγο και ανέλαβε την διοίκηση του Α΄ Σώματος Στρατού και αργότερα έγινε Διοικητής της Στρατιάς. χή του.νω μικρή μελέτη για την δικτατορία του 1967
Εδώ και χρόνια, κάθε Μ.Τρίτη εύχομαι για το Πάσχα, θυμίζοντας πόσο δεμένη είναι η παράδοση, η συνέχεια της Ιστορίαςμε την Χριστιανική Πίστη, με την ζωή μας. Έχοντας την «χαλαρή σχέση» των ευπρεπών σύγχρονων ανθρώπων, με τηνθρησκεία, ξεκινώ κάθε χρόνο την διαδρομή της Μ.Εβδομάδας με την Κασσιανή, τον Θεόφιλο και το ιδιόμελο της ημέρας.
Είναι τόσο όμορφο να έχουμε να θυμόμαστε στιγμές, φίλους που έχουν φύγει, την γλυκιά ατμόσφαιρα της Άνοιξης πουεπιμένει να έρχεται κοντά μας τέτοιες μέρες.
Χρόνια Πολλά
Καλή Ανάσταση
Να είμαστε όλοι μαζί και του χρόνου να ευχηθούμε, να ξαναθυμηθούμε την Κασσιανή, τον Θεόφιλο και όλους τους Παλιούς,τόσο δικούς μας ανθρώπους!
Λάμπρος
Ο Γ.Ν.Πεντζίκης ακολούθησε με σεβασμό και ιδιαίτερη επιτυχία , τις διεισδύσεις και κάποιες καταδύσεις στον Βυζαντινό χώρο, που έκανε ο πατέρας του ο Ν.Γ.Πεντζίκης. Ο Αρχαίος φαρμακοποιός της Εγνατίας οδοιπόρησε στην Β. Ελλάδα βλέποντας, μαθαίνοντας και δασκαλεύοντας, την φύση και την ιστορία σε όλους μας. Ως αληθινός Άρχοντας όμως όλα αυτά τα έκανε με τον δικό του αποκλειστικά τρόπο μιλώντας, γράφοντας και ζωγραφίζοντας για όλα, υπαινισσόμενος ότι όλα αυτά πλέον, αφορούν αποκλειστικά σε όσους θέλουν να προσπαθήσουν να λύσουν τους γρίφους του! Από την στιγμή που έκλεισα, έχοντας τελειώσει την ανάγνωση, το πρώτο βιβλίο του που είχε πέσει στα χέρια μου (δεν έχει σημασία πιο) κατάλαβα πως γνώρισα έναν Βυζαντινό! Ήταν η ανάγκη του καθενός από την γενιά μου να μάθει κάτι περισσότερο από όσα τσιγκούνικα και κάποτε ανάποδα μας μάθαιναν για το Βυζάντιο στο σχολείο. Ήταν ακόμη η ανάγκη να ψηλαφήσουμε την μαγεία του τόσο μακρινού Βυζαντινού Μεσαίωνα, που δεν τον λέγανε έτσι τότε. Η εκκλησιαστική τυπολατρεία και ιδίως η απώθηση που προκαλούσε η υποχρεωτική φοίτηση στα κατηχητικά με τα παρεπόμενα της, μας έδιωχναν και μας έστελναν σε πιο ελκυστικές διαδρομές. Η γνωριμία όμως με τον Ν.Γ.Πεντζίκη και άλλους που μαζί πορεύονταν, έκανε την διαφορά από την αφόρητη πλήξη της λογοτεχνίας που ήταν η «επιτρεπόμενη». Αυτή που επιβαλλόταν από απαίδευτους και ανόητους κρατικούς και ρασοφόρους «εθνικόφρονες εκτιμητές της εξωσχολικής λογοτεχνίας».
Έδωσε ο υιός Πεντζίκης λοιπόν με το ογκώδες έργο του «Το Βυζάντιο έχει ρεπό» σημαντικά στοιχεία αλλά και κάποιες λεπτομέρειες πολύ ιδιαίτερες. Είναι όλα τους, τα στοιχεία και οι λεπτομέρειες, αρκετά για να συμπληρώνουν όσα δεν πρόλαβαν να προσεγγίσουν ή ακόμη όσα παρέλειψαν οι Βυζαντινολόγοι. Η ανανέωση της σχέσης του αναγνώστη με τον «Αριστοφανικό» Πτωχοπρόδρομο και το όχι τυχαίο συναπάντημα με τον Κωνσταντίνο Μανασή και τα λαϊκά ευφυολογήματά του, ήταν για μένα ελκυστικές λύσεις διόδου για την προσέγγιση της εποχής. Τα «Χίλια Χρόνια» ζωής του κράτους που τελικά ονομάσαμε Βυζάντιο με πρωτεύουσα του την Κωνσταντινούπολη, περάσανε με την «Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία» αγκαλιασμένη με ό,τι Ελληνικό, κυρίως όμως με την γλώσσα. Είναι απολαυστική η αμεσότητα, η απλότητα και η εύκολη εκφορά για τον σύγχρονο Έλληνα της γλώσσας των Βυζαντινών, τα Ελληνικά που μιλιόντουσαν στην καθημερινή ζωή από όλους. Είναι η «Κοινή» που περπάτησε και διαδόθηκε σε όλη την Ανατολή, έγινε χρηστική για το μωσαϊκό των ανθρώπων της Αυτοκρατορίας, ανεξάρτητα προέλευσης και εθνικής τους ταυτότητας. Με αυτήν την «αποσκευή» κατάφερε και χώρεσε τόσο καλά τις ανάγκες έκφρασης του σκλαβωμένου Γένους αργότερα. Να τολμήσω να πάω παρακάτω και να πω για την σύγχρονη Δημοτική;
Η γλώσσα της εκκλησίας, η γλώσσα των Ευαγγελίων, ό,τι μεθοδεύτηκε και καθιερώθηκε από τους Αλεξανδρινούς, τους Εβδομήκοντα, τον Ωριγένη, τους Ελληνίζοντες και τους Ελληνικούς, που έλεγε ο Καβάφης, ήταν η γλώσσα του Κράτους. Το «ρωμαϊκός» παρέμεινε βέβαια μέχρι τέλους ως επίσημος προσδιορισμός και τα Λατινικά τους πρώτους αιώνες χρησιμοποιούνταν στα πολύ επίσημα κρατικά έγγραφα. Το «Ελληνικός» που μπερδευόταν με το «εθνικός» και χαρακτήριζε κάτι ειδωλολατρικό είχε κακή τύχη στην κοινωνία που ζούσε τον ενθουσιασμό της επικράτησης του Χριστιανισμού ως επίσημης θρησκείας του «Ρωμαϊκού Κράτους. Η λογοτεχνία όμως η ποίηση, η φιλοσοφία και όλες οι ανθρωπιστικές «διαδικασίες» δεν αναπτυχθήκανε ελεύθερα και συμμετρικά, δεν έδωσαν έργα με συνέχεια και αντοχή στον χρόνο. Υπάρχει όμως το θέμα της διαφορετικότητας της ζωής με το τώρα και το τότε στα «Χίλια Χρόνια» Βυζαντινής ζωής! Η θρησκεία με εκφραστή της την εκκλησία και σε στενή σύνδεση με την εξουσία, καθόρισε και έλεγξε αποφασιστικά την πορεία της πνευματικής ζωής. Η ποίηση «καλύφθηκε» σε μεγάλο μέρος από την θρησκευτική υμνογραφία που για να είμαστε δίκαιοι έδωσε σειρά αριστουργημάτων. Η Μουσική σε πολύ μεγάλη έκταση λειτούργησε ως θρησκευτική με δικούς κανόνες, δίνοντας και αυτή έργα μεγάλης έμπνευσης τα περισσότερα σε λατρευτική κατεύθυνση. Δεν έπαψε βέβαια να υπάρχει η αυθόρμητη λαϊκή μουσική δημιουργία και παράδοση, για την οποία όμως δεν ξέρουμε πολλά. Οι χρονικογράφοι μιλούν για την μουσική της Βυζαντινής λαϊκής ταβέρνας η ακόμη και των καταγωγίων με τις αυλητρίδες και τα τολμηρά και συχνά άσεμνα ακούσματα. Η λαϊκή ποίηση, μάλλον για την απλοϊκή της στιχουργία την καταγράφουν, φαίνεται πως γινόταν σκωπτική συνοδεύοντας την πάντα δύσκολη καθημερινότητα του κατοίκου της πόλης, του αγρότη, του στρατιώτη.Όσο για τα εικαστικά δρώμενα, είναι φανερό πως η εικονογραφία και ότι είχε σχέση με τους ναούς, κάλυπτε μεγάλο μέρος της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Τα Ανάκτορα, κάποια δημόσια κτίρια, χωρίς να παραλειφθούν οι κατοικίες αρχόντων και πλουσίων πολιτών ήταν ο άλλος πόλος ανάπτυξης τέχνης με περιεχόμενο όμως σε μεγάλο μέρος θρησκευτικό. Η Βυζαντινή Τέχνη δημιούργησε Σχολές και έδωσε αριστουργήματα που συνδυαζόμενα με τα τεχνικά επιτεύγματα και την Αρχιτεκτονική προκαλούν και σήμερα θαυμασμό.
Η πολύ σύντομη περιπλάνηση μας στο Βυζάντιο έχει σκοπό να θυμίσει πως λίγα, πολύ λίγα έκαναν οι τέχνες μακριά από την επίδραση της θρησκείας και την χειραγώγηση της εκκλησίας. Η Κρατική εξουσία ήταν σφικτά δεμένη με το θρησκευτικό-εκκλησιαστικό κατεστημένο που λειτουργούσε ως ισότιμος πόλος εξουσίας. Οι άνθρωποι που είχαν την μόρφωση, την καλλιέργεια, την έμπνευση για δημιουργία κατευθυνόντουσαν αποκλειστικά σχεδόν σε θρησκευτικά θέματα διαθέτοντας τις δραστηριότητες τους αποκλειστικά σχεδόν στην εκκλησία. Στην καθημερινότητα, στις αγορές, στον Ιππόδρομο, στους δρόμους και τις πλατείες, ο Λαός όπως ήταν φυσικό διασκέδαζε με τα αστεία των μίμων χοντροκομμένα συνήθως, με τραγούδια των αυλητρίδων, τα καμώματα των γυναικών των καταγωγίων και τις ιαχές των Βένετων και Πράσινων στον Ιππόδρομο. Για τις άλλες «τάξεις» διαφορετικού «κοινωνικού προβληματισμού», όπως θα λέγαμε την μεσαία τάξη, μάλλον δεν ξέρουμε κάτι για τους τρόπους ψυχαγωγίας.
Εδώ όμως σταματά η περιήγηση στην Βυζαντινή κουλτούρα και γυρίζουμε στο αρχικό θέμα, τον Θεόφιλο, την Κασσιανή και το ιδιόμελο που ξέρουμε όλοι ως Τροπάριο της Κασσιανής που τελικά ήταν έργο και των δυό τους! Η Μεγάλη Εβδομάδα έχει ιδιαίτερες στιγμές για όσους διατηρούμε χαλαρή σχέση με την θρησκεία και την εκκλησία, την σχέση που από χρόνια έμεινε να αφορά στους ευπρεπείς πολίτες. Η Μ.Τρίτη είναι η δεύτερη ημέρα προετοιμασίας για την συμμετοχή στο Θείο Πάθος και από παλιά είχε ιδιαίτερη θέση στην δική μου, την προσωπική ζωή και διαδικασία. Αγαπημένοι φίλοι που έφυγαν νωρίς, οι γλυκιές ανοιξιάτικες βραδιές στην Χρυσοκαστριώτισα στην Πλάκα που περάσαμε μαζί ακούγοντας από τον παιδίατρο συνάδελφο την υπέροχη απόδοση του ιδιόμελου, μένουν συναισθηματικά ενέχυρα του βίου. Η ήμερη γωνιά της ταβέρνας, της τόσο παλιάς ταβέρνας που καθόμαστε όλοι μαζί, μετά την εκκλησία για ένα κρασί κουβεντιάζοντας τα όνειρα μας, όλα αυτά να αφήνουν γλυκόπικρη γεύση, την γεύση και την θύμηση αυτών που χάθηκαν. Είναι αυτά, που όσοι μπορούμε ακόμα, τα φυλάμε στο πιο μυστικό ερμάριο της ψυχής μας.
Ας είναι όμως! Καιρός πια να μιλήσουμε για την Κασσιανή, για το μήνυμα της Κασσιανής. Η όμορφη Βυζαντινή αρχοντοπούλα με την προσεγμένη μόρφωση και το σπάνιο ταλέντο στην ποίηση άφησε παρακαταθήκη την αξιοπρεπή της στάση απέναντι σε προκλήσεις, απ’ όπου και αν προέρχονται. Ήταν η στάση των ανθρώπων που σέβονται τον εαυτό τους και τις Αρχές τους. Όπως αναφέρει ο Σίμων ο Μάγιστρος, χρονικογράφος του Μεγάλου Παλατίου, το 830μΧ η Αυτοκράτειρα Ευφροσύνη κάλεσε τις ομορφότερες κοπέλες της Αυτοκρατορίας στο Τρίκλινο, για να διαλέξει μεταξύ τους την μέλλουσα σύζυγό του ο γιός της, ο νεαρός Θεόφιλος, που είχε στεφθεί πρόσφατα Αυτοκράτορας στην Κωνσταντινούπολη. Νέος με καλή παιδεία ο Θεόφιλος, ευφυής και αποφασιστικός όπως έδειξε η μετέπειτα πορεία του, πριν δώσει το χρυσό μήλο της επιλογής στην όμορφη Κασσιανή, θέλησε να δοκιμάσει τον χαρακτήρα της λέγοντας:
« Ως άρα δια γυναικός ερρύει τα φαύλα» υπαινισσόμενος το ολίσθημα της Ευας!
Η απάντηση της Κασσιανής στον Θεόφιλο άμεση και «πληρωμένη»
«Αλλά και δια γυναικός πηγάζει τα κρείττονα»
Η Κασσιανή άμεσα αναφέρεται στην Παναγία που εξιλεώνει τον άνθρωπο από το Προπατορικό! Ο έκπληκτος Θεόφιλος κοντοστέκεται, μένει σκεπτικός και μετά από λίγα λεπτά αμήχανης σιωπής προσφέρει το μήλο, την καρδιά του και τον θρόνο στην όμορφη Θεοδώρα από την Παφλαγονία, που στεκόταν σιωπηλή και συνεσταλμένη δίπλα στην Κασσιανή. Η Κασσιανή αφού Βασίλισσα του κόσμου τούτου δεν έγινε, όπως η ίδια μας λέει, αποφάσισε να γίνει υπήκοος της αιώνιας βασιλείας του Χριστού. Έγινε Μοναχή, ίδρυσε Μονή στην οποία έζησε ως Ηγουμένη την υπόλοιπη ζωή της. Εκεί άνθισε το ποιητικό της ταλέντο. Μας άφησε υπέροχη θρησκευτική ποίηση, όπως αναφέρουν οι Συναξαριστές, την παρακαταθήκη ζωής γεμάτης πνευματική δημιουργία και έργα ευποιίας. Εκεί στην Μονή της Ηγουμένης Κασσιανής, φαίνεται πως εκτυλίχθηκε το σκηνικό που περιγράφει το συγκλονιστικό τροπάριο.
Ο Θεόφιλος, λέει η παράδοση, πήγε να επισκεφθεί το Μοναστήρι χωρίς να ειδοποιήσει.
Την ώρα εκείνη η Κασσιανή στο αναλόγιο της έγραφε τους στίχους του ιδιόμελου.
……. « Κύριε η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή…….»
Τρόμαξε από τον θόρυβο της απρόοπτης παρουσίας και κρύφτηκε.
…….« …κρότον τοις ωσίν ηχηθείσα τω φόβω εκρύβη»
Ο Θεόφιλος μπροστά του είδε το μισοτελειωμένο κείμενο της Κασσιανής. Δεν έχασε καιρό. Συμπληρώνοντας και τελειώνοντας την τελευταία στροφή του ποιήματος «πήρε το αίμα του πίσω» για εκείνη την ημέρα στο Τρίκλινο του Μεγάλου Παλατίου. Μας έδειξε ακόμη πως τα Ελληνικά του ήταν καλά όσο και της Κασσιανής. Το σπουδαιότερο όμως είναι πως άμεσα και επιτυχημένα μπορούσε να συνεχίζει και να τελειώνει ένα ποίημα που απρόοπτα βρέθηκε μισοτελειωμένο μπροστά του. Δεν είναι καθόλου απλό αυτό ακόμη και για δόκιμους ποιητές, να έχουν δηλαδή την ετοιμότητα και κυρίως την έμπνευση να συνεχίσουν και να τελειώσουν με επιτυχία στιχούργημα που ξεκίνησε η ευαισθησία άλλου ανθρώπου. Ο Θεόφιλος δεν δίστασε να διαδεχθεί στο αναλόγιο την Κασσιανή. Διαβάζοντας όσα ήδη είχε γράψει η Ηγουμένη κατάλαβε αμέσως με ποιους στίχους θα συνέχιζε η Κασσιανή το ιδιόμελο και με άνεση το τελείωσε ο ίδιος. Ενημέρωσε έτσι άμεσα όλους μας πως η παιδεία και η πίστη του δεν υπολειπόντουσαν τις αντίστοιχες της ηγουμένης Κασσιανής!
Το «Τροπάριο της Κασσιανής» πέρασε στην παράδοση, έγινε μέρος της Λαϊκής μας περιουσίας. Η ικεσία του… «Κύριε η εν πολλαίς αμαρτίες περιπεσούσα γυνή..» σίγουρα δεν απευθύνεται αποκλειστικά σε γυναίκες με ηθικά ελλείματα, είναι η δέηση για βοήθεια του κάθε κατατρεγμένου. Το ξέρει καλά ο Λαός μας γιατί ήταν σπάνιες οι περίοδοι της ιστορίας του που δεν είχε, που δεν ένιωθε την ανάγκη να καταφύγει σε ανώτερη δύναμη. Ζώντας πολλούς αιώνες με τους παλιούς Θεούς του, μοιραζότανε μαζί τους τα καλά και τα κακά, την ευτυχία και την δυστυχία, την ζωή και τον θάνατο. Οι Θεοί όμως κάποτε κουράστηκαν και έφυγαν και ο καινούργιος Θεός, μοναδικός πια, ήρθε και έμεινε ως ο Θεός της Αγάπης και της απαντοχής. Αυτό θέλει να μας διαβεβαιώσει το Τροπάριο της Κασσιανής που το τελείωσε τόσο όμορφα ο Θεόφιλος και σίγουρα δεν υπάρχει Έλληνας που να μην γνωρίζει την ύπαρξη του, είτε θρησκεύεται είτε όχι. Τα μήνυμα της Βυζαντινής Αρχόντισσας συμπληρωμένο από τον ίδιο τον Αυτοκράτορα όμως είναι άλλο. Με τον πιο άμεσο τρόπο η Κασσιανή μας καλεί κοντά της υποδεικνύοντας πως είμαστε οι δικοί της άνθρωποι και πως η ίδια, ο Θεόφιλος και ο Μάγιστρος, η Ευφροσύνη και όλοι οι άλλοι είναι οι παλιοί «δικοί μας άνθρωποι» πως είμαστε η συνέχεια τους! Πως μιλάμε την ίδια γλώσσα, πως έχουμε τον ίδιο Θεό, πως σκεφτόμαστε με τον ίδιο τρόπο. Πως έχουμε ακόμη τα ίδια ελαττώματα και μας κατατρέχουν οι ίδιες κακές μοίρες. Είναι οι παλιοί, οι δυνατοί δικοί μας άνθρωποι και τις δύσκολες ώρες που χρειαζόμαστε την ευχή τους, ξέρουμε καλά πως απλόχερα θα μας την δώσουν και με αγάπη θα σταθούν δίπλα μας.
*Του Καλλίστρατου του αξέχαστου φίλου που δεν είναι πια μαζί μας, για τα δειλινά της Μ.Τρίτης στην Χρυσοκαστριώτισσα τότε που ακούγαμε από τον παιδίατρο-ψάλτη ο τροπάριο. Για τις όμορφες στιγμές μετά στον Πλάτανο την πιο παλιά ταβέρνα της Πλάκας.
Προσθήκη Φωτογραφιών από ΕΕΥΕΔ
Πηγή Φωτογραφιών : Σύνθεση με την βοήθεια της Α.Ι
Το τροπάριο της Κασσιανής – Στίχοι & Ερμηνεία Φώτη Κόντογλου : : εδώ
Ο Χαρισματικός Αρχηγός των Μεσολογγιτών κατά την Επανάσταση του 1821 στις τρεις πολιορκίες της πόλεως: 1822, 1823 και 1825-1826.
2025.04.12
Ιωάννης Κατσαβός
Αξιωματικός ΠΝ – Συγγραφέας – Ιστορικός
Ο μεθοδικός ερευνητής των ιστορικών αρχείων και συγγραμμάτων για την περίοδο της εθνικής μας παλιγγενεσίας, σχετικών με τις Πολιορκίες και την Έξοδο της Φρουράς του Μεσολογγίου, διαπιστώνει αναμφίβολα ότι, μεταξύ των πλέον προβεβλημένων προσωπικοτήτων της πόλεως, προεξάρχουσα θέση κατείχε ο χαρισματικός Αρχηγός των Μεσολογγιτών Αθανάσιος Ραζή-Κότσικας. Αυτός όμως, κυρίως λόγω των διαφορών του στα πρώτα χρόνια του Αγώνα με τον κραταιό Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, πέρασε στα «ψιλά γράμματα» της ιστορίας. Έτσι, δεν κατέστη ευρύτερα γνωστή τόσο η πληθωρική δράση του όσο και η ξεχωριστή συμβολή του στον Αγώνα του ’21.
Ο Αθανάσιος Ραζή-Κότσικας γεννήθηκε στο Μεσολόγγι το 1798. Καταγόταν από την αρχοντική οικογένεια των Ραζήδων, κεφαλλονίτικης προελεύσεως, που είχε εγκατασταθεί στο Μεσολόγγι στις αρχές του 18ου αιώνα. Επειδή εκ θηλυγονίας ήταν το γένος Κότσικα, συνένωσε τα δύο ονόματα, υπογραφόμενος ως Ραζή-Κότσικας και ενίοτε ως Ραζής, αν και από τους Μεσολογγίτες αποκαλούταν και Κότσικας.
Καίτοι δεν ανήκε στη χορεία των οπλαρχηγών του Αγώνος, εν τούτοις όταν το Μεσολόγγι στις 20 Μαΐου 1821 ύψωσε τη σημαία της Επαναστάσεως, οι συμπολίτες του έσπευσαν να τον ορίσουν Αρχηγό «των Εντοπίων Αρμάτων», τον δε αδελφό του Γιαννάκη, μικρότερο κατά δύο χρόνια, Υπαρχηγό τους. Τα εν συνεχεία γεγονότα κατέδειξαν την ορθότητα της εκλογής του, διότι, εκτός από τα αδιαμφισβήτητα ηγετικά προσόντα του, αποκαλύφθηκε ότι ήταν προικισμένος τόσο με αξιοθαύμαστη στρατιωτική αντίληψη όσο και πολιτική διαίσθηση.
Έτσι, το πρώτο του μέλημα ήταν η εγκατάσταση φρουρών στις κύριες νησίδες της λιμνοθάλασσας καθώς και η ανέγερση πρόχειρης οχυρώσεως του Μεσολογγίου, η οποία συντελέσθηκε από την 1η Ιουνίου έως την 1η Αυγούστου 1821, με προσωπική εργασία των κατοίκων και ερανικές εισφορές.
Η αρχική διάστασή του με τον αποβιβασθέντα στο Μεσολόγγι στις 20 Ιουλίου 1821 Α. Μαυροκορδάτο χρονολογείται από την εποχή εκείνη. Ο τελευταίος, ικανότατος, πανέξυπνος αλλά υπερβολικά φιλόδοξος και πανούργος Φαναριώτης, για να εδραιώσει τη θέση του, προσπάθησε και σε σημαντικό βαθμό, πέτυχε να προσεταιρισθεί ιδίως τους πλέον επιφανείς οπλαρχηγούς της Δυτικής Στερεάς Ελλάδος, όπως έπραξε αργότερα και με τους Σουλιώτες. Συγχρόνως, όμως, δυσαρεστούσε τους κατοίκους της πόλεως, οι οποίοι, έχοντας εθισθεί παραδοσιακά σ’ έναν ανώτερο τρόπο ζωής, δενανέχονταν την υπεροπτική συμπεριφορά του. Ακόμη, οι Μεσολογγίτες δυσανασχετούσαν για τα χρηματικά ποσά τα οποία κατέβαλε η κοινότητά τους, προς κάλυψη των εξόδων της όχι λιτής διαβιώσεως του ιδίου και της ακολουθίας του.
Την ίδια χρονική περίοδο, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της οχυρώσεως της πόλεως είχε ήδη συντελεστεί στις 20 Ιουλίου, ο Μαυροκορδάτος, με την από 27 Οκτωβρίου 1821 επιστολή του προς τον Δημήτριο Υψηλάντη, φέρεται να οικειοποιείται την πατρότητα της ιδέας αλλά και την εκτέλεσητης όλης οχυρώσεως, αποσιωπώντας το όνομα του πρώτου εμπνευστού και αρχικού συντελεστού της, Αθανασίου Ραζή-Κότσικα. Εν συνεχεία, κατά την διεξαχθείσα εκστρατεία που πραγματοποίησε ο Μαυροκορδάτος στην Ήπειρο το θέρος του 1822, οι Μεσολογγίτες, φρονίμως ποιούντες, έλαβαν μέρος με μικρή δύναμη, και τούτο επειδή ο οξυδερκής Αρχηγός τους είχε ορθώς προβλέψει ότι:
Πρώτον: Οι Οθωμανοί ενδεχομένως θα εκμεταλλεύονταν την απουσία ενόπλων τμημάτων και θα επιχειρούσαν την κατάληψη της πόλεως από τη θάλασσα, και
Δεύτερον: Σε περίπτωση δυσμενούς εκβάσεως της εκστρατείας της Ηπείρου θα είχαν φθαρεί οι δυνάμεις των Μεσολογγιτών και η πόλη θα έμενε στην ουσία ανυπεράσπιστη.
Έτσι, όταν ο ενωμένος στόλος των Οθωμανών, με 90 περίπου πλοία, στις 20 Ιουλίου 1822 και επί δύο ημέρες εξαπέλυε αλλεπάλληλες εφόδους για την κατάληψη του Βασιλαδιού, βρισκόταν εκεί ο ίδιος και όντας επικεφαλής δυνάμεως 50 περίπου πυροβολητών και οπλοφόρων Μεσολογγιτών με 3-4 κανόνια, απέκρουσε τις επιθέσεις τους και ματαίωσε τα ολέθρια σχέδιά τους.
Ακόμη, ο Αθανάσιος Ραζή-Κότσικας, εμμένοντας στερρώς στην άποψη ότι η οχύρωση του Μεσολογγίου προσφερόταν για να αντιταχθεί αποτελεσματική άμυνα έναντι του επερχόμενου εχθρού το φθινόπωρο του 1822, διαφώνησε με τον Μαυροκορδάτο, ο οποίος θεωρούσε ως καταλληλότερη την, κατά πολύ βορειότερα και εγγύς των βάσεων του εχθρού στην Ήπειρο, θέση της Λαγκάδας. Η διχοστασία αυτή εξόργισε τον Μαυροκορδάτο, ο οποίος σε επιστολές του από 24 Ιουλίου και 17 Σεπτεμβρίου 1822 προς τον Γεώργιο Νικολού (Βαρνακιώτη) – τον μετέπειτα αδυσώπητο εχθρό του – απεκάλεσε τους μεν Μεσολογγίτες «ξευτελισμένον κόσμον», το δε σχέδιο της οχυρώσεως «μωρόν και ανόητον». Και στην περίπτωση όμως αυτή, ο Ραζή-Κότσικας δικαιώθηκε πλήρως, όταν, μετά από λίγο, με την έναρξη της Α’ Πολιορκίας του Μεσολογγίου, στις 20 Οκτωβρίου 1822, βρέθηκαν ανέπαφες και επαρκείς δυνάμεις Μεσολογγιτών αλλά και Ανατολικιωτών, για να αποκρούσουν τις σφοδρές επιθέσεις του εχθρού κατά τις πρώτες κρίσιμες ημέρες, συνεπικουρούμενες μόνο από 60 περίπου άνδρες των Μαυροκορδάτου, Μ. Μπότσαρη και Κίτσου, «καταδιωκομένους από τον εχθρόν και κακώς έχοντας», σύμφωνα με τον Σ. Τρικούπη. Και αυτό μέχρις ότου, μετά από 20 ημέρες περίπου, ήρθαν να προστεθούν από τη θάλασσα σημαντικές δυνάμεις Πελοποννησίων, καθώς και από την ξηρά, αμέσως μετά, τα σώματα του Ξερομερίτη Τσόγκα και του Ζυγιώτη Μακρή, οπότε άλλαξε η φορά των πραγμάτων.
Μάλιστα, στο 20ήμερο αυτό που μεσολάβησε, έχει καταγραφεί ότι ο Ραζή-Κότσικας υποπτεύθηκε πως η πόλη επρόκειτο να παραδοθεί με μυστικές συνομιλίες από, μη Μεσολογγίτες, Οπλαρχηγούς. Αμέσως παρενέβη και αφού συγκάλεσε πάνδημη συγκέντρωση των κατοίκων, προκάλεσε βίαιο επεισόδιο και απέτρεψε κάθε τέτοια ενέργεια. Το αυτό συνέβη τουλάχιστον δύο φορές κατά την τελευταία πολιορκία, όπως μαρτυρεί ο Αρτέμιος Μίχος. Τότε και πάλι ο Αθ. Ραζή-Κότσικας κινήθηκε δραστήρια και, με τη συνδρομή του Μήτρου Δεληγιώργη, αποσόβησε αυτόν τον κίνδυνο.
Στη σειρά των περιστατικών για τον μέχρι τότε παραγκωνισμό του Αθ. Ραζή-Κότσικα, σημειώνονται και τα εξής:
Πρώτον: Στα ιστορικά συγγράμματα, σε αντίθεση με έγγραφα των ΓΑΚ, δεν μνημονεύεται το όνομα του επικεφαλής της δυνάμεως που απέκρουσε στις 20 Ιουλίου 1822 την αποβατική ενέργεια του εχθρικού στόλου για την κατάληψη του Βασιλαδιού, ούτε και επισημαίνεται η τεράστια σημασία αυτής της επιτυχίας. Και
Δεύτερον: Η περιφανής νίκη που κατήγαγαν οι Έλληνες στην Α’ Πολιορκία (20 Οκτ. – 31 Δεκ. 1822) θα αποδοθεί στον Μαυροκορδάτο, τόσο από τον Σπ. Τρικούπη όσο και από τον Ν. Σπηλιάδη, ενώ κύριος συντελεστής ήταν ο Αθ. Ραζή-Κότσικας.
Κατά την Β’ Πολιορκία της περιοχής, το β’ εξάμηνο του 1823, ο Έπαρχος στην Δυτική Στερεά Ελλάδα, Κων/νος Μεταξάς, καίτοι αναφέρει την υπέρ τους 1000 άνδρες δύναμη των Ενόπλων Μεσολογγιτών, εν τούτοις παραλείπει και αυτός να ονομάσει τον Αρχηγό τους. Ας σημειωθούν, για την περίοδο αυτή της Β’ Πολιορκίας, και τα εξής:
Πρώτον: Και πάλι κανένας στρατιωτικός βαθμός δεν απονεμήθηκε στο Αθ. Ραζή-Κότσικα, αν και έγιναν από την Κεντρική Διοίκηση αθρόες προαγωγές στο διάστημα από 5 έως 16 Ιουνίου 1823. Και
Δεύτερον: Ο προσφάτως αφιχθείς τότε, τον Φεβρουάριο 1823, οχυροματοποιός Μιχαήλ Π. Κοκκίνης, κατά την ονοματοθεσία των νέων κανονοστασίων, παρέλειψε τον Μεσολογγίτη Αθ. Ραζή-Κότσικα και αντ’ αυτού περιέλαβε τον Ζυγιώτη Δημ. Μακρή.
Υποδοχή στο Μεσολόγγι του Λόρδου Βύρωνα. Ο φουστανελοφόρος δίπλα στον Μαυροκορδάτο εικάζεται ότι είναι ο Α. Ραζής-Κότσικας
Εν συνεχεία, στις 24 Δεκ. 1823, κατά την άφιξη του Λόρδου Βύρωνος στο Μεσολόγγι, θα συμμετάσχει στην υποδοχή του και στις 17 Μαρτίου 1824 θα συνυπογράψει με άλλους προκρίτους της πόλεως την ανακήρυξη του ποιητού, ως «ευεργέτου και πολίτου του Μεσολογγίου». Στην περίοδο αυτή, θα σημειώναμε την επανάληψη στην πόλη των σοβαρών διενέξεων του προηγουμένου (1823) έτους, κυρίως μεταξύ Μεσολογγιτών και Σουλιωτών, λόγω των υπερφίαλων αξιώσεων των τελευταίων, με δυστυχώς ανά ένα νεκρό εκατέρωθεν. Ο Ραζή-Κότσικας δεν παρενέβη για να αποφύγει την κλιμάκωση των ταραχών, δοθέντος άλλωστε, σύμφωνα με τον Κάρπο Παπαδόπουλο, ότι είχε εξυφανθεί σχέδιο δολοφονίας του. Μάλιστα, τότε, Ιαν. 1824, ο Φροντιστής του Πολέμου και Αρχηγός Πυροβολικού Μήτρος Δεληγιώργης, προστατεύοντας τη μνηστή του Αθ. Ραζή-Κότσικα, δέχθηκε πιστολιά στο αριστερό χέρι, το οποίο έκτοτε αχρηστεύθηκε. Τότε απεσύρθηκαν οι Σουλιώτες από το Μεσολόγγι και κατέφυγαν στη Γαστούνη Ηλείας, επανελθόντες αρχές του 1825.
Κατά την Γ’ και τελευταία πολιορκία, από 15 Απριλίου 1825 έως 10 Απριλίου 1826, ο Αθ. Ραζή-Κότσικας διεδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο, ως Αρχηγός πάντοτε των Μεσολογγιτών. Από την αρχή της Πολιορκίας, διορίσθηκε ως ένας από τους συμβούλους του πρώτου Αρχηγού της Φρουράς, Στρατηγού Νικολάου Στορνάρη, αν και το όνομά του δεν καταχωρήθηκε, ως έδει, στα «Ελληνικά Χρονικά», που εξέδιδε ο Ελβετός φιλέλληνας Ιωάννης-Ιάκωβος Μάγερ. Παράλληλα, ηγούμενος 400 Μεσολογγιτών έλαβε ενεργό μέρος στις πολύνεκρες μάχες του θέρους 1825, ενώ συμμετείχε και σε επιθέσεις «εκτός τειχών».
Στις 17 Αυγούστου, οι επιφανέστεροι, μη Μεσολογγίτες, Οπλαρχηγοί, πρωτοστατούντος του Κ. Τζαβέλλα, εκτιμώντες τη γενικότερη, από την αρχή του Αγώνος, προσφορά και αξία του, πρότειναν στην Κεντρική Διοίκηση την απονομή του βαθμού του Στρατηγού στον «Κύριον και Ευπατρίδην Αθανάσιον Ραζή-Κότσικαν». Τις επόμενες ημέρες, τελικά, με σημαντική καθυστέρηση, πλέον των τριών ετών, απονεμήθηκε και σε αυτόν ο βαθμός του Στρατηγού.
Επίσης, τον Σεπτέμβριο του 1825 θα συμβούν τα εξής χαρακτηριστικά γεγονότα:
Πρώτον: Θα αποσταλούν επιστολές με εξαιρετικά δελεαστικές υποσχέσεις από τον Μεχμέτ Άλυ της Αιγύπτου, προς τέσσερες κορυφαίους Έλληνες, με αντάλλαγμα την παράδοση της χώρας. Μεταξύ αυτών συγκαταλεγόταν και ο Αθ. Ραζή-Κότσικας, ως απόδειξη του υψηλού κύρους και της μεγάλης φήμης του, ενώ οι άλλοι τρεις άλλοι ήταν οι Θεοδ. Κολοκοτρώνης, Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης και Γεωργ. Σισίνης. Και
Δεύτερον: Η ηγεσία της Φρουράς έγινε συλλογική και ως εκπρόσωπος των Μεσολογγιτών, που ανέρχονταν στο 1/3 της δυνάμεως των οπλοφόρων, λάμβανε μέρος και ο Αθ. Ραζή-Κότσικας, ενώ στους δύο τελευταίους μήνες της πολιορκίας είχε την πλέον βαρύνουσα γνώμη στην επίλυση των σοβαρών προβλημάτων που ανέκυπταν.
Η πολιορκία, με την έλευση των δυνάμεων του Αιγύπτιου Ιμπραήμ στις 12 Δεκεμβρίου, κατέστη ασφυκτική και τον Ιανουάριο του 1826, με τον απόπλου μέρους του Ελληνικού Στόλου, εστάλη στο Ανάπλι και επιτροπή έξη Στρατηγών, αντιπροσωπευόντων τα διάφορα σώματα, για να ζητήσει επείγουσα βοήθεια. Αν και είχε υποδειχθεί ως εκπρόσωπος των Μεσολογγιτών και ο Στρατηγός Αθ. Ραζή-Κότσικας, ωστόσο, ο ίδιος προτίμησε να παραμείνει στη μαρτυρική πόλη.
Κατόπιν, όταν οι Τουρκοαιγύπτιοι αποδύθηκαν σε διαδοχικές λυσσώδεις προσπάθειες για την άλωση των κύριων νησίδων της λιμνοθάλασσας, το όνομα του Ραζή-Κότσικα θα συσχετισθεί με την κατάληψη από τους Αιγυπτίους του Βασιλαδιού στις 25 Φεβρουαρίου 1826. Ειδικότερα, σχολιάσθηκε από τους παρόντες κατά την πολιορκία ιστοριογράφους Αρτέμιο Μίχο και Νικόλαο Κασομούλη ότι δεν συμφώνησεστην ενίσχυρη της φρουράς με 50 οπλοφόρους, θεωρώντας επαρκή τηνυπάρχουσα δύναμη.
Θα παρατηρούσαμε σχετικά ότι:
Πρώτον: Το Βασιλάδι, οχυρωμένη νησίδα από το 1805 επί Αλή Πασά, είχε τότε περιφέρεια 150 βημάτων και διέθετε, μάλλον υπερβολική για την έκτασή του, δύναμη περίπου 100 ανδρών με 14 πυροβόλα. Άλλωστε, ο ίδιος ο Ραζή-Κότσικας, εκεί, στις 20 Ιουλίου 1822, με μικρότερη δύναμη και 3-4 πυροβόλα, είχε επιτυχώς αποκρούσει επί 2ήμερο τις σφοδρές αποβατικές προσπάθειες του Οθωμανικού Στόλου. Και
Δεύτερον: Η πτώση του επήλθε από τυχαία ανάφλεξη και ανατίναξη της αποθήκης πυρομαχικών, αφού είχαν ήδη αποκρουσθεί δύο αλλεπάλληλες έφοδοι των Αιγυπτίων.
Ύστερα, αφού προηγήθηκε στις 25 Μαρτίου 1826 η ανεπανάληπτη εποποιΐα της Κλείσοβας και έφθασε η ώρα της Εξόδου, είχε επιβλέψει προσωπικώς για τους τελικούς συντονισμούς και για την κατασκευή των τεσσάρων ξυλίνων γεφυρών, που χρησιμοποιήθηκαν από τους Εξοδίτες. Ο ίδιος, κατά την Έξοδο της Φρουράς, το βράδυ της 10 ης Απριλίου 1826, επικεφαλής 500 περίπου ενόπλων συμπολιτών του, έπεσε ηρωϊκά μαχόμενος με το ήμισυ των ανδρών του, όταν επιχείρησε να καταλάβει το εχθρικό οχύρωμα στην ανατολική πλευρά του τείχους, προκειμένου να διευκολύνει τη διέλευση των γυναικοπαίδων αλλά και των ακολουθούντων επιφανών ανδρών, από τη μεριά της λιμνοθάλασσας. Η λαϊκή μούσα θρήνησε με ιδιαίτερο σπαραγμό τον ένδοξο θάνατό του, στο δε περίφημο «τραγούδι των Μεσολογγιτών της Εξόδου»,κυριαρχεί το όνομά του.
Τέλος, θα πρόσθετα ότι η μονάκριβη κόρη του, Αρσινόη, υπήρξε σύζυγος του μετέπειτα Μεσολογγίτη Πρωθυπουργού Ζαφειρίου-ΖηνοβίουΒάλβη, η δε προτομή του ήρωά μας ανεγέρθηκε στον Κήπο των Ηρώων της Ι.Π. Μεσολογγίου το 1914, με δαπάνη των οικείων του! Και ακόμη ότι το όνομά του έχει δοθεί σε σχετικώς κεντρικό δρόμο στο Μεσολόγγι, αντί, όπως άρμοζε, στην κεντρικότερη πλατεία, επίσης και σε πολύ μικρότερη οδό των Αθηνών. Ευτυχώς, πριν λίγα χρόνια, η διασωθείσα οικία του έχει εκ βάθρων ανακαινισθεί και χρησιμοποιείται ως έδρα του πρωτοποριακού, για την Αιτωλ/νία και όχι μόνον, πολιτιστικού κέντρου λόγου και τέχνης «ΔΙΕΞΟΔΟΣ», χάρις στον ρέκτη και ανιδιοτελή ιδρυτή του, Μεσολογγίτη και έγκριτο δικηγόρο Νίκο Κορδόση.
Τιμώντας την μνήμη όσων αγωνίστηκαν και όσων θυσιάστηκαν στην Γερμανική εισβολή της 6ης Απριλίου 1941, παρουσιάζουμε ένα σύντομο αφιέρωμα στους αγώνες του Έθνους την περίοδο 6-27 Απριλίου 1941.
Στις 5.15 π.μ.(5.20 π.μ. κατά τους Γερμανούς) της 6ης Απριλίου 1941 εκδηλώθηκε η πρώτη γερμανική επίθεση εναντίον των ελληνικών φυλακίων στο όρος Μπέλες.15 – 30 λεπτά αργότερα (υπάρχει διαφωνία μεταξύ των πηγών) ο Γερμανός πρέσβης στην Ελλάδα, πρίγκιπας Βίκτορ φον Έρμπαχ, επισκέφθηκε τον Α. Κορυζή σπίτι του και του απέδωσε νότα, δηλ. διπλωματική διακοίνωση (όχι τελεσίγραφο ή επίσημη κήρυξη πολέμου) προφανώς για να αποφύγει ένα δεύτερο “όχι”.
Ο Κορυζής το διάβασε βιαστικά και ο Έρμπαχ * του είπε :«Θα πρέπει να πληροφορήσω την υμετέρα εξοχότητα ότι την στιγμήν ταύτην εκ μέρους της Γερμανικής κυβερνήσεως επιδίδεται διακοίνωσις εις τον εν Βερολίνω Έλληνα πρεσβευτήν. Διά της ανακοινώσεως σας γνωρίζομεν ότι τα Γερμανικά στρατεύματα θα εισέλθουν εις το Έλληνικόν έδαφος σήμερον την πρωία κατόπιν της εν Ελλάδι αφίξεως Αγγλικών στρατιωτικών δυνάμεων». Ο Κορυζής σηκώθηκε από την πολυθρόνα του και του απάντησε.
«Παρακαλώ διαβιβάσατέ στην Υμετέραν κυβέρνησιν ότι η Ελλάς υπεραμυνόμενη του πατρίου εδάφους θα αντιτάξει αντίστασιν διά των όπλων εις πάσαν απόπειραν των Γερμανικών στρατευμάτων όπως εισβάλουν εις αυτό».
*Ο πρέσβης φον Έρμπαχ, ήταν φιλέλληνας. Μετά την κατάληψη της Αθήνας από τους Γερμανούς εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του και το Βερολίνο τον έθεσε άμεσα σε διαθεσιμότητα!
Τι είχε προηγηθεί …………
Οι Συνθήκες του 20υ Όχι ήταν τελείως διαφορετικές. Η Ελλάδα ήταν ήδη σε πόλεμο με την Ιταλία, ήταν δύσκολο να διαθέσει επαρκείς δυνάμεις σε ένα δεύτερο μέτωπο.
Με το βλέμμα στραμμένο στην διαφαινόμενη επίθεση της Γερμανίας, στις αρχές Φεβρουαρίου 1941, συγκροτήθηκε στην Αθήνα το Συμβούλιο Αντιστράτηγων. Στο Συμβούλιο εξεταστήκανε όλα τα στρατιωτικά ζητήματα τα αφορώντα την διεξαγωγή του πολέμου. Ο Αντιστράτηγος Γεώργιος ΚοσμάςΔιοικητής Α’ΣΣ, ενημέρωσε πως αν ερχόταν βοήθεια των Άγγλων θα έπρεπε να είναι αρκετή ώστε να εξασφαλίσει την Ιταλο – Γερμανικήν ανάσχεση, αρχικά και προοδευτικά να επιτρέψει την ανάληψη αντεπίθεσης. Διαφορετικά ήταν καλύτερο η Ελλάδα να μείνει μόνη της, για να αντιμετωπίσει και τους δύο εισβολείς και να πέσει με τρόπο ένδοξο που και αυτό ακόμη το “πέσιμο” της να είναι για τους λαούς ανάσταση σωστή και μεσουράνημα δόξας.
Ο Αντγος Γ. Κοσμάς στο μέτωπο της Ηπείρου
Έλεγε επίσης πως αν η εξωτερική βοήθεια ήταν ανεπαρκής προτιμότερον είναι να μην έρθουν καθόλου διότι και δικαιολογία πολιτική δίνουν στους Γερμανούς για την επέμβαση και χωρίς να να μας βοηθήσουν αποτελεσματικά, δεσμεύουν την ελευθερία ενεργείας στα ελληνικά στρατεύματα με την δημιουργία προς αυτά (τα ξένα στρατεύματα) στρατιωτικών υποχρεώσεων. Οι εξελίξεις έδειξαν πως ο Κοσμάς είχε δίκαιο και τα μεταγενέστερα γεγονότα τον δικαίωσαν.
Δεν έφθανε που η Κυβέρνηση Κορυζή που από κακή εκτίμηση, είτε από διάφορες σκοτεινές πιέσεις έκανε το σφάλμα να απορρίψει τη γνώμη του έμπειρου Στρατηγού, προχώρησε και παραπέρα, την ίδια μέρα αποστράτευσε τον Αντιστράτηγο Κοσμά και τους δύο άλλους Αντιστράτηγους, που είχαν πάρει στο Συμβούλιο το μέρος του Κοσμά (τον Μάρκο Βεράκο και το Δημήτρη Παπαδόπουλο), επώδυνες αλλαγές στο Στράτευμα εν μέσω πολέμου. Ήταν ολέθριο σφάλμα, να αλλάζεις την ηγεσία Σωμάτων Στρατού εν μέσω πολέμου και με την απειλή ενός δεύτερου μετώπου. Ο Γ. Κοσμάς ζήτησε με αναφορά του να επανέλθει ως έφεδρος, όπου η υπηρεσία έκρινε σκόπιμο, αλλά η αναφορά αντιμετωπίσθηκε με χλευασμό και δεν απαντήθηκε.
Όπως γράφει ο Νίκος Γιαννόπουλος στο βιβλίο του «Η ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. ΤΟ ΞΕΧΑΣΜΕΝΟ ΟΧΙ» «μεταξύ των Ελλήνων και των Βρετανών ιθυνόντων υπήρχαν διαφορετικές εκτιμήσεις, γιατί αντιμετώπιζαν το πρόβλημα από διαφορετική σκοπιά, με αποτέλεσμα να εκδηλωθούν σοβαρές διαφωνίες κατά τις διαπραγματεύσεις για την αντιμετώπιση της επερχόμενης Γερμανικής επίθεσης κατά της Ελλάδας» και στη συνέχεια γράφει: «Έλληνες και Βρετανοί επιτελείς είχαν υποπέσει σε τραγικά τακτικά σφάλματα, τα οποία οι έμπειροι Γερμανοί στρατηγοί δεν επρόκειτο ν’ αφήσουν ανεκμετάλλευτα».
O Παπάγος με τον Κοσμά συνελήφθησαν από τους Γερμανούς λόγω συνεργασίας με την Αντίσταση και στάλθηκαν στον Νταχάου. Εκεί ο Κοσμάς ρώτησε τον Παπάγο “Γιατί δέχθηκε βοήθεια 1/2 Μεραρχίας από τους Άγγλους, δύναμη που δεν μπορούσε να προσφέρει τίποτα”. Ο Παπάγος απάντησε πως πιέστηκε από τους Άγγλους, διότι ήθελαν (οι Άγγλοι) με την συμβολική αυτή κίνηση να δώσουν θάρρος στους Σέρβους για να σπάσουν το Σύμφωνο με τους Γερμανούς και στους Τούρκους. Συνέχισε ο Κοσμάς στο Βιβλίο του “Επί πλέον μου τόνισε την πικρίαν (Ο Παπάγος)…..
Απόσπασμα από την σελίδα 68 του Βιβλίου τοι Γεωργίου Κοσμά “ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ”
Οι Στρατηγοί στο Νταχάου. (Πρώτος από αριστερά ο Γ. Κοσμάς, τρίτος ο Α. Παπάγος)
Καμιά μάχη δεν κερδήθηκε από δυνάμεις υπό Συμμαχική διοίκηση.
Η ΕΙΣΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ
Πολύ συνοπτικά αναφέρονται παρακάτω οι μάχες που δόθηκαν μετά την εισβολή των Γερμανών. Σε κάθε μάχη υπάρχει και ο σχετικός σύνδεσμος για όποιον θέλει να μελετήσει την περίοδο αυτή.
Η Μάχη των Οχυρών ή αλλιώς Μάχη της Γραμμής Μεταξά ήταν η πρώτη μάχη της Γερμανικής εισβολής στην Ελλάδα. Διεξήχθη ανατολικά του Στρυμόνα ποταμού, στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Διάρκεσε 3 ημέρες από τις 6 έως τις 9 Απριλίου του 1941 και έληξε με την συνθηκολόγηση Τμήματος Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας (ΤΣΑΜ) .
Στη Μάχη των οχυρών γράφτηκαν σελίδες δόξας. Ενδεικτικά το Οχυρό Ρούπελ αμύνεται παρά τις συνεχείς επιθέσεις και βομβαρδισμούς. Στις 17:00 τις 9/4 προσήλθαν Γερμανοί κήρυκες για να γνωστοποιήσουν την συνθηκολόγηση του Τμήματος Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας (ΤΣΑΜ) ζητώντας την παράδοση του οχυρού. Ο Διοικητής του, Ταγματάρχης Γεώργιος Δουράτσος απάντησε ότι «τα οχυρά δεν παραδίδονται αλλά καταλαμβάνονται και ότι θα συνεχίσει τον αγώνα στερούμενος άλλων διαταγών». Ο κήρυκας διαβεβαίωσε στην στρατιωτική του τιμή ότι δεν επρόκειτο για απάτη και όρισε συνάντηση για την 6:00 της επόμενης 10/4. Το οχυρό επικοινώνησε με τη Μεραρχία όπου του κοινοποίησε την συνθηκολόγηση. Η αντίδραση των ανδρών του οχυρού ήταν ότι ο αγώνας έπρεπε να συνεχιστεί.
Την επομένη μέρα, 10 Απριλίου 1941, έλαβε χώρα η παράδοση του οχυρού. Αναγνωρίζοντας τον ηρωισμό των Ελλήνων υπερασπιστών του Ρούπελ, οι Γερμανοί τους απέδωσαν τιμές και τους άφησαν να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Έξω από το οχυρό ήταν παραταγμένο γερμανικό τμήμα και απέδωσαν τιμές. Στην συνείδηση του Έθνους οι μαχητές των Οχυρών έπραξαν το καθήκον τους και παρέμειναν “με χρυσά γράμματα” στην μνήμη.
Η αποχώρηση των Ελλήνων Στρατιωτών, με την θλίψη στα πρόσωπα. Πηγή “Πρώτο Θέμα” εδώ
Μετά την Μάχη των Οχυρών, ακολούθησε μια σειρά μαχών, σε όλες, οι συμμαχικές δυνάμεις ηττήθηκαν. Έλληνες και ξένοι μαχητές πολέμησαν ηρωικά Οι δυνάμεις των Άγγλων – Αυστραλών – Νεοζηλανδών, αδύναμες και μη καλά εξοπλισμένες έδωσαν ηρωικό αγώνα να επιβραδύνουν τη κάθοδο προς την Αθήνα των Γερμανών και να δώσουν τον χρόνο να οργανωθεί η απομάκρυνσή τους από την Ελλάδα.
ΗΜάχη της στενωπού Κλειδίου, επίσης γνωστή και ωςΜάχη της Βεύης, έλαβε χώρα στις 11 και 12 Απριλίου 1941. Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε ότι οι δυνάμεις της Βρετανικής Κοινοπολιτείας θα αναχαίτιζαν τη γερμανική επίθεση, μέχρι οι ελληνικές δυνάμεις να επιστρέψουν από τη Γιουγκοσλαβία και την Αλβανία, σε μία νέα αμυντική γραμμή μεταξύ του όρους Ολύμπου και του ποταμού Αλιάκμονα. Ένας μεικτός σχηματισμός Αυστραλών, Βρετανών, Νεοζηλανδών και Ελλήνων, γνωστός με την ονομασία «Δύναμη Μακέι» (Mackay Force), συγκροτήθηκε βιαστικά με σκοπό, όπως το έθεσε ο διοικητής των δυνάμεων της Βρετανικής Κοινοπολιτείας στην Ελλάδα στρατηγός Χένρι Μέτλαντ Γουίλσον, «να σταματήσουν τον καταιγιστικό πόλεμο στην κοιλάδα της Φλώρινας». Ο σχηματισμός πήρε το όνομά του από τον διοικητή του, Αυστραλό υποστράτηγο Ίβεν Μακέι (Maj. Gen. Iven Mackay). Έληξε με την υποχώρηση των Συμμαχικών Δυνάμεων. Δείτε περισσότερα εδώ
Η Μάχη της Στενωπού της Κλεισούρας ή ο Αγώνας της Στενωπού της Κλεισούρας, διαδραματίστηκε από το βράδυ της 13ης Απριλίου 1941 και συνεχίστηκε μέχρι το μεσημέρι της 14ης Απριλίου, στο στενό πέρασμα που σχηματίζεται από τα βουνά Βέρνο και Άσκιο, γνωστό και ως πέρασμα της Κλεισούρας Καστοριάς, μεταξύ των δυνάμεων του Ελληνικού Στρατού της 20ής Μεραρχίας Πεζικού και της γερμανικής «Σωματοφυλακής SS Αδόλφος Χίτλερ», που ήταν μηχανοκίνητο γερμανικό πεζικό τμήμα σε επίπεδο ταξιαρχίας. Η κατάληψη του περάσματος ήταν για τους Γερμανούς στρατηγικής σημασίας για τη διάσπαση της γραμμής του μετώπου που είχαν σχηματίσει οι συμμαχικές δυνάμεις και ορίζονταν από τα όρη Βέρνο, Άσκιο και Βούρινος στα δυτικά, τον ποταμό Αλιάκμονα στα νότια και το όρος Όλυμπος στα νοτιοανατολικά. Η σημασία της διάβασης ήταν νευραλγική για την προστασία της ελεγχόμενης αποχώρησης των ελληνικών δυνάμεων που μάχονταν του Ιταλούς από τη Βόρεια Ήπειρο, η οποία συντελέστηκε μετά τη διάσπαση του ελληνοβουλγαρικού μετώπου λόγω της ταχείας γερμανικής εισβολής στη Γιουγκοσλαβία. Η μάχη έληξε με ήττα των συμμαχικών δυνάμεων. Δείτε περισσότερα εδώ
Μάχες στον Πλαταμώνα, τα Τέμπη τις Θερμοπύλες.
Ελάχιστοι γνωρίζουν την Μάχη του Πλαταμώνα,15-16 Απριλίου 1941. Την διάβαση προς την κοιλάδα των Τεμπών υπερασπιζόταν το 21 Τάγμα Πεζικού των Νεοζηλανδών. Αν αναλογιστεί κανείς ότι ο στρατός των Νεοζηλανδών αποτελούταν από απλούς πολίτες, δεν μπορεί παρά να θαυμάσει το πείσμα, την αγωνιστικότητα και την αυτοθυσία τους. Η μάχη ήταν άνιση, όμως παρέμειναν αφοσιωμένοι στον στόχο τους. Δημιούργησαν ακόμη και αυτοσχέδια όπλα, τα οποία παρ’ όλα αυτά δεν στάθηκαν αντάξια να αντιμετωπίσουν τον εκπαιδευμένο Γερμανικό στρατό. (πηγή εδώ)
Στιγμιότυπο από τον βομβαρδισμό του Κάστρου του Πλαταμώνα. Πηγή εικόνας: lefteria.blogspot.com.
Ακολούθησε ηΜάχη των Τεμπών, 18 Απριλίου 1944, ηρωικές προσπάθειες από Νεοζηλανδούς και Αυστραλούς. Άγνωστη Μάχη και αυτή.
Bau einer Behelfsbrücke über den Sperchios, 5. Pz, Div.
23.04.41, Griechenland, 5 km südl. Lamia
Bau einer Behelfsbrücke über den Sperchios, 5. Pz, Div. 23.04.41, Griechenland, 5 km südl. Lamia (Wikipedia)
27 Απριλίου 1941. Οι Γερμανοί στην εισέρχονται στην Αθήνα. Πηγή https://sinomosiologos.blogspot.com/2016/04/27-1941.html
Οι άνδρες ενός μηχανοκίνητου αποσπάσματος με επικεφαλής τον ίλαρχο Γιάκομπι έφτασαν στα προπύλαια της Ακρόπολης και ύψωσαν τη γερμανική σημαία στον Ιερό Βράχο. Ο Έλληνας φρουρός της σημαίας στην Ακρόπολη, Κωνσταντίνος Κουκίδης, δεν άντεξε την προσβολή. Τυλίχθηκε με την Ελληνική σημαία και ρίχτηκε στο κενό. Η Γερμανική στρατιωτική διοίκηση της Αθήνας υποχρέωσε την κυβέρνηση Τσολάκογλου να δημοσιεύσει στον Τύπο ανακοίνωση, σύμφωνα με την οποία, ο Κουκίδης υπέστη έμφραγμα από τη συγκίνηση. Οι στρατιώτες όμως του γερμανικού αποσπάσματος έχουν συγκλονιστεί από αυτό που είδαν και δεν μπορούν να κρατήσουν το στόμα τους κλειστό. Η Βρετανική εφημερίδα Daily Mail επιβεβαίωσε το γεγονός με τον τίτλο: A Greek carries his flag to thedeath». Ένας Έλληνας φυλά τη σημαία μέχρι θανάτου. Ο αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος στα απομνημονεύματά του, αναφέρει: «Ο Έλλην φρουρός τής Ελληνικής σημαίας επί τής Ακροπόλεως, μή θελήσας νά παραστή μάρτυς τού θλιβερού θεάματος τής αναρτήσεως τής εχθρικής σημαίας, ώρμησεν εκ τής Ακροπόλεως κρημνισθείς καί εφονεύθη. Εκάθησα στό γραφείον μου περίλυπος μέχρι θανάτου καί δακρύων…» Πηγή “Η ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ”
Ωστόσο, για πολλούς ερευνητές η ιστορία του Κουκίδη είναι ένας ανεπιβεβαίωτος θρύλος. Η αιτία είναι ότι δεν κατάφεραν να ανακαλύψουν κανέναν στρατιώτη ή εύζωνο στα στρατιωτικά αρχεία, με το όνομα «Κωνσταντίνος Κουκίδης». Ακόμη και αν κάποιοι αμφισβητούν το γεγονός, η είδηση ήταν αντίστοιχη των συναισθημάτων που είχαν οι Έλληνες στη θέα του κατακτητή.
Ο Ελληνογερμανικός πόλεμος είναι το λιγότερο προβεβλημένο και αναλυμένο γεγονός από την ελληνική βιβλιογραφία της, τραγικής για τον ελληνισμό, περιόδου 1941-1944. Ακόμη και στη συλλογική εθνική μνήμη ο πόλεμος αυτός έχει σχεδόν εξοβελιστεί. Το παράδοξο είναι πως η Μάχη της Κρήτης (μέρος της ελληνογερμανικής σύρραξης) τιμάται με λαμπρές επετείους, ανάλογες εκείνων για το έπος του Ελληνοϊταλικού πολέμου.
Η εξήγηση είναι απλή. Έστω και αν ήταν άσκοπη θυσία η συνέχιση του Πολέμου, ο λαός ποτέ δεν δέχθηκε την υπογραφή συνθήκης άνευ όρων παράδοσης στις 20/4/2025στους Γερμανούς, από τον Στρατηγό Τσολάκογλου. Ο Τσολάκογλου αυτονομήθηκε, δεν υπάκουσε στις εντολές της Κυβέρνησης και του Παπάγου για συνέχιση του αγώνα μέχρις εσχάτων. Συνέδεσε το όνομά του, στην συνείδηση των Ελλήνων, με την προδοσία και τον Δοσιλογισμό. Οι Έλληνες αισθάνθηκαν ντροπή να βλέπουν τους ήρωες του Μετώπου της Ηπείρου – Αλβανίας, των Οχυρών να επιστρέφουν άοπλοι με σκυμμένα τα κεφάλια, ήταν πολύ βαρύ για να το θυμάται. Οι Έλληνες γιορτάζουν τον “ηρωισμό και την νίκη”, τις ήττες συνήθως τις ξεχνούν, δεν παίρνουν διδάγματα από αυτές και επαναλαμβάνουν τα ίδια σφάλματα.
Είναι νωρίς ακόμη να γραφεί η Ιστορία της περιόδου αυτής. Η υπογραφή της συνθήκης παράδοσης άνευ όρων, ολοκλήρωσε την διάλυση των εμπειροπόλεμων Ελληνικών δυνάμεων στην Ήπειρο – Αλβανία. Υπάρχει η συζήτηση αν γινόταν έγκαιρη και συγκροτημένη σύμπτυξη των δυνάμεων αυτών ίσως μπορούσε να στηθεί μια γραμμή άμυνας νοτιότερα. Αναπάντητο το ερώτημα “μήπως ο Τσολάκογλου είχε δίκαιο” στην άνευ όρων συνθηκολόγηση; Τα ¨αν” δεν έχουν καμιά αξία και μένουμε ως γνήσιοι Έλληνες στα λόγια του Στρατηγού Κοσμά.
Ήταν καλύτερο η Ελλάδα να μείνει μόνη της, για να αντιμετωπίσει και τους δύο εισβολείς και να πέσει με τρόπο ένδοξο που και αυτό ακόμη το “πέσιμο” της να είναι για τους λαούς ανάσταση σωστή και μεσουράνημα δόξας. Γ. Κοσμάς Φεβ. 1941
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Η ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. ΤΟ ΞΕΧΑΣΜΕΝΟ ΟΧΙ, Νίκου Γιαννόπουλου
ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ, Γεωργίου Κοσμά. Διαθέσιμο στην ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη της ΕΕΥΕΔ
Το ΔΣ της ΕΕΥΕΔ εύχεται στον Συνάδελφο και Μέλος της ΕΕΥΕΔ, Πτέραρχο ΠΑ – ε.α Λοιμωξιολόγο, κ. Δημήτρη Χατζηγεωργίου καλή επιτυχία στα νέα του καθήκοντα ως Διευθύνοντα Συμβούλου του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).
Γνωρίζουμε την ανεκτίμητη προσφορά του στο Υγειονομικό των Ενόπλων επί 48 χρόνια και ιδιαίτερα την περίοδο της Πανδημίας COVID, όπου υπό την ηγεσία του, το Υγειονομικό των ΕΔ προσέφερε σημαντική υποστήριξη στην Πολιτεία. Έχουμε την απόλυτη βεβαιότητα ότι θα εκτελέσει άψογα το έργο του και στον τομέα της Δημόσιας Υγείας.
Η ανάρτηση κ. Δημήτρη Χατζηγεωργίου.
«Μετά από 48 εκπληκτικά χρόνια αφιερωμένα στη στρατιωτική ιατρική – μια καριέρα που με διαμόρφωσε σαν προσωπικότητα, με δοκίμασε σαν χαρακτήρα και μου επέτρεψε να επηρεάσω αμέτρητες ζωές – βρέθηκα σε ένα σταυροδρόμι. Η απόφαση να μεταβώ στον τομέα της δημόσιας υγείας δεν ήταν απλά μια επαγγελματική επιλογή· ήταν μια ειλικρινής ανταπόκριση σε μια βαθιά προσωπική κλίση.
Κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής μου διαδρομής, είχα την τιμή αλλά και το τεράστιο προνόμιο να υπηρετώ την πατρίδα μου και να διασφαλίζω την υγεία εκείνων που υπηρέτησαν δίπλα μου αλλά και των οικογενειών τους. Είτε ήμουν προϊστάμενος σε υγειονομική υπηρεσία μιας μονάδας, είτε εργαζόμουν στην κλινική του νοσοκομείου, είτε ανέπτυσσα στρατηγικές για να μειώσω τις απώλειες υγείας από τη θέση των διευθύνσεων υγειονομικού, κάθε μου στιγμή επιβεβαίωνε την πίστη μου στη δύναμη της αφοσίωσης και της αντοχής.
Όμως, καθώς η θητεία μου με την τιμημένη στολή έφτανε στο τέλος της, συνειδητοποίησα ότι η αποστολή μου δεν είχε ολοκληρωθεί· απλώς εξελισσόταν. Ο τομέας της δημόσιας υγείας μου πρόσφερε την ευκαιρία να αξιοποιήσω όλα όσα είχα μάθει – την πειθαρχία και αυτοπειθαρχία, τη συμπόνια, την ιατρική αλλά και τη στρατηγική σκέψη – και να τα εφαρμόσω σε έναν σκοπό ακόμα μεγαλύτερο από τον εαυτό μου.
Η εμπειρία μου ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) εδώ και ένα χρόνο, με βοήθησε να αποκτήσω μια πιο βαθιά κατανόηση των προκλήσεων και των αναγκών της δημόσιας υγείας στη χώρα μας. Σήμερα, ως Διευθύνων Σύμβουλος του ΕΟΔΥ πλέον, νιώθω βαθιά ευθύνη και τιμή να ηγηθώ των προσπαθειών για τη βελτίωση της υγείας και της ευημερίας των πολιτών.
Αυτό το νέο κεφάλαιο δεν είναι απλά μια συνέχεια· είναι μια αναγέννηση. Τροφοδοτείται από τη βαθιά μου επιθυμία να προστατεύσω, να εκπαιδεύσω και να ενδυναμώσω τους ανθρώπους να ζήσουν πιο υγιείς ζωές. Κάθε μέρα εμπνέομαι από τη γνώση ότι οι προσπάθειές μου μπορούν να επηρεάσουν την κοινωνία με τρόπους που ούτε καν φανταζόμουν.
Σε αυτό το στάδιο της ζωής μου, νιώθω γεμάτος ενέργεια για αυτό το νέο ταξίδι. Είναι προνόμιο να υπηρετώ με διαφορετική ιδιότητα, να συμβάλλω σε ένα πιο υγιές μέλλον και να αποδεικνύω ότι το πάθος για να κάνεις τη διαφορά δεν σβήνει· αντίθετα, μεγαλώνει και γίνεται πιο δυνατό με τον χρόνο».
Το Σάββατο 25 Ιανουαρίου 2025 πραγματοποιήθηκε στο φιλόξενο περιβάλλον της Στρατιωτικής Λέσχης Θεσσαλονίκης η καθιερωμένη Κοπή Βασιλόπιτας της Επιστημονικής Ένωσης Υγειονομικών ΕΔ.
Την εκδήλωση προσφώνησε ο Πρόεδρος της ΕΕΥΕΔ Νίκος Παπαγιαννόπουλος και απήθυνε χαιρετισμό ο Δήμαρχος της Θεσσαλονίκης – απόφοιτος ΣΣΑΣ – κ. Στέλιος Αγγελούδης. Ο “δικός μας” Πατήρ Παντελεήμων έψαλε δέηση για το Νέο Έτος. Το ¨φλουρί” βρήκε ο Ταξίαρχος ε.α Κώστας Τερψίδης.
O Δήμαρχος Θεσσαλονίκης και ο Πρόεδρος της ΕΕΥΕΔ
Στην εκδήλωση συμμετείχαν πάνω από 150 Συνάδελφοι και φίλοι της ΕΕΥΕΔ. Η χαρά τής συνάντησης αυτής ήταν έκδηλη, είναι από τις λίγες περιστάσεις που οι παλιοί Συνάδελφοι έχουν την ευκαιρία να βρεθούν και να γυρίσουν πίσω στο χρόνο, στα χρόνια της Σχολής ή στα χρόνια της υπηρεσίας τους στις Μονάδες και τα Νοσοκομεία.Η εκδήλωση αυτή ήταν και μια μοναδική ευκαιρία παλιοί και νέοι Συνάδελφοι να βρεθούν μαζί, να γνωριστούν.
Η εκπληκτική ορχήστρα συνέβαλε στην δημιουργία μιας όμορφης ατμόσφαιρας, όπου πλέον δεν υπήρχαν οι “εν ενεργεία” και “εν αποστρατεία “ Συνάδελφοι, αλλά ένα ενιαίο σύνολο από το Υγειονομικό των ΕΔ …… μια Ένωση Υγειονομικών ΕΔ.
Στα πρόσωπα όλων όταν αποχωρούσαν ήταν έκδηλη η χαρά τους και τα σχόλια κολακευτικά.
Η ΕΕΥΕΔ κατέβαλε κάθε προσπάθεια για την οργάνωση και επιτυχία της εκδήλωσης.
Ευχαριστούμε τους Συναδέλφους και φίλους που μας τίμησαν με την παρουσία τους και τους περιμένουμε και σε άλλες δραστηριότητες της Ένωσης.
